NIEMIECKI

Gramatyka

Praktyczne repetytorium dla początkujących i średnio zaawansowanych

Autor: Eliza Chabros

Materiał uzupełniający: Jarosław Grzywacz

Redakcja: Robert Grotkowski, Barbara Wiercińska

Korekta językowa: Reinhold Utri

Projekt okładki: Bartosz Kaliszewski

Zdjęcie na okładce: © ALBALEX - Fotolia.com

Skład i łamanie: Bastion

© Copyright Edgard 2012

www.jezykiobce.pl

Wydawnictwo Edgard

ul. Belgijska 11

02-511 Warszawa

Tel. / Fax (22) 847 51 23

edgard@edgard.pl

ISBN 978-83-7788-130-9

Wydanie II

Warszawa 2012

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Wstęp

Niemiecki Gramatyka. Praktyczne repetytorium to napisany przystępnym językiem podręcznik objaśniający najważniejsze zagadnienia z zakresu gramatyki języka niemieckiego. Książka adresowana jest do wszystkich, którzy pragną usystematyzować i pogłębić swoją wiedzę o gramatyce współczesnego języka niemieckiego. Nasza publikacja została opracowana
z myślą zarówno o tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z językiem niemieckim, jak i o osobach przygotowujących się do matury z języka niemieckiego na poziomie podstawowym. Może ona okazać się niezbędna dla osób uczących się niemieckiego, które chcą w najbliższym czasie zdobyć certyfikaty: Zertifikat Deutsch (ZD), Zertifikat Deutsch für Jugendliche (ZD j), a także Goethe-Zertifikat A2.

Wszystkim, którzy rozpoczynają naukę języka niemieckiego, praktyczne repetytorium posłuży jako wprowadzenie do wybranych zagadnień gramatycznych, a znający język niemiecki na poziomie średnio zaawansowanym będą mogli wykorzystać je do powtórek i usystematyzowania wiedzy. Ze względu na przejrzystą strukturę tematyczną książka stanowi doskonałą pomoc dla osób, które zdecydują się samodzielnie opanować wybrane zagadnienia gramatyki niemieckiej.

Każdy z 15 dużych rozdziałów został podzielony na mniejsze, aby ułatwić czytelnikowi korzystanie z repetytorium i uporządkować obszerny materiał, który zawiera nasza publikacja. Teoretyczne wyjaśnienia są zawsze opatrzone odpowiednio dobranymi przykładami, które pokazują zastosowanie reguł gramatycznych w praktyce.

Wszystkich zainteresowanych nauką języka niemieckiego zachęcamy do zapoznania się z ofertą naszych kursów audio i programów multimedialnych. Początkującym polecamy Niemiecki – Kurs podstawowy, a także Niemiecki nie gryzie!, Niemiecki fiszki 1000 najważniejszych słów i zdań dla początkujących oraz program Profesor Klaus, a średnio zaawansowanym Niemiecki – Repetytorium leksykalno-tematyczne oraz Niemiecki dla średnio zaawansowanych (Książka + Audio CD). Pełna oferta naszych publikacji znajduje się na naszej stronie internetowej www.jezykiobce.pl.

Życzymy przyjemnej nauki!

1. Alfabet i wymowa – podstawowe informacje

1.1 Alfabet (das Alphabet)

W języku niemieckim alfabet składa się z następujących liter:

A [a:]

B [be:]

C [tse:]

D [de:]

E [e:]

F [εf]

G [ge:]

H [ha:]

I [i:]

J [jᴐt]

K [ka:]

L [εl]

M [εm]

N [εn]

O [o:]

P [pe:]

Q [ku:]

R [εr]

S [εs]

T [te:]

U [u:]

V [faʊ]

W [ve:]

X [iks]

Y [ypsilᴐn]

Z [tset]

Samogłoski z przegłosem (Umlaute)

Ä [ε:]

Ö [ø:]

Ü [y:]

1.2 Wymowa (die Aussprache)

Wymowa niektórych głosek w języku niemieckim różni się od ich wymowy w języku polskim. Zasadniczy wpływ na wymowę ma przy tym otoczenie, w jakim występuje dana głoska.

• Wymowa spółgłosek:

→ ch występujące po samogłoskach -a, -o, -u i po dyftongu -au wymawiane jest jak polskie -ch, np.:

machen (robić), der Koch (kucharz), das Buch (książka), der Knoblauch (czosnek)

wymowa -ch poprzedzonego samogłoskami -e, -i, -ä, -ö, -ü, dyftongami -eu, -ei lub spółgłoskami jest zbliżona do polskiego -ś, np.:

das Pech (pech), das Licht (światło), euch (wam, was), die Eiche (dąb), die Kirche (kościół)

-ch może być również czytane jak -k w wyrazach będących zapożyczeniami z języka greckiego, np.:

der Chor (chór), der Charakter (charakter),

jak również wtedy, gdy po -ch występuje spółgłoska -s, np.:

sechs (sześć), der Fuchs (lis)

→ ck czytamy jak -k, np.:

der Dackel (jamnik), packen (pakować), meckern (zrzędzić, narzekać), der Rucksack (plecak)

→ ph wymawia się jak -f, np.:

die Physik (fizyka), der Philosoph (filozof), das Phänomen (fenomen)

→ qu czytamy zawsze jak -kw, np.:

der Quark (twaróg), bequem (wygodny), die Quittung (kwit), quasseln (gadać, paplać)

→ s na początku wyrazu, między dwoma samogłoskami i po spółgłoskach -l, -m, -n, -r wymawia się jak -z, np.:

sehen (widzieć), die Säge (piła), lesen (czytać), der Rasen (trawnik), der Felsen (skała)

-s (na końcu wyrazu) wymawiamy jak -s, np.:

das Gras (trawa), das Glas (szklanka)

→ ss i -ß wymawia się jak polskie -s, np.:

der Fluss (rzeka), die Nuss (orzech), beißen (gryźć), schließen (zamykać)

→ sch czytamy jak polskie -sz, np.:

die Kirsche (wiśnia), waschen (prać, myć), schön (piękny)

→ sp i -st na początku wyrazu czyta się jak polskie -szp i -szt, np.:

der Sport (sport), sprechen (mówić), starten (startować), die Strafe (kara)

→ th wymawia się jak -t, np.:

das Thema (temat), das Theater (teatr), die Therapie (terapia)

→ v występujące na początku wyrazu wymawia się jak -f, np.:

der Vater (ojciec), der Vetter (kuzyn), das Volk (naród), voll (pełen)

Uwaga! W wyrazach pochodzenia obcego -v czyta się jak -w, także wtedy, gdy spółgłoska ta jest głoską początkową, np.:

die Violine (skrzypce), der Vampir (wampir)

→ z w języku niemieckim wymawiamy jak -c, np.:

zwischen (między), die Zeit (czas), ganz (cały), das Zentrum (centrum)

Podwójne spółgłoski, inaczej niż w języku polskim, wymawiamy jak pojedynczą spółgłoskę,

np.: sie hatten (oni mieli), knurren (warczeć, burczeć), knallen (trzaskać), die Mappe (teczka)

Uwaga! Jeśli pierwsza spółgłoska należy do przedrostka, a druga do czasownika lub rzeczownika, czyta się je oddzielnie, np.:

annehmen (przyjmować), die Abbildung (ilustracja), enttäuschen (rozczarować)

• Wymowa samogłosek z przegłosem (Umlaute):

→ ä czytamy podobnie jak polskie -e, np.:

der Bär (niedźwiedź), spät (późno), der Bäcker (piekarz)

→ ö wymawiamy trzymając język tak, jak przy artykulacji -e zaokrąglając jednocześnie mocno wargi, np.:

schön (piękny), dösen (drzemać), der Löwe (lew)

→ ü wymawiamy trzymając język tak, jakbyśmy chcieli powiedzieć -i jednocześnie mocno zaokrąglając wargi, np.:

das Rührei (jajecznica), die Küche (kuchnia), die Mücke (komar)

• Wymowa dyftongów (dwugłosek):

→ -ei oraz -ai wymowa jest zbliżona do polskiego -aj, np.:

das Ei (jajko), weiß (biały), frei (wolny), der Mai (maj)

→ -eu i -äu wymawia się podobnie jak polskie -oj, np.:

neu (nowy), scheu (nieśmiały), der Käufer (kupiec), die Häuser (domy)

→ -au wymawiamy jak -au, np.:

das Auto (samochód), kaufen (kupować), die Frau (kobieta)

• Wymowa samogłosek długich i krótkich

Samogłoski wymawia się długo lub krótko w zależności od tego, czy występują one w sylabie otwartej, czy zamkniętej.

W sylabie otwartej, tzn. zakończonej samogłoską, samogłoski wymawiamy długo, np.:

sa-gen (mówić), re-den (gadać), ba-den (kąpać się), der Ra-be (kruk).

Jeśli w wyrazie występuje podwójna samogłoska, to taką samogłoskę również wymawiamy jak długą, np.:

das Boot (łódka), der Staat (państwo), leer (pusty).

Samogłoskę należy czytać długo także wówczas, gdy tuż po niej występuje -h (jest to tzw. nieme -h i nie należy go wypowiadać po samogłoskach):

sehen (widzieć), die Bahn (kolej), der Lehrer (nauczyciel), nah (blisko).

W sylabach zamkniętych, tzn. zakończonych spółgłoską, samogłoskę wymawiamy krótko,

np.:

die Mutter (matka), kennen (znać), das Fenster (okno).