Teresa Jadwiga Papi

Obrona stolicy
i inne opowiadania

Warszawa 2014

Spis treści

PIERWSZY NAJAZD TATARÓW

IDŹ ZŁOTO DO ZŁOTA!

DZIELNA NIEWIASTA

BRODNICA

WŁADYSŁAW JAGIELLOŃCZYK

OBRONA STOLICY

BOLESŁAW CHROBRY

I Bolesław Chrobry

II Bolesław sędzią

III Ziemie przez Chrobrego zdobyte

IV Bolesław pod Kijowem

POGRZEB OSTATNIEGO JAGIELLONA

WOLNA ELEKCJA

ŚWIĘTA JADWIGA

I

II

ZWYCIĘZCA SPOD KIRCHOLMU

Przypisy

Kolofon

PIERWSZY NAJAZD TATARÓW

Gwarno było w izbach niewieścich na zamku królewskim w Krakowie: królowa Kunegunda przygotowywała z pannami swego dworu jasełka dla biednych dzieci.

– Niech i te niebożęta doznają uciechy w dzień zbliżającej się uroczystości – mówiła.

Jasełka miała być urządzona w kaplicy zamkowej; panny dworskie haftowały złotem płaszcze dla króli ze Wschodu: Baltazara, Kacpra i Melchiora, a królowa szyła koszulkę dla Dzieciątka Jezus. Błękitna szata Maryi już była gotowa.

Panny nuciły pieśni, królowa im wtórowała.

W dzień Wigilii w południe miała być zastawiona w sali godowej uczta dla dziatwy, na którą królowa zaprosiła także ich matki i ojców; w wielkiej kuchni zamkowej czeladź zajęta była pieczeniem ciast dla tych gości.

Nadszedł wreszcie dzień wigilii, wesoły gwar rozległ się w komnatach zamkowych: zbiegła się zaproszona dziatwa, za nią matki i ojcowie z wolna nadciągnęli.

Kunegunda każdego uprzejmie witała, z każdym chleb dawnym obyczajem chrześcijan rozłamała i zamieniła braterski pocałunek. Po czym powiodła wszystkich do kaplicy, gdzie dziatwa, ujrzawszy maleńkiego Jezusa pastuszkami otoczonego i wchodzących do ubogiej stajenki króli błyszczących złotem, padła na kolana i w niemym zachwycie przyglądała się tym pięknościom. Po czym wszyscy zaczęli śpiewać pobożne pieśni.

Po śpiewach wszyscy przeszli do sali godowej i zasiedli do uczty. Kunegunda zajęła miejsce wśród matek, król Bolesław wśród ojców i zabawiali ich rozmową, a panny dworskie śmiały się z dziećmi i żartowały. Wesoło było w sali.

W tym za oknami rozległ się głuchy tętent rozbieganego rumaka, a w chwilę potem wszedł do sali jeden z dworzan i rzekł:

– Poseł z Kijowa pragnie mówić z wami, miłościwy panie!

– Niech wnijdzie tutaj i zobaczy, jak ucztuję z moją dziatwą! – odparł wesoło Bolesław.

Dworzanin się oddalił i za chwilę powrócił z posłem; ten wszedł blady i smutny.

– Nie moja wina, iż zmącę panującą tutaj pogodę – odezwał się głosem posępnym – lecz na czas dane ostrzeżenie wybawia często od nieszczęścia. Tatarzy wkroczyli w granice Rusi, złupili całe szeregi wsi i miast, nie oszczędzili nawet pięknego Kijowa; śladu nawet nie zostało z dawnej świetności tego grodu, który zwano „Klejnotem Wschodu”.

Wszystko, co wieści niosły nam o okrucieństwie Tatarów, co straszną baśnią się nam wydawało, prawdą jest niestety... Lud to niewielkiego wzrostu, ale barczysty i silny; brzydki aż do przeraźliwości, barbarzyński nie do uwierzenia. Pędzą na małych zwinnych konikach, a uzbrojeni w krzywe szable, śmierć sieją szybciej i liczniej niż zaraza. Starców i niemowlęta mordują bez litości; dzieci, młodzież, mężów dojrzałych i niewiasty uprowadzają do niewoli na swoje stepy odległe; mienie grabią, palą chaty i sady... Strzeżcie się! Tatarzy są już niedaleko, pewnie i do was wkroczą.

Pobladły wszystkie twarze, dzieci i kobiety płakać poczęły, sam król przeraził się, tylko królowa Kunegunda nie straciła spokoju.

– W mocy Boga życie i mienie nasze – rzekła, powstawszy od stołu.

I powiodła znowu swoich gości do kaplicy. Tam padli znów na kolana i w modlitwie szukali pokrzepienia ducha.

*

Zapowiedziany wróg wkroczył w istocie po raz pierwszy w granice Polski; lecz uprzedzona o grożącym jej niebezpieczeństwie ludność schroniła się w części do lasów, w części do klasztoru franciszkańskiego.

Królowa oddała mężowi wszystkie swoje klejnoty, by uzbroił hufce i bronił poddanych, Bolesław zwołał rycerstwo i wystąpił przeciw najeźdźcom, lecz został pokonany.

Tatarzy spalili i złupili Kraków, Lublin, Sandomierz, dopiero pod Legnicą stawił im dzielny opór Henryk Pobożny, książę śląski; było to już rok 1241. Sam poległ w boju, lecz zadał taki cios Tatarom, iż cofnęli się z ziemi polskiej.

I wróciła ludność do opuszczonych wiosek i miast, a Kunegunda i Bolesław pomogli im odbudować spalone chaty i dźwignąć zniszczone warsztaty. Dzięki ich hojności zatarły się wkrótce ślady tego pierwszego najazdu Tatarów.

ISBN (ePUB): 978-83-7884-435-8

ISBN (MOBI): 978-83-7884-436-5

Wydanie elektroniczne 2014

Na okładce wykorzystano fragment obrazu „Fair Rosamund” Johna Williama Waterhouse’a (1849–1917).

WYDAWCA

Inpingo SA
ul. Niedźwiedzia 29B
02-737 Warszawa

Opracowanie redakcyjne i edycja publikacji: zespół Inpingo

Plik cyfrowy został przygotowany na platformie wydawniczej Inpingo.

Niniejsze wydanie książki zostało przygotowane przez firmę Inpingo w ramach akcji „Białe Kruki na E-booki”. Utwór poddano modernizacji pisowni i opracowaniu edytorskiemu, by uczynić jego tekst przyjaznym dla współczesnego czytelnika.