KSIĘGI STAREGO TESTAMENTU

z łacińskiego na język polski przełożone przez

KS. D. JAKÓBA WUJKA

(Wersja demonstracyjna)

Strona redakcyjna

ISBN: 978-83-7991-120-2
Licencja: Tekst z domeny publicznej.
Pierwsze wydanie: 1599 r.
Wydanie źródłowe tej wersji: 1923 r.
Źródło: Wikiźródła
Dodatek O Biblii Wujka: Wikipedia
Opracowanie tej wersji elektronicznej: © Masterlab, 2014.
Język i pisownia są archaiczne - zachowane w brzmieniu zgodnym z oryginalnym wydaniem.
Zdjęcie na okładce: Michał Anioł, "Stworzenie Adama"

MASTERLAB
Wydawanie i konwersja ebooków
E-mail: biuro.masterlab@gmail.com
www.masterlab.pl
Białobrzegi, Polska

Księga Rodzaju

(KSIĘGI GENESIS, to jest PIERWSZE MOJŻESZOWE)

Rozdział I.

O świata stworzeniu, rzeczy stworzonych różności, i ozdobie; o stanie człowieka, któremu Bóg poddał wszystko, co stworzył.

Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię.

² A ziemia była pusta i próżna: i ciemności były nad głębokością: a Duch Boży unaszał się nad wodami.

³ I rzekł Bóg: Niech się stanie światłość: i stała się światłość.

⁴ I ujrzał Bóg światłość, że była dobra: i przedzielił światłość od ciemności.

⁵ I nazwał światłość Dniem, a ciemność Nocą. I stał się wieczór i zaranek, dzień jeden.

⁶ I rzekł Bóg: Niech się stanie utwierdzenie między wodami, a niech przedzieli wody od wód.

⁷ I uczynił Bóg utwierdzenie, i przedzielił wody, które były pod utwierdzeniem, od tych, które były nad utwierdzeniem. I stało się tak.

⁸ I nazwał Bóg utwierdzenie Niebem. I był wieczór i zaranek, dzień wtóry.

⁹ Potem rzekł Bóg: Niech się zbiorą wody, które są pod niebem, na jedno miejsce: a niech się ukaże sucha. I stało się tak.

¹⁰ I nazwał Bóg suchą, Ziemią: a zebranie wód przezwał Morzem. I widział Bóg, że było dobre.

¹¹ I rzekł: Niech zrodzi ziemia ziele zielone, i dawające nasienie: i drzewo rodzajne, owoc czyniące według rodzaju swego, któregoby nasienie było w samym sobie na ziemi. I stało się tak.

¹² I zrodziła ziemia ziele zielone, i dawające nasienie według rodzaju swego: i drzewo czyniące owoc, i mając każde z nich nasienie według rodzaju swego. I widział Bóg, że było dobre.

¹³ I stał się wieczór i zaranek, dzień trzeci.

¹⁴ I rzekł Bóg: Niech się staną światła na utwierdzeniu nieba, a niech dzielą dzień od nocy: i niech będą na znaki, i czasy, i dni i lata:

¹⁵ Aby świeciły na utwierdzeniu nieba, a oświecały ziemię. I stało się tak.

¹⁶ I uczynił Bóg dwa światła wielkie: światło większe, aby rządziło dzień, i światło mniejsze, aby rządziło noc: i gwiazdy.

¹⁷ I postawił je na utwierdzeniu nieba, aby świeciły nad ziemią:

¹⁸ Żeby rządziły dzień i noc, i dzieliły światłość od ciemności. I widział Bóg, iż było dobre.

¹⁹ I stał się wieczór i zaranek, dzień czwarty.

²⁰ Rzekł też Bóg: Niech wywiodą wody płaz dusze żywiącej, i ptastwo nad ziemią pod utwierdzeniem nieba.

²¹ I stworzył Bóg wieloryby wielkie, i wszelką duszę żywiącą i ruszającą się, którą wywiodły wody według rodzaju ich: i wszelkie ptastwo według rodzaju jego. I widział Bóg, iż było dobre.

²² I błogosławił im, mówiąc: Rośćcie, i mnóżcie się, i napełniajcie wody morskie: i ptastwo niech się mnoży na ziemi.

²³ I stał się wieczór i zaranek, dzień piąty.

²⁴ Rzekł też Bóg: Niech zrodzi ziemia duszę żywiącą, według rodzaju swego: bydło, i płaz, i bestye ziemne, według rodzajów swoich. I stało się tak.

²⁵ I uczynił Bóg bestye ziemne, według rodzajów ich, i bydło i wszelki ziemopłaz, według rodzaju swego. I widział Bóg, że było dobre.

²⁶ I rzekł: Uczyńmy człowieka na wyobrażenie i na podobieństwo nasze: a niech przełożony będzie rybom morskim, i ptastwu powietrznemu, i bestyom, i wszystkiej ziemi, i nad wszelkim płazem który się płaza po ziemi.

²⁷ I stworzył Bóg człowieka na wyobrażenie swoje: na wyobrażenie Boże stworzył go: mężczyznę i białągłowę stworzył je.

²⁸ I błogosławił im Bóg, i rzekł: Rośćcie i mnóżcie się, i napełniajcie ziemię, a czyńcie ją sobie poddaną: i panujcie nad rybami morskiemi, i nad ptastwem powietrznem, i nade wszemi zwierzęty, które się ruchają na ziemi.

²⁹ I rzekł Bóg: Oto dałem wam wszelkie ziele rodzące nasienie na ziemi, i wszystkie drzewa, które same w sobie mają nasienie rodzaju swego, aby wam były na pokarm.

³⁰ I wszystkim zwierzętom ziemnym, i wszystkiemu ptastwu powietrznemu, i wszemu co się rusza na ziemi, i w czemkolwiek jest dusza żywiąca, aby miały co jeść. I stało się tak.

³¹ I widział Bóg wszystkie rzeczy, które był uczynił: i były bardzo dobre. I stał się wieczór i zaranek, dzień szósty.

Rozdział II.

Bóg w dzień siódmy odpoczął, i on poświęcił, człowieka w Raju posadził, z drzewa pewnego owocu jeść zakazał, a z żebra jego Hewę jemu na pomoc utworzył.

Dokończone są tedy niebiosa i ziemia, i wszystko ochędóstwo ich.

² I dokonał Bóg w dzień siódmy dzieła swego, które uczynił: i odpoczął w dzień siódmy od wszelkiego dzieła, które sprawił.

³ I błogosławił dniowi siódmemu i poświęcił go: iż weń odpoczął od wszelkiego dzieła swego, które stworzył Bóg, aby uczynił.

⁴ Te są zrodzenia nieba i ziemie, gdy były stworzone w dzień, którego uczynił Pan Bóg niebo i ziemię.

⁵ Wszelką różczkę polną niż weszła na ziemi, i wszelkie ziele krainy niźli wyniknęło: Nie spuścił bowiem był Pan Bóg dżdża na ziemię, i człowieka nie było, któryby sprawował ziemię.

⁶ Ale zdrój wynikał z ziemie, oblewający wszystek wierzch ziemie.

⁷ Utworzył tedy Pan Bóg człowieka z mułu ziemie, i natchnął w oblicze jego dech żywota: i stał się człowiek w duszę żywiącą.

⁸ A naszczepił był Pan Bóg Raj rozkoszy od początku, w którym postanowił człowieka, którego utworzył.

⁹ I wywiódł Pan Bóg z ziemie wszelkie drzewo piękne ku widzeniu i ku jedzeniu smaczne: drzewo też żywota w pośród Raju, i drzewo wiadomości dobrego i złego.

¹⁰ A rzeka wychodziła z miejsca rozkoszy na oblewanie Raju, która się ztamtąd dzieliła na cztery główne rzeki.

¹¹ Imię jednej Phison: ta okrąża wszystkę ziemię Hewilath, gdzie się rodzi złoto.

¹² A złoto ziemie onej najlepsze jest: i tam się najduje bdellium, i kamień Onychin.

¹³ A imię rzeki wtórej Gehon, ta okrąża wszystkę ziemię Murzyńską.

¹⁴ Imię zaś rzeki trzeciej Tygrys: ta idzie ku Assyryjczykom. Rzeka czwarta ten jest Eufrates.

¹⁵ Wziął tedy Pan Bóg człowieka, i posadził go w Raju rozkoszy, aby sprawował i strzegł go.

¹⁶ I rozkazał mu, mówiąc: Z każdego drzewa Rajskiego jedz:

¹⁷ Ale z drzewa wiadomości dobrego i złego nie jedz; bo którego dnia będziesz jadł z niego, śmiercią umrzesz.

¹⁸ Rzekł też Pan Bóg: Nie dobrze być człowiekowi samemu: uczyńmy mu pomoc jemu podobną.

¹⁹ Utworzywszy tedy Pan Bóg z ziemie wszelkie zwierzęta ziemne, i wszelkie ptastwo powietrzne, przywiódł je do Adama; wszystko bowiem, co nazwał Adam duszę żywiącą, to jest imię jego.

²⁰ I nazwał Adam imionmi ich wszystkie zwierzęta, i wszystko ptastwo powietrzne, i wszystkie bestye ziemne: lecz Adamowi nie najdował się pomocnik podobny jemu.

²¹ Przepuścił tedy Pan Bóg twardy sen na Adama: a gdy zasnął, wyjął jedno żebro z niego, i napełnił ciałem miasto niego.

²² I zbudował Pan Bóg z żebra, które wyjął z Adama, białągłowę, i przywiódł ją do Adama.

²³ I rzekł Adam: To teraz kość z kości moich, i ciało z ciała mego: tę będą zwać Mężyną; bo z męża wzięta jest.

²⁴ Przetóż opuści człowiek ojca swego i matkę, a przyłączy się do żony swej, i będą dwoje w jednem ciele.

²⁵ A byli oboje nadzy, to jest, Adam i żona jego, a nie wstydzili się.

Rozdział III.

Chytrością węża Adam i Hewa do upadku przyprowadzeni, z raju po naznaczonem karaniu wygnani.

Ale i Wąż był chytrszy nad inne wszystkie zwierzęta ziemne, które był Pan Bóg stworzył. Który rzekł do niewiasty: Czemu wam Bóg przykazał, żebyście nie jedli z każdego drzewa rajskiego?

² Któremu odpowiedziała niewiasta: Z owocu drzew, które są w raju, pożywamy:

³ Ale z owocu drzewa, które jest w pośród raju, rozkazał nam Bóg, abyśmy nie jedli, i nie dotykali się go, byśmy snadź nie pomarli.

⁴ I rzekł wąż do niewiasty: żadną miarą nie umrzecie śmiercią.

⁵ Bo wie Bóg, iż któregokolwiek dnia będziecie jeść z niego, otworzą się oczy wasze: i będziecie jako bogowie, wiedząc dobre i złe.

⁶ Ujrzała tedy niewiasta, że dobre było drzewo ku jedzeniu i piękne oczom, i na wejrzeniu rozkoszne: i wzięła z owocu jego, i jadła, i dała mężowi swemu, który jadł.

⁷ I otworzyły się oczy obojga: a gdy poznali, że byli nagimi, pozszywali liście figowe, i poczynili sobie zasłony.

⁸ A gdy usłyszeli głos Pana Boga przechodzącego się po raju na wiatrku z południa, skrył się Adam i żona jego od oblicza Pana Boga między drzewa rajskie.

⁹ I zawołał Pan Bóg Adama, i rzekł mu: Gdzieżeś?

¹⁰ Który odpowiedział: Usłyszałem twój głos w raju, i zlękłem się, przeto, żem jest nagi, i skryłem się.

¹¹ Któremu rzekł: A któż ci pokazał, żeś jest nagim, jedno żeś jadł z drzewa, z któregom ci rozkazał abyś nie jadł?

¹² I rzekł Adam: Niewiasta, którąś mi dał za towarzyszkę, dała mi z drzewa, i jadłem.

¹³ I rzekł Pan Bóg do niewiasty: Czemuś to uczyniła? Która odpowiedziała: Wąż mię zwiódł, i jadłam.

¹⁴ I rzekł Pan Bóg do węża: Iżeś to uczynił, przeklętyś jest między wszystkiemi zwierzęty i bestyami ziemskiemi: na piersiach twoich czołgać się będziesz, a ziemię jeść będziesz po wszystkie dni żywota twego.

¹⁵ Położę nieprzyjaźń między tobą, a między niewiastą: i między nasieniem twem, a nasieniem jej: ona zetrze głowę twoję, a ty czyhać będziesz na piętę jej.

¹⁶ Do niewiasty też rzekł: Rozmnożę nędze twoje, i poczęcia twoje: z boleścią rodzić będziesz dziatki i pod mocą będziesz mężową, a on będzie panował nad tobą.

¹⁷ Adamowi zaś rzekł: Iżeś usłuchał głosu żony twojej, i jadłeś z drzewa, z któregom ci był kazał, abyś nie jadł: przeklęta będzie ziemia w dziele twoim: w pracach jeść z niej będziesz po wszystkie dni żywota twego.

¹⁸ Ciernie i osty rodzić ci będzie, a ziele będziesz jadł ziemie.

¹⁹ W pocie oblicza twego będziesz pożywał chleba, aż się wrócisz do ziemie, z którejeś wzięty; boś jest proch, i w proch się obrócisz.

²⁰ I nazwał Adam imię żony swej Hewa, iż ona była matką wszech żywiących.

²¹ Uczynił też Pan Bóg Adamowi i żonie jego szaty z skórek i przyoblókł je.

²² I rzekł: Oto Adam stał się jako jeden z nas, wiedzący dobre i złe: teraz tedy, by snadź nie ściągnął ręki swej, i nie wziął też z drzewa żywota, i nie jadł, a byłby żyw na wieki.

²³ I wypuścił go Pan Bóg z raju rozkoszy, żeby uprawował ziemię, z której jest wzięty.

²⁴ I wygnał Adama: i postawił przed rajem rozkoszy Cherubim i miecz płomienisty i obrotny, ku strzeżeniu drogi drzewa żywota.

Rozdział IV.

Kain Abla brata swego zabił, dlatego od Boga karany, był zbiegiem, i zrodził Henocha; także i Adam zrodził Setha, temu ale narodził się Enos.

Adam potem poznał żonę swoję Hewę, która poczęła i porodziła Kaina, mówiąc: Otrzymałam człowieka przez Boga.

² I zasię porodziła brata jego Abela. A Abel był pasterzem owiec, a Kain oraczem.

³ I stało się po wielu dni, iż Kain ofiarował Panu dary z owoców ziemie.

⁴ Abel też ofiarował z pierworodnych trzody swojej, i z tłustości ich: i wejrzał Pan na Abela i na dary jego.

⁵ Ale na Kaina i na dary jego nie wejrzał. I rozgniewał się Kain bardzo, i spadł na obliczu swojem.

⁶ I rzekł Pan do niego: Czemuś się rozgniewał, i czemu spadła twarz twoja?

⁷ Aza jeźli dobrze czynić będziesz, nie odniesiesz: a jeźli źle, natychmiast we drzwiach grzech twój będzie? Lecz pod tobą będzie pożądliwość jego, a ty nad nią panować będziesz.

⁸ I rzekł Kain do Abela brata swego: Wynidźmy na pole. A gdy byli na polu, powstał Kain na Abela brata swego, i zabił go.

⁹ I rzekł Pan do Kaina: Gdzie jest Abel brat twój? Który odpowiedział: Niewiem: Zalim ja jest stróżem brata mego?

¹⁰ I rzekł do niego: Coś uczynił? głos krwie brata twego woła do mnie z ziemie.

¹¹ Teraz tedy będziesz przeklętym na ziemi, która otworzyła gębę swą, i przyjęła krew brata twego z ręki twojej.

¹² Gdy ją sprawować będziesz, nie da tobie użytków swoich: tułaczem i zbiegiem będziesz na ziemi.

¹³ I rzekł Kain do Pana: Większa jest nieprawość moja, niżbym miał odpuszczenia być godzien.

¹⁴ Oto mię dziś wyganiasz od oblicza ziemie, i skryję się przed obliczem twojem, i będę tułaczem i zbiegiem na ziemi: każdy tedy, który mię najdzie, zabije mię.

¹⁵ I rzekł mu Pan: Żadną miarą tak nie będzie: ale każdy, ktoby zabił Kaina, siedmiorako będzie karan. I włożył Pan na Kaina znamię, aby go nie zabijał wszelki, któryby go nalazł.

¹⁶ I wyszedłszy Kain od oblicza Pańskiego, mieszkał wygnańcem na ziemi ku wschodowej części Eden.

¹⁷ I poznał Kain żonę swoję, która poczęła i porodziła Henocha: i zbudował miasto, i nazwał imię jego od imienia syna swego Henoch.

¹⁸ Potem Henoch zrodził Irada, a Irad zrodził Mawiaela, a Mawiael Matusaela, a Matusael zrodził Lamecha.

¹⁹ Który pojął dwie żony: imię jednej Ada, a imię drugiej Sella.

²⁰ I urodziła Ada Jabela, który był ojcem mieszkających w namieciech, i pasterzów.

²¹ Imię zaś brata jego Jubal: ten był ojcem grających na arfach i muzyckiem naczyniu.

²² Sella też urodziła Tubalkaina, który młotem robił, i był rzemieślnikiem wszelkiej roboty od miedzi i żelaza. A siostra Tubalkainowa, Noema.

²³ I rzekł Lamech żonom swym, Adzie i Selli: Słuchajcie głosu mego, żony Lamechowe, posłuchajcie mowy mojej: żeciem zabił męża na ranę moję, i młodzieniaszka na siność moję:

²⁴ Siedmioraka pomsta będzie z Kaina, a z Lamecha siedmdziesiąt siedm kroć.

²⁵ Poznał też jeszcze Adam żonę swoję, i porodziła syna, i nazwała imię jego Seth, mówiąc: Położył mi Bóg plemię inne miasto Abela, którego zabił Kain.

²⁶ Ale i Sethowi narodził się syn, którego nazwał Enos: ten począł wzywać imienia Pańskiego.

Rozdział V.

Rodzaj i potomstwo Adamowe aż do Noego.

Te są księgi rodzaju Adamowego, w dzień, którego stworzył Bóg człowieka; na podobieństwo Boże uczynił go.

² Mężczyznę i niewiastę stworzył je, i błogosławił im: i nazwał imię ich Adam, w dzień którego są stworzeni.

³ I żył Adam sto i trzydzieści lat, i zrodził na wyobrażenie i podobieństwo swoje: i nazwał imię jego Seth.

⁴ I stało się dni Adamowych potem, jako zrodził Setha, ośm set lat: i zrodził syny i córki.

⁵ I stał się wszystek czas, którego żył Adam, lat dziewięć set trzydzieści: i umarł.

⁶ Żył też Seth sto i pięć lat, i zrodził Enosa.

⁷ I żył Seth potem, jako zrodził Enosa, ośm set i siedm lat, i zrodził syny i córki.

⁸ I stały się wszystkie dni Sethowe, dziewięć set dwanaście lat: i umarł.

⁹ Enos lepak żył dziewięćdziesiąt lat, i zrodził Kainana.

¹⁰ Po którego narodzeniu żył ośm set i piętnaście lat, i zrodził syny i córki.

¹¹ I stały się wszystkie dni Enosowe dziewięć set i pięć lat: i umarł.

¹² Żył też Kainan siedmdziesiąt lat, i zrodził Malaleela.

¹³ I żył Kainan potem, jako zrodził Malaleela, ośmset i czterdzieści lat, i zrodził syny i córki.

¹⁴ I było wszech dni Kainanowych dziewięć set i dziesięć lat: i umarł.

¹⁵ Malaleel zaś żył sześćdziesiąt i pięć lat, i zrodził Jareda.

¹⁶ I żył Malaleel potem, jako zrodził Jareda, ośm set trzydzieści lat, i zrodził syny i córki.

¹⁷ I stały się wszystkie dni Malaleelowe ośm set dziewięćdziesiąt pięć lat: i umarł.

¹⁸ I żył Jared sto sześćdziesiąt dwa lata, i zrodził Henocha.

¹⁹ I żył Jared potem, jako zrodził Henocha, ośm set lat, i zrodził syny i córki.

²⁰ I stały się wszystkie dni Jaredowe dziewięć set sześćdziesiąt dwa lata: i umarł.

²¹ Henoch lepak żył sześćdziesiąt pięć lat, i zrodził Mathusalama.

²² I chodził Henoch z Bogiem, i żył potem, jako zrodził Mathusalę, trzy sta lat, i zrodził syny i córki.

²³ I stały się wszystkie dni Henochowe trzy sta sześćdziesiąt pięć lat.

²⁴ I chodził z Bogiem, i nie było go widać; bo go wziął Bóg.

²⁵ Żył Mathusala sto ośmdziesiąt siedm lat, i zrodził Lamecha.

²⁶ I żył Mathusala potem, jako zrodził Lamecha, siedm set ośmdziesiąt dwa lata, i zrodził syny i córki.

²⁷ I stały się wszystkie dni Mathusale, dziewięć set sześćdziesiąt dziewięć lat: i umarł.

²⁸ Lamech zaś żył sto ośmdziesiąt dwa lata i zrodził syna.

²⁹ I nazwał imię jego Noe, mówiąc: Ten nas pocieszy z prac i robót rąk naszych, na ziemi, którą Pan przeklnął.

³⁰ I żył Lamech potem, jako zrodził Noego, pięć set dziewięćdziesiąt pięć lat, i zrodził syny i córki.

³¹ I stały się wszystkie dni Lamechowe siedm set siedmdziesiąt siedm lat: i umarł.

³² Noe zaś gdy był piąci set lat, zrodził Sema, Chama, i Japheta.

Rozdział VI.

Przyczyna potopu grzech ludzki; wszakże sprawiedliwy był Noe, któremu Bóg nakazuje budować korab, aby w nim Noe z swoim narodem, i nasienie wszystkich zwierząt zachowane było.

A gdy się ludzie poczęli rozmnażać na ziemi, i zrodzili córki:

² Widząc synowie Boży córki ludzkie, iż były piękne, wzięli sobie za żony ze wszystkich, które obrali.

³ I rzekł Bóg: Nie będzie trwał duch mój na wieki w człowieku, gdyż jest ciałem: i będą dni jego sto i dwadzieścia lat.

⁴ A Olbrzymowie byli na ziemi w one dni; bo gdy weszli synowie Boży do córek ludzkich, a one porodziły: ci są mocarze od wieku, mężowie sławni.

⁵ A widząc Bóg, że wiele było złości ludzkiej na ziemi, a wszystka myśl serca była napięta ku złemu po wszystek czas:

⁶ Żal mu było, że uczynił człowieka na ziemi: i ruszony serdeczną boleścią wewnątrz rzekł:

⁷ Wygładzę człowieka, któregom stworzył z obliczności ziemie: od człowieka aż do zwierząt: od ziemopłazu aż do ptastwa powietrznego; bo mi żal, żem je uczynił.

⁸ Noe zaś nalazł łaskę przed Panem.

⁹ Noego rodzaje te są. Noe mąż sprawiedliwy i doskonały był w rodzajach swoich, z Bogiem chodził.

¹⁰ I zrodził trzech synów, Sema, Chama, i Japhetha.

¹¹ Ale ziemia skaziła się przed Bogiem, i napełniła się nieprawością.

¹² A gdy ujrzał Bóg ziemię być skażoną; (bo wszelkie ciało popsowało było drogę swą na ziemi):

¹³ Rzekł do Noego: Koniec wszelkiemu ciału przyszedł przedemną: napełniona jest ziemia nieprawością od oblicza ich: a ja wytracę je z ziemią.

¹⁴ Uczyń sobie korab z drzewa heblowanego: mieszkaniczka w nim poczynisz, i namażesz klijem wewnątrz i zewnątrz.

¹⁵ A uczynisz go tak: Trzysta łokci będzie długość korabia, pięćdziesiąt łokci szerokość, a trzydzieści łokci wysokość jego.

¹⁶ Okno w korabiu uczynisz, a na łokciu dokonasz wierzch jego: a drzwi w korabiu postawisz z boku: na dole gmachy i troje piętra uczynisz w nim.

¹⁷ Oto ja przywiodę wody potopu na ziemię, abych wytracił wszelkie ciało, w którem jest duch żywota pod niebem. Wszystko, co na ziemi jest, zniszczeje.

¹⁸ I uczynię przymierze moje z tobą: i wnidziesz do korabia ty i synowie twoi, żona twoja, i żony synów twoich z tobą.

¹⁹ I ze wszech zwierząt wszelkiego ciała, po dwojgu wwiedziesz do korabia, aby zostały żywe z tobą: samca i samicę.

²⁰ Z ptastwa, według rodzaju jego: i z bydła, według rodzaju jego: i ze wszystkiego ziemopłazu, według rodzaju jego: po dwojgu z każdego wnidą z tobą, aby mogły żyć.

²¹ Przetóż weźmiesz z sobą ze wszelkich pokarmów, które jedzone być mogą, i zniesiesz do siebie: i będą tak tobie jako i onym na pokarm.

²² I uczynił Noe wszystko, co mu Bóg przykazał.

Rozdział VII.

Gdy Noe z swymi, i z zwierzami wszedł do korabia, opanowały wody ziemię sto i pięćdziesiąt dni, i wygładził Bóg wszystko stworzenie, które żyło na ziemi.

I rzekł Pan do niego: Wnidź ty i wszystek dom twój do korabia; bom ciebie widział sprawiedliwym przed sobą w narodzie tym.

² Ze wszystkich zwierząt czystych weźmiesz siedmioro i siedmioro, samca i samicę: a z zwierząt nieczystych po dwojgu i dwojgu, samca i samicę.

³ Ale i z ptastw powietrznych siedmioro i siedmioro, samca i samicę: aby zachowane było nasienie na wszystkiej ziemi.

⁴ Jeszcze bowiem, a po siedmi dniach spuszczę deszcz na ziemię przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy: i wygładzę z ziemie wszelkie stworzenie, którem uczynił.

⁵ Uczynił tedy Noe wszystko, co mu Pan kazał.

⁶ A było mu sześć set lat, gdy wody potopu wylały po ziemi.

⁷ I wszedł Noe i synowie jego, żona jego, i żony synów jego z nim do korabia dla wód potopu.

⁸ Z zwierząt też czystych i nieczystych i z ptastwa i ze wszego, co się płaza po ziemi.

⁹ Dwojgo i dwojgo weszło do Noego w korab, samiec i samica, jako był przykazał Pan Noemu.

¹⁰ A gdy minęło siedm dni, wody potopu wylały po ziemi.

¹¹ Roku sześćsetnego żywota Noego, miesiąca wtórego, siedmnastego dnia miesiąca, przerwały się wszystkie źródła przepaści wielkiej, i upusty niebieskie otworzone są.

¹² I spadł deszcz na ziemię czterdzieści dni i czterdzieści nocy.

¹³ Onegoż dnia wszedł Noe, i Sem i Cham i Japhet, synowie jego, żona jego, i trzy żony synów jego z nimi do korabia:

¹⁴ Sami i wszelki zwierz według rodzaju swego, i wszystko bydło według rodzaju swego, i wszystko, co płaza po ziemi, według rodzaju swego, i wszystko latające według rodzaju swego, i wszyscy ptacy i wszystko, co ma skrzydła,

¹⁵ Weszło do Noego do korabia, dwojgo i dwojgo ze wszystkiego ciała, w którem był duch żywota.

¹⁶ A które weszły, samiec i samica ze wszego ciała weszły, jako mu Bóg przykazał: i zamknął go Pan z nadworza.

¹⁷ I stał się potop przez czterdzieści dni na ziemi: i wezbrały wody, i podniosły korab wysoko od ziemie.

¹⁸ Bardzo bowiem były wylały, i wszystko napełniły na wierzchu ziemie: a korab pływał po wodach.

¹⁹ A wody się zmocniły zbytnie nad ziemią: i okryły się wszystkie góry wysokie pod wszystkiem niebem.

²⁰ Piętnaście łokci wyższa była woda nad górami, które była okryła.

²¹ I zgładzone jest wszelkie ciało, które się ruchało na ziemi, ptaków, zwierząt, bestyi, i wszystkich ziemopłazów, które się płazają po ziemi: wszyscy ludzie,

²² I wszystko, w czem jest duch żywota, na ziemi pomarło.

²³ I wygładził Bóg wszystko stworzenie, które było na ziemi, od człowieka aż do bydlęcia, tak ziemopłaz jako i ptastwo powietrzne: i wygładzone jest z ziemie: i został sam Noe i ci, którzy z nim byli w korabiu.

²⁴ I opanowały wody ziemię sto i pięćdziesiąt dni.

Rozdział VIII.

Gdy wody pomału opadały, i potop ustawał, po wypuszczeniu kruka i gołębice, Noe z korabia z swymi wychodzi, a zbudowawszy ołtarz ofiarował całopalenia.

Wspomniawszy potem Bóg na Noego, i na wszystkie zwierzęta, i na wszystkie bydlęta, które były z nim w korabiu, przywiódł wiatr na ziemię, i upadły wody.

² I zawarte są źródła przepaści, i upusty niebieskie: i zahamowane są dżdże z nieba.

³ I wróciły się wody z ziemie idące i wracające się, i poczęły opadać po stu i pięćdziesiąt dni.

⁴ I odpoczął korab miesiąca siódmego, dwudziestego i siódmego dnia miesiąca na górach Armeńskich.

⁵ Lecz wody schodziły i opadały aż do dziesiątego miesiąca; dziesiątego bowiem miesiąca, pierwszego dnia miesiąca, okazały się wierzchy gór.

⁶ A gdy minęło czterdzieści dni, otworzywszy Noe okno korabia, które był uczynił, wypuścił kruka:

⁷ Który wychodził a nie wracał się, aż oschły wody na ziemi.

⁸ Wypuścił też gołębicę za nim, aby poznał, jeźli już ustały wody na ziemi.

⁹ Która nie nalazłszy, gdzieby odpoczęła noga jej, wróciła się k niemu do korabia; wody bowiem były po wszystkiej ziemi: i wyciągnął rękę, a uchwyciwszy ją wniósł do korabia.

¹⁰ A poczekawszy jeszcze siedm dni drugie, powtóre wypuścił gołębicę z korabia.

¹¹ A ona przyleciała do niego pod wieczór, niosąc gałązkę oliwy z zielonem liściem w gębie swojej: a tak poznał Noe, że przestały wody na ziemi.

¹² I poczekał przecię jeszcze siedm dni drugich: i wypuścił gołębicę, która się nie wróciła więcej do niego.

¹³ A tak sześćsetnego pierwszego roku, pierwszego miesiąca, pierwszego dnia miesiąca, opadły wody na ziemi: i otworzywszy Noe przykrycie korabia pojrzał, i ujrzał, iż osechł wierzch ziemie.

¹⁴ Miesiąca wtórego, siódmego i dwudziestego dnia miesiąca, oschła ziemia.

¹⁵ Rzekł tedy Bóg do Noego, mówiąc:

¹⁶ Wynidź z korabia, ty i żona twoja, synowie twoi i żony synów twoich z tobą.

¹⁷ Wszystkie zwierzęta, które są u ciebie ze wszego ciała, tak w ptastwie jako i w bestyach, i we wszelkich płazach, które płazają po ziemi, wywiedź z sobą, a wnidźcie na ziemię: Rośćcie i mnóżcie się na niej.

¹⁸ A tak wyszedł Noe i synowie jego, żona jego i żony synów jego z nim.

¹⁹ Ale i wszystkie zwierzęta, bydła i płazy, które się płazają po ziemi według rodzaju swego, wyszły z korabia.

²⁰ I zbudował Noe ołtarz Panu: a wziąwszy z każdego bydła i ptastwa czystego, ofiarował całopalenia na ołtarzu.

²¹ I zawoniał Pan wonność wdzięczności i rzekł: Żadną miarą więcej nie będę przeklinał ziemie dla ludzi; zmysł bowiem i myśl serca człowieczego skłonne są do złego od młodzieństwa swego: przetóż też nie pobiję więcej wszystkiej dusze żyjącej, jakom uczynił.

²² Po wszystkie dni ziemie siew i żniwo, zimno i gorąco, lato i zima, noc i dzień nie ustaną.

Rozdział IX.

Bóg błogosławił Noego, i syny jego, a pozwoliwszy mięso na pokarm, krew pożywać zakazuje. Przymierze między Bogiem i ludźmi, że żadną miarą nie będzie zagubione wszelkie ciało wodami potopu, tęczą bywa potwierdzone. Noe Chama przeklina, Sema zaś i Japheta błogosławi.

I błogosławił Bóg Noego i syny jego, i rzekł do nich: Rośćcie i mnóżcie się, a napełniajcie ziemię.

² A strach wasz i drżenie niechaj będzie nad wszelkiem zwierzęciem ziemnem, i nadewszem ptastwem powietrznem, ze wszystkiemi, które się ruszają na ziemi: wszystkie ryby morskie ręce waszej podane są.

³ A wszystko, co się rusza i żywie, będzie wam na pokarm: jako jarzyny zielone dałem wam wszystko.

⁴ Wyjąwszy że mięsa ze krwią jeść nie będziecie.

⁵ Albowiem krwie dusz waszych będę szukał z ręki wszelkich bestyi: i z ręki człowieczej, z ręki męża i brata jego będę szukał dusze człowieczej.

⁶ Ktobykolwiek wylał krew człowieczą, będzie wylana krew jego; bo na obraz Boży uczynion jest człowiek.

⁷ A wy rośćcie i mnóżcie się, a wnidźcie na ziemię i napełniajcie ją.

⁸ To też mówił Bóg do Noego i do synów jego z nim:

⁹ Oto ja postanowię przymierze moje z wami i z nasieniem waszem po was.

¹⁰ I z każdą duszą żywiącą, która jest z wami, tak w ptastwie jako i w bydle, i we wszelkiem zwierzęciu ziemnem, które wyszły z korabia, i ze wszystkiemi bestyami ziemie.

¹¹ Postanowię przymierze moje z wami, i żadną miarą więcej nie będzie zagubione wszelkie ciało wodami potopu: ani więcej będzie potop pustoszący ziemię.

¹² I rzekł Bóg: To znak przymierza, który daję między mną i wami, i do wszelkiej dusze żywiącej, która jest z wami, na rodzaje wieczne:

¹³ Łuk mój położę na obłokach, i będzie znakiem przymierza między mną a między ziemią.

¹⁴ A gdy okryję obłokami niebo, ukaże się łuk mój na obłokach,

¹⁵ I wspomnię na przymierze moje z wami i ze wszelką duszą żywiącą, która ciało obżywia: i nie będą więcej wody potopu ku wygładzeniu wszelkiego ciała.

¹⁶ I będzie łuk na obłokach i ujrzę go: i wspomnię na przymierze wieczne, które się postanowiło między Bogiem, a między wszelką duszą żywiącą każdego ciała, które jest na ziemi.

¹⁷ I rzekł Bóg do Noego: Ten będzie znak przymierza, którem postanowił między mną a wszelkiem ciałem na ziemi.

¹⁸ Byli tedy synowie Noego, którzy wyszli z korabia: Sem, Cham, i Japhet: a Cham ten jest ojciec Chanaan.

¹⁹ Ci trzej są synowie Noego: i od tych rozsiał się wszystek rodzaj ludzki po wszystkiej ziemi.

²⁰ I począł Noe, mąż oracz sprawować ziemię, i nasadził winnicę.

²¹ I pijąc wino upił się, i obnażył się w namiecie swoim.

²² Co ujrzawszy Cham, ojciec Chanaan, to jest, że łono ojca jego odkryte było, powiedział to dwiema braci swej na dworze.

²³ Sem tedy i Japhet włożyli płaszcz na ramiona swoje, a idąc nawstecz zakryli łono ojca swego: a oblicza ich były odwrócone, i ojcowskiego łona nie widzieli.

²⁴ A ocuciwszy się Noe z wina, gdy się dowiedział, co mu uczynił syn jego młodszy,

²⁵ Rzekł: przeklęty Chanaan, niewolnik niewolników będzie braci swej.

²⁶ I rzekł: Błogosławiony Pan Bóg Semów, niech Chanaan niewolnikiem jego będzie.

²⁷ Niech rozszerzy Bóg Japheta, i niech mieszka w namieciech Semowych: a Chanaan niech będzie niewolnikiem jego.

²⁸ I żył Noe po potopie trzy sta i pięćdziesiąt lat.

²⁹ I wypełniły się wszystkie dni jego, dziewięć set i pięćdziesiąt lat, i umarł.

Rozdział X.

Rodzaju opisanie synów Noego, od których są rozdzielone narody po potopie.

Te są rodzaje synów Noego, Sema, Chama, i Japheta: i narodziło się im synów po potopie.

² Synowie Japhetowi: Gomer i Magog, i Madai, i Jawan, i Thubal, i Mosoch, i Thyras.

³ Synowie zaś Gomerowi: Askenes i Ryphat, i Thogorma.

⁴ A synowie Jawanowi: Elisa i Tharsys, Cetthim i Dodanim.

⁵ Od tych rozdzielone są wyspy narodów w krainach swoich, każdy według języka swego i domów swych w narodziech swoich.

⁶ A synowie Chamowi: Chus i Mesraim, i Phuth, i Chanaan.

⁷ Synowie Chusowi: Saba, i Hewila, i Sabatha, i Regma, i Sabatacha. Synowie Regmowi: Saba i Dadan.

⁸ Zaś Chus zrodził Nemroda: ten począł być możny na ziemi.

⁹ I był duży Łowiec przed Panem. Przeto wyszła przypowieść: Jako Nemrod duży Łowiec przed Panem.

¹⁰ A początek królestwa jego był Babilon, i Arach, i Achad, i Chalanne w ziemi Sennaar.

¹¹ Z onej ziemi wyszedł Assur, i zbudował Niniwen, i ulice miasta, i Chale.

¹² Resen też między Niniwen i Chale: to jest Miasto wielkie.

¹³ Ale Mesraim zrodził Ludyma, i Anamima, i Laabima, i Nephthuma:

¹⁴ I Phetrusyma, i Chasluima: z których poszli Philistynowie i Kaphtorymowie.

¹⁵ Chanaan zaś zrodził Sydoan, pierworodnego swego, i Hethæego,

¹⁶ I Jebusego, i Amorrego, i Gergesego,

¹⁷ Hewego, i Aracego, i Synego.

¹⁸ I Aradego, Samarego i Amathego: a potem rozsiały się narody Chananejczyków.

¹⁹ I były granice Chananejskie idąc od Sydonu do Gerary aż do Gazy: aż wnidziesz do Sodomy, i Gomorry, i Adamy, i Seboima aż do Lezy.

²⁰ Ci są synowie Chamowi w rodach, i w językach, w pokoleniach, ziemiach, i narodach ich.

²¹ Z Sema też zrodzili się, z ojca wszystkich synów Heberowych, starszego brata Japhetowego.

²² Synowie Semowi: Aelam i Assur, i Arphaxad, i Lud, i Aram.

²³ Synowie Aramowi: Us, i Hul, i Gether, i Mes.

²⁴ Zaś Arphaxad zrodził Salego, z którego poszedł Heber.

²⁵ Heberowi lepak urodzili się dwaj synowie: imię jednego Phaleg, iż we dni jego rozdzieliła się ziemia: a imię brata jego Jektan.

²⁶ Który Jektan zrodził Elmodada, i Salepha, i Asarmotha, i Jarego,

²⁷ I Adurama, i Uzala, i Deklę:

²⁸ I Ebala, i Abimaela, i Sabę:

²⁹ I Ophira, i Hewilę, i Jobaba. Ci wszyscy synowie Jektanowi.

³⁰ A mieszkanie było ich, od Messy idącym, aż do Sephary góry na wschód słońca.

³¹ Ci synowie Semowi, według domów i języków i krain w narodziech swoich.

³² Te domy Noego według ludzi i narodów ich. Od tych rozdzielone są narody na ziemi po potopie.

Rozdział XI.

W budowaniu wieży Babel pomięszany jest język. Rodzaj Sema, syna Noego, aż do Abrama się oznajmuje.

A ziemia była jednego języka i tejże mowy.

² I gdy szli od wschodu słońca, naleźli pole na ziemi Sennaar, i mieszkali na niem.

³ I rzekli, jeden do bliskiego swego: Pójdźcie, naczyńmy cegieł i wypalmy ją ogniem. I mieli cegłę miasto kamienia, a ił kliowaty miasto wapna.

⁴ I rzekli: Pójdźcie, zbudujmy sobie miasto i wieżę, którejby wierzch dosięgał do nieba: a uczyńmy sławne imię nasze, pierwej niźli się rozproszymy po wszystkich ziemiach.

⁵ I zstąpił Pan, aby oglądał miasto i wieżę, którą budowali synowie Adamowi:

⁶ I rzekł: Oto jeden jest lud, i jeden język wszystkim: a poczęli to czynić, i nie przestaną od myśli swych, aż je skutkiem wypełnią.

⁷ Przeto pójdźcie, zstąpmy, a pomięszajmy tam język ich, aby nie słyszał żaden głosu bliźniego swego.

⁸ I tak rozproszył je Pan z onego miejsca po wszystkich ziemiach, i przestali budować miasta.

⁹ I przetóż nazwano imię jego Babel, iż tam pomieszany jest język wszystkiej ziemie: i z onąd rozproszył je Pan po wszystkich krainach.

¹⁰ Te są rodzaje Semowe: Semowi było sto lat, kiedy zrodził Arphaxada, we dwie lecie po potopie.

¹¹ I żył Sem, zrodziwszy Arphaxada, pięć set lat, i zrodził syny i córki.

¹² Arphaxad zaś żył trzydzieści i pięć lat, i zrodził Salego.

¹³ I żył Arphaxad, zrodziwszy Salego, trzy sta a trzy lata, i zrodził syny i córki.

¹⁴ Sale zaś żył trzydzieści lat, i zrodził Hebera.

¹⁵ I żył Sale, zrodziwszy Hebera, cztery sta a trzy lata, i zrodził syny i córki.

¹⁶ A Heber żył trzydzieści i cztery lata, i zrodził Phalega.

¹⁷ I żył Heber, zrodziwszy Phalega, cztery sta i trzydzieści lat, i zrodził syny i córki.

¹⁸ Żył też Phaleg trzydzieści lat, i zrodził Rewa:

¹⁹ I żył Phaleg, zrodziwszy Rewa, dwieście i dziewięć lat, i zrodził syny i córki.

²⁰ Rew zasię żył trzydzieści i dwie lecie, i zrodził Saruga.

²¹ I żył Rew, zrodziwszy Saruga dwieście i siedm lat, i zrodził syny i córki.

²² Sarug lepak żył trzydzieści lat, i zrodził Nachora.

²³ I żył Sarug, zrodziwszy Nachora, dwieście lat, i zrodził syny i córki.

²⁴ Nachor zasię żył dwadzieścia i dziewięć lat, i zrodził Tharego.

²⁵ I żył Nachor, zrodziwszy Tharego, sto i dziewiętnaście lat, i zrodził syny i córki.

²⁶ I żył Thare siedmdziesiąt lat, i zrodził Abrama, i Nachora, i Arana.

²⁷ A Tharego rodzaje są te: Thare zrodził Abrama, Nachora, i Arana. Aran zaś zrodził Lota.

²⁸ I umarł Aran przed Tharem, ojcem swoim, w ziemi narodzenia swego, w Ur Chaldejczyków.

²⁹ I pojęli Abram i Nachor żony: imię żony Abramowej Sarai, a imię żony Nachorowej Melcha, córka Arana, ojca Melchy i ojca Jeschy.

³⁰ A była Sarai niepłodną, i nie miała dzieci.

³¹ Wziął tedy Thare Abrama, syna swego, i Lota, syna Aranowego, wnuka swego, i Sarai niewiastkę swoję, żonę Abrama, syna swego: i wywiódł je z Ur Chaldejczyków, aby szli do ziemi Chananejskiej, i przyszli aż do Harana, i mieszkali tam.

³² I było dni Tharego dwieście i pięć lat, i umarł w Haranie.

Rozdział XII.

Abram z rozkazania Bożego z ojczyzny wychodzi, i do Sychem się udaje; czasu głodu ale stąpił do Egiptu, którego żona wzięta do domu Pharaonowego; dlatego Pharao od Boga karany żonę Abrahamowi przywraca.

I rzekł Pan do Abrama: wynidź z ziemie twojej, i od rodziny twojej, i z domu ojca twego: a idź do ziemie, którąć ukażę.

² A uczynię cię narodem wielkim, i będęć błogosławił, i uwielbię imię twoje, i będziesz błogosławiony.

³ Będę błogosławił błogosławiącym tobie, a przeklnę te, którzy cię przeklinają: a w tobie będą błogosławione wszystkie narody ziemie.

⁴ Wyszedł tedy Abram, jako mu Pan przykazał, i poszedł z nim Lot: siedmdziesiąt lat było Abramowi, kiedy wyszedł z Harana.

⁵ I wziął Sarai żonę swoję, i Lota syna brata swego, i wszystkę majętność, którą mieli, i dusze, których nabyli w Haranie: i wyszli aby szli do ziemie Chanaan. A gdy przyszli do niej,

⁶ Przeszedł Abram ziemię aż do miejsca Sychem, aż do Jasnej doliny: a Chananejczyk tedy był w ziemi.

⁷ I ukazał się Pan Abramowi, i rzekł mu: Nasieniu twemu dam ziemię tę; który zbudował tam ołtarz Panu, który mu się był ukazał.

⁸ A z tamtąd przeszedł do góry, która była ku wschodowi Bethel: rozbił tam namiot swój, mając od zachodu Bethel, a od wschodu Haj, i zbudował też tam ołtarz Panu, i wzywał imię jego.

⁹ I ciągnął Abram idąc i dalej postępując ku południu.

¹⁰ Stał się potem głód w ziemi, i stąpił Abram do Egiptu, aby tam gościem był; ciężki bowiem był głód w ziemi.

¹¹ A gdy już blisko był, aby wszedł do Egiptu, rzekł do Sarai żony swej: Wiem, żeś piękna niewiasta:

¹² A iż, gdy cię ujrzą Egiptyanie, rzeką: żona to jego: i zabiją mię, a ciebie zachowają.

¹³ Mów przeto, proszę cię, żeś jest siostra moja: aby mi było dobrze dla ciebie, i dusza moja aby żyła dla ciebie.

¹⁴ Gdy tedy wszedł Abram do Egiptu, ujrzeli Egiptyanie niewiastę, że była bardzo piękna.

¹⁵ I dały znać Książęta Pharaonowi, i chwalili ją przed nim: i wzięto niewiastę do domu Pharaonowego.

¹⁶ A Abramowi czynili dobrze dla niej: i miał owce, i woły, i osły, i niewolniki, i niewolnice, i oślice, i wielbłądy.

¹⁷ Ale Pan skarał Pharaona plagami wielkiemi, i dom jego, dla Sarai żony Abramowej.

¹⁸ I zawołał Pharao Abrama, i rzekł mu: Cóż wżdy to jest, coś mi uczynił? Czemuś mi nie oznajmił, że to żona twoja?

¹⁹ Czemuś powiedział, że jest siostra twoja, abym ją wziął sobie za żonę? Ale teraz oto żona twoja, weźmijż ją, a idź.

²⁰ I przykazał Pharao o Abramie mężom: i odprowadzili go, i żonę jego, i wszystko co miał.

Rozdział XIII.

Abram dzieli się ziemią z Lotem, i mieszka w ziemi Chananejskiej, kędy Bóg znowu obiecuje ziemię Chananejską Abrahamowi, i nasieniu jego.

A tak wyszedł Abram z Egiptu, sam i żona jego, i wszystko co miał, i Lot z nim ku południowi.

² A Abram był bardzo bogaty, w osiadłości złota i śrebra.

³ I wrócił się drogą, którą był przyszedł od południa do Bethel, aż na miejsce, gdzie przedtem postawił był namiot między Bethel i Haj:

⁴ Na miejsce ołtarza, który tam pierwej był uczynił, i wzywał tam imienia Pańskiego.

⁵ Ale i Lot, który był z Abramem, miał trzody owiec i bydło i namioty.

⁶ I nie mogli się zmieścić w ziemi, żeby spółem mieszkali; bo majętność ich wielka była, i nie mogli pospołu mieszkać.

⁷ Zkąd też był swar między pasterzmi bydła Abramowego i Lotowego. A na on czas Chananejczyk i Pherezejczyk mieszkali w onej ziemi.

⁸ Rzekł tedy Abram do Lota: Niech proszę nie będzie swaru między mną a tobą, i między pasterzmi mymi, a pasterzmi twymi: ponieważ bracia jesteśmy.

⁹ Oto wszystka ziemia jest przed tobą: odejdź odemnie proszę: jeźli w lewo pójdziesz, ja się udam w prawo: jeźli w prawo obierzesz, ja w lewo pójdę.

¹⁰ Podniósłszy tedy Lot oczy swe, ujrzał wszystkę wokół krainę Jordanu, która wszystka polewana była przed tem, niż Pan zatracił Sodomę i Gomorrę, jako Raj Pański, i jako Egipt idącym do Segora.

¹¹ I obrał sobie Lot krainę nad Jordanem, i odszedł ze wschodu słońca: i odłączyli się bracia jeden od drugiego.

¹² Abram mieszkał w ziemi Chananejskiej: a Lot przebywał w mieściech, które były nad Jordanem i mieszkał w Sodomie.

¹³ A ludzie Sodomscy byli bardzo źli, i zbytnie grzesznicy przed Panem.

¹⁴ I rzekł Pan do Abrama, gdy się już był Lot odłączył od niego: Podnieś oczy twoje, i pojrzyj z miejsca, na któremeś teraz, na północy i na południe, na wschód i na zachód.

¹⁵ Wszystkę ziemię, którą widzisz, tobie dam i nasieniu twemu aż na wieki.

¹⁶ I uczynię nasienie twoje jako proch ziemie: jeźli kto z ludzi może zliczyć proch ziemie, nasienie też twoje zliczyć będzie mógł.

¹⁷ Wstań a zchódź ziemię w dłużą i w szerzą jej; bo ją tobie dam.

¹⁸ Ruszywszy tedy namiot swój Abram przyszedł i mieszkał przy dolinie Mambre, która jest w Hebron: i zbudował tam ołtarz Panu.

Rozdział XIV.

Wojna przeciw Sodomczykom. Wszystka majętność Sodomska, i Gomorska, ktemu i Lot a majętność jego zabrana od zwycięzców, których Abram prześladując poraził; wszystkę majętność, i Lota brata swego, przywrócił. Któremu Abrahamowi Melchisedech błogosławił.

I stało się w on czas, iż Amraphel, król Sennaar, i Aryoch, król Pontski, i Chodorlahomor, król Elamitów, i Thadal, król pogański,

² Wznieśli wojnę przeciw Barowi, królowi Sodomskiemu, i przeciw Bersy, królowi Gomorskiemu, i przeciw Sennaabowi, królowi Adamy, i przeciw Semeberowi, królowi Seboimskiemu, i przeciw królowi Balei, ta jest Segor.

³ Wszyscy ci zeszli się w dolinę leśną, która teraz jest morzem słonem;

⁴ Dwanaście bowiem lat służyli Chodorlahomorowi, a trzynastego roku odstąpili od niego.

⁵ A tak czternastego roku przyciągnął Chodorlahomor, i królowie, którzy z nim byli: i porazili Raphaimy w Astarothkarnaimie, i Zuzymy z nimi, i Emimy w Sawie Karyathaim,

⁶ I Chorrejczyki na górach Seir, aż do pól Pharan, która jest na puszczy.

⁷ I wrócili się, i przyszli do źródła Misphat, to jest Kades: i wybili wszystkę krainę Amalecytów i Amorrejczyka, który mieszkał w Asasonthamar.

⁸ I wyszli król Sodomski, i król Gomorski, i król Adamski, i król Seboimski, ktemu i król Balei, która jest Segor: i uszykowali wojsko przeciwko im w dolinie leśnej:

⁹ To jest, przeciw Chodorlahomorowi, królowi Elamitów, i Thadalowi, królowi pogańskiemu, i Amraphelowi, królowi Sennaarskiemu, i Aryochowi, królowi Pontskiemu, czterej królowie przeciw piąci.

¹⁰ A dolina leśna miała wiele studzien kliowatych. Król tedy Sodomski i Gomorski podali tył, i tam polegli: a którzy zostali, uciekli na górę.

¹¹ I zabrali wszystkę majętność Sodomską i Gomorską, i wszystko, co do żywności należy, i poszli.

¹² K temu i Lota i majętność jego, synowca Abramowego, który mieszkał w Sodomie.

¹³ A oto jeden, który był uszedł, oznajmił Abramowi Hebreowi, który mieszkał w dolinie Mambrego Amorrejczyka, brata Eschol, i brata Aner; ci bowiem uczynili byli przymierze z Abramem.

¹⁴ Co usłyszawszy Abram, to jest, iż poiman Lot, brat jego, zebrał gotowych domowych sług swoich trzy sta i ośmnaście: i pogon uczynił aż do Dan.

¹⁵ A rozdzieliwszy towarzysze, przypadł na nie w nocy: i poraził je, i gonił je aż do Hoby, która jest po lewej stronie Damaszku.

¹⁶ I przywrócił nazad wszystkę majętność, i Lota brata swego z majętnością jego, i niewiasty i lud.

¹⁷ I wyjechał król Sodomski przeciw jemu, gdy się wracał od porażki Chodorlahomora, i królów, którzy z nim byli w dolinie Sawe, która jest dolina królewska.

¹⁸ Ali Melchisedech, król Salem wyniósłszy chleb i wino; bo był kapłanem Boga najwyższego,

¹⁹ Błogosławił mu i rzekł: Błogosławiony Abram Bogu wysokiemu, który stworzył niebo i ziemię:

²⁰ I błogosławiony Bóg wysoki, którego obroną nieprzyjaciele są w rękach twoich. I dał mu dziesięciny ze wszystkiego.

²¹ I rzekł król Sodomski do Abrama: Daj mi dusze, inne rzeczy pobierz sobie.

²² A on mu odpowiedział: Podnoszę rękę moję do Pana, Boga wysokiego, dzierżawce nieba i ziemie,

²³ Że od nici wątkowej, aż do rzemyka obuwia, nie wezmę ze wszystkiego co twego jest, żebyś nie rzekł: Jam ubogacił Abrama:

²⁴ Wyjąwszy to, co strawili młodzieńcy, a działy mężów, którzy jeździli zemną, Anera, Eschola, i Mambrego: ci wezmą działy swoje.

Rozdział XV.

Abrahamowi o potomkach wątpiącemu przyślubia Bóg syna, któremu wierząc Abraham stawa się usprawiedliwionym; a na znak obiecanej ziemie, naznaczoną od Boga ofiarę ofiaruje i słyszy swych potomków pielgrzymowanie.

To tedy odprawiwszy, stało się słowo Pańskie do Abrama, w widzeniu mówiąc: Nie bój się Abramie, jam jest obrońcą twoim, i zapłatą twą zbytnie wielką.

² I rzekł Abram: Panie Boże, cóż mi dasz? ja zejdę bez dziatek: a syn szafarza domu mego, ten Damaszek Eliezer.

³ I przydał Abram: A mnieś nie dał potomka, ale oto domowy sługa mój, dziedzicem moim będzie.

⁴ I wnetże słowo Pańskie stało się do niego mówiąc: Nie będzie ten dziedzicem twoim: ale który wynidzie z żywota twego, tego będziesz miał dziedzicem.

⁵ I wywiódł go z domu, i rzekł mu: Wejrzyj na niebo, a zlicz gwiazdy, jeźli możesz. I rzekł mu: Tak będzie nasienie twoie.

⁶ Uwierzył Abram Bogu: i poczytano mu jest ku sprawiedliwości.

⁷ I rzekł do niego: Ja Pan, którym cię wywiódł z Ur Chaldejczyków, abych ci dał tę ziemię, i żebyś ją posiadł.

⁸ A on rzekł: Panie Boże, zkąd wiedzieć mogę, że ją posiędę?

⁹ A odpowiadając Pan: Weźmij mi, prawi, jałowicę trzecioletnią, i kozę trzecioletnią, i barana trzech lat, synogarlicę też i gołębicę.

¹⁰ Który wziąwszy to wszystko, przedzielił je na poły, a obie części przeciw sobie jedne ku drugiej położył: ale ptaków nie rozcinał.

¹¹ I zlecieli ptacy na ono mięso, a Abram je odganiał.

¹² A gdy słońce zachodziło, przypadł twardy sen na Abrama: i strach wielki i ciemny przypadł nań.

¹³ I rzeczono do niego: Wiedz wprzód wiedząc, iż gościem będzie nasienie twoje w ziemi nie swojej, i podbiją je w niewolą, i utrapią je przez cztery sta lat.

¹⁴ A wszakoż naród, u którego w niewoli będą, ja sądzić będę: a potem wynidą z wielką majętnością.

¹⁵ Ale ty pójdziesz do ojców twoich w pokoju, pogrzebiony w starości dobrej.

¹⁶ A w czwartem pokoleniu wrócą się tu; bo jeszcze nie wypełniły się nieprawości Amorrejczyków aż do tego czasu.

¹⁷ A gdy zaszło słońce, powstała mgła ciemna, i ukazał się piec kurzący się, i pochodnia ognista przechodząca między onemi przedziały.

¹⁸ Onego dnia uczynił Pan przymierze z Abramem, mówiąc: Nasieniu twemu dam tę ziemię od rzeki Egipskiej, aż do rzeki wielkiej Euphratesa.

¹⁹ Cynejczyki, i Cenezejczyki, Cedmonejczyki,

²⁰ I Hetejczyki, i Pherezejczyki, Raphaimy też,

²¹ I Amorrejczyki, i Chananejczyki, i Gergezejczyki, i Jebuzejczyki.

Rozdział XVI.

Sarai żona Abramowa daje sługę swą Agar mężowi za żonę, która kiedy poczęła, wzgardziła panią swoją, za co trapiona od Sarai, uciekła: ale za rozkazem Anioła wróciła się, a porodziła Ismaela.

Sarai tedy, żona Abramowa, nie rodziła dzieci: ale mając niewolnicę Egiptyankę imieniem Agar,

² Rzekła mężowi swemu: Oto zamknął mię Pan, abych nie rodziła: Wnidź do sługi mojej, azali snadź wżdy z niej będę miała dziatki. A gdy on przyzwolił na prośbę jej,

³ Wzięła Agarę Egiptyankę, sługę swą, po dziesiąci lat, jako mieszkać poczęli w ziemi Chananejskiej, i dała ją mężowi swemu za żonę.

⁴ Który wszedł do niej. Ale ona widząc, że poczęła, wzgardziła panią swoją.

⁵ I rzekła Sarai do Abrama. Niesprawiedliwie czynisz przeciw mnie: jam dała sługę do łona twego, która widząc, że poczęła, gardzi mną: niech rozsądzi Pan między mną a tobą.

⁶ Której odpowiadając Abram: oto, prawi, sługa twoja w ręku twoich jest, czyń z nią, jakoć się podoba. A gdy ją trapiła Sarai, uciekła.

⁷ I gdy ją znalazł Aniół Pański u źródła wody w pustyni, które jest na drodze Sur na puszczy,

⁸ Rzekł do niej: Agar, sługo Sarai, zkąd idziesz? i dokąd idziesz? Która odpowiedziała: Od oblicza Sarai, paniej mojej ja uciekam.

⁹ I rzekł jej Aniół Pański: Wróć się do paniej swej, a ukorz się pod ręką jej.

¹⁰ I zaś rzekł: Mnożąc rozmnożę nasienie twe, i nie będzie zliczone przez mnóstwo.

¹¹ I potem rzekł: Otoś poczęła, i porodzisz syna: i nazowiesz imię jego Ismael, przeto iż usłyszał Pan utrapienie twoje.

¹² Ten będzie dziki człowiek: ręce jego przeciwko wszystkim, a ręce wszystkich przeciw jemu: a naprzeciwko wszystkiej braciej swej rozbije namioty.

¹³ I nazwała imię Pana, który mówił do niej: Ty Boże, któryś mię ujrzał; rzekła bowiem: Zaiste, tum widziała tył widzącego mię.

¹⁴ Przetóż nazwała studnię onę: Studnia żywiącego i widzącego mnie. Ta jest między Kades i Barad.

¹⁵ I urodziła Agar Abramowi syna: który nazwał imię jego Ismael.

¹⁶ Ośmdziesiąt i sześć lat miał Abram, gdy mu Agar urodziła Ismaela.

Rozdział XVII.

Bóg przymierze stanowi z Abramem, a tak jego jak i Sarai imię odmienia: Obrzezanie na znak przymierza rozkazuje, i obiecuje mu syna z Sary: Abram rozkaz Boski wypełnia.

Zaczem gdy dziewiącidziesiąt i dziewiąci lat być począł, ukazał mu się Pan, i rzekł do niego: Jam Bóg wszechmogący: chodź przedemną, a bądź doskonały.

² A uczynię przymierze moje między mną i tobą, i rozmnożę cię zbytnie wielce.

³ Padł Abram pochylony na oblicze.

⁴ I rzekł mu Bóg: Jam jest, a przymierze moje z tobą, i będziesz ojcem wiela narodów.

⁵ I imię twoje nie będzie dalej zwane Abram: ale będziesz zwan Abraham; bom cię ojcem wiela narodów postanowił.

⁶ I uczynię, że się rozmnożysz bardzo wielce: i rozkrzewię cię w narody, i królowie z ciebie wynidą.

⁷ I postanowię umowę między mną a tobą, i między nasieniem twem po tobie w narodziech ich, przymierzem wiecznem: żebym był Bogiem twoim i nasienia twego po tobie.

⁸ I dam tobie i nasieniu twemu ziemię pielgrzymowania twego, wszystkę ziemię Chananejską w osiadłość wieczną, i będę Bogiem ich.

⁹ I rzekł zasię Bóg do Abrahama: I ty tedy będziesz strzegł przymierza mego, i nasienie twoje po tobie w narodziech swoich.

¹⁰ To jest przymierze moje, które zachowacie między mną a wami, i nasieniem twem po tobie: Obrzezany będzie z was każdy mężczyzna:

¹¹ A obrzeżecie ciało odrzezku waszego, aby było na znak przymierza miedzy mną i wami.

¹² Dzieciątko ośmi dni będzie obrzezano między wami, każdy mężczyzna w narodziech waszych: tak w domu urodzony sługa jako i kupiony, będzie obrzezany, i którykolwiek nie jest z pokolenia waszego.

¹³ I będzie umowa moja na ciele waszem na przymierze wieczne.

¹⁴ Mężczyzna, którego odrzezku ciało nie będzie obrzezane, będzie wygładzona dusza ona z ludu swego: iż przymierze moje wzruszył.

¹⁵ Rzekł też Bóg do Abrahama: Sarai, żonę twoję nie będziesz zwał Sarai ale Sarą.

¹⁶ I będę jej błogosławił, i dam ci z niej syna, któremu błogosławić będę: i będzie w narody, i królowie ludów wynidą z niego.

¹⁷ Upadł Abraham na oblicze swoje, i rozśmiał się mówiąc w sercu swojem: Co mniemasz, że stoletniemu syn się urodzi? i Sara w dziewięćdziesiąt lat porodzi?

¹⁸ I rzekł do Boga: Oby Ismael żył przed tobą.

¹⁹ I rzekł Bóg do Abrahama: Sara, żona twoja, urodzi tobie syna, i nazowiesz imię jego Izaak, i postanowię umowę moję jemu na przymierze wieczne, i nasieniu jego po nim.

²⁰ O Ismaela też wysłuchałem cię. Oto błogosławię mu, i rozmnożę i rozszerzę go bardzo: dwanaście książąt zrodzi, i rozkrzewię go w naród wielki.

²¹ Ale przymierze moje ustawię do Izaaka, którego tobie urodzi Sara o tym czasie w roku drugim.

²² A gdy się dokonała rzecz mówiącego z nim, wstąpił Bóg od Abrahama.

²³ I wziął Abraham Ismaela, syna swego, i wszystkie sługi urodzone w domu jego: i wszystkie, które był kupił, wszystkie mężczyzny ze wszech mężów domu swego: i obrzezał ciało odrzezku ich, zaraz onegóż dnia, jako mu był Bóg przykazał.

²⁴ Abrahamowi było dziewięćdziesiąt i dziewięć lat, kiedy obrzezał ciało odrzezku swego.

²⁵ A Ismael syn trzynaście lat miał spełna czasu obrzezania swego.

²⁶ Tegóż dnia obrzezan jest Abraham i Ismael syn jego:

²⁷ I wszyscy mężowie domu jego, tak w domu urodzeni jako i kupieni, i cudzoziemcy pospołu obrzezani są.

Rozdział XVIII.

Pan się ukazał Abrahamowi w postaci trzech Aniołów, które Abraham wdzięcznie przyjmuje, a Bóg mu obietnicę o urodzeniu syna powtarza: Sarę że się z tego śmiała, zgromił: Przepowiada karanie Sodomy i Gomorry, za które Abraham się modli.

I ukazał mu się Pan w dolinie Mambre, siedzącemu we drzwiach namiotu swego w samo gorąco dniowe.

² A gdy podniósł oczy swe, ukazali mu się trzej mężowie stojący blisko niego: które ujrzawszy wybieżał przeciwko im ze drzwi namiotu, i pokłonił się do ziemie.

³ I rzekł: Panie, jeźlim nalazł łaskę w oczach twoich, nie mijaj sługi twego:

⁴ Ale przyniosę troszkę wody, a umyjcie nogi wasze, i odpoczyńcie pod drzewem:

⁵ I przyniosę kęs chleba, i posilicie serce wasze, potem pójdziecie: dlategoście bowiem zstąpili do sługi swego. A oni rzekli: Uczyń, jakoś rzekł.

⁶ Pośpieszył się Abraham w namiot do Sary i rzekł jej: Śpiesz się, trzy miarki światłej mąki rozczyń, a naczyń podpłomyków.

⁷ Sam też do bydła pobieżał, i wziął ztamtąd cielę młodziuchne i wyborne, i dał pacholęciu: który pośpieszył i uwarzył je.

⁸ Wziął też masła i mleka i cielę, które był uwarzył, i położył przed nimi: a sam stał wedle nich pod drzewem.

⁹ A gdy się najedli, rzekli do niego: Gdzie jest Sara, żona twoja? on odpowiedział: Oto w namiecie jest.

¹⁰ Któremu rzekł: wracając się przyjdę do ciebie o tym czasie, dali Bóg zdrowie, a Sara, żona twoja będzie syna miała. Co usłyszawszy Sara, rozśmiała się za drzwiami namiotu.

¹¹ A byli oboje starzy i zeszłego wieku, i już były ustały Sarze białogłowskie rzeczy.

¹² Która rozśmiała się potajemnie, mówiąc: Gdym się już zstarzała, i Pan mój jest stary, rozkoszy patrzyć będę?

¹³ I rzekł Pan do Abrahama: Czemu się rozśmiała Sara, mówiąc: Izaż prawdziwie porodzę, babą będąc?

¹⁴ Izali Bogu jest co trudnego? jako się rzekło, wrócę się do ciebie o tymże czasie, dali Bóg zdrowie: i będzie miała Sara syna.

¹⁵ Zaprzała Sara, mówiąc: Nie śmiałam się: bojaźnią przestraszona. A Pan: Nie jest, prawi, tak, aleś się śmiała.

¹⁶ Gdy tedy wstali z onąd mężowie, obrócili oczy ku Sodomie: a Abraham szedł wespół prowadząc je.

¹⁷ I rzekł Pan: Izali mogę zataić przed Abrahamem, co uczynię?

¹⁸ Ponieważ on ma być w lud wielki, i siły mocnej, i błogosławione być mają w nim wszystkie narody ziemie?

¹⁹ Wiem bowiem, iż rozkaże synom swoim i domowi swemu po sobie, aby strzegli drogi Pańskiej, i czynili sąd i sprawiedliwość: aby przywiódł Pan dla Abrahama wszystko, co mówił do niego.

²⁰ Rzekł tedy Pan: Krzyk Sodomy i Gomorry rozmnożył się, i grzech ich zbytnie ociężał.

²¹ Zstąpię i oglądam, jeźliż krzyk, który mię doszedł, skutkiem wypełnili, czyli nie tak jest, abym wiedział.

²² I obrócili się z onąd i poszli do Sodomy: lecz Abraham jeszcze stał przed Panem.

²³ I przystąpiwszy się rzekł: Izali zatracisz sprawiedliwego z niezbożnym?

²⁴ Jeźliż będzie pięćdziesiąt sprawiedliwych w mieście, zginąż społem? i nie przepuścisz miejscu onemu dla piącidziesiąt sprawiedliwych, jeźliż będą w niem?

²⁵ Niech to daleko będzie od ciebie, abyś tę rzecz uczynić miał, i zabił sprawiedliwego z niezbożnym, ażeby był sprawiedliwy jako i niezbożny: nie twoja to, który sądzisz wszystkę ziemię: żadną miarą nie uczynisz sądu tego.

²⁶ I rzekł Pan do niego: Jeźli najdę w Sodomie pięćdziesiąt sprawiedliwych w samem mieście, odpuszczę wszystkiemu miejscu dla nich.

²⁷ A odpowiadając Abraham rzekł: Iżem raz począł, będę mówił do Pana mego, aczem proch i popiół.

²⁸ A jeźliby mniej piącią było sprawiedliwych, niż pięćdziesiąt, czy zatracisz dla czterdziestu i piąci wszystko miasto? I rzekł: Nie zatracę, jeźli tam najdę czterdziestu piąci.

²⁹ Rzekł jeszcze do niego: A jeźli się tam najdą czterdzieści, co uczynisz? Odpowiedział: Nie zatracę dla czterdziestu.

³⁰ Rzekł: Nie gniewaj się Panie, proszę, jeźli przemówię. A jeźli się tam najdą trzydzieści? Odpowiedział: Nie uczynię, jeźli tam najdę trzydziestu.

³¹ Rzekł: Gdyżem raz począł, będę mówił do Pana mego: A jeźli się tam najdą dwadzieścia? Odpowiedział: Nie zatracę dla dwudziestu.

³² Proszę, rzekł, nie gniewaj się Panie, jeźli jeszcze raz przerzekę: A jeźli się tam najdą dziesięć? Odpowiedział: Nie zatracę dla dziesiąci.

³³ I poszedł Pan, jako przestał mówić do Abrahama: a on się też wrócił na miejsce swoje.

Rozdział XIX.

Lot Anioły przyjmuje, które Sodomczycy zelżyć chcieli: Aniołowie Lota wywiodli z Sodomy z żoną i z córkami jego, a Sodomę wywrócili: Żona Lotowa oględując się, w słup soli się obróciła. Lot z pijaństwa, córki jego z głupstwa grzeszą, zkąd pochodzą Moabitowie i Ammonitowie.

I przyszli dwaj Aniołowie do Sodomy w wieczór, i gdy Lot siedział w bronie miejskiej. Który ujrzawszy je, wstał, i szedł przeciwko nim: i pokłonił się twarzą do ziemie,

² I rzekł: Proszę Panowie, wstąpcie do domu pacholęcia waszego, a zostańcie w nim. Umyjcie nogi swoje, a rano pójdziecie w drogę waszę. A oni odpowiedzieli: By najmniej, ale na ulicy zostaniemy.

³ Przymusił ich bardzo, aby stanęli u niego: a gdy weszli do domu jego, sprawił ucztę i napiekł chleba przasnego, i jedli.

⁴ Ale pierwej niż poszli spać, ludzie z miasta obstąpili dom, od chłopięcia aż do starego, wszystek lud pospołu.

⁵ I zawołali Lota i rzekli mu: Gdzie są mężowie, którzy weszli do ciebie w nocy? wywiedź je tu, abychmy je poznali.

⁶ Wyszedłszy do nich Lot, zamknąwszy drzwi za sobą rzekł:

⁷ Nie czyńcie, proszę, bracia moi, nie czyńcie tej złości.

⁸ Mam dwie córki, które jeszcze nie poznały męża: wywiodę je do was, a czyńcie z niemi, jako się wam podoba, byleście jedno mężom tym nic złego nie czynili; bo weszli pod cieniem dachu mego.

⁹ A oni rzekli: Pójdźże tam: i zasię rzekli: Przyszedłeś tu jako przychodzień, czyli abyś sądził? ciebie tedy samego bardziej niźli je dręczyć będziemy. I czynili gwałt Lotowi bardzo ciężko: i już bliżu było, że drzwi wyłomili.

¹⁰ A oto wyciągnęli rękę mężowie i wwiedli Lota w dom do siebie, i zamknęli drzwi.

¹¹ A one, którzy przed domem byli, pozarażali ślepotą od najmniejszego aż do największego, tak iż drzwi naleść nie mogli.

¹² I rzekli do Lota: Masz tu kogo z swoich? zięcia, albo syny, albo córki? wszystkie, którzy są twoi, wyprowadź z miasta tego;

¹³ Zgładziemy bowiem to miejsce, przeto iż przemógł krzyk ich przed Panem, który nas posłał, abyśmy je wytracili.

¹⁴ Wyszedłszy tedy Lot, mówił do zięciów swoich, którzy mieli pojąć córki jego, i rzekł: Wstańcie, wynidźcie z miejsca tego; bo zatraci Pan miasto to. I zdał się im, jakoby żartem mówił.

¹⁵ A gdy było rano, przymuszali go Aniołowie mówiąc: Wstań, weźmij żonę twoję i dwie córki, które masz, abyś i ty pospołu nie zginął we złości miasta.

¹⁶ A gdy się on ociągał, ujęli rękę jego i rękę żony jego i dwu córek jego, przeto iż mu Pan folgował.

¹⁷ I wywiedli go, i postawili przed miastem: i tam mówili do niego, mówiąc: Zachowaj duszę twoją: nie oglądaj się nazad, ani postawaj we wszystkiej wokół krainie: ale na górze zachowaj się, byś i ty pospołu nie zginął.

¹⁸ I rzekł Lot do nich: Proszę, Panie mój,

¹⁹ Ponieważ nalazł sługa twój łaskę przed tobą, a uwielbiłeś miłosierdzie twoje, któreś uczynił zemną, abyś zachował duszę moję: i na górze nie mogę być zachowany, by mię snadź nie zachwyciło złe i nie umarł.

²⁰ Jest miasto tu blisko, do którego mogę uciec, małe, a będę w niem zachowan: azaż nie małe jest? a będzie żywa dusza moja.

²¹ I rzekł do niego: Oto i w tem przyjąłem prośbę twoją, abych nie wywrócił miasta, o któreś mówił.

²² Śpieszże się, a zachowaj się tam; bo nie będę mógł nic uczynić, aż tam wnidziesz: Dlategóż przezwane jest imię miastu onemu Segor.

²³ Słońce wzeszło na ziemię: a Lot wszedł do Segora.

²⁴ Tedy Pan dżdżył na Sodomę i Gomorrę siarką i ogniem od Pana z nieba.

²⁵ I wywrócił miasta te, i wszystkę wkół krainę: wszystkie obywatele miast i wszystko, co się zieleni na ziemi.

²⁶ A obejrzawszy się żona jego nazad, obrócona jest w słup soli.

²⁷ Abraham lepak wstawszy rano, gdzie pierwej stał z Panem,

²⁸ Pojrzał na Sodomę i Gomorrę, i na wszystkę ziemię onej krainy, i ujrzał wzgórę lecący perz z ziemie, jako dym z pieca.

²⁹ Gdy bowiem wywracał Bóg miasta onej krainy, wspomniawszy na Abrahama, wybawił Lota z wywrócenia miast, w których mieszkał.

³⁰ I wyszedł Lot z Segora, i mieszkał na górze, i dwie córki jego z nim; (bał się bowiem mieszkać w Segorze): i mieszkał w jaskini sam, i dwie córki jego z nim.

³¹ I rzekła starsza do młodszej: Ojciec nasz stary jest, a żaden z mężczyzny nie został na ziemi, któryby mógł wniść do nas, według obyczaju wszystkiej ziemie.

³² Pójdź, upójmy go winem i śpijmy z nim, abyśmy mogły zachować nasienie z ojca naszego.

³³ Dały tedy ojcu swemu pić wina onej nocy: i weszła starsza, i spała z ojcem: a on nie czuł, ani kiedy się układła córka, ani kiedy wstała.

⁸⁴ Drugiego też dnia rzekła starsza do młodszej: otom wczora spała z ojcem moim: dajmyż mu pić wina i tej nocy, i będziesz spała z nim, abyśmy zachowały nasienie z ojca naszego.

³⁵ I dały także onej nocy ojcu swemu pić wino: i wszedłszy młodsza córka spała z nim: Lecz ani tedy poczuł, kiedy z nim spała, albo kiedy wstała.

³⁶ Poczęły tedy dwie córki Lotowe z ojca swego.

³⁷ I porodziła starsza syna, i nazwała imię jego Moab: ten jest ojcem Moabitów, aż do dzisiejszego dnia.

³⁸ Młodsza też porodziła syna, i nazwała imię jego Ammon: (to jest syn ludu mego) ten jest ojciec Ammonitów aż po dziś dzień.

Rozdział XX.

Abraham przechodzi do Gerar, gdzie Abimelech król wziął żonę jego z niewiadomości: którą za rozkazem Pańskim oddał Abrahamowi; a Abraham modląc się za Abimelecha wyprosił od Boga zdrowie domu królewskiemu.

Puściwszy się ztamtąd Abraham do ziemie południowej, mieszkał między Kades i Sur, i był gościem w Gerarys.

² I powiadał o Sarze, żonie swojej: siostrą moją jest. Posłał tedy Abimelech król Gerary i wziął ją.

³ Ale przyszedł Bóg do Abimelecha przez sen w nocy, i rzekł mu: Oto umrzesz dla niewiasty, którąś wziął; ma bowiem męża.

⁴ A Abimelech nie dotknął się jej był i rzekł: Panie, izażli lud niewiedzący i niewinny zabijesz?

⁵ Zaż mi sam nie mówił: siostra moja jest, i sama mówiła: brat mój jest? W prostości serca mego i czystości rąk moich uczyniłem to.

⁶ I rzekł do niego Bóg: I ja wiem, żeś prostem sercem uczynił: i dlategom cię strzegł, abyś nie zgrzeszył przeciwko mnie, i nie dopuściłem, abyś się jej tykał.

⁷ Teraz tedy wróć żonę mężowi jej; bo Prorokiem jest: i będzie się modlił za cię, i żyw będziesz: ale gdy nie będziesz chciał wrócić, wiedz, iż śmiercią umrzesz ty i wszystko, co twego jest.

⁸ I wnetże wstawszy w nocy Abimelech, zezwał wszystkie sługi swoje, i powiedział te wszystkie rzeczy w uszy ich: i polękali się wszyscy mężowie bardzo.

⁹ I wezwał też Abimelech Abrahama, i rzekł mu: Coś nam uczynił? cośmy zgrzeszyli przeciw tobie, iżeś przywiódł na mię i na królestwo moje grzech wielki? Czegoś czynić nie miał, uczyniłeś nam.

¹⁰ I powtóre uskarżając się rzekł: Cóżeś upatrował, żebyś to uczynił?

¹¹ Odpowiedział Abraham: Myśliłem sobie, mówiąc: Podobno niemasz bojaźni Bożej na tem miejscu, i zabiją mię dla żony mojej:

¹² A też i prawdziwie siostrą moją jest, córka ojca mego, acz nie córka matki mojej: i pojąłem ją za żonę.

¹³ Ale gdy mię Bóg wywiódł z domu ojca mego, rzekłem do niej: To miłosierdzie uczynisz zemną: Na każdem miejscu, do którego przyjdziemy, powiesz, żem bratem twoim.

¹⁴ Nabrał tedy Abimelech owiec i wołów i sług i służebnic, i dał Abrahamowi: i wrócił mu Sarę, żonę jego.

¹⁵ I rzekł: Ziemia przed wami jest, gdzieć się kolwiek podoba, mieszkaj.

¹⁶ A Sarze powiedział: Oto tysiąc śrebrników dałem bratu twemu, to będziesz miała na zasłonę oczu przed wszystkimi, którzy są z tobą, i gdziekolwiek pójdziesz: a pamiętaj, że cię doszło.

¹⁷ Za modlitwą jednak Abrahamową, uzdrowił Bóg Abimelecha i żonę i służebnice jego, i porodziły:

¹⁸ Zawarł był bowiem Pan każdy żywot domu Abimelechowego, dla żony Abrahamowej.

Rozdział XXI.

Sara urodziła Abrahamowi Izaaka: a Abraham wyrzucił Agar z Ismaelem, którą Bóg cieszy na puszczy. Abimelech przymierze stanowi z Abrahamem.

A Pan nawiedził Sarę, jako był obiecał, i wypełnił co powiedział.

² I poczęła i urodziła syna w starości swojej, czasu, który jej był Bóg przepowiedział.

³ I nazwał Abraham imię syna swego, którego mu zrodziła Sara, Izaak:

⁴ I obrzezał go dnia ośmego, jako mu Bóg przykazał.

⁵ Gdy mu było sto lat: w tym wieku ojcowskim narodził się Izaak.

⁶ I rzekła Sara: śmiech mi uczynił Bóg: ktokolwiek usłyszy, pomoże mi śmiechu.

⁷ I zasię rzekła: Ktoby wierzył, że Abraham usłyszeć miął, iż Sara piersiami karmi syna, którego mu już staremu urodziła?

⁸ Rosło tedy dziecię, i odchowane jest: i uczynił Abraham wielką ucztę w dzień odchowania jego.

⁹ A gdy ujrzała Sara syna Agary Egiptyanki, grającego z Izaakiem, synem swoim, rzekła do Abrahama:

¹⁰ Wyrzuć tę niewolnicę i syna jej; nie będzie bowiem dziedzicem syn niewolnice z synem moim Izaakiem.

¹¹ Przykro to przyjął Abraham dla syna swego.

¹² Któremu rzekł Bóg: Niech ci się nie zda ostro o dziecięciu i o niewolnicy twojej: we wszystkiem, coćkolwiek rzecze Sara, słuchaj głosu jej; bo w Izaaku będzieć nazwane nasienie.

¹³ Aleć i syna niewolnice rozmnożę w naród wielki, ponieważ nasieniem twojem jest.

¹⁴ Wstał tedy Abraham rano, i wziąwszy chleb, i bukłak wody, włożył na plecy jej: i oddał jej dziecię i odprawił ją. Która poszedłszy błądziła w puszczy Bersabee.

¹⁵ A gdy nie stało wody w bukłaku, porzuciła dziecię pod jednem z drzew, które tam były.

¹⁶ I odeszła i usiadła przeciw niemu z daleka, ile łuk zastrzelić może; rzekła bowiem: Nie będę patrzyła na umierające dziecię: a siedząc naprzeciwko, podniosła głos swój i płakała.

¹⁷ I wysłuchał Bóg głos dziecięcy. I zawołał Aniół Boży Agary z nieba, mówiąc: Co czynisz Agar? nie bój się; wysłuchał bowiem Bóg głos dziecięcy z miejsca, na którem jest.

¹⁸ Wstań, weźmij dziecię, a ujmij je za rękę jego; bo w naród wielki rozmnożę go.

¹⁹ I otworzył Bóg oczy jej: która ujrzawszy studnię wody, szła i napełniła bukłak, i dała pić dziecięciu.

²⁰ I był z nim: który urósł i mieszkał na puszczy, i stał się z młodości strzelcem.

²¹ I mieszkał w puszczy Pharan: i wzięła mu matka jego żonę z ziemie Egipskiej.

²² Tegóż czasu rzekł Abimelech, i Phikol, Hetman wojska jego, do Abrahama: Bóg z tobą jest we wszystkiem, co czynisz.

²³ A tak przysięż przez Boga, że mi nie będziesz szkodził, i potomnym moim, i pokoleniu memu: ale według miłosierdzia, którem ci uczynił, uczynisz mnie, i ziemi, w którejeś przebywał przychodniem.

²⁴ I rzekł Abraham: Ja przysięgę.

²⁵ I strofował Abimelecha o studnią wody, którą gwałtem odjęli byli słudzy jego.

²⁶ I odpowiedział Abimelech: Nie wiedziałem, ktoby to uczynił: nawet i tyś mi nie oznajmił, i jam nie słyszał o tem, dopiero dziś.

²⁷ Nabrał tedy Abraham owiec i wołów i dał Abimelechowi, i uczynili oba przymierze.

²⁸ I postawił Abraham siedmioro owiec z trzody osobno.

²⁹ Któremu rzekł Abimelech: Na co to siedmioro owiec, któreś postawił osobno?

³⁰ A on: Siedmioro, prawi, owiec weźmiesz z ręki mojej, aby mi były na świadectwo, żem ja wykopał tę studnią.

³¹ I dlatego nazwano miejsce ono Bersabee: iż tam oba przysięgli.

³² I weszli w przymierze o studnią przysięgi.

³³ I wstał Abimelech, i Phikol, Hetman wojska jego, i wrócili się do ziemie Palestyńskiej. A Abraham nasadził gaj w Bersabei, i wzywał tam imienia Pana, Boga wiecznego.

³⁴ I był obywatelem ziemie Palestyńskiej przez wiele czasów.

Rozdział XXII.

Bóg doświadcza posłuszeństwa Abrahamowego: każe sobie Izaaka ofiarować, a doznawszy posłuszeństwo jego, nie da Izaaka zabijać, ale barana miasto niego przyjmuje: Nasienie Nachora, brata Abrahamowego rozmnożone.

Co gdy się stało, kusił Bóg Abrahama, i rzekł do niego: Abrahamie, Abrahamie! A on odpowiedział: Owom ja.

² Rzekł mu: Weźmij syna twego jednorodzonego, którego miłujesz, Izaaka, a idź do ziemie Widzenia: i tam go ofiarujesz na całopalenie, na jednej górze, którą ukażę tobie.

³ Abraham tedy wstawszy w nocy, osiodłał osła swego: wziąwszy z sobą dwu młodzieńców, i Izaaka syna swego: a narąbawszy drew do całopalenia, szedł na miejsce, na które mu Bóg rozkazał.

⁴ A dnia trzeciego, podniósłszy oczy, ujrzał miejsce z daleka:

⁵ I rzekł do sług swoich: poczekajcie tu z osłem: a ja z dziecięciem aż do onąd pośpieszywszy, skoro uczynimy pokłon, wrócimy się do was.

⁶ Nabrał też drew całopalenia, i włożył na Izaaka, syna swego, a sam niósł w rękach ogień i miecz. A gdy obaj szli pospołu,

⁷ Rzekł Izaak ojcu swemu: Ojcze mój! A on odpowiedział: Czego chcesz synu? Oto, prawi, ogień i drwa, a gdzież ofiara całopalenia?

⁸ A Abraham rzekł: Bóg opatrzy sobie ofiarę całopalenia, synu mój. Szli tedy pospołu.

⁹ I przyszli na miejsce, które mu ukazał Bóg, na którem zbudował ołtarz, i ułożył drwa na nim: a związawszy Izaaka syna swego, włożył go na ołtarz na stós drew.

¹⁰ I wyciągnął rękę i porwał miecz, aby ofiarował syna swego.

¹¹ A oto Aniół Pański z nieba zawołał mówiąc: Abrahamie, Abrahamie! Który odpowiedział: Owom ja.

¹² I rzekł mu: Nie ściągaj ręki twej na dziecię, ani czyń najmniej: terazem doznał, że się boisz Boga, i nie sfolgowałeś jedynemu synowi twemu dla mnie.

¹³ Podniósł Abraham oczy swoje, i ujrzał za sobą barana, a on uwiązł za rogi w cierniu: którego wziąwszy ofiarował całopalenie miasto syna.

¹⁴ I nazwał imię miejsca onego: Pan widzi. Ztądże aż po dziś dzień zowią: Na górze Pan ujrzy.

¹⁵ I zawołał Aniół Pański Abrahama powtóre z nieba, mówiąc:

¹⁶ Przez mię samego przysiągłem, mówi Pan: Ponieważeś uczynił tę rzecz, a nie sfolgowałeś synowi twemu jednorodzonemu dla mnie:

¹⁷ Błogosławić ci będę i rozmnożę nasienie twoje jako gwiazdy niebieskie, i jako piasek, który jest na brzegu morskim: posiędzie nasienie twoje brony nieprzyjaciół swoich.

¹⁸ I błogosławione będą w nasieniu twojem wszystkie narody ziemie, żeś był posłuszny głosu mego.

¹⁹ I wrócił się Abraham do sług swoich, i przyszli pospołu do Bersabei, i mieszkał tam.

²⁰ Gdy się to tak stało, dano znać Abrahamowi, że też Melcha narodziła synów Nachorowi, bratu jego.

²¹ Hus pierworodnego, i Buz brata jego, i Kamuel, ojca Syryjczyków.

²² I Kased, i Azaw, Pheldas też i Jedlaph,

²³ I Bathuel, z którego się urodziła Rebeka: ośmi tych urodziła Melcha Nachorowi, bratu Abrahamowemu.

²⁴ A nałożnica jego, imieniem Roma, urodziła Taber, i Gaham, i Tahas, i Maacha.

Rozdział XXIII.

Sara Abrahamowi umarła, którą wjaskini dwoistej od Ephrona odkupionej pogrzebł.

A Sara żyła sto dwadzieścia siedm lat.

² I umarła w mieście Arbee, które jest Hebron, w ziemi Chananejskiej: i przyszedł Abraham, aby żałował, i płakał jej.

³ A wstawszy od posługi ciała, mówił do synów Hethowych, mówiąc:

⁴ Jestem przychodniem i gościem u was: dajcie mi prawo pogrzebu z wami, abych pogrzebł umarłego mego.

⁵ Odpowiedzieli synowie Hethowi, mówiąc:

⁶ Słuchaj nas, Panie: Książęciem Bożym jesteś u nas, w wybornych grobiech naszych pogrzeb umarłego swego: i żaden ci bronić nie będzie mógł, abyś w grobie jego nie miał pogrześć umarłego swego.

⁷ Powstał Abraham i pokłonił się ludowi ziemie, to jest synom Hethowym:

⁸ I rzekł do nich: Jeźli się podoba duszy waszej, żebych pogrzebł umarłego mego, słuchajcie mię, a przyczyńcie się za mną do Ephrona, syna Seorowego:

⁹ Aby mi spuścił jaskinią dwoistą, którą ma w ostatniej części pola swego: za pieniądze słuszne niechaj mi ją spuści przed wami w osiadłość grobu.

¹⁰ A Ephron mieszkał w pośrodku synów Hethowych. I odpowiedział Ephron Abrahamowi w głos przed wszystkimi, którzy wchodzili w bronę miasta onego, mówiąc:

¹¹ Żadną miarą niech tak nie będzie, Panie mój: ale ty raczej posłuchaj co mówię: Pole tobie daję, i jaskinią, która na niem jest, przy bytności synów ludu mego: pogrzeb umarłego swego.

¹² Pokłonił się Abraham przed ludem onej ziemie:

¹³ I rzekł do Ephrona, w kole ludu: Proszę posłuchaj mnie: Dam pieniądze za pole: przyjmij je, a tak pogrzebię umarłego mego na niem.

¹⁴ I odpowiedział Ephron:

¹⁵ Panie mój, słuchaj mnie: Ziemia, której żądasz, za cztery sta syklów śrebra stoi: tać jest cena między mną a tobą: ale zaż to wielka? pogrzeb umarłego swego.

¹⁶ Co gdy usłyszał Abraham, odważył pieniądze, których Ephron zażądał, gdzie słyszeli synowie Hethowi: cztery sta syklów śrebra dobrej monety pospolitej.

¹⁷ I potwierdzone jest pole niekiedy Ephronowe, na którem była jaskinia dwoista naprzeciwko Mambre: tak samo jako i jaskinia, i wszystkie drzewa jego, we wszystkich granicach jego w około,

¹⁸ Abrahamowi w osiadłość, na co patrzali synowie Hethowi, i wszyscy, którzy wchodzili w bramę miasta onego.

¹⁹ I tak pogrzebł Abraham Sarę, żonę swą w jaskini pola dwoistej, która leżała przeciwko Mambre. To jest Hebron w ziemi Chananejskiej.

²⁰ I potwierdzone jest pole i jaskinia, która była na niem, Abrahamowi w osiadłość grobu, od synów Hethowych.

Rozdział XXIV.

Abraham posyła sługę do Mezopotamii szukać żony Izaakowi: sługa prosząc Boga o szczęśliwe powodzenie, Rebekę Izaakowi przyprowadził, którą Izaak wziął za żonę.

A Abraham był stary i podeszły w leciech: a Pan mu we wszystkiem błogosławił: i rzekł do starszego sługi domu swego, który władał wszystkiem, co miał:

² Połóż rękę twoje pod biodrę moję,

³ Abych cię poprzysiągł przez Pana, Boga nieba i ziemie, żebyś nie brał żony synowi memu z córek Chananejskich, między któremi mieszkam:

⁴ Ale żebyś do ziemie i do rodziny mojej jechał, i ztamtąd wziął żonę synowi memu Izaakowi.

⁵ Odpowiedział sługa: Jeźli białagłowa nie będzie chciała iść zemną do tej ziemie, izaż odprowadzić mam syna twego na miejsce, z któregoś ty wyszedł?

⁶ I rzekł Abraham: strzeż, abyś tam kiedy nie odprowadzał syna mego.

⁷ Pan Bóg niebieski, który mię wziął z domu ojca mego, i z ziemie urodzenia mego, który mówił zemną, i przysiągł mi mówiąc: Nasieniu twemu dam tę ziemię: on pośle Anioła swego przed tobą, i weźmiesz ztamtąd żonę synowi memu.

⁸ A jeźli nie zechce białagłowa jechać z tobą, tedy nie będziesz obowiązany przysięgą: tylko syna mego nie odprowadzaj tam.

⁹ Podłożył tedy sługa rękę swoję pod biodrę pana swego, i przysiągł mu na tę mowę.

¹⁰ I wziął dziesięć wielbłądów z stada i poszedł, niosąc z sobą ze wszystkich dóbr jego: a pojechawszy udał się do Mezopotamii, do miasta Nachor.

¹¹ I postawiwszy wielbłądy przed miastem u studnie w wieczór, o czasie, którego zwykły wychodzić niewiasty czerpać wodę, rzekł:

¹² Panie, Boże pana mojego Abrahama, proszę, potkaj mnie dziś, a uczyń miłosierdzie z panem moim Abrahamem.

¹³ Oto ja stoję blisko studnie, a córki obywatelów tego miasta wynidą czerpać wodę.

¹⁴ Przetóż panienka, której ja rzekę: Nachyl wiadra twego, że się napiję: a ona odpowie: Pij, i owszem i wielbłądy twoje napoję: ta jest, którąś zgotował słudze swemu Izaakowi: i przez to zrozumiem, żeś uczynił miłosierdzie z panem moim.

¹⁵ Jeszcze był w sobie słów nie dokończył, a oto Rebeka wychodziła, córka Bathuela, syna Melchy, żony Nachora, brata Abrahamowego, mając wiadro na ramieniu swojem:

¹⁶ Dzieweczka zbytnie śliczna, i panna bardzo piękna, i niepoznana od męża. A zeszła była do studni, i napełniła była wiadro, i wracała się.

¹⁷ I zabieżał jej sługa, i rzekł: Trochę wody, abym się napił, daj mi z wiadra twego.

¹⁸ Która odpowiedziała: Pij panie mój, i prędziuchno złożyła wiadro na rękę swoję, i dała mu pić.

¹⁹ A gdy się napił, przydała: I owszem i wielbłądom twoim naczerpam wody, aż się wszyscy napiją.

²⁰ I wylawszy wiadro w koryta, bieżała zasię do studnie czerpać wody: i naczerpawszy, wszystkim wielbłądom dała.

²¹ A on milcząc przypatrował się jej, chcąc wiedzieć, jeźliby zdarzył Pan drogę jego, czy nie.

²² A gdy się napili wielbłądowie, dobył mąż nausznic złotych, które ważyły dwa sykla, i manelli tyleż, ważących syklów dziesięć.

²³ I rzekł do niej: Czyjaś ty córka? powiedz mi: Jestli w domu ojca twego miejsce ku staniu?

²⁴ Która odpowiedziała: Jestem córka Bathuela, syna Melchy, którego urodziła Nachorowi.

²⁵ I przydała mówiąc: Plew też i siana dostatek jest u nas, i miejsce przestrone do stania.

²⁶ I nachylił się człowiek, i pokłonił się Panu,

²⁷ Mówiąc: Błogosławiony Pan, Bóg pana mego Abrahama, który nie oddalił miłosierdzia i prawdy swej od Pana mego, i prostą drogą przywiódł mię w dom brata pana mego.

²⁸ Bieżała tedy dzieweczka, i powiedziała w domu matki swej wszystko, co słyszała.

²⁹ A Rebeka miała brata, imieniem Labana, który prędko wyszedł do człowieka, kędy była studnia.

³⁰ A gdy ujrzał nausznice i manelle na ręku siostry swej, i usłyszał wszystkie słowa powiadającej: To mi mówił człowiek: przyszedł do męża, który stał u wielbłądów, i blisko studnie wody:

³¹ I rzekł do niego: Wnidź błogosławiony Pański: przecz na dworze stoisz? nagotowałem dom i miejsce wielbłądom.

³² I doprowadził go do gospody, i rozsiodłał wielbłądy, i dał plew i siana, i wody na umycie nóg jego, i mężów, którzy z nim przyjechali.

³³ I położono przed nim chleba, który rzekł: Nie będę jadł, aż odmówię rzecz swoję. Odpowiedział mu: Mów.

³⁴ A on rzekł: Jestem sługa Abrahamów:

³⁵ A Pan błogosławił panu memu bardzo, i uwielmożony jest: i nadał mu owiec i wołów, śrebra i złota, niewolników i niewolnic, wielbłądów i osłów.

³⁶ I urodziła Sara, żona pana mego, syna panu memu w starości swojej, i dał mu wszystko, co miał.

³⁷ I poprzysiągł mię pan mój, mówiąc: Nie weźmiesz żony synowi memu z córek Chananejskich, w których ziemi mieszkam:

³⁸ Ale do domu ojca mego pojedziesz, i z rodziny mojej weźmiesz żonę synowi memu.

³⁹ A jam odpowiedział panu memu: A jeźli nie będzie chciała zemną jechać białagłowa?

⁴⁰ Pan, prawi, przed którego oblicznością chodzę, pośle Anioła swego z tobą, i zdarzy drogę twoję: i weźmiesz żonę synowi memu z rodziny mojej, i z domu ojca mego.

⁴¹ Nie winien będziesz zaklęcia mego, gdy przyjdziesz do powinowatych moich, a nie danoćby.

⁴² Przyszedłem tedy dzisiaj do studnie wody i rzekłem: Panie, Boże pana mego Abrahama, jeźliś zdarzył drogę moję, po której teraz chodzę:

⁴³ Oto stoję u studni wody, a panna, która wynidzie czerpać wody, usłyszy odemnie: Daj mi trochę wody pić z wiadra twego:

⁴⁴ A rzecze mi: I ty pij, i wielbłądom twoim naczerpam, ta jest białagłowa, którą zgotował Pan synowi pana mego.

⁴⁵ A gdym to z sobą milcząc rozbierał: ukazała się Rebeka idąc z wiadrem, które niósła na ramieniu: i zeszła do studni, i naczerpała wody. I rzekę do niej: Daj mi trochę pić.

⁴⁶ Która śpiesznie złożyła wiadro z ramienia, i rzekła mi: I ty pij, i wielbłądom twoim dam pić: i piłem, i napoiła wielbłądy.

⁴⁷ I spytałem jej, i rzekłem: Czyjaś córka? Która odpowiedziała: Jestem córka Bathuela, syna Nachorowego, którego mu urodziła Melcha. Zawiesiłem tedy nausznice na ozdobę oblicza jej, i manelle włożyłem na ręce jej.

⁴⁸ I nachyliwszy się pokłoniłem się Panu, błogosławiąc Pana, Boga pana mego Abrahama, który mię przywiódł prostą drogą, abym wziął córkę brata pana mego, synowi jego.

⁴⁹ A przetóż jeźliż czynicie miłosierdzie i prawdę z panem moim, oznajmijcie mi: a jeźli się co inszego podoba, i to mi powiedzcie, abym poszedł w prawo albo w lewo.

⁵⁰ I odpowiedzieli Laban i Bathuel: Od Pana wyszła mowa: nie możemy nad wolą jego co innego mówić z tobą.

⁵¹ Oto Rebeka przed tobą jest, weźmij ją, a jedź: a niech będzie żoną syna pana twego, jako rzekł Pan.

⁵² Co gdy usłyszał sługa Abrahamów, padłszy pokłonił się do ziemie Panu.

⁵³ I dobywszy naczynia śrebrnego i złotego, i szat, dał je Rebece za dar: braciej także jej, i matce dał upominki.

⁵⁴ I sprawiwszy gody, jedząc i pijąc pospołu, zostali tam. A rano wstawszy sługa rzekł: Puśćcie mię, abym pojechał do pana mego.

⁵⁵ I odpowiedzieli bracia jej i matka: Niech zmieszka panienka aby dziesięć dni u nas, a potem pojedzie.

⁵⁶ A on rzekł: Nie zatrzymawajcie mię, gdyż Pan zdarzył drogę moję: puśćcie mię, abym jechał do pana mego.

⁵⁷ I rzekli: Zawołajmy panny, a dowiedzmy się jej woli.

⁵⁸ A gdy przyzwana przyszła, spytali: Chcesz jechać z tym człowiekiem? Która rzekła: pojadę.

⁵⁹ A tak puścili ją, i mamkę jej, i sługę Abrahamowego, i towarzystwo jego:

⁶⁰ Winszując szczęścia siostrze swej, i mówiąc: Siostraś nasza jest: rozmnóż się w tysiąc tysięcy, i niech posiędzie nasienie twoje brony nieprzyjaciół swoich.

⁶¹ Rebeka tedy i dziewki jej wsiadłszy na wielbłądy, jechały za onym mężem: który się śpieszno wracał do pana swego.

⁶² A tego czasu przechadzał się Izaak po drodze, która wiedzie do studnie, której imię jest Żywiącego i Widzącego; mieszkał bowiem w ziemi ku południowi.

⁶³ A wyszedł był dla rozmyślania na polu, już ku wieczorowi: a podniósłszy oczy swe, ujrzał wielbłądy idące zdaleka.

⁶⁴ Rebeka też ujrzawszy Izaaka, zsiadła z wielbłąda,

⁶⁵ I rzekła do sługi: Co ono za człowiek, który idzie przez pole przeciwko nam? i rzekł jej: To jest pan mój. A ona wziąwszy prędko płaszcz nakryła się.

⁶⁶ A sługa wszystko co sprawił, powiedział Izaakowi.

⁶⁷ Który wprowadził ją do namiotu Sary, matki swej, i wziął ją za żonę: i tak bardzo ją miłował, że żalu, który był przypadł z śmierci matki jego, ulżył.

Rozdział XXV.

Abraham z Ceturą napłodził synów. Tenże umarł, i od synów pogrzebiony jest: Ismaelowe potomstwo, wiek, i śmierć. Izaak dwuch synów spłodził, z których starszy pierworództwo swe młodszemu zaprzedał.

A Abraham pojął drugą żonę imieniem Ceturę:

² Która mu urodziła Zamrana, i Jeksana, i Madana, i Madyana, i Jesboka, i Suego.

³ Jeksan też zrodził Sabę, i Dadana: synowie Dadanowi byli Asurymowie, i Latusymowie, i Loomimowie.

⁴ Z Madyana lepak poszedł Epha, i Opher, i Henoch, i Abida, i Eldaa: wszyscy ci synowie Cetury.

⁵ I dał Abraham wszystko co posiadł Izaakowi:

⁶ A synom nałóżnic dał dary, i oddzielił je od Izaaka, syna swego, póki jeszcze sam był żyw, ku wschodowej części.

⁷ A Abrahamowi było dni żywota, sto siedmdziesiąt i pięć lat.

⁸ I ustając umarł w starości dobrej, i w zeszłym wieku, i pełen dni, i zgromadzony jest do ludu swego.

⁹ I pogrzebli go Izaak i Ismael, synowie jego, w jaskini dwoistej, która leży na polu Ephrona, syna Seorowego, Hetejczyka, naprzeciwko Mambre:

¹⁰ Które był kupił od synów Hethowych: tam pogrzebion jest sam, i Sara, żona jego.

¹¹ A po śmierci jego błogosławił Bóg Izaakowi synowi jego, który mieszkał u studnie nazwanej Żywiącego i Widzącego.

¹² Te są rodzaje Ismaela, syna Abrahamowego, którego mu urodziła Agar Egiptyanka, służebnica Sary.

¹³ I te imiona synów jego w nazwiskach i w rodzajach ich: Pierworodny Ismaelów Nabajoth, potem Cedar, i Adbeel, i Mabsam.

¹⁴ Masma też, i Duma, i Masza.

¹⁵ Hadar, i Thema, i Jethur, i Naphis, i Kedma.

¹⁶ Ci są synowie Ismaelowi: i te imiona po zamkach i miasteczkach ich: dwanaście książąt pokolenia ich.

¹⁷ I stało się lat żywota Ismaelowego sto trzydzieści i siedm: i ustając umarł, i przyłożon do ludu swego.

¹⁸ A mieskał od Hewili aż do Sur, która leży naprzeciwko Egiptowi, wchodzącym do Assyryi: przed obliczem wszystkiej braciej swej umarł.

¹⁹ Te też są rodzaje Izaaka, syna Abrahamowego: Abraham zrodził Izaaka.

²⁰ Który mając lat czterdzieści pojął żonę Rebekę, córkę Bathuela Syryjczyka z Mezopotamii, siostrę Labanowę.

²¹ I prosił Izaak Pana za żoną swą, iż była niepłodną: który wysłuchał go, i dał poczęcie Rebece.

²² Ale się tłukły w żywocie jej dziatki, która rzekła: Jeźliż mi tak być miało, co było po tem, żem poczęła? I poszła, aby się poradziła Pana.

²³ Który odpowiadając rzekł: Dwa narodowie są w żywocie twoim, i dwoi ludzie z żywota twego rozdzielą się: a jeden lud zwycięży drugi lud, i starszy będzie służył młodszemu.

²⁴ Już był przyszedł czas porodzenia, a oto bliźnięta nalazły się w żywocie jej.

²⁵ Który pierwej wyszedł, lisowaty był, i wszystek jako skóra kosmaty: i nazwane jest imię jego Ezaw. Zrazu drugi wychodząc, piętę brata trzymał ręką: i dlatego nazwał go Jakóbem.

²⁶ Sześćdziesiąt lat było Izaakowi, gdy mu się dziatki narodziły.

²⁷ Które gdy urosły, stał się Ezaw mąż biegły w myśliwstwie, i człowiek oracz: a Jakób mąż prosty mieszkał w namieciech.

²⁸ Izaak miłował Ezawa ztąd, iż jadał z łowu jego: a Rebeka miłowała Jakóba.

²⁹ I uwarzył Jakób kaszę: do którego przyszedłszy Ezaw z pola spracowany,

³⁰ Rzekł: Daj mi z warzywa tego czerwonego; bom się bardzo spracował. I z tejże przyczyny nazwano imię jego Edom.

³¹ Któremu rzekł Jakób: Przedaj mi pierworództwo twoje.

³² A on odpowiedział: Oto umieram, cóż mi pomoże pierworództwo?

³³ Rzekł Jakób: Przysiężże mi. I przysiągł mu Ezaw, i przedał pierworództwo.

³⁴ I tak wziąwszy chleb i potrawę soczewice, jadł i pił i poszedł, lekce sobie ważąc, że pierworództwo przedał.

Rozdział XXVI.

Izaak w Gerarze mieszka, gdzie mu się napierwej Bóg ukazał: żonę swoją siostrą zowie: Król Abimelech ujrzawszy go żartującego z nią, poznał, że była żona jego. Zaczem rozkazał ludowi swemu, aby się jej nikt nie tykał. Abimelech uczynił przymierze z Izaakiem.

A gdy był głód w ziemi po onym nieurodzaju, który był za czasów Abrahamowych, poszedł Izaak do Abimelecha, króla Palestyńskiego do Gerary.

² I ukazał mu się Pan, i rzekł: Nie zstępuj do Egiptu, ale mieszkaj w ziemi, którą ja tobie powiem,

³ I bądź gościem w niej, a będę z tobą, i będęć błogosławił; tobie bowiem i nasieniu twemu dam te wszystkie kraje, pełniąc przysięgę, którąmem przyrzekł Abrahamowi, ojcu twemu.

⁴ I rozmnożę nasienie twoje jako gwiazdy niebieskie: i dam potomkom twoim wszystkie te krainy. I będą błogosławione w nasieniu twojem wszystkie narody ziemie:

⁵ Dlatego iż był posłuszny Abraham głosu mego, i strzegł przykazania i mandatów moich, i zachował ceremonie i prawa moje.

⁶ Mieszkał tedy Izaak w Gerarze.

⁷ Którego gdy pytali mężowie miejsca onego o żonie jego, odpowiedział: siostra moja jest; bo się bał wyznać, że mu była złączona małżeństwem: mniemając, by go snadź nie zabili dla jej piękności.

⁸ A gdy minęło dni wiele, a tamże mieszkał: wyglądając Abimelech, król Palestyński oknem, ujrzał go żartującego z Rebeką, żoną swoją.

⁹ A przyzwawszy go rzekł: Jasna rzecz jest, że to żona twoja: Czemużeś skłamał, żeby to była siostra twoja? Odpowiedział: Bałem się, abym nie zginął dla niej.

¹⁰ I rzekł Abimelech: Czemuś nas oszukał? mógłby się był kto z ludu zejść z żoną twoją, i przywiódłbyś był na nas grzech wielki.

¹¹ I przykazał wszystkiemu ludowi mówiąc: Ktoby się dotknął żony człowieka tego, śmiercią umrze.

¹² I siał Izaak w onej ziemi, i nalazł onego roku tyle sto kroć: i błogosławił mu Pan.

¹³ I zbogacił się człowiek, i postępował mnożąc się i rosnąc, aż został zbytnie wielkim.

¹⁴ Miał też stada owiec i bydła, i czeladzi mnóstwo. Przeto zajrząc mu Palestynowie:

¹⁵ Wszystkie studnie, które byli wykopali słudzy ojca jego Abrahama, na on czas zasypali, zapełniwszy ziemią:

¹⁶ Tak iż i sam Abimelech mówił do Izaaka: odejdź od nas; stałeś się bowiem daleko od nas możniejszym.

¹⁷ A on odchodząc, żeby przyszedł do potoku Gerary, i tam mieszkał,

¹⁸ Wykopał zasię drugie studnie, które ukopali byli słudzy ojca jego Abrahama, i które po śmierci jego niegdy Philistynowie byli zasypali: i nazwał je temiż imiony, któremi przedtem nazwał był ojciec.

¹⁹ I kopali na strumieniu, i naleźli wodę żywą.

²⁰ Ale i tam był poswarek pasterzów Gerary przeciw pasterzom Izaakowym, mówiących: Nasza to woda: przez co imię studnie, z tego co się stało, nazwał Potwarzą.

²¹ Wykopali jeszcze i inszą: i o tę także swarzyli się, i nazwał ją Nieprzyjaźnią.

²² A odszedłszy ztamtąd, ukopał inszą studnią, o którą już sporu nie wiedli: a tak nazwał imię jej Rozszerzenie, mówiąc: Teraz rozszerzył nas Pan, i dał rość na ziemi.

²³ I wstąpił z onego miejsca do Bersabei,

²⁴ Gdzie mu się Pan ukazał tejże nocy, mówiąc: Jam jest Bóg Abrahama, ojca twego, nie bój się; bo ja z tobą jestem: będęć błogosławił, i rozmnożę nasienie twoje dla sługi mego Abrahama.

²⁵ Przetóż tam zbudował ołtarz: a wzywając imienia Pańskiego rozbił namiot: i rozkazał sługom swym, aby kopali studnią.

²⁶ Na które miejsce gdy przyszli z Gerary Abimelech, i Ochozath, przyjaciel jego, i Phikol, Hetman żołnierstwa,

²⁷ Rzekł do nich Izaak: Przeczżeście przyszli do mnie, człowieka, którego nienawidzicie, i wypędziliście od siebie?

²⁸ A oni odpowiedzieli: Widzieliśmy, iż Pan jest z tobą, i dlategośmy rzekli: Niech będzie przysięga między nami, i uczyńmy przymierze:

²⁹ Abyś nam nie czynił nic złego, jako i my niceśmy twego nie ruszyli, aniśmy uczynili, coby cię obraziło: aleśmy cię w pokoju puścili rozmnożonego błogosławieństwem Pańskiem.

³⁰ I sprawił im ucztę. A gdy się najedli i napili,

³¹ Wstawszy rano przysięgli sobie spólnie: i puścił je Izaak w pokoju na miejsce ich.

³² Alić oto przyszli tegóż dnia słudzy Izaakowi, powiadając mu o studni, którą wykopali, i mówiąc: Naleźliśmy wodę.

³³ Zkąd nazwał ją Dostatkiem: a imię miastu dano Bersabee aż do dnia dzisiejszego.

³⁴ A Ezaw mając czterdzieści lat pojął żony: Judyth, córkę Beery Hetejczyka, i Basemath, córkę Elon z tegóż miejsca.

³⁵ Które obie obraziły serce Izaaka i Rebeki.

Rozdział XXVII.

Izaak w starości synom błogosławi: Jakób, syn młodszy od matki w szaty Ezawowe ubrany, ubieżał go do błogosławieństwa: zaczem Ezaw oszukany, na Jakóba się rozgniewał: któremu matka do Haran ujść każe.

Zstarzał się tedy Izaak, i zaćmiły się oczy jego, i widzieć nie mógł, i zawołał Ezawa, syna swego starszego, i rzekł mu: Synu mój? Który odpowiedział: Owom ja.

² Któremu ojciec: Widzisz, (rzekł) żem się zstarzał, a nie wiem dnia śmierci mojej.

³ Weźmij brón twoję, sajdak i łuk, a wynidź na pole: a gdy polując co ugonisz,

⁴ Uczyń mi ztąd potrawę, jako wiesz wolą moję, i przynieś, abym jadł: aby błogosławiła tobie dusza moja, niż umrę.

⁵ Co gdy usłyszała Rebeka, on też odszedł na pole, aby rozkazaniu ojcowskiemu dosyć uczynił:

⁶ Rzekła synowi swemu Jakóbowi: Słyszałam ojca twego gadającego z Ezawem, bratem twoim, i mówiącego mu:

⁷ Przynieś mi z łowu twego, a uczyń potrawę, abym jadł i błogosławił ci przed Panem, pierwej niźli umrę.

⁸ Teraz tedy synu mój, przestań na radzie mojej:

⁹ A szedłszy do trzody przynieś mi dwoje koźląt co lepszych, abych z nich uczyniła potrawy ojcu twemu, których rad pożywa:

¹⁰ Które gdy mu przyniesiesz, a naje się, abyć błogosławił, pierwej niźli umrze.

¹¹ Której on odpowiedział: Wiesz, iż Ezaw brat mój jest człowiek kosmaty, a ja goły:

¹² Jeźli się mnie dotknie ojciec mój, a poczuje, boję się, aby nie mniemał, żem chciał z niego szydzić: i przywiodę na się przeklęctwo miasto błogosławieństwa.

¹³ Do którego matka: Na mnie, pry, niech będzie to przeklęctwo, synu mój: tylko słuchaj głosu mego, a szedłszy przynieś, com rzekła.

¹⁴ Poszedł i przyniósł, i dał matce. Zgotowała ona potrawy jako wiedziała, że chciał ojciec jego.

¹⁵ A w szaty Ezawowe bardzo dobre, które u siebie miała doma, oblokła go.

¹⁶ I skórki koźlęce obwinęła wkoło ręku, i gołość szyje jego okryła.

¹⁷ I dała potrawę, i chleb, którego była napiekła, oddała.

¹⁸ Które on wniósłszy rzekł: Ojcze mój? A on odpowiedział: Słyszę: ktoś ty jest, synu mój?

¹⁹ I rzekł Jakób: Jam jest pierworodny twój Ezaw: uczyniłem, jakoś mi rozkazał: wstań, siądź, a jedz z łowu mego, aby mi błogosławiła dusza twoja.

²⁰ Izaak zasię rzekł do syna swego: Jakóżeś tak rychło naleść mógł, synu mój? Który odpowiedział: Wola Boża była, że mi się prędko nagodziło, czegom chciał.

²¹ I rzekł Izaak: Przystąp sam, żebym się ciebie dotknął, synu mój, a doznał, jeźliś ty jest syn mój Ezaw, czyli nie.

²² Przystąpił on do ojca, a pomacawszy go, rzekł Izaak: Głos wprawdzie głos Jakóbów jest: ale ręce są ręce Ezawowe.

²³ I nie poznał go, iż kosmate ręce podobieństwo starszego wyrażały. A tak błogosławiąc mu,

²⁴ Rzekł: Tyżeś jest syn mój Ezaw? Odpowiedział: Jam jest.

²⁵ A on: podaj mi, prawi, potrawy z łowu twego, synu mój, abyć błogosławiła dusza moja. Które gdy podane jadł, podał mu też i wina, którego napiwszy się,

²⁶ Rzekł do niego: Przystąpże do mnie, całuj mię, synu mój.

²⁷ Przystąpił i całował go. I wnet skoro poczuł wonność szat jego, błogosławiąc mu rzekł: Oto wonność syna mego jako wonność pola pełnego, któremu błogosławił Pan.

²⁸ Dajże Boże, z rosy niebieskiej, i z tłustości ziemskiej, obfitość zboża i wina.

²⁹ I niech ci służą narodowie, i niech ci się kłaniają pokolenia: bądź panem braciej twojej, a niech się pochylają przed tobą synowie matki twojej. Ktoby cię przeklinał, niech ten przeklętym będzie: a ktoby cię błogosławił, niech będzie błogosławieństwa pełen.

³⁰ Ledwie był Izaak rzeczy dokonał: a skoro od niego wyszedł Jakób, przyszedł Ezaw,

³¹ I uwarzone z łowu potrawy przyniósł ojcu, mówiąc: Wstań, ojcze mój, a jedz z łowu syna twego, aby mi błogosławiła dusza twoja.

³² I rzekł mu Izaak: Któżeś ty jest? który odpowiedział: Jam jest syn twój pierworodny Ezaw.

³³ Uląkł się Izaak zdumieniem wielkiem: a bardziej niż kto wierzyć może, dziwując się rzekł: Któż tedy ono jest, który mi dawno łów ugoniony przyniósł, i jadłem ze wszystkiego, pierwej niźliś ty przyszedł: i błogosławiłem mu, i będzie błogosławionym?

³⁴ Usłyszawszy Ezaw słowa ojcowskie, zaryczał głosem wielkim, a ciężko zfrasowany, rzekł: Błogosław też i mnie, ojcze mój.

³⁵ Który rzekł: Przyszedł rodzony twój zdradliwie, i wziął błogosławieństwo twoje.

³⁶ A on zatem przydał: Słusznieć nazwano jest imię jego Jakób; podszedł mię bowiem już oto drugi raz: pierworodzeństwo moje przedtem wziął, a teraz powtóre podchwycił błogosławieństwo moje. I zaś do ojca: Izali, prawi, nie zostawiłeś i mnie błogosławieństwa?

³⁷ Odpowiedział Izaak: Panemem go twoim postanowił, i wszystkę bracią jego poddałem mu w niewolą, zbożem i winem umocniłem go: a tobie potem synu mój, co dalej czynić mam?

³⁸ Któremu Ezaw: Izali, pry, jedno tylko masz błogosławieństwo, ojcze? mnie też proszę abyś błogosławił. A gdy łkaniem wielkiem płakał,

³⁹ Wzruszony Izaak, rzekł do niego: w tłustości ziemie, a w rosie niebieskiej z wierzchu

⁴⁰ Będzie błogosławieństwo twoje. Z miecza żyć będziesz, a będziesz służył bratu twemu: ale przyjdzie czas, kiedy zrzucisz i rozwiążesz jarzma jego z szyje twojej.

⁴¹ Nienawidział tedy zawsze Ezaw Jakóba, dla błogosławieństwa, którem mu błogosławił ojciec: i rzekł w sercu swojem: Przyjdąć dni żałoby ojca mego, i zabiję Jakóba brata mego.

⁴² Powiedziano to Rebece: która, posławszy i wezwawszy Jakóba, syna swego, rzekła do niego: Oto Ezaw, brat twój grozi, aby cię zabił.

⁴³ Przeto teraz synu mój, słuchaj głosu mego, a wstawszy uciecz do Labana, brata mego do Haran:

⁴⁴ I pomieszkasz z nim przez mały czas, aż się uspokoi zapalczywość brata twego:

⁴⁵ I przestanie rozgniewanie jego, i zapomni tego, coś mu uczynił: potem poślę a przyprowadzę cię tu ztamtąd. Przecz obudwu synów dnia jednego mam postradać?

⁴⁶ I rzekła Rebeka do Izaaka: Tęskno mnie żyć dla córek Hetejskich: jeźliże pojmie Jakób żonę z narodu tej ziemie, żyć nie chcę.

Rozdział XXVIII.

Idąc Jakób do Mezopotamii we śnie Pana ujrzał, i tamże wziąwszy obietnicę od niego o rozkrzewieniu plemienia swego, ocknąwszy ślubem się Panu obowiązał.

Wezwał tedy Izaak Jakóba, i błogosławił go, i rozkazał mu mówiąc: Nie pojmuj żony z narodu Chananejskiego:

² Ale idź, a udaj się do Mezopotamii Syryjskiej, do domu Bathuela, ojca matki twojej, i weźmij sobie z tamtąd żonę z córek Labana, wuja twego.

³ A Bóg wszechmogący niech ci błogosławi, i niech cię rozrodzi i rozmnoży, abyś był na mnóstwo ludzi.

⁴ A niech ci da błogosławieństwa Abrahamowe i nasieniu twemu po tobie: abyś osiadł ziemię pielgrzymowania twego, którą obiecał dziadowi twemu.

⁵ A gdy go wysłał Izaak, poszedłszy przyszedł do Mezopotamii Syryjskiej, do Labana, syna Bathuelowego Syryjczyka, brata Rebeki, matki swej.

⁶ A widząc Ezaw, że błogosławił ojciec jego Jakóbowi, i posłał go do Mezopotamii Syryjskiej, aby ztamtąd pojął żonę: a iż po błogosławieństwie przykazał mu mówiąc: Nie weźmiesz żony z córek Chananejskich:

⁷ A iż Jakób posłuszny rodziców swych poszedł do Syryi:

⁸ Doznawszy też, że ojciec jego nie rad widział córek Chananejskich:

⁹ Szedł do Ismaela, i pojął żonę prócz tych, które pierwej miał, Mahelethę, córkę Ismaela, syna Abrahamowego, siostrę Nabajotowę.

¹⁰ A tak wyszedłszy Jakób z Bersabei, szedł do Haran.

¹¹ A gdy przyszedł do niejakiegoś miejsca, i chciał na niem odpoczynąć po zachodzie słońca, wziął z kamieni, które leżały: a podłożywszy pod głowę swoję, spał na temże miejscu.

¹² I ujrzał we śnie drabinę stojącą na ziemi, a wierzch jej dosięgający nieba: i Anioły Boże wstępujące i zstępujące po niej,

¹³ A Pana wspierającego się na drabinie, i mówiącego jemu: Jam jest Pan, Bóg Abrahama, ojca twego, i Bóg Izaaka: ziemię, na której śpisz, tobie dam i nasieniu twemu.

¹⁴ I będzie nasienie twe jako proch ziemie: rozszerzysz się na zachód i na wschód: na północy i na południe: i będą błogosławione w tobie i w nasieniu twojem wszystkie pokolenia ziemie.

¹⁵ I będę stróżem twoim, gdziekolwiek pójdziesz, i przywrócę cię do tej ziemie: i nie opuszczę aż wypełnię wszystko, com rzekł.

¹⁶ A gdy się ocknął Jakób ze snu, rzekł: Prawdziwie Pan jest na tem miejscu, a jam nie wiedział.

¹⁷ I zlęknąwszy się: O jako, prawi, to miejsce jest straszne! Nie jest tu inszego nic, jedno dom Boży a brona niebieska.

¹⁸ Wstawszy tedy rano Jakób, wziął kamień, który był podłożył pod głowę swą, i postawił go na znak, nalawszy oliwy na wierzch.

¹⁹ I nazwał imię Miastu Bethel, które pierwej Luzą nazywano.

²⁰ Uczynił też ślub mówiąc: Jeźliż będzie Bóg zemną, a będzie mię strzegł na drodze, którą ja idę, i da mi chleba ku jedzeniu, a odzienie ku obleczeniu,

²¹ I jeźli się zwrócę szczęśliwie do domu ojca mego: będzie mi Pan za Boga:

²² A kamień ten, którym postawił na znak, będzie zwan Domem Bożym: a ze wszystkiego, co mi dasz, dziesięciny ofiaruję tobie.

Rozdział XXIX.

Przyszedłszy Jakób do Labana, służył mu za Rachel, córkę jego siedm lat: a gdy go Lią przy pokładzinach podeszło: zaś i drugą siedm lat za Rachel służył. Będąc potem Rachel niepłodną, Lia czterzech synów porodziła.

Poszedłszy tedy Jakób, przyszedł do ziemie na wschód słońca.

² I ujrzał studnią na polu, troje też stada owiec, leżące przy niej; bo z niej napawano bydło, a wierzch jej wielkim kamieniem zawierano.

³ A był obyczaj, iż gdy się wszystkie owce zeszły, tedy odwalali kamień: a napoiwszy stada, zasię na wierzch studnie kładli.

⁴ I rzekł do pasterzów: Bracia, zkądeście? którzy odpowiedzieli: Z Haran.

⁵ Których pytając, rzekł: Znacieli Labana, syna Nachorowego? odpowiedzieli: Znamy.

⁶ Rzekł: Zdrówli? Odpowiedzieli: Zdrów: a oto Rachel, córka jego idzie z stadem swojem.

⁷ I rzekł Jakób : Jeszczeć daleko do wieczora, a jeszcze nie czas gnać stada do owczarniej: napójcie pierwej owce, a tak je zasię na paszą żeńcie.

⁸ Którzy odpowiedzieli: Nie możemy, aż się wszystkie stada zgromadzą, i odwalimy kamień z wierzchu studnie, abyśmy napoili stada.

⁹ Jeszcze mówili, a oto Rachel przychodziła z owcami ojca swego; bo sama pasła trzodę.

¹⁰ Którą ujrzawszy Jakób, a wiedząc, iż była wujeczna siostra jego, i owce Labana, wuja jego: odwalił kamień, którym się studnia zawierała.

¹¹ I napoiwszy trzodę pocałował ją: i podniósłszy głos płakał,

¹² I oznajmił jej, iż był bratem ojca jej, a synem Rebeki: a ona pośpieszywszy się powiedziała to ojcu swemu.

¹³ Który usłyszawszy, iż przyszedł Jakób, syn siostry jego, wybieżał przeciw jemu: i obłapiwszy go i pocałowawszy wwiódł do domu swego. A usłyszawszy przyczyny drogi,

¹⁴ Odpowiedział: Jesteś kość moja i ciało moje. A gdy się wypełniły dni miesiąca jednego,

¹⁵ Rzekł mu: Izaż, żeś mi brat, darmo mi służyć będziesz? powiedz, co za wysługę chcesz wziąć.

¹⁶ A miał dwie córki: imię starszej Lia, a młodszą zwano Rachel.

¹⁷ Ale Lia była ciekących oczu: Rachel oblicza pięknego, i wejrzenia wdzięcznego.

¹⁸ Którą miłując Jakób, rzekł: Będęć służył za Rachelę, córkę twoję młodszą, siedm lat.

¹⁹ Odpowiedział Laban: Lepiejci, żeć ją tobie dam, niż inszemu mężowi, mieszkaj u mnie.

²⁰ Służył tedy Jakób za Rachelę siedm lat: a zdały mu się kilka dni dla wielkiej miłości.

²¹ I rzekł do Labana: Daj mi żonę moję, gdyż się już czas wypełnił, abych wszedł do niej.

²² Który wezwawszy wiele gromad przyjaciół na gody, sprawił wesele.

²³ A w wieczór Lią, córkę swą wwiódł do niego,

²⁴ Dawszy sługę córce imieniem Zelphę. Do której według obyczaju wszedłszy Jakób, gdy było rano ujrzał Lią:

²⁵ I rzekł do świekra swego: Cóż jest, coś chciał uczynić? Izalim nie za Rachelę tobie służył? Czemuś mię oszukał?

²⁶ Odpowiedział Laban: Nie jest to w zwyczaju u nas, abyśmy pierwej młodsze za mąż wydawali.

²⁷ Wypełnij tydzień dni tego złączenia: a dam ci i tę drugą za pracą, którą mi będziesz służył drugie siedm lat.

²⁸ Przestał na zdaniu: a gdy tydzień minął, pojął Rachelę za żonę:

²⁹ Której ojciec dał za służebnicę Balę.

³⁰ I tak dostąpiwszy pożądanego wesela, miłość wtórej przekładał nad pierwszą, służąc u niego drugie siedm lat.

³¹ A widząc Pan, iż nie dbał o Lią, otworzył żywot jej, a siostra niepłodną została.

³² Która począwszy porodziła syna, i nazwała imię jego Ruben, mówiąc: Ujrzał Pan uniżenie moje, teraz mię będzie miłował małżonek mój.

³³ I zasię poczęła i porodziła syna i rzekła: Iż usłyszał Pan, żem pogardzona, dał mi też i tego, i nazwała imię jego Symeon.

³⁴ I poczęła trzeci raz i urodziła innego syna i rzekła: I tą razą przyłączy się ku mnie małżonek mój, gdyżem mu trzech synów urodziła: i dlatego nazwała imię jego Lewi.

³⁵ Po czwarte poczęła i porodziła syna, i rzekła: Teraz już będę wyznawać Panu: i przetóż nazwała go Judą, i przestała rodzić.

Rozdział XXX.

O zawiści Rachel ku Liej, siostrze swej w niepłodności, i o wspomnieniu Pańskiem na Rachel, a o poczęciu, i porodzeniu Józepha. O zmowie, która się stała między Labanem a Jakóbem za służbą jego. I o zbogaceniu Jakóba.

Widząc tedy Rachel, że niepłodną była, zajrzała siostrze swej, i rzekła mężowi swemu: Daj mi dzieci, inaczej umrę.

² Której Jakób rozgniewany odpowiedział: Zażem ja za Boga, który cię zezbawił owocu żywota twojego?

³ A ona: Mam, powiada, słuźebnicę Balę: wnidź do niej, aby porodziła na kolanach moich, a żebym miała syny z niej.

⁴ I dała mu Balę w małżeństwo: która,

⁵ Gdy wszedł mąż do niej, poczęła i porodziła syna.

⁶ I rzekła Rachel: Przysądził mi Pan, i wysłuchał głos mój, dawszy mi syna. I dlatego dała mu imię Dan.

⁷ I zasię Bala począwszy urodziła drugiego.

⁸ Za którego rzekła Rachel: zrównał mię Bóg z siostrą moją, i przemogłam, i nazwała go Nephtalim.

⁹ A poczuwszy Lia, iż przestała rodzić, Zelphę, sługę swą mężowi oddała.

¹⁰ Która gdy po poczęciu porodziła syna,

¹¹ Rzekła: Szczęśliwie, i dlatego przezwała imię jego Gad.

¹² Porodziła też Zelpha drugiego.

¹³ I rzekła Lia: To na błogosławieństwo moje; błogosławioną bowiem zwać mię będą niewiasty. I dlatego nazwała go Aser.

¹⁴ A Ruben wyszedłszy czasu żniwa pszenicznego na pole, nalazł Mandragory, które matce Lii przyniósł. I rzekła Rachel: Daj mi część z Mandragór syna twego.

¹⁵ Ona odpowiedziała: Małoć się jeszcze zda, żeś mi odwabiła męża, aż jeszcze Mandragory syna mego chcesz pobrać? Rzekła Rachel: Niechajże śpi z tobą tej nocy za Mandragory syna twego.

¹⁶ A gdy się Jakób wracał pod wieczór z pola, wyszła przeciw jemu Lia, i rzekła: Masz wniść i do mnie; bom cię zapłatą zjednała sobie za Mandragory syna mego. I spał z nią onej nocy.

¹⁷ I wysłuchał Bóg prośby jej: i poczęła i porodziła syna piątego,

¹⁸ I rzekła: Dał mi Bóg zapłatę, iżem dała sługę moję mężowi memu, i nazwała imię jego Issachar.

¹⁹ I zasię Lia począwszy porodziła szóstego syna,

²⁰ I rzekła: Uposażył mię Bóg posagiem dobrym: już i tym razem będzie zemną małżonek mój, przeto żem mu urodziła sześć synów: i dlatego nazwała imię jego Zabulon.

²¹ Po którym urodziła córkę imieniem Dynę.

²² Wspomniał też Pan na Rachelę, i wysłuchał ją, i otworzył żywot jej.

²³ Która poczęła i porodziła syna, mówiąc: Odjął Bóg zelżywość moję.

²⁴ I nazwała imię jego Józeph, mówiąc: Niech mi przyda Pan syna drugiego.

²⁵ A gdy się urodził Józeph, rzekł Jakób do świekra swego: Puść mię, abych się wrócił do ojczyzny i do ziemie mojej.

²⁶ Daj mi żony i dzieci moje, za którem ci służył, że pójdę: ty wiesz posługę moję, którąm ci służył.

²⁷ Rzekł mu Laban: Niechaj najdę łaskę przed obliczem twojem: skutkiemem doznał tego, iż mi błogasławił Bóg dla ciebie:

²⁸ Postanów zapłatę twoję, którąć dać mam.

²⁹ A on odpowiedział: Ty wiesz, jakom ci służył: a jako wielka była w rękach moich majętność twoja.

³⁰ Małoś miał pierwej, niżem przyszedł do ciebie: a teraz stałeś się bogatym, i błogosławił ci Pan na przyjście moje. Słuszna tedy rzecz jest, abych też kiedy swój dom opatrzył.

³¹ I rzekł Laban: Cóż ci mam dać? A on rzekł: Nie chcę nic. ale jeźli uczynisz, czego żądam, będę jeszcze pasł, i strzegł bydła twego.

³² Obejdź wszystkie trzody swoje, a odłącz wszystkie owce pstre nakrapianej wełny: a cokolwiek płowego, blachowanego, i pstrego będzie, tak między owcami jako i między kozami, będzie zapłata moja.

³³ I odpowie mi jutro sprawiedliwość moja, kiedy umowy czas przyjdzie przed tobą: a wszystko, co nie będzie pstre, ani blachowane, ani płowe, tak między owcami jako i kozami, złodziejstwo mi zadadzą.

³⁴ I rzekł Laban: Wdzięcznie przyjmuję, czego żądasz.

³⁵ I odłączył onego dnia kozy i owce, i barany pstre i blachowane: a wszystkę trzodę jednostajnej barwy, to jest białej albo czarnej wełny, oddał w ręce synom swoim.

³⁶ I uczynił plac drogi na trzy dni, między sobą a między zięciem, który pasł inne trzody jego.

³⁷ Jakób tedy nabrawszy prętów topolowych zielonych, i migdałowych, i jaworowych, obłupił je miejscami: i odarłszy skórki, w tych, które odarte były, białość się pokazała: owe zaś lepak, które całe były, zielone zostały, i tak tym sposobem stała się barwa odmienna.

³⁸ I nakładł ich do koryt, gdzie lano wodę, aby przyszedłszy pić trzody, miały przed oczyma pręty, a patrząc na nie poczynały.

³⁹ I stało się w onem zagrzaniu złączenia, że owce patrzały na pręty i rodziły blachowane, i pstre, i różną farbą nakrapiane.

⁴⁰ I rozdzielił stado Jakób, i położył pręty w koryta przed oczy baranów: a wszystkie były białe i czarne Labanowe: insze zaś wszystkie Jakóbowe, rozdzieliwszy między sobą trzody.

⁴¹ Gdy tedy pierwsze przypuszczenie do owiec bywało, kładł Jakób pręty w koryta wód przed oczy baranów i owiec, aby zapatrzywszy się na nie poczynały:

⁴² Ale kiedy póżne przypuszczanie było, i poczęcie poślednie, nie kładł ich. I dostały się, które były póżne, Labanowi, a ranne Jakóbowi.

⁴³ I zbogacił się on człowiek niezmiernie i miał trzód wiele, służebnic i sług, wielbłądów i osłów.

Rozdział XXXI.

Jakób najwięcej aby usłuchał Pana, zebrał się do ojczyzny kryjomko z żonami i z dziećmi: Rachel bogi ojcowe zaniosła, i wywiodła ojca foremnie szukającego. Potem z Labanem Jakób przymierze uczyniwszy, wrócił się do swego.

Potem gdy usłyszał słowa synów Labanowych, mówiących: Pobrał Jakób wszystko, co miał ojciec nasz, a z jego majętności zbogaciwszy się, stał się zacnym:

² K temu obaczył twarz Labanową, że nie była przeciw niemu, jako wczoraj i dziś trzeci dzień,

³ A najwięcej, że mu Pan mówił: Wróć się do ziemie ojców twoich, i do rodziny twojej, a będę z tobą:

⁴ Posłał i wyzwał Rachelę i Lią na pole, gdzie pasł trzody,

⁵ I rzekł im: Widzę twarz ojca waszego, że nie jest przeciw mnie, jako wczoraj i dziś trzeci dzień; lecz Bóg ojca mego był zemną:

⁶ I same wiecie, iżem ze wszystkich sił moich służył ojcu waszemu.

⁷ Ale i ojciec wasz oszukał mię, i odmienił zapłatę moję po dziesięćkroć: a przecie nie dopuścił mu Bóg, aby mi szkodził.

⁸ Jeźli kiedy rzekł: Pstre będą zapłatą twoją, wszystkie owce rodziły pstre przypłodki: kiedy zaś przeciwnym obyczajem mówił: Białe wszystkie weźmiesz za myto: wszystkie trzody rodziły białe.

⁹ I odjął Bóg wszystek dobytek ojca waszego, a dał mi.

¹⁰ Gdy bowiem czas poczynania owiec przyszedł, podniosłem oczy swe: i widziałem przez sen wstępujące samce na samice pstre, i blachowane, i rozmaitej barwy.

¹¹ I rzekł Anioł Boży we śnie do mnie: Jakóbie! A jam odpowiedział: Owom ja.

¹² Który rzekł: Podnieś oczy twoje, a obacz wszystkie samce wstępujące na samice, pstre, blachowane, i nakrapiane; bom widział wszystko, coć Laban uczynił.

¹³ Jamci jest Bóg Bethel, gdzieś namazał kamień, i ślubiłes mi ślub. Teraz tedy wstań, a wynidź z tej ziemie, wracając się do ziemie narodzenia twego.

¹⁴ I odpowiedziały Rachel i Lia: Izaż jeszcze mamy jaką cząstkę w majętności i w dziedzictwie domu ojca naszego?

¹⁵ Izaż nas za obce nie poczytał, i przedał, i zjadł zapłatę naszę?

¹⁶ Ale Bóg odjął majętności ojca naszego, i podał je nam i synom naszym: a tak wszystko uczyń, coć Bóg przykazał.

¹⁷ Wstał tedy Jakób, a wsadziwszy dzieci i żony swe na wielbłądy, poszedł.

¹⁸ I zabrał wszystkę majętność swoję, i trzody, i czego jedno w Mezopotamii nabył, idąc do Izaaka, ojca swego, do ziemie Chananejskiej.

¹⁹ Na ten czas poszedł był Laban strzydz owce, a Rachel ukradła bałwany ojca swego.

²⁰ A Jakób nie chciał oznajmić świekrowi swemu, że uciekał.

²¹ A gdy poszedł tak sam, jako wszystko, do czego miał prawo, i przeprawiwszy się przez rzekę, ciągnął ku górze Galaad,

²² Dano znać Labanowi dnia trzeciego, że uciekał Jakób.

²³ Który wziąwszy bracią swoję, gonił go przez siedm dni: i poścignął go na górze Galaad.

²⁴ I widział we śnie Boga mówiącego do siebie: Strzeż, abyś nic przykro nie mówił przeciw Jakóbowi.

²⁵ I już był Jakób rozbił namiot na górze: i gdy go on dogonił z bracią swą, na tejże górze Galaad rozbił namiot.

²⁶ I rzekł do Jakóba: Czemuś tak uczynił, żeś krom wiedzenia mego zabrał córki moje, jakoby mieczem poimane?

²⁷ Przeczżeś bez wiadomości mojej chciał uciec, ani dać mi znać, żebym cię był odprowadził z weselem i z pieśniami, i z bębny, i z cytrami?

²⁸ Nie dopuściłeś, abym pocałował syny moje i córki: głupieś uczynił: a teraz wprawdzie

²⁹ Możeć ręka moja złem oddać: ale Bóg ojca waszego wczoraj mi rzekł: Strzeż, abyś nie mówił przeciw Jakóbowi nic przykrego.

³⁰ Niech tak będzie: chciałoć się jechać do swoich, i pragnąłeś domu ojca twego: czemużeś pokradł bogi moje?

³¹ Odpowiedział Jakób: Żem odjechał bez wiadomości twojej, bałem się, byś mi mocą nie pobrał córek twoich.

³² A cóż mię w złodziejstwie pomawiasz: u kogokolwiek najdziesz bogi twoje, niech zabit będzie przed bracią naszą. Szukaj, cokolwiek twego u mnie najdziesz, to weźmij. To mówiąc, nie wiedział, żeby Rachel ukradła bałwany.

³³ Wszedłszy tedy Laban do namiotu Jakóba, i Lii, i obu służebnic, nie nalazł. A gdy wchodził do namiotu Rachele,

³⁴ Ona śpieszno bałwany skryła pod mierzwę wielbłądowę, i siadła na niej: a gdy wszystek namiot zmacał, a nic nie nalazł,

³⁵ Rzekła mu: Niech się nie gniewa Pan mój, żeć przed tobą powstać nie mogę; bo według obyczaju niewieściego teraz na mię przypadło: i tak oszukana jest pilność szukającego.

³⁶ A nadąwszy się Jakób z fukiem rzekł: Przez którą winę moję, i który grzech mój, takieś się zapalił za mną:

³⁷ I wymacałeś wszystek sprzęt mój? Cóżeś nalazł ze wszystkiej majętności domu twego? połóż tu przed bracią moją, i przed bracią twoją, a niech rozsądzą między mną a tobą.

³⁸ I przetóżem przez dwadzieścia lat był z tobą? owce twoje i kozy były niepłodne, nie jadłem baranów trzody twojej:

³⁹ Anim ci porwanego od zwierza pokazował, jam wszystkę szkodę nagradzał: cokolwiek kradzieżą ginęło, na mnieś ścigał.

⁴⁰ Wednie i w nocy cierpiałem gorąco i zimno: i nie postawał sen na oczach moich.

⁴¹ I takem ci przez dwadzieścia lat w domu twym służył: czternaście za córki, a sześć za trzody twoje: Odmieniałeś też po dziesięćkroć zapłatę moję.

⁴² By był Bóg ojca mego Abrahama, a bojaźń Izaaka nie była przy mnie, snadźbyś mię był teraz puścił nagiego: na utrapienie moje, i na prace rąk moich wejrzał Bóg, i strofował cię wczoraj.

⁴³ Odpowiedział mu Laban: Córki moje i synowie, i trzody twoje, i wszystko to co widzisz, moje jest: Cóż mam czynić synom i wnukom moim?

⁴⁴ Pójdźże tedy, a uczyńmy przymierze, aby było na świadectwo między mną a tobą.

⁴⁵ Wziął tedy Jakób kamień, i postawił go na znak:

⁴⁶ I rzekł braciej swojej: Nanoście kamienia: którzy nanosiwszy uczynili kupę, i jedli na niej:

⁴⁷ Którą nazwał Laban kupą Świadka: a Jakób kupą Świadectwa, obaj według własności języka swego.

⁴⁸ I rzekł Laban: Kupa ta będzie świadkiem między mną a tobą dzisiaj, i dlatego nazwano jest imię jej Galaad, to jest, kupa świadka.

⁴⁹ Niechaj widzi i sądzi Pan między nami, gdy odejdziemy od siebie.

⁵⁰ Jeźli będziesz trapił córki moje, i jeźli pójmiesz insze żony nad nie: niemasz tu inszego świadka mowy naszej oprócz Boga, który obecnie patrzy.

⁵¹ I rzekł zasię do Jakóba: Oto kupa ta i kamień, którym postawił miedzy mną a tobą,

⁵² Świadkiem będzie kupa ta, mówię, i kamień niech będzie na świadectwo, jeźlibym albo ja przeszedł ją, idąc do ciebie, albo ty przeszedłbyś ją, myśląc mi co złego.

⁵³ Bóg Abrahamów, i Bóg Nachorów, niech rozsądzi między nami, Bóg ojca ich. Przysiągł tedy Jakób przez bojaźń ojca swego Izaaka.

⁵⁴ I ofiarowawszy ofiary na górze, wezwał braciej swej, aby jedli chleb. Którzy najadłszy się zostali tam.

⁵⁵ A Laban w nocy wstawszy, pocałował syny i córki swe, i błogosławił im: i wrócił się na miejsce swoje.

Rozdział XXXII.

Jakób Anioły ujrzawszy, posłał dary bratu Ezawowi: a za ten czas z Aniołem się mocował, i tam błogosławieństwo i odmienienie imienia dostał.

Jakób też szedł zaczętą drogą: i potkali go Aniołowie Boży.

² Które ujrzawszy, rzekł: Obóz to Boży: i nazwał imię miejsca onego Mahanaim, to jest Obóz.

³ Posłał też i posły przed sobą do Ezawa, brata swego, do ziemie Seir, do krainy Edom.

⁴ I przykazał im mówiąc: Tak rzeczecie panu memu, Ezawowi: To mówi brat twój Jakób: U Labana byłem gościem, i mieszkałem aż do dzisiejszego dnia.

⁵ Mam woły, i osły, i owce, i sługi, i służebnice: i ślę teraz poselstwo do pana mego, abych nalazł łaskę przed obliczem twojem.

⁶ I wrócili się posłowie do Jakóba, mówiąc: Przyszliśmy do Ezawa, brata twego, a oto pośpiesza zabieżeć ci ze cztermi sty mężów.

⁷ Zlękł się Jakób bardzo: i przestraszony rozdzielił lud, który z nim był: także trzody, i owce, i woły, i wielbłądy na dwa hufca,

⁸ Mówiąc: Jeźli przyjdzie Ezaw do jednego hufca, a porazi go, tedy hufiec drugi, który zostanie, będzie zachowany.

⁹ I rzekł Jakób: Boże ojca mego Abrahama, i Boże ojca mego Izaaka: Panie, któryś mi rzekł: Wróć się do ziemie twojej, i na miejsce narodzenia twego, a uczynięć dobrze:

¹⁰ Mniejszy jestem niż wszystkie zmiłowania twoje, i prawda twoja, którąś wypełnił słudze twemu. O lasce mojej przeszedłem ten Jordan: a teraz ze dwiema hufcami się wracam.

¹¹ Wyrwij mię z ręki brata mego Ezawa; boć się go bardzo boję: by snadź przyszedłszy nie pobił matki z synami.

¹² Tyś rzekł, żeś mi miał dobrze czynić, i rozmnożyć nasienie moje jako piasek morski, który przez mnóstwo zliczon być nie może.

¹³ A gdy tam spał onej nocy, oddzielił z tego co miał, dary Ezawowi, bratu swemu.

¹⁴ Kóz dwieście, kozłów dwadzieścia, owiec dwieście, i baranów dwadzieścia.

¹⁵ Wielbłądzic źrebnych ze źrebięty ich trzydzieści, krów czterdzieści, i byków dwadzieścia, oślic dwadzieścia, i ośląt ich dziesięć.

¹⁶ I posłał przez ręce sług swoich, każdą trzodę zosobna, i rzekł sługom swoim: Idźcie przedemną, a niech będzie plac między stadem i stadem.

¹⁷ I przykazał pierwszemu, mówiąc: Jeźli potkasz brata mego Ezawa, a zapyta cię: Czyjeś ty? albo: Gdzie idziesz? albo: Czyje to, co żeniesz?

¹⁸ Odpowiesz: sługi twego Jakóba, dary te posłał panu memu Ezawowi: sam też za nami idzie.

¹⁹ Także dał rozkazanie wtóremu i trzeciemu, i wszystkim, którzy gnali stada, mówiąc: Temiż słowy mówcie do Ezawa, gdy go znajdziecie:

²⁰ I przydacie: Sam też sługa twój Jakób idzie za nami; mówił bowiem: Ubłagam go darami, które uprzedzają, a potem go ujrzę; owo się zmiłuje nademną.

²¹ Uprzedziły tedy przed nim dary, a sam został onej nocy w obozie.

²² A wstawszy wczas, wziął dwie żony swe, i tyleż służebnic z jedenaścią synów, i przeprawił się przez bród Jabok.

²³ I przeprowadziwszy wszystko, co do niego należało,

²⁴ Został sam: a oto mąż biedził się z nim aż do zarania.

²⁵ Który widząc, iż go nie mógł przemódz, dotknął się żyły biodry jego, a natychmiast uschła.

²⁶ I rzekł do niego: Puść mię; bo już wschodzi zorza. Odpowiedział: Nie puszczę cię, aż mi błogosławisz.

²⁷ I rzekł: Co za imię twoje? odpowiedział: Jakób.

²⁸ A on rzekł: Żadną miarą nie będzie nazwane imię twoje Jakób, ale Izrael; bo jeźliś przeciw Bogu był mocnym, daleko więcej przeciw ludziom przemożesz.

²⁹ Spytał go Jakób: Powiedz mi, jakiem cię imieniem zowią? Odpowiedział: Przecz się pytasz o imieniu mojem? I błogosławił mu na onemże miejscu.

³⁰ I nazwał Jakób imię onego miejsca Phanuel, mówiąc: Widziałem Boga twarzą w twarz, a zbawiona jest dusza moja.

³¹ I wnet mu weszło słońce, skoro przeszedł Phanuel: a on chramał na nogę.

³² Dla której przyczyny nie jadają żyły synowie Izrael, która uschnęła w biedrze Jakóbowej, aż do dnia dzisiejszego: iż się dotknął żyły biodry jego i zmartwiała.

Rozdział XXXIII.

Jakóba Ezaw łaskawie przyjął, i ledwie się dał uprosić, by od niego dary przyjął. Póty Ezaw do Seir, Jakób do Salem, kędy i rolą kupił, i ołtarz Bogu wywiódł, rozeszli się.

A podniósłszy Jakób oczy swe, ujrzał Ezawa jadącego, a z nim cztery sta mężów: i rozdzielił syny Lii, i Rachel, i obu służebnic.

² I postawił obie służebnice i dzieci ich na przodku: a Lią i syny jej na wtórem miejscu: Rachelę zaś i Józepha na ostatku.

³ A sam wprzód idąc pokłonił się aż do ziemie siedmkroć, aż nadjechał brat jego.

⁴ Bieżąc tedy Ezaw przeciw bratu swemu, obłapił go: i ściskając szyję jego, i całując płakał.

⁵ A podniósłszy oczy, ujrzał niewiasty i dzieci ich, i rzekł: A ci, co zacz są? a jeźli do ciebie należą? Odpowiedział: Drobiożdżek jest, który darował Bóg mnie, słudze twemu.

⁶ A przybliżywszy się służebnice i synowie ich, nakłonili się.

⁷ Przystąpiła też Lia z dziećmi swemi: a gdy się takież pokłonili, ostateczni, Józeph i Rachel pokłon uczynili.

⁸ I rzekł Ezaw: Cóż to za hufy, którem potkał? Odpowiedział: Abych znalazł łaskę przed panem moim.

⁹ A on rzekł: Mam dosyć, bracie mój, miej ty swoje.

¹⁰ I rzekł Jakób: Nie chciej tak, proszę: ale jeźlim znalazł łaskę w oczach twoich, przyjmij mały dar z ręku moich; bom tak widział oblicze twoje, jakobym widział oblicze Boże. Bądż mi litościw,

¹¹ A przyjmij błogosławieństwo, którem ci przyniósł, i które mi darował Bóg, dający wszystko. Ledwie za przymuszeniem braterskiem przyjmując,

¹² Rzekł: Jedźmy pospołu, a będę towarzyszem drogi twojej.

¹³ I rzekł Jakób: Wiesz, panie mój, że drobiożdżek młodziusienki, owce też i krowy cielne mam z sobą: którym jeźli gwałt uczynię w chodzeniu, odejdą mi jednego dnia wszystkie stada.

¹⁴ Niech wprzód jedzie pan mój przed sługą swoim: a ja pójdę z lekka za nim w tropy jego, jako obaczę, że nadęży mój drobiożdżek, aż przyjdę do pana mego do Seir.

¹⁵ Odpowiedział Ezaw: Proszę cię, niechaj wżdy z ludu, który jest zemną, zostaną towarzysze drogi twojej. A on rzekł: Nie potrzeba tego: tylko mi tego trzeba, abym nalazł łaskę przed obliczem twojem, panie mój.

¹⁶ Wrócił się tedy onego dnia Ezaw drogą, którą był przyjechał, do Seir.

¹⁷ A Jakób przyszedł do Sochot: gdzie zbudowawszy dom, a rozbiwszy namioty, nazwał imię miejsca onego Sochot, to jest Namioty.

¹⁸ I przyszedł do Salem, miasta Sychimczyków, które jest w ziemi Chananejskiej, potem jako się zwrócił z Mezopotamii Syryjskiej, i mieszkał przy miasteczku.

¹⁹ I kupił sztukę pola, na której był rozbił namioty, od synów Hemora, ojca Sychemowego, za sto jagniąt.

²⁰ I zbudowawszy tam ołtarz, wzywał na nim najmocniejszego Boga Izraelowego.

Rozdział XXXIV.

Dla gwałtu, który się Dynie stał, Sychimowie najprzód się obrzezali: potem od synów Jakóbowych byli wygładzeni, i miasto zburzono: dlaczego wżdan Jakób syny swe Symeona i Lewi pofukał.

I wyszła Dyna, córka Lii, aby oglądała niewiasty onej krainy.

² Którą ujrzawszy Sychem, syn Hemora Hewejskiego, książę onej ziemie, rozmiłował się jej: i porwał, i spał z nią, gwałt uczyniwszy pannie.

³ I spoiła się z nią dusza jego, a smutną ubłagał łagodnemi słowy.

⁴ I szedłszy do Hemora, ojca swego, rzekł: Weźmij mi tę dzieweczkę za żonę.

⁵ Co gdy usłyszał Jakób w niebytności synów, i około pasze bydła zabawionych, milczał, aż się wrócili.

⁶ A gdy wyszedł Hemor, ojciec Sychemów, aby mówił z Jakóbem,

⁷ Oto synowie jego przychodzili z pola: i usłyszawszy, co się stało, rozgniewali się bardzo, przeto że sprosną rzecz uczynił w Izraelu, a zgwałciwszy córkę Jakóbowę, nieprzystojną rzecz zbroił.

⁸ Mówił tedy Hemor do nich: Dusza Sychem, syna mego spoiła się z córką waszą: dajcie mu ją za żonę.

⁹ A pójmujmy się z obu stron: córki wasze wydajcie za nas, a córki nasze pójmujcie.

¹⁰ A mieszkajcie z nami. Ziemia w mocy waszej jest, sprawujcie, handlujcie, a osadzajcie ją.

¹¹ Ale i Sychem rzekł do ojca i do braciej jej: Niech najdę łaskę u was: a co jedno postanowicie, to dam.

¹² Podwyżcie wiana, i darów żądajcie: dam, co zachcecie: tylko mi dajcie dzieweczkę za żonę.

¹³ Odpowiedzieli synowie Jakóba, Sychemowi i ojcu jego na zdradzie, rozjadłszy się o zgwałcenie siostry:

¹⁴ Nie możemy uczynić, czego żądacie, ani dać siostry naszej człowiekowi nieobrzezanemu: co się niegodzi, niesłuszna i obrzydła rzecz u nas.

¹⁵ Ale tak się możem porównać: jeźli zechcecie być nam podobni, a obrzeże się między wami każdy mężczyzna:

¹⁶ Tedy damy, i weźmiemy wzajem córki wasze i nasze: i będziemy mieszkać z wami, i będziemy ludem jednym.

¹⁷ Lecz jeźli się obrzezać nie będziecie chcieli, weźmiemy córkę naszę, i odejdziemy.

¹⁸ Podobało się podanie ich Hemorowi, i Sychemowi, synowi jego.

¹⁹ I nie odłożył młodzieniec, żeby nie miał zaraz uczynić, o co proszono; miłował bowiem bardzo onę dzieweczkę, a sam był zacny we wszystkim domu ojca swego.

²⁰ I wszedłszy w bronę miejską mówili do ludu:

²¹ Mężowie ci spokojni są, a chcą mieszkać z nami: niech handlują w ziemi, i niechaj ją sprawują: która będąc szeroka i przestrona, sprawców potrzebuje: córki ich będziemy brać za żony, a nasze im dawać będziemy.

²² Jedna rzecz jest, którą się nam odwłóczy, rzecz tak dobra: jeźli obrzeżemy mężczyzny nasze, narodu obyczaju naśladując.

²³ I majętność ich, i bydła, i co jedno mają, nasze będą: na to tylko pozwólmy, a mieszkając spółem, jeden lud uczynimy.

²⁴ I zezwolili wszyscy, obrzezawszy wszystkie mężczyzny.

²⁵ Ali oto dnia trzeciego, gdy najcięższa boleść z ran bywa: porwawszy dwaj synowie Jakobówi, Symeon i Lewi, bracia Dyny miecze, weszli do miasta śmiele: i pobiwszy wszystkę mężczyznę,

²⁶ Hemora i Sychema wespół zamordowali, wziąwszy z domu Sychema Dynę, siostrę swoję.

²⁷ A gdy oni wyszli, przypadli na pobite drudzy synowie Jakóbowi: i splądrowali miasto na pomstę zgwałcenia.

²⁸ Owce ich, i rogate bydła, i osły, i wszystko pustosząc, co w domiech i na polach było.

²⁹ Dziatki też ich i żony w niewolą zabrali.

³⁰ Co gdy zbroili śmiele. Jakób rzekł do Symeona i Lewi: Zafrasowaliście mię, i przywiedliście mię w ohydę Chananejczykom i Pherezejczykom, obywatelom tej ziemie. Nas nie wiele: oni zgromadziwszy się porażą mię, i zginę ja, i dom mój.

³¹ A oni odpowiedzieli: Izali jako wszetecznice mieli źle używać siostry naszej?

Rozdział XXXV.

Zakopawszy bałwany Jakób przy Sychem, za rozkazaniem Pańskiem szedł do Bethel: tam Rachel przy porodzeniu Benjamina umarła: Ruben z Balą spał: Liczba synów Jakóbowych: i Izaak przy synach umarł.

Tym czasem mówił Bóg do Jakóba: Wstań a wstąp do Bethel, i mieszkaj tam, a uczyń ołtarz Bogu, któryć się ukazał, kiedyś uciekał przed Ezawem, bratem twoim.

² Jakób tedy zezwawszy dom wszystek swój, rzekł: Odrzućcie bogi cudze, którzy w pośrodku was są, a oczyśćcie się, i odmieńcie szaty wasze.

³ Wstańcie, a wstąpmy do Bethel, abyśmy tam uczynili ołtarz Bogu, który mię wysłuchał w dzień utrapienia mego, i był mi towarzyszem drogi mojej.

⁴ Oddali mu tedy wszystkie bogi cudze, które mieli, i nausznice, które na uszach ich były: a on wkopał je pod Terebintem, który jest za miastem Sychem.

⁵ A gdy wyjechali, strach Boży napadł wszystkie okoliczne miasta, że nie śmieli gonić odchodzących.

⁶ Przyszedł tedy Jakób do Luzy, która jest w ziemi Chananejskiej, przezwiskiem Bethel, sam i wszystek lud z nim.

⁷ I zbudował tam ołtarz, i nazwał imię onego miejsca, Dom Boży; bo mu się tam Bóg był ukazał, gdy uciekał przed bratem swoim.

⁸ Tegoż czasu umarła Debora, mamka Rebeczyna, i pogrzebiona jest na dole Bethel pod dębem: i nazwano imię onego miejsca, Dąb płaczu.

⁹ I ukazał się powtóre Bóg Jakóbowi, gdy się wrócił z Mezopatamii Syryjskiej, i błogosławił mu,

¹⁰ Mówiąc: Nie będziesz więcej zwan Jakóbem: ale Izrael będzie imię twoje. I nazwał go Izraelem,

¹¹ I rzekł mu: Jam Bóg wszechmogący, rozradzaj się i mnóż się: narody i ludzie narodów będą z ciebie, królowie z biódr twoich wynidą:

¹² I ziemię, którąm dał Abrahamowi i Izaakowi, dam tobie, i nasieniu twemu po tobie.

¹³ I odszedł od niego.

¹⁴ A on postawił znak kamienny na miejscu, gdzie z nim Bóg mówił: ofiarując na nim mokre ofiary, i lejąc oliwę,

¹⁵ I nazywając imię onego miejsca Bethel.

¹⁶ A odszedłszy ztamtąd, przyszedł czasu wiosny do ziemie, która wiedzie do Ephraty: w której gdy się Rachel rodząc pracowała,

¹⁷ Dla trudności porodzenia, poczęła w niebezpieczeństwie być: i rzekła jej baba: Nie bój się; bo i tego syna będziesz miała.

¹⁸ A gdy wychodziła dusza jej od boleści; i gdy już śmierć nadchodziła, nazwała imię syna swego Benoni, to jest: syn boleści mojej: a ojciec nazwał go Benjamin, to jest syn prawice.

¹⁹ Umarła tedy Rachel, i pogrzebiona jest na drodze, która wiedzie do Ephraty, ta jest Bethlehem.

²⁰ I postawił Jakób znak na grobie jej: tenci jest znak grobu Rachel, aż do dnia dzisiejszego.

²¹ A wyszedłszy ztamtąd, rozbił namiot za Wieżą stada.

²² A gdy mieszkał w onej krainie, poszedł Ruben i spał z Balą, nałożnicą ojca swego: co jemu nie tajno było. A było synów Jakóbowych dwanaście.

²³ Synowie Lii: pierworodny Ruben, i Symeon, i Lewi, i Judas i Isachar, i Zabulon.

²⁴ Synowie Rachel: Józeph i Benjamin.

²⁵ Synowie Bale, sługi Rachel: Dan, i Nephtali.

²⁶ Synowie Zelphy, sługi Lii: Gad i Aser. Ci są synowie Jakóbowi, którzy się mu urodzili w Mezopotamii Syryjskiej.

²⁷ Przyszedł też do Izaaka, ojca swego do Mambre, miasta Arbee, to jest Hebron: gdzie był gościem Abraham i Izaak.

²⁸ I spełniło się dni Izaakowych sto ośmdziesiąt lat.

²⁹ I starzawszy się umarł, i przyłożon jest do ludu swego stary i dni pełen: i pogrzebli go Ezaw i Jakób, synowie jego.

Rozdział XXXVI.

Ezaw dla wielkiej obfitości z żoną i z dziećmi odszedł od Jakóba, brata swego. Ród też wszystek Ezaw w książętach i w królach opisuje.

A te są rodzaje Ezawowe, ten jest Edom.

² Ezaw pojął żony z córek Chananejskich: Adę, córkę Elona Hethejskiego, i Oolibamę, córkę Any, córki Sebeona Hewejskiego:

³ I Basemath, córkę Ismaelowę, siostrę Nabajathowę.

⁴ I urodziła Ada Eliphaza: a Basemath urodziła Rahuela.

⁵ Oolibama urodziła Jehus, i Ihelon, i Kore. Ci synowie Ezawowi, którzy się urodzili w ziemi Chananejskiej.

⁶ I wziął Ezaw żony swoje, i syny i córki, i wszystkie dusze domu swego, i majętność, i bydło, i wszystko, co mógł mieć w ziemi Chananejskiej: i poszedł do inszej krainy, i odszedł od brata swego Jakóba.

⁷ Bo byli bardzo majętni, a mieszkać pospołu nie mogli: i nie mogła ich znieść ziemia pielgrzymowania ich, dla mnóstwa trzód.

⁸ I mieszkał Ezaw na górze Seir, ten jest Edom.

⁹ A te są pokolenia Ezawa, ojca Edom na górze Seir,

¹⁰ I te imiona synów jego: Eliphaz, syn Ady, żony Ezaw: Rahuel zaś syn Basemath, żony jego.

¹¹ I byli synowie Eliphazowi: Theman, Omar, Sepho, i Gatham, i Cenez.

¹² A Thamna była nałożnica Eliphaza, syna Ezaw: która mu urodziła Amalecha. Ci są synowie Ady, żony Ezawowej.

¹³ A synowie Rahuel: Nahath, i Zara, Samma, i Meza. To synowie Basemath, żony Ezawowej.

¹⁴ Ci też byli synowie Oolibamy, córki Any, córki Sebeonowej, żony Ezawowej, które mu urodziła: Jehus, i Ihelon, i Kore.

¹⁵ Te książęta synów Ezawowych: synowie Eliphaza, pierworodnego Ezawowego: książę Theman, książę Omar, książę Sepho, książę Kenez,

¹⁶ Książę Kore, książę Gatham, książę Amalech. Ci synowie Eliphaz w ziemi Edomskiej, i ciż synowie Ady.

¹⁷ Ci zaś synowie Rahuela, syna Ezawowego: książę Nahath, książę Zara, książę Samma, książę Meza. A te książęta Rahuela w ziemi Edomskiej. Ci synowie Basemath, żony Ezawowej.

¹⁸ Ci lepak synowie Oolibamy, żony Ezawowej: książę Jehus, książę Ihelon, książę Kore: te książęta Oolibamy, córki Any, żony Ezawowej.

¹⁹ Ci są synowie Ezawowi, i ci książęta ich: Ten jest Edom.

²⁰ Ci zaś synowie Seir Horrejczyka, mieszkańcy w ziemi: Lotan, i Sobal, i Sebeon, i Ana.

²¹ I Dyson, i Eser, i Dysan. Te książęta Horrejskie, synowie Seir w ziemi Edom.

²² I byli synowie Lotan: Hory, i Heman. A siostra Lotanowa była Thamna.

²³ A ci synowie Sobalowi: Aluan, i Manahat, i Ebal, i Sepho, i Onam.

²⁴ Ci zaś synowie Sebeon: Aja i Ana. Ten jest Ana, który wynalazł cieplice na puszczy, gdy pasł osły Sebeona, ojca swego.

²⁵ A miał syna Dysona, i córkę Oolibamę.

²⁶ A ci synowie Dyson: Hamdan, i Eseban, i Jethram, i Charan.

²⁷ Ci zaś synowie Eserowi: Balaan, i Zawan, i Akan.

²⁸ A Dysan miał syny: Husa i Arama.

²⁹ Te książęta Horrejczyków: książę Lotan, książę Sobal, książę Sebeon, książę Ana,

³⁰ Książę Dyson, książę Eser, książę Dysan: te książęta Horrejczyków, którzy rozkazowali w ziemi Seir.

³¹ A królowie, którzy królowali w ziemi Edom, pierwej, niźli mieli króla synowie Israelscy, byli ci:

³² Bela, syn Beorów, a imię miasta jego Denaba.

³³ A umarł Bela, i królował miasto niego Jobab, syn Zarego z Bosry.

³⁴ A gdy umarł Jobab, królował miasto niego Husam z ziemie Themanczyków.

³⁵ Po tego też śmierci, królował miasto niego Adad, syn Badadów, który poraził Madyana w krainie Moab: a imię miasta jego Awith.

³⁶ I gdy umarł Adad, królował miasto niego Semła z Masreki.

³⁷ A po tego też śmierci królował miasto niego Saul od rzeki Rohoboth.

³⁸ A gdy i ten umarł, nastąpił na królestwo Balanan, syn Achoborów.

³⁹ A po jego też śmierci królował miasto niego Adar, a imię miasta jego Phau: a żonę jego zwano Meetabel, córka Matred, córki Mezaab.

⁴⁰ Te tedy imiona książąt Ezaw według rodzajów i miejsc i imion ich: książę Thamna, książę Alua, książę Jetheth,

⁴¹ Książę Oolibama, książę Ela, książę Phinon,

⁴² Książę Kenes, książę Theman, książę Mabsar.

⁴³ Książę Magdyel, książę Hiram: te książęta Edomskie, mieszkające w ziemi panowania swego. Ten jest Ezaw ojciec Idumejczyków.

Rozdział XXXVII.

Józeph gdy swemi sny braty na się więcej zruszył, ledwo że nie zabit od nich: za radą Judy, przedan pierwej Ismaelitom, od ojca opłakany: w Egipcie zaprzedan potem Putyfarowi.

A Jakób mieszkał w ziemi Chananejskiej, w której ojciec jego był gościem.

² A te są pokolenia jego: Józeph gdy miał szesnaście lat, pasł trzodę z bracią swą, jeszcze pacholęciem: i był z synami Bale i Zelphy, żon ojca swego: i oskarżył bracią swą przed ojcem o grzech bardzo sprosny.

³ A Izrael miłował Józepha nad wszystkie syny swe, przeto, iż go był w starości swej urodził: i uczynił mu suknią wzorzystą.

⁴ I widząc bracia jego, że go miłował ojciec nade wszystkie syny: nienawidzieli go, i nie mogli nic łaskawie z nim mówić.

⁵ Przydało się też, iż sen, który widział, powiadał braciej swej: co było przyczyną większej nienawiści.

⁶ I rzekł do nich: Słuchajcie snu mego, którym widział.

⁷ Zdało mi się, żeśmy wiązali snopy na polu: a snop mój jakoby powstał i stanął, a wasze snopy około stojące kłaniały się snopowi memu.

⁸ Odpowiedzieli bracia jego: Izali królem naszym będziesz? albo poddani będziemy państwu twemu? Ta tedy przyczyna snów i mów, zazdrości i nienawiści żagwie przydawała.

⁹ Widział też i drugi sen, który powiadając braciej, mówił: Widziałem przez sen, jakoby mi się słońce i księżyc i jedenaście gwiazd kłaniało.

¹⁰ Co gdy ojcu swemu i braciej swej powiedział, złajał go ojciec jego i rzekł: Cóż się rozumie przez ten sen, któryś widział? Izali ja, i matka twoja, i bracia twoi kłaniać ci się będziemy do ziemie?

¹¹ Zajrzeli mu tedy bracia jego: a ojciec milcząc rzecz uważał.

¹² A gdy bracia jego, pasąc bydło ojca swego, mieszkali w Sychem,

¹³ Rzekł do niego Izrael: Bracia twoi pasą owce w Sychimie: pójdź, poślę cię do nich.

¹⁴ Który gdy odpowiedział: Gotówem, rzekł mu: Idź, a obacz, jeźli się wszystko szczęśliwie powodzi braciej twojej i bydłu: a daj mi znać, co się dzieje.

¹⁵ Posłany z doliny Hebron przyszedł do Sychem: i nadszedł go jeden mąż błądzącego po polu, i spytał, czegoby szukał.

¹⁶ A on odpowiedział: Braciej mojej szukam: powiedz mi, kędy pasą trzody.

¹⁷ I rzekł mu mąż: Odeszli z miejsca tego: a słyszałem je mówiące: Pójdźmy do Dothain. Poszedł tedy Józeph za bracią swoją, i nalazł je w Dothain.

¹⁸ Którzy ujrzawszy go zdaleka, niźli przyszedł do nich, myślili go zabić.

¹⁹ I mówili do siebie: Onoć idzie widosen.

²⁰ Pójdźcie, zabijmy go i wrzućmy do studnie starej: i rzeczem: Zły zwierz go pożarł: a tam się pokaże, co mu pomogą sny jego.

²¹ Co usłyszawszy Ruben, starał się wybawić go z rąk ich, i mówił:

²² Nie zabijajcie dusze jego, ani wylewajcie krwie, ale wrzućcie go do studnie tej, która jest na puszczy, a ręce wasze zachowajcie niewinne: a to mówił, chcąc go wyrwać z ręku ich, i wrócić ojcu swemu.

²³ Wnet tedy skoro przyszedł do braciej swej, zewlekli go z onej suknie długiej i wzorzystej:

²⁴ I wpuścili go do studnie starej, która nie miała wody.

²⁵ A usiadłszy aby jedli chleb, ujrzeli Ismaelity podróżne, jadąc z Galaad, i wielbłądy ich niosące korzenie, i resynę, i staktę do Egiptu.

²⁶ Rzekł tedy Judas do braciej swej: Cóż nam pomoże, jeźli zabijemy brata naszego, i zatajemy krew jego?

²⁷ Lepiej że go przedamy Ismaelitom, a ręce nasze niech się nie mażą; brat bowiem i ciało nasze jest: i przyzwolili bracia na mowy jego.

²⁸ A gdy mijali Madyanitowie kupcy, wyciągnąwszy go z studnie, przedali go Ismaelitom za dwadzieścia śrebrników, którzy go zawieźli do Egiptu.

²⁹ I wróciwszy się Ruben do studnie, nie nalazł chłopięcia:

³⁰ I rozdarłszy odzienie, idąc do braciej swej rzekł: Chłopięcia nie widać, a ja dokąd pójdę?

³¹ I wzięli suknię jego, i we krwi koźlęcej, które byli zabili, omoczyli:

³² Posławszy, którzyby ją donieśli do ojca, i mówili: Tęśmy naleźli: oglądaj, jeźli jest suknia syna twego, czy nie.

³³ Którą poznawszy ojciec, rzekł: Suknia syna mego jest, zwierz okrutny zjadł go, bestya pożarła Józepha.

³⁴ I rozdarłszy szaty, oblókł się w włosienicę, płacząc syna swego przez długi czas.

³⁵ A gdy się zeszły wszystkie dzieci jego, aby ulżyli żalu ojcowskiego, nie chciał przypuścić pocieszenia, ale rzekł: Zstąpię do syna mego płacząc do piekła. A gdy on tak trwał w żałobie,

³⁶ Madyanitowie przedali Józepha w Egipcie Putypharowi, trzebieńcowi Pharaona, hetmanowi żołnierstwa.

Rozdział XXXVIII.

Judas miał trzy syny z żoną Chananejską: Dwiema dał Thamar, a po śmierci ich sam ją, nie wiedząc, poznał, i miał Fares i Zaram.

Tegóż czasu odszedłszy Judas od braciej swej, zstąpił do męża Odollamitskiego na imię Hiram.

² I ujrzał tam córkę człowieka Chananejskiego imieniem Sue: i pojąwszy za żonę, wszedł do niej.

³ Która poczęła i porodziła syna: i nazwał imię jego Her.

⁴ I zasię począwszy płód, narodzonego syna nazwała Onan.

⁵ Porodziła też trzeciego, którego nazwała Sela: po którego narodzeniu więcej rodzić przestała.

⁶ A Judas dał żonę pierworodnemu swemu Her, imieniem Thamar.

⁷ A Her był pierworodny Judy, złośliwy przed oblicznością Pańską: i od niego zabit jest.

⁸ Rzekł tedy Judas do Onana, syna swego: Wnidź do żony brata twego, a złącz się z nią, abyś wzbudził nasienie bratu twemu.

⁹ On widząc, że się nie jemu synowie rodzić mieli, gdy wchodził do żony brata swego, wypuszczał nasienie na ziemię, aby się dzieci imieniem brata jego nie rodziły.

¹⁰ I z tej przyczyny zabił go Pan, że rzecz brzydliwą czynił.

¹¹ I przetóż rzekł Judas Thamarze, niewiastce swojej: Bądź wdową w domu ojca twego, aż urośnie Sela, syn mój; bał się bowiem, by i on nie umarł, jako bracia jego. Która poszła, i mieszkała w domu ojca swego.

¹² A gdy minęło wiele dni, umarła córka Suego, żona Judasowa: który po żałobie wziąwszy pocieszenie, szedł do strzygących owce swe, sam i Hiras, owcarz trzody, Odollamita, do Thamnas.

¹³ I powiedziano Thamarze, że świekier jej idzie do Thamnas na strzyżenie owiec.

¹⁴ Która złożywszy szaty wdowstwa, wzięła na się rąbek: a odmieniwszy szaty, usiadła na rozstaniu drogi, która wiedzie do Thamnas: dlatego, że już był dorosł Sela, a nie wzięła go za męża.

¹⁵ Którą ujrzawszy Judas, mniemał, żeby była wszetecznica; bo była nakryła twarz swoję, aby jej nie poznano.

¹⁶ I wszedłszy do niej, rzekł: Dopuść mi, abym miał sprawę z tobą; bo nie wiedział, żeby jego niewiastka była.

¹⁷ Która gdy odpowiedziała: Co mi dasz, żebyś zażył obcowania mego? Rzekł: Poślęć koziełka z trzód. A gdy zaś ona rzekła: Dopuszczę, czego chcesz, jeźli mi dasz zastawę, aż przyślesz, co obiecujesz:

¹⁸ Rzekł Judas: Co chcesz, żebym ci dał w zastawie? Odpowiedziała: Pierścień twój, i manellę, i laskę, którą, w ręce trzymasz. Na jedno tedy, że z ciebie niewiasta poczęła.

¹⁹ I powstawszy poszła: i złożywszy odzienie, które na sobie miała, oblokła się w szaty wdowstwa.

²⁰ I posłał Judas koziełka przez pasterza swego Odollamitę, aby odebrał zastawę, którą był dał niewieście: który nie nalazłszy jej,

²¹ Pytał ludzi miejsca onego: Gdzie jest niewiasta, która siedziała na rozstaniu? A gdy wszyscy odpowiedzieli, że nie była na tem miejscu nierządnica:

²² Wrócił się do Judy i rzekł mu: Nie nalazłem jej: lecz i ludzie miejsca onego powiadali mi, że tam nigdy nie siedziała wszetecznica.

²³ Rzekł Judas: Niechże sobie ma: kłamstwa iście nam zadać nie może: jam posłał koźlę, którem był obiecał, a tyś jej nie nalazł.

²⁴ Alić po trzech miesiącach powiedziano Judzie, mówiąc: Wystąpiła Thamar, niewiastka twoja, i zda się, że się żywot jej wzdyma. I rzekł Judas: Wywiedźcie ją, aby była spalona.

²⁵ Którą gdy wiedziono na śmierć, posłała do świekra swego, mówiąc: Z tego męża, którego te rzeczy są, jam poczęła: poznaj, czyj to pierścień, i manella, i laska.

²⁶ Który poznawszy swe dary, rzekł: Sprawiedliwsza nad mię, żem jej nie dał Seli, synowi memu. Wszakóż więcej jej nie uznał.

²⁷ A gdy przychodził czas porodzenia, ukazały się bliźnięta w żywocie: a w samem wychodzeniu dziatek, jeden wyścibił rękę, na której baba uwiązała nić czerwoną, mówiąc:

²⁸ Ten najprzód wynidzie.

²⁹ Ale gdy on zaś wciągnął rękę, wyszedł drugi: i rzekła niewiasta: Czemu przerwana jest dla ciebie przegroda? i z tej przyczyny nazwano imię jego Phares.

³⁰ Potem wyszedł brat jego, na którego ręce była nić czerwona: którego nazwała Zarą.

Rozdział XXXIX.

Gdy się Józephowi na wszem szczęśliwie wodziło, pani gdy go pożyć na nierząd nie mogła, oskarżyła go przed panem: a on do ciemnice go wrzucił, wszakże i tam Pan Bóg go nie opuścił.

Józeph tedy był zawiedzion do Egiptu: i kupił go Putyphar, trzebieniec Pharaonów, hetman wojska, mąż Egiptyanin z ręku Ismaelitów, od których był przywiedziony.

² I był Pan z nim, i był mężem we wszystkiem szczęśliwie postępując: i mieszkał w domu pana swego.

³ Który bardzo dobrze wiedział, że Pan jest z nim, a iż wszystko co czynił, on szczęścił w ręku jego.

⁴ I nalazł Józeph łaskę przed panem swoim, i służył mu: od którego będąc przełożonym nad wszystkiem, rządził dom sobie zwierzony i wszystko, co mu było zlecono.

⁵ I błogosławił Pan domowi Egiptyanina dla Józepha: i rozmnożył tak w domu, jako i na polu, wszystkę majętność jego.

⁶ I nioczem inszem nie wiedział, jedno o chlebie, którego pożywał. A Józeph był pięknej twarzy, i wdzięczny na wejrzeniu.

⁷ Po wielu tedy dni, obróciła pani jego oczy swe na Józepha, i rzekła: Śpij zemną.

⁸ Który żadnym sposobem nie chcąc zezwolić na zły uczynek, rzekł do niej: Oto pan mój, dawszy mi w moc wszystko, nie wie, co ma w domu swoim.

⁹ I niemasz żadnej rzeczy, któraby nie była w mocy mojej: albo czegoby mi nie poruczył, prócz ciebie, któraś jest żoną jego: jakóż tedy mogę tę złość uczynić, i zgrzeszyć przeciw Bogu memu?

¹⁰ Takiemić słowy na każdy dzień, i niewiasta przykrzyła się młodzieńcowi: i on się zbraniał cudzołóztwa.

¹¹ I przydało się dnia jednego, że Józeph wszedł do domu, i sprawował coś bez pomocników:

¹² A ona uchwyciwszy kraj szaty jego, rzekła: Śpij zemną. Który zostawiwszy w ręce jej płaszcz, uciekł, i wyszedł precz.

¹³ A gdy ujrzała niewiasta szatę w rękach swoich, a iż była wzgardzona,

¹⁴ Zawołała do siebie ludzi domu swego, i rzekła do nich: Oto wprowadził męża Hebrejczyka, aby nas naigrawał: wszedł do mnie, aby leżał zemną: a gdym ja zakrzyknęła,

¹⁵ I usłyszał głos mój: zostawił płaszcz, którym trzymała, i uciekł precz.

¹⁶ Na znak tedy wiary, płaszcz zatrzymany ukazała mężowi, gdy się wrócił do domu,

¹⁷ I rzekła: Wszedł do mnie niewolnik Hebrejczyk, któregoś przywiódł, aby mię naigrawał.

¹⁸ A gdy usłyszał, żem wołała, zostawił płaszcz, którym trzymała, i uciekł precz.

¹⁹ To usłyszawszy Pan, a nazbyt prędko wierząc słowom żony, rozgniewał się bardzo.

²⁰ I dał Józepha do ciemnice, gdzie więźniów królewskich strzeżono, i był tam w zamknieniu.

²¹ Pan jednak był z Józephem, i zmiłowawszy się nad nim, dał mu łaskę przed oblicznością przełożonego nad ciemnicą:

²² Który podał w rękę jego wszystkie więźnie, którzy byli w ciemnicy: a cokolwiek się działo, pod nim było.

²³ I nie wiedział nioczem, zwierzywszy jemu wszystkiego; Pan bowiem był z nim, i szczęścił wszystkie sprawy jego.

Rozdział XL.

Józeph dwiema urzędnikom Pharaonowym sny wykłada prawdziwie: tak iż się wszystko potem wypełniło.

Co gdy się tak stało, trafiło się, że przewinili dwa trzebieńcy, podczaszy króla Egipskiego, i piekarz panu swemu.

² I rozgniewawszy się na nie Pharaon; (bo jeden był przełożony piwniczych, a drugi nad piekarzmi):

³ Dał je do ciemnice hetmana żołnierzów, w której był więźniem i Józeph.

⁴ Ale stróż ciemnice poruczył je Józephowi, który im też służył: wyszło nieco czasu, a oni pod strażą byli.

⁵ I mieli obadwaj sen nocy jednej według wykłada im przystojnego:

⁶ Do których gdy wszedł Józeph rano, i ujrzał je smutne,

⁷ Zapytał ich mówiąc: Czemu smutniejsza jest dziś nad zwyczaj twarz wasza?

⁸ Którzy odpowiedzieli: Widzieliśmy sen, a niemasz, ktoby nam wyłożył. I rzekł do nich Józeph: Izali nie Boży jest wykład? powiedźcie mi, coście widzieli.

⁹ Powiedział pierwszy, przełożony piwniczych, sen swój: Widziałem przed sobą winny szczep,

¹⁰ Na którym były trzy gałąski, znienagła wyrastając w pąkowie, a po kwieciu jagody dostawające:

¹¹ I kubek Pharaonów w ręcę mojej: wziąłem tedy jagody i wycisnąłem w kubek, którym trzymał, i podałem kubek Pharaonowi.

¹² Odpowiedział Józeph: Ten jest snu wykład: Trzy gałąski są jeszcze trzy dni:

¹³ Po których wspomni Pharao na posługi twoje, i przywróci cię ku pierwszemu stanowi: i podasz mu kubek według urzędu twego, jakoś przedtem zwykł był czynić.

¹⁴ Tylko pamiętaj na mię, gdy się będziesz miał dobrze, a uczyń zemną miłosierdzie, abyś namienił Pharaonowi, iżby mię wywiódł z tej ciemnice;

¹⁵ Bo kradzieżą wzięto mię z ziemie Hebrejskiej, a tu mię do tego dołu niewinnie wsadzono.

¹⁶ Widząc przełożony nad piekarzmi, iż mądrze sen wyłożył, rzekł: Jam też widział sen: żem trzy kosze mąki miał na głowie mojej:

¹⁷ A w jednym koszu, który był najwyższy, niósłem wszelakie potrawy, które przemysłem piekarskim czynione bywają, a ptacy jedli z niego.

¹⁸ Odpowiedział Józeph: Ten jest wykład snu: Trzy kosze, trzy dni jeszcze są:

¹⁹ Po których weźmie Pharao gardło twoje, i zawiesi cię na krzyżu, a ptacy będą obierać ciało twoje.

²⁰ Dzień trzeci potem był narodzenia Pharaonowego: który uczyniwszy wielką ucztę sługom swoim, wspomniał przy dobrej myśli na przełożonego piwniczych, i na starszego nad piekarzmi.

²¹ I przywrócił jednego na miejsce swe, aby mu kubek podawał:

²² A drugiego obiesił na szubienicy, aby się prawda wykładacza ziściła.

²³ A przecie za szczęsnem powodzeniem przełożony piwniczych przepomniał wykładacza swego.

Rozdział XLI.

Józeph Pharaonowi sny o wolech i kłosiech wyłożył: a potem sprawcą, po królu pierwszym w Egipcie został, y dwu synów z żoną, przed głodem miał.

Po dwu lat widział Pharao sen: Zdało mu się, że stał nad rzeką,

² Z której wychodziło siedm krów pięknych i bardzo tłustych: i pasły się na miejscach mokrych.

³ Drugie też siedm wynarzały się z rzeki, szpetne i chude: i pasły się na samym brzegu rzeki na miejscach zielonych:

⁴ I pożarły one, których dziwna piękność i tłustość ciała była. Ocuciwszy się Pharaon,

⁵ Znowu zasnął, i widział drugi sen: siedm kłosów wychodziło z jednego źdźbła pełnych i cudnych:

⁶ Drugich też także wiele kłosów szczupłych i zwarzeniem zarażonych wyrastało,

⁷ Pożerające wszystkę cudność pierwszych. Ocuciwszy się Pharao ze snu,

⁸ I rano strachem zdjęty posłał do wszystkich wieszczków Egiptu, i wszystkich mędrców; i przyzwanym powiedział sen: a nie było, ktoby wyłożył.

⁹ Tam dopiero wspomniawszy przełożony nad piwniczymi, rzekł: Wyznawam grzech swój:

¹⁰ Rozgniewany król na sługi swe, mnie i przełożonego nad piekarzmi, kazał wrzucić do ciemnice hetmana żołnierzów:

¹¹ Gdzie jednej nocy obadwaj widzieliśmy sen oznajmiający przyszłe rzeczy.

¹² Był tam młodzieniec Hebrejczyk, tegóż hetmana nad żołnierzmi służebnik: któremu sny powiedziawszy,

¹³ Usłyszeliśmy, cokolwiek potem skutek rzeczy pokazał; bom ja przywrócon jest na urząd mój: a onego na krzyżu zawieszono.

¹⁴ Natychmiast na rozkazanie królewskie, wywiedzionego z ciemnice Józepha ostrzyżono: a odmieniwszy szatę stawili przed nim.

¹⁵ Któremu on rzekł: Miałem sny, a niemasz, ktoby wyłożył: które słyszałem, że ty bardzo mądrze wykładasz.

¹⁶ Odpowiedział Józeph: Bezemnie Bóg opowie rzeczy szczęśliwe Pharaonowi.

¹⁷ Powiedział tedy Pharao, co widział: Zdało mi się, żem stał na brzegu rzeki.

¹⁸ A siedm krów z rzeki występowało, bardzo piękne i tłustego ciała, które na paszej ługowiska trawę jadły.

¹⁹ Ali po tych wyszły drugie siedm krów, tak szpetne i chude, żem nigdy takich w ziemi Egipskiej nie widział:

²⁰ Które zjadłszy i strawiwszy pierwsze,

²¹ Żadnego znaku sytości nie dały: ale takowąż chudością i szpetnością gnuśniały. Ocknąwszy się znowu, twardo zasnąwszy,

²² Widziałem sen: siedm kłosów wyrastało ze źdźbła jednego, pełnych i bardzo pięknych:

²³ A po nich drugie siedm cienkich i zwarzeniem zarażonych ze źdźbła wychodziło:

²⁴ Które pierwszych piękność pożarły. Powiedziałem sen wieszczkom: ale niemasz żadnego, coby wyłożył.

²⁵ Odpowiedział Józeph: Sen królewski jeden jest: co Bóg ma uczynić, oznajmił Pharaonowi.

²⁶ Siedm krów pięknych i siedm kłosów pełnych, siedm lat są żyznych: i jedno znaczenie snu zamykają.

²⁷ Siedm też krów chudych a szpetnych, które wyszły po nich, i siedm kłosów cienkich i wiatrem warzącym zarażonych, są siedm lat głodu przyszłego.

²⁸ Które się tym porządkiem wypełnią.

²⁹ Oto przyjdą siedm lat żyzności wielkiej po wszystkiej ziemi Egipskiej:

³⁰ Po których nastąpią drugie siedm lat takiego nieurodzaju, że się zapomni wszystka obfitość przeszła; głód bowiem popsuje wszystkę ziemię,

³¹ A wielkość obfitości wygubi wielkość niedostatku.

³² A żeś powtóre widział sen ku tejże rzeczy należący: znak jest pewności, że się stanie mowa Boża, i prędko się wypełni.

³³ Teraz tedy niech opatrzy król męża mądrego i dowcipnego, a niech go przełoży nad ziemią Egipską:

³⁴ Który niech postanowi urzędniki po wszystkich krainach: a piątą część urodzaju przez siedm lat żyznych,

³⁵ Które już teraz przyjdą, niech zbiera do gumien: a wszystko zboże pod mocą Pharaonową niech sypane i chowane będzie po mieściech.

³⁶ A niech się nagotuje na siedm lat przyszłego głodu, który ma ucisnąć Egipt, a niech nie ginie ziemia od niedostatku.

³⁷ Podobała się rada Pharaonowi, i wszystkim sługom jego.

³⁸ I mówił do nich: Izali możemy naleść takowego męża, któryby ducha Bożego pełen był?

³⁹ I rzekł do Józepha: Ponieważ ci Bóg ukazał to wszystko, coś mówił: izali mędrszego i podobnego tobie naleść będę mógł?

⁴⁰ Ty będziesz nad domem moim, a na rozkazanie ust twoich wszystek lud posłuszen będzie: samą tylko stolicą królewską przodkować ci będę.

⁴¹ I rzekł jeszcze Pharaon do Józepha: Oto postawiłem cię nade wszystką ziemią Egipską.

⁴² I zdjął pierścień z ręki swej, i dał go na rękę jego: i ubrał go w szatę bisiorową, i włożył łańcuch złoty na szyję jego.

⁴³ I kazał mu wsięść na swój wtóry wóz, a woźny wołał, aby się wszyscy przed nim kłaniali, i wiedzieli, że był przełożonym nade wszystką ziemią Egipską.

⁴⁴ I rzekł jeszcze król do Józepha: Jam jest Pharaon, bez twego rozkazania nie podniesie żaden ręki albo nogi we wszystkiej ziemi Egipskiej.

⁴⁵ I odmienił imię jego, i nazwał go językiem Egipskim, Zbawicielem świata: i dał mu za żonę Aseneth, córkę Putyphara, kapłana Heliopolskiego. Wyjechał tedy Józeph na ziemię Egipską:

⁴⁶ (A trzydzieści mu lat było, gdy stanął przed oblicznością króla Pharaona) i objechał wszystkie krainy Egipskie.

⁴⁷ I przyszedł urodzaj siedmi lat: a zboże w snopy powiązane, zwieziono do gumien Egipskich.

⁴⁸ Wszystka też obfitość zbóż po wszystkich mieściech sypana była.

⁴⁹ I był taki dostatek pszenice, że się piaskowi morskiemu równała, a obfitość miarę przesiągała.

⁵⁰ I urodzili się Józephowi dwaj synowie przedtem, niż głód zaszedł: które mu urodziła Aseneth, córka Putyphara, kapłana Heliopolskiego.

⁵¹ I nazwał imię pierworodnego Manasses, mówiąc: Zapomnieć mi dał Bóg trudności moich, i domu ojca mego.

⁵² A imię wtórego nazwał Ephraim, mówiąc: Dał mi Bóg uróść w ziemi ubóztwa mego.

⁵³ Gdy tedy minęło siedm lat żyzności, które były w Egipcie,

⁵⁴ Poczęły przychodzić siedm lat niedostatku, które był przepowiedział Józeph: i po wszystkim świecie głód przemógł: a we wszystkiej ziemi Egipskiej był chleb.

⁵⁵ Której gdy głód dokuczał, wołał lud do Pharaona, żywności prosząc. Który im odpowiedział: Idźcie do Józepha, a cokolwiek on wam rzecze, czyńcie.

⁵⁶ A głód brał moc co dzień po wszystkiej ziemi, i otworzył Józeph wszystkie gumna, i przedawał Egiptyanom; bo i onych głód był ucisnął.

⁵⁷ I wszystkie Prowincye przyjeżdżały do Egiptu, aby kupowały żywność, a nędze niedostatku ulżyły.

Rozdział XLII.

Józephowi bracia pierwszy raz po zboże do Egiptu przyjechali, niełaskawie przyjęci, więźniami byli: na koniec Symeona w więzieniu ostawiwszy, z pieniądzmi, i ze zbożem do domu swego przyszli.

A usłyszawszy Jakób, że żywność przedawano w Egipcie, rzekł synom swoim: Czemu niedbacie?

² Słyszałem, że pszenicę przedają w Egipcie: jedźcie, a nakupcie nam potrzeb, abyśmy żyć mogli, a nie niszczeli niedostatkiem.

³ Jechawszy tedy dziesięć braciej Józephowych, aby kupili zboża w Egipcie:

⁴ A Benjamina zatrzymał doma Jakób: który był rzekł braciej jego, by snadź na drodze nie ucierpiał co złego,

⁵ Wjechali do ziemie Egipskiej z drugimi, którzy jechali kupować: a głód był w ziemi Chananejskiej.

⁶ A Józeph był książęciem w ziemi Egipskiej, i podług woli jego ludziom przedawano zboże. A gdy mu się pokłonili bracia jego,

⁷ I poznał je: jakoby do obcych przysroższem mówił, pytając ich: Zkądeście przyszli? Którzy odpowiedzieli: Z ziemie Chananejskiej, żebyśmy kupili potrzeb ku żywności.

⁸ A wszakże sam bracią poznawszy, od nich nie był poznany.

⁹ A wspomniawszy na sny, które kiedyś widział, rzekł do nich: Szpiegowieście: przyszliście wypatrować słabsze miejsca ziemie.

¹⁰ Którzy rzekli: Nie tak jest, Panie, ale słudzy twoi przyszli, aby kupili żywności.

¹¹ Wszyscyśmy synowie męża jednego: spokojniśmy przyszli, a nic złego słudzy twoi nie myślą.

¹² Którym on odpowiedział: Inaczej jest: przyszliście przypatrować się nieobronnym miejscom tej ziemie.

¹³ A oni rzekli: Dwanaście słudzy twoi bracia jesteśmy, synowie męża jednego w ziemi Chananejskiej: najmłodszy przy ojcu jest, a drugiego już niemasz.

¹⁴ Toć jest, prawi, com rzekł: szpiegowieście wy.

¹⁵ Już was teraz doświadczę przez Pharaonowe zdrowie: nie wynidziecie ztąd, aż przyjdzie brat wasz najmniejszy.

¹⁶ Poślijcie z was jednego, a niech go przywiedzie: a wy będziecie w więzieniu, aż będzie doświadczono, coście rzekli, jeźli prawda jest albo fałsz; bo inaczej przez zdrowie Pharaonowe szpiegowie jesteście.

¹⁷ I dał je pod straż do trzech dni.

¹⁸ A dnia trzeciego wywiedzionym z ciemnice rzekł: Uczyńcie, com powiedział, a żyć będziecie; bo się Boga boję.

¹⁹ Jeźliście spokojni, brat wasz jeden niech będzie związan w ciemnicy: a wy jedźcie, a wieźcie zboże, któreście kupili do domów waszych:

²⁰ A brata waszego młodszego do mnie przywiedźcie, abym mów waszych doświadczyć mógł, a żebyście nie pomarli. Uczynili jako był rzekł,

²¹ I mówili jeden do drugiego: Słusznie to cierpiemy; bośmy zgrzeszyli przeciw bratu naszemu, widząc utrapienie dusze jego, gdy się nam modlił, a nie wysłuchaliśmy: dlategóż przyszedł na nas ten kłopot.

²² Z których jeden, Ruben, rzekł: Azam wam nie mówił: Nie grzeszcie przeciw dziecięciu? a nie słuchaliście mię: otóż krwie jego dochodzą.

²³ A nie wiedzieli, żeby rozumiał Józeph, przetóż iż przez tłumacza mówił do nich.

²⁴ I odwrócił się trochę i płakał: a wróciwszy się mówił do nich.

²⁵ I wziąwszy Symeona, i związawszy przy nich, kazał sługom, aby napełnili wory ich pszenicą: a iżby odłożyli pieniądze każdego w workach ich, dawszy nadto strawy na drogę: którzy tak uczynili.

²⁶ A oni niosąc zboże na osłach swoich pojechali.

²⁷ A jeden otworzywszy wór, aby dał jeść bydlęciu w gospodzie, ujrzawszy pieniądze na wierzchu worka,

²⁸ Rzekł braciej swej: Wrócono mi pieniądze, owo je mam w worze. I zdumiawszy się i zatrwożywszy, jeden z drugim mówił: Cóż to jest, co nam Bóg uczynił.

²⁹ I przyjechali do Jakóba, ojca swego, do ziemie Chananejskiej, i powiedzieli mu wszystko, co się im przydało, mówiąc:

³⁰ Mówił do nas Pan ziemie srogo, i miał nas za szpiegi krainy.

³¹ Któremuśmy odpowiedzieli: spokojni jesteśmy, ani żadnej zdrady myślimy.

³² Dwanaście braciej nas, z jednego ojca urodzeni jesteśmy: jednego już niemasz, najmłodszy przy ojcu naszym jest w ziemi Chananejskiej.

³³ Który nam rzekł: Tak doznam, iżeście spokojni: Brata waszego jednego zostawcie u mnie, a żywności domom waszym potrzebnej nabierzcie i jedźcie:

³⁴ A brata waszego najmłodszego przywiedźcie do mnie, abych wiedział, żeście nie szpiegowie: i tego, który jest w więzieniu, żebyście zaś wziąć mogli: a napotem, żebyście mieli wolność kupowania co chcecie,

³⁵ To powiedziawszy, gdy zboże wysypowali, nalazł każdy na wierzchu worów zawiązane pieniądze: a gdy się wszyscy polękali,

³⁶ Rzekł ojciec Jakób: Sprawiliście, żem bez dzieci: Józepha już niemasz, Symeona trzymają w więzieniu, a Benjamina weźmiecie: na mię się to wszystko złe obaliło.

³⁷ Któremu odpowiedział Ruben: Dwu synów moich zabij, jeźlić go zaś nie przywiodę: daj go do ręki mojej, ja go tobie wrócę.

³⁸ Ale on rzekł: Nie pójdzie syn mój z wami: brat jego umarł, a ten sam został: jeźli mu się co przeciwnego przyda w ziemi, do której się bierzecie, tedy doprowadzicie szędziwość moję z żałością do piekła.

Rozdział XLIII.

Zaledwie bracia wszyscy Józephowi otrzymali u ojca, że z nimi Benjamina posłał: którzy z dary przyjechawszy, i Symeona wybawili, i z Józephem godowali.

Tym czasem głód wszystkę ziemię bardzo ściskał.

² A gdy strawili żywność, którą byli przywiedli z Egiptu, rzekł Jakób do synów swoich: Wróćcie się, a nakupcie nam trochę żywności.

³ Odpowiedział Judas: Wypowiedział nam mąż on, oświadczając się pod przysięgą mówiąc: Nie ujrzycie oblicza mego, jeźli brata waszego najmłodszego nie przywiedziecie z sobą.

⁴ Jeźli tedy chcesz go posłać z nami, pojedziemy społem, i nakupiemyć potrzeb.

⁵ Ale jeźli nie chcesz, nie pojedziemy; mąż bowiem, jakośmy nieraz rzekli, wypowiedział nam mówiąc: Nie ujrzycie oblicza mego bez brata waszego najmłodszego.

⁶ Rzekł im Izrael: na mojęście to nędzę uczynili, żeście mu powiedzieli, iż i innego macie brata.

⁷ A oni odpowiedzieli: Pytał nas on człowiek porządnie o rodzie naszym: jeźli ojciec żyw, jeźli mamy brata: a myśmy odpowiedzieli jemu porządkiem wedle tego, o co pytał: Izaliśmy mogli wiedzieć, że miał rzec: Przywiedźcie brata waszego z sobą?

⁸ Judas też rzekł ojcu swemu: Poślij dziecię zemną, żebychmy pojechali a żyć mogli: byśmy nie pomarli, my i dziatki nasze.

⁹ Ja biorę dziecię, z ręki mojej dochodź go: jeźlić go nie przywiodę a nie wrócę tobie, będę winien grzechu przeciw tobie na wszelki czas.

¹⁰ By była nie przeszkodziła odwłoka, jużbyśmy byli drugi raz przyjechali.

¹¹ Izrael tedy ojciec ich rzekł do nich: Jeźliż tak potrzeba niesie, uczyńcież co chcecie: nabierzcie co lepszych pożytków ziemie w naczynia wasze, i donieście mężowi dary: trochę resyny, i miodu, i storaku, stakty, i terebintu, i migdałów.

¹² Pieniądze też dwoje nieście z sobą: i one któreście naleźli w workach, odnieście, by się snadź omyłką nie stało:

¹³ Ale i brata waszego weźmijcie, a jedźcie do męża.

¹⁴ A Bóg mój wszechmocny niechaj go wam uczyni łaskawym: i niech odeśle z wami brata waszego, którego trzyma: i tego Benjamina: a ja jako osierociały bez dziatek będę.

¹⁵ Wzięli tedy mężowie dary i dwoje pieniądze i Benjamina: i jechali do Egiptu, i stanęli przed Józephem.

¹⁶ Które on ujrzawszy, i Benjamina z nimi, rozkazał szafarzowi domu swego, mówiąc: Wprowadź męże w dom, a nabij bydła, i nagotuj ucztę; bo zemną będą jeść w południe.

¹⁷ Uczynił on, jako mu rozkazano, i wwiódł męże do domu.

¹⁸ I tam zlękłszy się, rzekli jeden do drugiego: Dla pieniędzy, któreśmy z pierwu odnieśli w worzech naszych, wwiedziono nas: aby potwarz na nas zwalił, i gwałtem podbił w niewolą i nas i osły nasze.

¹⁹ Przetóż jeszcze we drzwiach przystąpiwszy do szafarza domowego,

²⁰ Rzekli: Prosimy cię, panie, abyś nas wysłuchał: Już przedtem przyjechaliśmy kupować żywności:

²¹ Których nakupiwszy, gdyśmy przyjechali do gospody, otworzyliśmy wory nasze i naleźliśmy pieniądze na wierzchu worów, któreśmy teraz pod tąż wagą odnieśli.

²² Lecz i drugie śrebro przynieśliśmy, abyśmy nakupili co nam potrzeba: niemasz w sumnieniu naszem, ktoby je włożył do worków naszych.

²³ A on odpowiedział: Pokój z wami, nie bójcie się: Bóg wasz, i Bóg ojca waszego dał wam skarby do worów waszych; bo pieniądze, któreście mi dali, dobre ja u siebie mam. I wywiódł do nich Symeona.

²⁴ A wwiódłszy je w dom przyniósł wody, i umyli nogi swe: dał też i osłom ich obrok.

²⁵ A oni gotowali dary, aż przyszedł Józeph w południe; słyszeli bowiem, że tam chleba pożywać mieli.

²⁶ Wszedł tedy Józeph do domu swego, i ofiarowali mu dary, trzymając w rękach swoich: i pokłonili się mu aż do ziemie.

²⁷ A on łaskawie je pozdrowiwszy, pytał ich, mówiąc: Zdrówże jest ojciec wasz stary, o którymeście mi powiadali? żyw jeszcze?

²⁸ Którzy odpowiedzieli: Zdrów jest sługa twój, ojciec nasz: jeszcze żyw. I schyliwszy się, pokłonili się mu.

²⁹ Tedy podniósłszy Józeph oczy, ujrzał Benjamina, brata swego rodzonego, i rzekł: Ten jest brat wasz maluczki, o którymeście mi powiadali? I znowu: Bóg ci, pry, bądź miłościw synu miły.

³⁰ I pokwapił się; bo się wzruszyły były wnętrzności jego nad bratem swym, i łzy się mu rzucały: i wszedłszy do komory płakał.

³¹ I zasię umywszy twarz wyszedł, i wstrzymał się, i rzekł: Kładźcie chleb.

³² Który położywszy, osobno Józephowi, a osobno braciej, Egiptyanom też, którzy pospołu jedli, osobno; (nie godzi się bowiem Egiptyanom jadać z Hebrejczyki, i mają za nieczystą takową biesiadę).

³³ Siedli przed nim, pierworodny według pierworodzieństwa swego, a najmłodszy według lat swoich: i dziwowali się bardzo,

³⁴ Wziąwszy części, które od niego brali: a większa część dostała się Benjaminowi, tak iż piącią części przechodziła. I pili, i popili się z nim.

Rozdział XLIV.

Józeph kubek kazawszy w wór Benjaminów skryć, braty hamuje, trapi, frasuje. Judas się za Benjamina w niewolą ofiaruje.

A Józeph rozkazał szafarzowi domu swego, mówiąc: Napełnij wory ich zbożem, ile wziąć mogą: a włóż każdego pieniądze na wierzchu woru jego.

² A kubek mój śrebrny i pieniądze, które dał za pszenicę, włóż na wierzch woru młodszego. I stało się tak.

³ A gdy było rano, puszczono je z osły ich.

⁴ I już byli z miasta wyjechali, i niedaleko odjechali: kiedy Józeph, zawoławszy szafarza domu, rzekł: Wstań, a goń męże: a poimawszy ich, mów: Przeczeście oddali złe za dobre?

⁵ Kubek, któryście ukradli, jest ten, z którego pan mój pija, i w którym zwykł wróżyć: bardzoście złą rzecz uczynili.

⁶ Uczynił on jako był kazał. I poimawszy ich, mówił do nich od słowa do słowa.

⁷ Którzy odpowiedzieli: Czemu tak mówi pan nasz, żeby słudzy twoi takiej złości dopuścić się mieli?

⁸ Pieniądze, któreśmy naleźli na wierzchu worów, odnieśliśmy do ciebie z ziemie Chananejskiej: a jakoż zatem iść może, abyśmy ukraść mieli z domu pana twego złoto albo śrebro?

⁹ U któregokolwiek z sług twoich najdzie się to, czego szukasz, niech umrze: a my będziemy niewolnikami Pana naszego.

¹⁰ Który rzekł im: Niechaj będzie według wyroku waszego: u któregokolwiek się najdzie, ten niech będzie niewolnikiem moim, a wy będziecie niewinnymi.

¹¹ I tak złożywszy prędko wory na ziemię, otworzył każdy swój.

¹² Które przeszukawszy, począwszy od starszego aż do młodszego, nalazł kubek w worze Benjaminowym.

¹³ A oni rozdarłszy szaty, i włożywszy zaś ciężar na osły, wrócili się do miasta.

¹⁴ I pierwszy Judas z bracią wszedł do Józepha; (bo jeszcze był nie odszedł z miejsca), i wszyscy przed nim upadli pospołu na ziemię.

¹⁵ Którym on rzekł: Czemuście tak chcieli czynić? Izali nie wiecie, że mi niemasz podobnego w nauce wieszczbiarskiej?

¹⁶ Któremu Judas: Cóż, pry, odpowiemy panu memu? albo co rzeczemy? albo czem sprawiedliwie zakładać? Bóg nalazł nieprawość sług twoich: otośmy wszyscy są niewolnikami pana mego, i my, i ten, u którego naleziono kubek.

¹⁷ Odpowiedział Józeph: Boże mię uchowaj, abych tak miał czynić: który ukradł kubek, ten niech będzie niewolnikiem moim: a wy odjedźcie wolni do ojca waszego.

¹⁸ I prząstąpiwszy bliżej Judas, śmiele rzekł: Proszę, panie mój, niechaj przemówi niewolnik twój słowo w uszy twoje, a nie gniewaj się na sługę twego; tyś bowiem jest po Pharaonie.

¹⁹ Pan mój, spytałeś pierwej sług twoich: Macie ojca albo brata?

²⁰ A myśmy odpowiedzieli tobie, panu memu: Mamy ojca starego, i chłopię małe, które się urodziło w starości jego: którego rodzony brat umarł: a tego samego matka ma, a ojciec go serdecznie miłuje.

²¹ I rzekłeś sługom twoim: Przywiedźcie go do mnie, a położę oczy moje nań.

²² Namieniliśmy panu memu: Nie może chłopię opuścić ojca swego; bo jeźli go opuści, umrze.

²³ I rzekłeś sługom twoim: Jeźli nie przyjdzie brat wasz najmłodszy z wami, nie ujrzycie więcej oblicza mojego.

²⁴ A tak, gdyśmy przyjechali do sługi twego, ojca naszego, powiedzieliśmy mu wszystko, co do nas pan mój mówił.

²⁵ I rzekł ojciec nasz: Wróćcie się, a kupcie nam trochę pszenice.

²⁶ Któremuśmy rzekli: Iść nie możemy: jeźli brat nasz najmłodszy pojedzie z nami, pojedziem pospołu: inaczej, bez niego nie śmiemy widzieć oblicze męża.

²⁷ Na co on odpowiedział: Wy wiecie, iż mi dwu parodziła żona moja.

²⁸ Wyszedł jeden, i powiedzieliście: Zwierz go pożarł: i dotychmiast go niewidać.

²⁹ Jeźli weźmiecie i tego, a stanie mu się co na drodze, doprowadzicie szędziwość moję z żałością do piekła.

³⁰ Przetóż jeźli wnidę do sługi twego, ojca naszego, a dziecięcia nie będzie; (ponieważ dusza jego zawisła na duszy tego),

³¹ A ujrzy, że go niemasz z nami, umrze: i doprowadzą słudzy twoi szędziwość jego z żałością do piekła.

³² Ja właśnie niech będę niewolnikiem twoim, którym go wziął na wiarę moję, i ślubiłem, mówiąc: Jeźlić go zasię nie przywiodę, będę winien grzechu przeciw ojcu memu po wszystek czas.

³³ Zostanę tedy sługą twoim za to dziecię na posłudze pana mego, a dziecię niech jedzie z bracią swą.

³⁴ Nie mogę się bowiem wrócić do ojca mego bez dziecięcia, abych świadkiem żałości, która uciśnie ojca mego, nie był.

Rozdział XLV.

Józeph się już braciej dał znać, wita i obłapia je. Pharao się dowiedział i z radością to przyjął, i rozkazał, aby się ojciec jego z rodziną swą do Egiptu przeniósł. Toż Józeph rozkazał braciej, i obdarzywszy je, do ojca z dary i z poselstwem odesłał.

Nie mógł się dalej strzymać Józeph przed wielą przy nim stojących: przeto przykazał, aby wszyscy precz wyszli, a żaden obcy nie był przy poznaniu spółecznem.

² I podniósł głos z płaczem: który słyszeli Egiptyanie i wszystek dom Pharaonów.

³ I rzekł braciej swej: Jamci jest Józeph: jeszczeli żyw ojciec mój? Nie mogli bracia odpowiedzieć, wielką bojaźnią przestraszeni.

⁴ Do których on rzekł łaskawie: Przystąpcie się do mnie! A gdy prystąpili blisko: Jamci jest, prawi, Józeph, brat wasz, któregoście przedali do Egiptu.

⁵ Nie bójcie się, i niech się wam nie zda rzecz ciężka, żeście mię przedali do tych krajów; dla zdrowia bowiem waszego posłał mię Bóg przed wami do Egiptu.

⁶ Dwa lata bowiem temu, jako głód począł być na ziemi: a jeszcze pięć lat zostaje, których nie będzie się mogło orać ani żąć.

⁷ A Bóg mię wprzód posłał, abyście byli zachowani na ziemi, a żebyście mogli mieć pokarmy ku żywności.

⁸ Nie wasząć radą, ale za Bożą wolą tu jestem posłany: który mię uczynił jako ojcem Pharaonowym, i panem wszystkiego domu jego, i przełożonym we wszystkiej ziemi Egipskiej.

⁹ Śpieszcie się i jedźcie do ojca mego, a powiedzcie mu: Toć wskazuje syn twój Józeph: Bóg mię uczynił panem wszystkiej ziemie Egipskiej, przyjedź do mnie, nie mieszkaj.

¹⁰ I będziesz mieszkał w ziemi Gessen: a będziesz przy mnie ty, i synowie twoi, i synowie synów twoich, owce twoje, i bydło twoje, i wszystko, co masz.

¹¹ I tam cię będę żywił; (bo jeszcze zostaje pięć lat głodu), abyś i ty nie zginął, i dom twój, i wszystko, co masz.

¹² Oto oczy wasze i oczy brata mego Benjamina widzą, że usta moje mówią do was.

¹³ Oznajmijcież ojcu memu wszystkę zacność moję, i wszystko, coście widzieli w Egipcie. Śpieszcież się a przywieźcie go do mnie.

¹⁴ A gdy obłapiając padł na szyję Benjamina, brata swego, płakał: a on też także płakał na szyi jego.

¹⁵ I całował Józeph wszystkę bracią swoję, i płakał nad każdym: potem śmieli mówić do niego.

¹⁶ I usłyszano jest, i gęstą mową rozgłoszono na dworze królewskim: Przyjechali bracia Józephowi: i uradował się Pharao, i wszystek dom jego.

¹⁷ I rzekł do Józepha, aby rozkazał braciej, mówiąc: Nakładłszy na bydlęta, jedźcie do ziemie Chananejskiej,

¹⁸ A weźcie ztamtąd ojca waszego i rodzinę, a przyjedźcie do mnie: a ja wam dam wszystkie dobra Egipskie, abyście używali tłustości ziemie.

¹⁹ Rozkaż też, aby wzięli wozy z ziemie Egipskiej, dla odwiezienia dziatek i żon swych, a mów: Weźmijcie ojca waszego, a śpieszcie się co najprędzej przyjeżdżając.

²⁰ A nie zostawiajcie nic z sprzętu waszego; bo wszystkie bogactwa Egipskie wasze będą.

²¹ I uczynili synowie Izraelowi, jako im kazano: którym dał Józeph wozy, według Pharaonowego rozkazania, i strawy na drogę.

²² Każdemu też kazał przynieść dwie szaty: a Benjaminowi dał trzy sta śrebrników, z piącią szat co najlepszych.

²³ Tak wiele też pieniędzy i szat posyłając ojcu swemu: przydawszy i osłów dziesięć, którzyby odwieźli ze wszystkich bogactw Egiptu: i także wiele oślic niosących pszenicę i chleb w drodze.

²⁴ Puścił tedy bracią swą: a gdy odjeżdżali, mówił im: Nie gniewajcie się w drodze.

²⁵ Którzy wyjechawszy z Egiptu, przyszli do ziemie Chananejskiej, do ojca swego Jakóba.

²⁶ I oznajmili mu, mówiąc: Józeph syn twój żyw: a on panuje we wszystkiej ziemi Egipskiej. Co usłyszawszy Jakób, jakoby z ciężkiego snu ocknąwszy, przecie im nie wierzył.

²⁷ Oni przecię powiadali mu wszystek porządek rzeczy. A gdy ujrzał wozy i wszystko, co mu posłał, ożył duch jego,

²⁸ I rzekł: Dosyć mi na tem, jeźli jeszcze syn mój Józeph żywie: pójdę, a oglądam go, pierwej niźli umrę.

Rozdział XLVI.

Jakób wziąwszy znowu obietnicę od Boga, ze wszystkim rodem prowodzi się do Egiptu: Imiona narodu jego wypisuje. Józeph wyjechawszy przeciw niemu, każe mu się powiadać pasterzem owiec.

I pojechawszy Izrael ze wszystkiem co miał, przyjechał do studnie przysięgi, i nabiwszy tam ofiar, Bogu ojca swego Izaaka:

² Usłyszał go w widzeniu w nocy, a on go woła i mówi kniemu: Jakóbie, Jakóbie! któremu odpowiedział: Owom ja.

³ Rzekł mu Bóg: Jam jest najmocniejszy Bóg ojca twego: nie bój się, jedź do Egiptu; bo cię tam rozmnożę w naród wielki.

⁴ Ja tam z tobą zstąpię, i ja cię ztamtąd przyprowadzę, wracającego się: Józeph też położy ręce swe na oczy twoje.

⁵ I powstał Jakób od studnie przysięgi: i wzięli go synowie, z dziatkami i z żonami swojemi na wozy, które był posłał Pharaon, aby wieziono starca,

⁶ I wszystko co miał w ziemi Chananejskiej: i przyjechał do Egiptu ze wszystkiem nasieniem swojem:

⁷ Synowie jego, i wnukowie, córki, i wszystek ród wespół.

⁸ A te są imiona synów Izraelowych, którzy weszli do Egiptu: On z syny swymi: Pierworodny Ruben.

⁹ Synowie Rubenowi: Henoch, i Phallu, i Hesron, i Charmi.

¹⁰ Synowie Symeonowi: Jamuel, i Jamin, i Ahod, i Jachin, i Sohar, i Saul, syn Chananejskiej niewiasty.

¹¹ Synowie Lewi: Gerson, i Kaath, i Merary.

¹² Synowie Judy: Her, i Onan, i Sela, i Phares, i Zara. Lecz Her i Onan umarli w ziemi Chananejskiej. I urodzili się synowie Pharesowi, Hesron, i Hamul.

¹³ Synowie Issacharowi: Thola, i Phua, i Job, i Semron.

¹⁴ Synowie Zabulonowi: Sared, i Elon, i Jahelel.

¹⁵ Ci synowie Lii, które urodziła w Mezopotamii Syryjskiej, z Dyną, córką swą: wszystkich dusz synów jego i córek, trzydzieści i trzy.

¹⁶ Synowie Gadowi: Sephion, i Haggi, i Suni, i Esebon, i Hery, i Arody, i Areli.

¹⁷ Synowie Asser: Jamne, i Jesua, i Jessui, i Berya, i Sara, siostra ich: Synowie Bery: Heber, i Melchiel.

¹⁸ To synowie Zelphy, którą dał Laban Lii, córce swej: i te urodziła Jakóbowi, szesnaście dusz.

¹⁹ Synowie Rachel, żony Jakóbowej: Józeph, i Benjamin.

²⁰ I urodzili się Józephowi synowie w ziemi Egipskiej, które mu urodziła Asseneth, córka Putyphara, kapłana Heliopolskiego: Manasses i Ephraim.

²¹ Synowie Benjaminowi: Bela, i Bechor, i Asbel, i Gera, i Naaman, i Echi, i Ros, i Mophim, i Ophim, i Ared.

²² Ci synowie Rachel, które urodziła Jakóbowi: wszystkich dusz czternaście.

²³ Synowie Dan: Husym.

²⁴ Synowie Nephtalim: Jasyel, i Guni, i Jeser, i Sallem.

²⁵ To synowie Ballei, którą dał Laban Racheli, córce swej: i te urodziła Jakóbowi: wszystkich dusz siedm.

²⁶ Wszystkich dusz, które weszły z Jakóbem do Egiptu, i wyszły z biodry jego, oprócz żon synów jego, sześćdziesiąt i sześć.

²⁷ A synowie Józephowi, którzy mu się urodzili w ziemi Egipskiej, dusze dwie: Wszystkich dusz domu Jakóbowego, które weszły do Egiptu, było siedmdziesiąt.

²⁸ I posłał Judę przed sobą do Józepha, aby mu oznajmił, i zajechał do Gessen.

²⁹ Dokąd gdy przyszedł, zaprzągłszy Józeph swój wóz, wyjechał przeciw ojcu swemu na onoż miejsce: a ujrzawszy go, rzucił się na szyję jego, i obłapiając go płakał.

³⁰ I rzekł ojciec do Józepha: Już wesoło umrę: gdyżem oglądał oblicze twoje, a ciebie żywego zostawuję.

³¹ A on rzekł do braciej swej, i do wszystkiego domu ojca swego: Pojadę i opowiem Pharaonowi, i rzekę mu: Bracia moi i dom ojca mego, którzy byli w ziemi Chananejskiej, przyjechali do mnie:

³² A są mężowie pasterze owiec, i bawią się wychowaniem trzód: owce swe i bydła, i wszystko, co mogli mieć, przywiedli z sobą.

³³ A gdy was przyzowie i rzecze: Co za robota wasza?

³⁴ Odpowiecie: Mężowie pasterze jesteśmy, słudzy twoi, od dzieciństwa naszego aż dotąd, i my, i ojcowie nasi. A oto rzeczecie, abyście mieszkać mogli w ziemi Gessen; bo się brzydzą Egiptyanie wszelkimi pasterzmi owiec.

Rozdział XLVII.

Jakób do Egiptu przyjechał, i osadził się w Gessen: Głód tak parł Egiptczyki, że i bydło, i imienie na króla poprzedali: Potem piątą część pożytków królowi postąpili na wieczność: Jakób potem Józepha o pogrzeb swój przysięgą zawiązał.

Przyjechawszy tedy Józeph, oznajmił Pharaonowi, mówiąc: Ojciec mój i bracia, owce ich i bydło, i wszystko co mają, przyszli z ziemie Chananejskiej, a oto stoją w ziemi Gessen.

² Ostatnich też z braciej swej, piąci mężów, postawił przed królem.

³ Których on zapytał: Co za robotę macie? odpowiedzieli: Pasterze owiec jesteśmy, słudzy twoi, i my, i ojcowie nasi.

⁴ Przyszliśmy w gościnę do ziemie twojej; bo niemasz trawy trzodom sług twoich, iż ciężki głód w ziemi Chananejskiej: i prosimy, abyś nam sługom twoim kazał być w ziemi Gessen.

⁵ Rzekł tedy król do Józepha: Ojciec twój i bracia twoi przyjechali do ciebie.

⁶ Ziemia Egipska jest przed tobą: każ im mieszkać na najlepszem miejscu, a daj im tę ziemię Gessen. Jeźli wiesz, że między nimi są mężowie dowcipni, uczyń je przełożonymi nad dobytki memi.

⁷ Potem wprowadził Józeph ojca swego do króla, i postawił go przed nim: który błogosławiąc mu,

⁸ I spytany od niego: Wiele jest dni lat wieku twego?

⁹ Odpowiedział: Dni pielgrzymowania mego jest sto i trzydzieści lat, krótkie a złe: i nie doszły aż do dni ojców moich, których pielgrzymowali.

¹⁰ I błogosławiwszy króla, wyszedł precz.

¹¹ A Józeph ojcu i braciej swej dał osiadłość w Egipcie, na najlepszem miejscu, ziemie Ramesses, jako był rozkazał Pharaon.

¹² I żywił je i wszystek dom ojca swego, dodając żywności każdemu.

¹³ Po wszystkim świecie bowiem chleba nie było, a głód ścisnął był ziemię, najwięcej Egipską i Chananejską.

¹⁴ Z których wszystkie pieniądze zebrał za przedanie zboża, i wniósł je do skarbu królewskiego.

¹⁵ A gdy nie stało płacy kupującym, przyszedł wszystek Egipt do Józepha, mówiąc: Daj nam chleba, przecz umieramy przed tobą, gdyż już nie staje pieniędzy?

¹⁶ Którym on odpowiedział: Przypędźcie mi bydło wasze, i dam wam za nie żywności, jeźli płacy nie macie.

¹⁷ Które gdy przywiedli, dał im żywności za konie, i za owce, i za woły, i za osły: i żywił je onego roku za odmianę bydła.

¹⁸ Przyszli też do niego drugiego roku, i rzekli mu: Nie zataimy przed panem naszym, że, gdy nie stało pieniędzy, bydła wespół nie stało: a nietajnoć, że krom ciał i ziemi nic nie mamy.

¹⁹ Czemuż tedy umrzemy przed oczyma twemi? my i ziemia nasza twoi będziemy: zakup nas na służbę królewską, a daj nam nasienia, aby nie spustoszała ziemia, gdyby zginął, ktoby ją sprawował.

²⁰ Kupił tedy Józeph wszystkę ziemię Egipską, gdy każdy przedawał osiadłość swą dla wielkości głodu: i poddał ją Pharaonowi,

²¹ I wszystkie ludzie jej, od ostatnich granic Egipskich, aż do koniecznych granic jej.

²² Oprócz ziemie kapłańskiej, która im była dana od króla: którym i żywność naznaczoną z gumien pospolitych dawano: i przetóż nie musieli przedawać osiadłości swoich.

²³ I rzekł Józeph do ludu: Oto jako widzicie, i was i ziemię waszę Pharaon odzierżał: bierzcie nasienie, a osiejcie role,

²⁴ Abyście mogli mieć zboże. Piątą część dacie królowi, a drugie cztery puszczam wam na nasienie i na wychowanie czeladzi i dziatek waszych.

²⁵ Którzy odpowiedzieli: Zdrowie nasze w ręce twojej: niech tylko wejrzy na nas pan nasz, a z weselem będziemy służyć królowi.

²⁶ Od onego czasu aż do dnia dzisiejszego we wszystkiej ziemi Egipskiej piątą część królom płacą: i weszło to jako za prawo, oprócz ziemie kapłańskiej, która wolna była od tej kondycyi.

²⁷ Mieszkał tedy Izrael w Egipcie, to jest, w ziemi Gessen, i posiadł ją i rozkrzewił, i rozmnożył się nazbyt.

²⁸ I żył w niej siedmnaście lat: i stały się wszystkie dni żywota jego, sto czterdzieści i siedm lat.

²⁹ A gdy widział, że się przybliżał dzień śmierci jego, przyzwał syna swego Józepha, i rzekł do niego: Jeźlim nalazł łaskę przed obliczem twojem, połóż rękę twoję pod biodrę moję: i uczynisz mi miłosierdzie i prawdę, żebyś mię nie grzebł w Egipcie.

³⁰ Ale niechaj śpię z ojcy mymi: i wynieś mię z tej ziemie, a pochowaj w grobie przodków moich. Któremu odpowiedział Józeph: Ja uczynię, coś rozkazał.

³¹ A on rzekł: Przysiężże mi tedy! Który gdy przysiągł, pokłonił się Izrael Bogu, obróciwszy się ku głowie łoża.

Rozdział XLVIII.

Józeph ojca Jakóba niemocnego nawiedził: Potem Jakób syny jego sobie sposobił, i błogosławił: młodszego, nad wolą Józephowę, przełożywszy starszemu.

To gdy się tak odprawiło, dano znać Józephowi, iż zaniemógł ojciec jego: który wziąwszy dwu synów, Manassesa i Ephraima, wybrał się w drogę.

² I powiedziano starcowi: Oto syn twój Józeph przyjechał do ciebie. Który pokrzepiwszy się usiadł na łóżku.

³ A gdy wszedł do niego, rzekł: Bóg wszechmogący ukazał mi się w Luzie, która jest w ziemi Chananejskiej, i błogosławił mi.

⁴ I rzekł: Ja ciebie rozkrzewię i rozmnożę, i uczynię cię w gromady ludzi: i dam ci tę ziemię, i nasieniu twemu po tobie, w osiadłość wieczną.

⁵ Dwaj tedy synowie twoi, którzyć się urodzili w ziemi Egipskiej, pierwej niżem ja tu przyszedł do ciebie, moi będą: Ephraim i Manasses, jako Ruben i Symeon poczytani mi będą.

⁶ Inni zasię, które zrodzisz po tych, twoi będą: a imieniem braciej swej będą z wami w osiadłościach swych.

⁷ Mnie bowiem, kiedym szedł z Mezopotamii, umarła Rachel w ziemi Chananejskiej na samej drodze, a był czas wiosny: i wchodziłem do Ephraty, i pogrzebłem ją przy drodze Ephraty, którą inszem imieniem zowią Bethlehem.

⁸ I ujrzawszy syny jego, rzekł do niego: Co zacz ci są?

⁹ Odpowiedział Józeph: Synowie moi są, które mi darował Bóg na tem miejscu. Przywiedź je, prawi, do mnie, żebych im błogosławił.

¹⁰ Oczy bowiem Izraelowe zaćmione były od wielkiej starości, i jaśnie widzieć nie mógł. A przytulone do siebie pocałowawszy, i obłapiwszy je,

¹¹ Rzekł do syna swego: Nie postradałem widzenia twojego; nadto pokazał mi Bóg nasienie twoje.

¹² A gdy je wziął Józeph z łona ojcowego, pokłonił się nisko aż do ziemie.

¹³ I postawił Ephraima po prawej ręce swojej, to jest, po lewej Izraelowej: a Manassesa po lewej swojej, to jest po prawej ojcowskiej i przytulił obu do niego.

¹⁴ Który ściągnąwszy prawą rękę, włożył na głowę Ephraima, mniejszego brata: a lewą na głowę Manassesa, który był starszy, ręce przełożywszy.

¹⁵ I błogosławił Jakób synom Józephowym, i rzekł: Bóg, przed którego obliczem chodzili ojcowie moi, Abraham i Izaak, Bóg, który mię żywi od młodości mojej aż do tego dnia:

¹⁶ Anioł, który mię wyrwał ze wszystkiego złego, niech błogosławi tym dzieciom: a niech będzie wzywano nad nimi imię moje, i imiona ojców moich, Abrahama i Izaaka: a niech rosną w mnóstwo na ziemi.

¹⁷ A widząc Józeph, że ojciec jego położył prawą rękę na głowę Ephraimowę, nie miło mu bardzo było: i ująwszy rękę ojcowę, chciał ją podnieść z głowy Ephraimowej, a przenieść na głowę Manassesowę.

¹⁸ I rzekł do ojca: Nie tak ma być, ojcze; bo ten jest pierworodny: połóż prawicę twą na głowę jego.

¹⁹ Który zbraniając się, rzekł: Wiemci synu mój, wiem: i tenci wprawdzie urośnie w lud, i rozmnoży się: wszakże brat jego młodszy, będzie większy nadeń, i nasienie jego rozmnoży się w narody.

²⁰ I błogosławił im czasu onego, mówiąc: W tobie będzie błogosławion Izrael, i będą mówić: Niech ci uczyni Bóg jako Ephraimowi, i jako Manassesowi. I postawił Ephraima przed Manassesem,

²¹ I rzekł do Józepha, syna swego: Oto ja umieram, a będzie Bóg z wami, i przywróci was do ziemie ojców waszych.

²² Daję tobie część jednę mimo bracią twoję, którąm wziął z ręki Amorrejczyka mieczem i łukiem moim.

Rozdział XLIX.

Jakób synom swym z osobna błogosławiąc, przyszłe też rzeczy przepowiadając, naznaczywszy miejsce pogrzebu swego, umarł.

A Jakób zezwał syny swe y rzekł im: Zbierzcie sie, abym oznajmił, co ma przyjść na was we dni ostatnie.

² Zbierzcie się, a słuchajcie synowie Jakóbowi, słuchajcie Izraela, ojca waszego.

³ Ruben, pierworodny mój, tyś siła moja i początek boleści mojej, pierwszy w darzech, większy w rozkazowaniu.

⁴ Wylałeś jako woda: nie rość; boś wstąpił na łoże ojca twego, i splugawiłeś pościel jego.

⁵ Symeon i Lewi bracia, naczynia nieprawości walczące.

⁶ W radę ich niechaj nie wchodzi dusza moja, a w zborze ich niechaj nie będzie sława moja; bo w zapalczywości swej zabili męża, a w swej woli podkopali mur.

⁷ Przeklęta zapalczywość ich, iż uporna: a gniew ich, iż niezmiękczony. Rozłączę je w Jakóbie, i rozproszę je w Izraelu.

⁸ Judo, ciebie chwalić będą bracia twoi: ręka twoja na szyjach nieprzyjaciół twoich, kłaniać ci się będą synowie ojca twego.

⁹ Szczenię lwie Juda: do łupu, synu mój, wstąpiłeś: odpoczywając ległeś jako lew, i jako lwica: któż go wzbudzi?

¹⁰ Nie będzie odjęty sceptr od Judy, ani wódz z biódr jego, aż przyjdzie, który ma być posłan, a on będzie oczekawaniem narodów.

¹¹ Przywiązując do winnice źrebię swoje, a do winnej macice, o synu mój, oślicę swoję: omyje w winie szatę swoję, a we krwi jagód winnych płaszcz swój.

¹² Cudniejsze są oczy jego niż wino, a zęby jego bielsze niż mleko.

¹³ Zabulon na brzegu morskim mieszkać będzie: i na staniu okrętów, dosięgając aż do Sydonu.

¹⁴ Issachar osieł mocny, leżący między granicami.

¹⁵ Upatrzył pokój, że jest dobry, i ziemię, że bardzo dobra: i podłożył ramię swoje ku noszeniu, i został podatkom służący.

¹⁶ Dan sądzić będzie lud swój, jako i inne pokolenie w Izraelu.

¹⁷ Niech będzie Dan wężem na drodze, źmiją na ścieżce, kąsając kopyta końskie, aby spadł jeździec jego nazad.

¹⁸ Zbawienia twego będę czekał, Panie.

¹⁹ Gad przepasany będzie walczył przed nim: a on przepasany będzie pozad.

²⁰ Asser, tłusty chleb jego, i będzie dawał rozkoszy królom.

²¹ Nephtali jeleń wypuszczony, i dając wymowę piękności.

²² Syn przyrastający Józeph, syn przyrastający i śliczny na wejrzeniu: córki przebiegały się na murze.

²³ Ale rozjątrzyli go, i swarzyli się, i zajrzeli mu, mający strzały.

²⁴ Usiadł w mocnem łuk jego, i rozwiązane są związki ramion i rąk jego, przez ręce mocnego Jakóbowego: ztamtąd wyszedł pasterz, kamień Izraelski.

²⁵ Bóg ojca twego będzie pomocnikiem twoim, a wszechmogący będzieć błogosławił błogosławieństwy niebieskiemi zwierzchu, błogosławieństwy przepaści leżącej na dole, błogosławieństwy piersi i żywota.

²⁶ Błogosławieństwa ojca twego zmocnione są błogosławieństwy ojców jego: ażby przyszło pożądanie pagórków wiecznych: niechaj będą na głowie Józephowej, i na ciemieniu Nazarejczyka między bracią swoją.

²⁷ Benjamin wilk drapieżny, rano będzie jadł łup, a wieczór będzie dzielił korzyści.

²⁸ Wszyscy ci we dwunaście pokoleniach Izraelowych: to im mówił ojciec ich, i błogosławił każdemu błogosławieństwy własnemi.

²⁹ I rozkazał im, mówiąc: Ja się przyłączam do ludu mego: pogrzebcież mię z ojcy mymi w jaskini dwoistej, która jest na polu Ephrona Hetejczyka,

³⁰ Naprzeciwko Mambre w ziemi Chananejskiej, którą kupił Abraham z polem u Ephrona Hetejczyka w osiadłości grobu.

³¹ Tam go pogrzebli i Sarę, żonę jego: tam pogrzebion jest Izaak z Rebeką, żoną swoją: tam i Lia pochowana leży.

³² A dokonawszy rozkazania, któremi syny nauczał, złożył nogi swe na łóżko, i umarł: i przyłożon jest do ludu swego.

Rozdział L.

Józeph ciało ojca swego z czelniejszymi Egiptczyki odprowadził, i pogrzebł z uczciwym a niemałym obchodem w ziemi Chananejskiej. Bracia frasobliwi o odpuszczenie przewiny żądając: którym potem przykazawszy przeniesienie swe z Egiptu, umarł w pokoju.

Co ujrzawszy Józeph, padł na twarz ojca swego, płacząc i całując go.

² I rozkazał sługom swym lekarzom, aby wonnemi maściami namazali ojca.

³ Którzy gdy rozkazaniu dosyć czynili, wyszło czterdzieści dni; ten bowiem obyczaj był ciał martwych namazanych. I płakał go Egipt siedmdziesiąt dni.

⁴ A gdy wyszedł czas żałoby, rzekł Józeph do sług Pharaonowych: Jeźlim nalazł łaskę przed obliczem waszem, mówcie w uszy Pharaonowe,

⁵ Dlatego, że mię ojciec mój porzysiągł, mówiąc: Oto umieram: w grobie moim, którym sobie wykopał w ziemi Chananejskiej, pogrzebiesz mię. Pojadę tedy, a pogrzebię ojca mego, i wrócę się.

⁶ I rzekł mu Pharaon: Jedź, a pogrzeb ojca twego, jakoś jest poprzysiężony.

⁷ A gdy on jechał, jechali z nim wszyscy starsi domu Pharaonowego, i wszyscy starsi ziemie Egipskiej:

⁸ Dom Józephów z bracią jego, oprócz małych dziatek, i trzód, i bydła, które zostawili w ziemi Gessen,

⁹ Miał też wozy i jezdne: i zebrał się poczet niemały.

¹⁰ I przyjechali na plac Atad, który leży nad Jordanem: kędy sprawując obchód z płaczem bardzo wielkim i ciężkim, wypełnili siedm dni.

¹¹ Co gdy ujrzeli obywatele ziemie Chananejskiej, rzekli: Płacz to wielki jest Egiptyanom: i dlatego nazwano jest imię onego miejsca, Płacz Egipski.

¹² Uczynili tedy synowie Jakóbowi, jako im był przykazał.

¹³ I doniósłszy go do ziemie Chananejskiej, pogrzebli go w jaskini dwoistej, którą był kupił Abraham z polem, w osiadłość grobu, od Ephrona Hetejczyka, przeciwko Mambre.

¹⁴ I wrócił się Józeph do Egiptu z bracią swą i wszystkiem towarzystwem, pochowawszy ojca.

¹⁵ Po którego śmierci, bojąc się bracia jego, i mówiąc między sobą: By snadź nie pamiętał na krzywdę, którą odniósł, a nie oddał nam wszystkiego złego, któreśmy czynili,

¹⁶ Wskazali do niego mówiąc: Ojciec twój rozkazał nam przedtem niźli umarł,

¹⁷ Abyśmyć to powiedzieli słowy jego: Proszę, abyś zapamiętał złego uczynku braciej twojej, i grzechu, i złości, którą wyrządzili tobie: My też prosimy, abyś sługom Boga ojca twego odpuścił tę nieprawość. Co usłyszawszy Józeph płakał.

¹⁸ I przyszli do niego bracia jego: a pokłoniwszy się nisko aż do ziemie, rzekli: Jesteśmy słudzy twoi.

¹⁹ Którym on odpowiedział: Nie bójcie się: izali sprzeciwić się możemy woli Bożej?

²⁰ Wyście o mnie złe myślili: ale Bóg obrócił to w dobre, aby mię wywyższył, tak jako teraz widzicie, a żeby wiele ludu zachował.

²¹ Nie bójcie się: ja żywić będę was, i dziatki wasze. I cieszył je, i łagodnie i łaskawie mówił.

²² I mieszkał w Egipcie ze wszystkim domem ojca swego, i żył sto i dziesięć lat. I widział syny Ephraimowe aż do trzeciego pokolenia. Synowie też Machira, syna Manassesowego porodzili się na koleniech Józephowych.

²³ Które rzeczy gdy przeszły, rzekł braciej swej: Po śmierci mojej Bóg was nawiedzi, i uczyni, że wynidziecie z ziemie tej do ziemi, którą przysiągł Abrahamowi, Izaazkowi, Jakóbowi.

²⁴ A gdy je poprzysiągł, i rzekł: Bóg was nawiedzi: wynieścież kości moje z sobą z miejsca tego:

²⁵ Umarł, wypełniwszy sto i dziesięć lat żywota swego. I pomazany wonnemi maściami, włożony jest do trumny w Egipcie.

Koniec wersji demonstracyjnej