Ks. Andrzej Zwoliński

NASTOLATEK WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

PRZEWODNIK DLA RODZICÓW I WYCHOWAWCÓW

Wydawnictwo Monumen

Warszawa 2016

Mecenas Książki Rafał Rzepka

Opracowanie redakcyjne
Monumen Sp. z o.o.

Projekt okładki
Ewelina Zarosa

Zdjęcia
Fotolia: bblaze

Skład wersji elektronicznej
Bartek Maciejewski

Korekta
Justyna Sałata

Copyright© 2016 by Wydawnictwo Monumen
All rights reserved

ISBN ePub 978-83-65624-05-5
ISBN Mobi 978-83-65624-06-2

Wydawnictwo Monumen
os. Przemysława 16A/6
61-064 Poznań
www.miesiecznikegzorcysta.pl

Zamówienia
Księgarnia ludzi wolnych
tel. 22 266 80 20
sklep@miesiecznikegzorcysta.pl
www.monumen.pl

SPIS TREŚCI

Słowo wprowadzające

I. W poszukiwaniu imienia młodych

A. Wiek, który różnicuje rozwój somatyczny

B. Rozwój psychiczny

C. Poszukiwanie własnej kultury

II. W zamęcie czasów – zagubiona pamięć

A. Zgubienie historii

B. Młodzi a historia

C. Stracony czas

III. Młodzi w rodzinie

A. Meandry spotkań z rodzicami

B. Między rodzeństwem

C. Zostawione sobie

IV. Pokolenie buntu

A. Pokolenie buntu i agresji

B. Medialna nauka przemocy

C. Małoletnie przestępstwa

V. W szkole

A. Zniechęceni do szkoły

B. Między uczniami a nauczycielem

C. Jedność społeczności klasowej

VI. Pod presją seksualności

A. Niewiedza seksualna

B. Młoda praktyka seksualna

C. Edukacja seksualna

VII. W sieci uzależnień

A. Alkohol i nikotyna

B. Narkomania i wokół niej

C. Nowe uzależnienia

VIII. Młodzi a media

A. Młodzi przed ekranem

B. Skutki ekranowego wychowania

C. Ekran wstępem do życia

IX. Zabawy młodych

A. Odkrycie inności – subkultury

B. Samotni w tłumie

C. W świecie fantazji

X. Młodzi a ekonomia

A. Wybór miejsca w ekonomii

B. Młodzi konsumenci

C. Młodzi w pracy

XI. Wiara młodych

A. Nowe fascynacje

B. Młodzi w sekcie

C. W poszukiwaniu Boga

SŁOWO WPROWADZAJĄCE

Kolejne pokolenia pojawiają się pośród nas. Próbujemy je nazwać, „nadać im imię” – co w sensie biblijnym oznacza uczynić bliskimi, zrozumiałymi, „naszymi”. Różnych nazw używano, aby podkreślić odmienność młodości, która kolejne pokolenia dorosłych zaskakuje świeżością spojrzenia, nowością, a niekiedy rewolucyjnym podejściem do świata. Była więc Generacja X jako nieokreślona, tajemnicza, niosąca niepewną przyszłość, ale też Pokolenie Y – wyrosłe w kulturze informatycznej, otwarte na globalizację, gotowe pracować pod każdą szerokością geograficzną. W pewnym okresie niektórzy próbowali wprowadzić nazwę Pokolenie Jana Pawła II jako doświadczone i naznaczone pontyfikatem i myślą Świętego Papieża. Mowa też była o Pokoleniu milenijnym, które pojawiło się na przełomie tysiąclecia.

Obecne pokolenie młodych nazwałem „Pokolenie bez imienia”, świadom, że ciągle je obserwujemy i trwa refleksja nad jego przymiotami, mogącymi zasugerować jakieś trafne określenie, które opisałoby je w sposób możliwie najpełniejszy. Imię obecnego pokolenia młodych dopiero się wykluwa w codziennym zmaganiu się z przeszłością swych ojców, w odnajdywaniu swego miejsca w rodzinie, w szkole, pośród nowoczesnych mediów, w kulturze informatycznej, niekiedy w konflikcie z całym środowiskiem. Sami próbują nadać imię swej miłości, określić kształt swojej zabawy i dróg do szczęścia. Przygotowują się mozolnie do zajęcia właściwego miejsca w życiu ekonomicznym, ale też i religijnym. Są młodzi i... wszystko przed nimi. A my? Możemy im towarzyszyć – bardziej lub mniej świadomi, że na naszych oczach dokonuje się kolejny etap rozwoju świata.

Młodzi ludzie intensywnie odnajdują bogactwo tego wszystkiego, co kryje się pod prostym słowem, ja”. Poznają swoją wolność – mogą wybierać i decydować, swoją godność – nie są tylko przedmiotem, ale i podmiotem wielu poczynań, których mechanizmy do tej pory były tajemne. Wiedzą o swojej mądrości, uświadamiają sobie własną odrębność, intymność. Odkrywają siebie i często są sobą zachwyceni. Gdy wędrujący zbytnio zachwyci się napotkanym kwiatem, wszystko mu poświęci, zrezygnuje dla niego z dalszej wędrówki, łatwo może się zawieść. Minie trochę czasu, a kwiat uschnie. Nogi, które raz zrezygnowały z wędrówki, tak trudno na nowo poderwać do marszu. Zostanie ze zwiędłym kwiatem w ręku, sam, opuszczony przez tych, z którymi wyruszył w długą drogę.

Jakże trudna i mozolna jest praca nad ukształtowaniem czyjegoś charakteru, wypracowaniem cnót takich jak: cierpliwość, wytrwałość, wierność, praca nad ubogaceniem osoby ludzkiej. Z pewnością nie wystarczą do tego wysiłki rodziców czy szkoły, która z bardzo różnym skutkiem, poza edukacją, zajmuje się właściwym wychowywaniem młodego człowieka. Zresztą nie są oni w stanie do końca zdecydować i nadać ostateczny wymiar człowiekowi. Jesteśmy wolni jako ludzie i to od nas samych zależy ów ostateczny kształt własnej osobowości. Wolność człowieka jest jego niezaprzeczalnym bogactwem, lecz stanowi jednocześnie zagrożenie. Człowiek w swej wolności może wybrać zło, bylejakość, przeciętność; może, bo taką moc kryje w sobie wolność, która ma siłę odrzucić nawet dobro, Jezusa i Jego przykazania.

Młodzi często sprzedają swoją wolność rówieśnikom, starając się zyskać akceptację innych. Stąd bierze się ów bezmyślny mechanizm postępowania, który można nazwać pójściem za zasadą „się”. Wielu tłumaczy swoje czyny słowami: „tak się teraz czyni”, „tak się teraz nosi”, „tak się teraz żyje” – bez refleksji i odpowiedzialności. Jest to zbyt pochopne sprzedawanie swojej wolności i najczęściej po to, aby zyskać okruchy dyskusyjnej solidarności z innymi rówieśnikami.

Świat, który budujemy razem z młodymi, jest jak kłębek, na który każdego dnia nawija się kolejne porcje nici wrażeń, przeżyć, prawd. I wzrastamy z każdym kolejnym dniem, przybieramy na siebie mądrość, dobro i piękno. Takie jest dzieciństwo i taka jest młodość człowieka – czerpiemy pełnymi garściami z tego, co daje nam świat. Kiedyś, w swej dojrzałości, z tych nici uzbieranych wcześniej, będziemy tkać świadomie i według własnej woli życie, zakładając rodzinę, pracując, będąc z innymi i dla innych.

Bogactwo i piękno owej tkaniny życia zależy od tego, jakim materiałem, jakimi nićmi dysponujemy. Dlatego tak ważne jest to, co zabieramy z sobą w życie jako swoją mądrość, co zabieramy jako doświadczenie młodego wieku. Młodość, która najwięcej bierze od świata, gdyż jest czasem najbardziej otwartych oczu i świadomego czerpania mądrości, zważać musi na jakość tego, co z sobą zabiera. W tym konieczna jest odpowiednia porcja krytycyzmu, właściwego wyboru. Aby później życie nie rwało się, nie rozchodziło w rękach jak zetlała tkanina, wszystko, czego doświadcza młodość, winno być mocne i dobre. Nikt ich w tej pracy nie zastąpi. Możemy być im pomocni w tym trudzie, by „Pokolenie bez imienia” odkryło właściwe dla siebie Imię.