Redakcja: Ewa Skuza

Korekta: Maria Żółcińska

Projekt okładki: Urszula Łopata

Skład: Studio Magenta Nadzieja Michnievič

Opracowanie e-wydania:

Copyright © 2020 by MT Biznes Sp. z o.o.

All rights reserved

Warszawa 2020

Wydanie I

MT Biznes Sp. z o.o.

www.mtbiznes.pl

handlowy@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-8087-986-7 (EPUB)

ISBN 978-83-8087-987-4 (MOBI)

W ringu każdy ma jakiś plan, dopóki nie dostanie w łeb!

Mike Tyson

Złotej załodze GoldenSubmarine, z którą przeżyłem niejeden sztorm

Gdy do drzwi zapuka kryzys, już jest za późno na rady, co zrobić. Jego pierwszy etap za nami. Już przetacza się przez rynki, rozkręca. Pewnie wróci jesienią, kiedy zdołamy uporać się z bieżącymi problemami. Kryzysy zdarzają się raz na jakiś czas. Niekiedy taki duży, kładący się cieniem na całą gospodarkę, jak ten spowodowany Covid-19, innym razem mniejszy, mający wpływ tylko na wybrane branże.

Przeżyłem jako zarządzający firmą już dwa globalne kryzysy. Moja agencja powstawała w środku pierwszej bańki internetowej, czyli w 2001 roku. Udało nam się przetrwać tylko dlatego, że był to czas weryfikacji tego, czym jest internet i jaka będzie jego rola. Nie wszyscy wierzyli wtedy, że internet jako medium ma w ogóle sens. Drugi kryzys nastał w 2008 roku. Po jego zakończeniu dla większości było już oczywiste, że od marketingu w internecie nie ma odwrotu. Obecny to jest mój trzeci duży kryzys. Tym razem już wiem, że gdy wszystko wróci do – już innego – business as usual, rola internetu w komunikacji marketingowej będzie decydująca.

Bazując na własnym doświadczeniu, mogę powiedzieć, że każdy kryzys – z punktu widzenia działań firmy – wygląda podobnie. Także te mniejsze kryzysy – np. gdy odchodzi duży klient. Stąd też wziął się pomysł na tę publikację jako wirtualne rozszerzenie mojej książki Własna firma krok po kroku[1]. Jest to zbiór rad dotyczących tego, co robić, a czego nie robić, by po kryzysie wrócić na właściwy tor. Jak wykorzystać szanse, które dla rozwoju firmy niesie – wbrew pozorom – kryzys. Naprawdę da się w tym czasie wykonać skok w rozwoju firmy. Gdy wszyscy, dla których jest to pierwsze doświadczenie, wyostrzają zmysły na to, co robić, by przetrwać, doświadczony lider jest w stanie przeprowadzić długo odkładane zmiany lub rozwiązać nierozwiązywalne w normalnych czasach sprawy.

Na początek chciałbym powiedzieć…

Don’t panic

Podróżowanie na gapę przez Galaktykę może być bardziej stresujące niż prowadzenie firmy w Polsce, nawet w czasie kryzysu. Dlatego też poradnik Autostopem przez Galaktykę[2] miał na okładce dużymi literami napisane NIE PANIKUJ. Jest to też główna myśl tego poradnika – nie panikuj! Jeśli nie zachowasz zimnej krwi, już po twoim biznesie…

Jeśli da się za darmochę latać po Wszechświecie, to da się też przeżyć każdy kryzys, nawet jeśli – mając nadzieję na pomoc rządową – musisz przebrnąć przez dziesiątki paragrafów lub niezliczone strony formularzy. Z każdym kolejnym przeżytym przez firmę kryzysem zyskujesz większy spokój. Wypracowujesz metody radzenia sobie z tym, co nieprzewidywalne, i kontrolowania tego, co można kontrolować.

Ten kryzys skończy się, jak każdy kryzys w historii. Co prawda nie wiemy, kiedy to nastąpi. Uznani ekonomiści mówią, że za około dwa lata. Na razie możemy być pewni, że po jego zakończeniu świat będzie inny. Ten – inny – nowy świat to szansa, której nie możesz zmarnować.

Kryzys zmieni w każdej firmie bardzo dużo. Plany biznesowe na ten rok i kolejne lata, perspektywy rozwoju… Zmieni się sposób, w jaki pracujemy, zmieni się także nasze prywatne życie. Ale bez przesady, na pewno krótkoterminowo będzie to szok dla wszystkich z osobna i dla całej gospodarki. Średnioterminowo będzie ciężko, ale za te dwa lata wrócimy do normalności. Jednak będzie to już nowa normalność, obciążona skutkami izolacji i świadomością, że gdzieś tam czai się kolejny wirus.

Zakładam, że z powodu koronawirusa nie zawalił ci się biznesowy świat, że z dnia na dzień nie straciłeś przychodów i widoków na nie w przyszłości. Jeśli widzisz, że w formie, w której twój biznes funkcjonował, nadal ma on sens, to mam dla ciebie wiadomość: przyszłość nie jest jakoś dramatycznie zła, nawet ta na wyciągnięcie ręki! Żeby nie przytłaczać cię statystykami, przytoczę tylko to, co jest ważne. Komisja Europejska w wiosennych prognozach gospodarczych podaje, że w 2020 roku PKB Polski skurczy się o 4,3 procent. Będzie to najniższy prognozowany spadek spośród wszystkich krajów UE. W tym samym roku bezrobocie w Polsce wzrośnie do 7,5 procent. To sporo, w porównaniu z rokiem 2019, kiedy było ono na poziomie 3,3 procent. Do poziomu PKB z 2019 wrócimy już w 2021 roku (prognozuje się wzrost PKB o 4,1 procent). To nie tragedia! Nie było wojny, nalotów. Przez naszą Nizinę Środkowoeuropejską nie przewalały się wojska. Ludzie kilkanaście tygodni siedzieli w domach i wrzucali posty w mediach społecznościowych z tagiem #zostanwdomu. Oswojenie się z nową normalnością zajmie chwilę, ale bez przesady. Nie byliśmy świadkami końca świata!

Oczywiście tygodnie zamknięcia spowodowały, że dla części branż w krótkim i średnim okresie nie ma już ratunku. Nie ma koncertów, nie ma spotkań biznesowych i konferencji. Pewnie, mając firmę w branży tego typu, łatwiej jest zbankrutować i zaczynać od zera, niż wychodzić z długów przez lata. Przed właścicielami firm z tych „wrażliwych” sektorów stoją naprawdę trudne, fundamentalne decyzje. Niejednokrotnie przekreślające dorobek życia. Ale to właśnie będzie czas na ich nowy start, być może w innych branżach – dla których zrobi się nisza. Warto o tym myśleć jak o szansie. Chociaż gdybym był właścicielem firmy organizującej eventy, zapewne nie pisałbym teraz o optymizmie…

[1] G. Krzemień, Własna firma krok po kroku, Wydawnictwo MT Biznes, Warszawa 2019.

[2] D. Adams, Autostopem przez Galaktykę, przeł. P. Wieczorek, Zysk i S-ka, Poznań 2016.