Jack London

A NIECH TO ŻÓŁWIE TASMANA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I

II

III

IV 

V

VI

A NIECH TO ŻÓŁWIE TASMANA!

Jack London

I

Umiłowanie prawa i porządku oraz powściągliwość kształtowały twarz Fryderyka Traversa. Była to mocna, stanowcza twarz człowieka nawykłego do władzy i używającego jej z rozwagą i ostrożnością. Zdrową cerę zawdzięczał higienicznemu trybowi życia, a widoczne na niej bruzdy były godne szacunku — zostawiła je ciężka, porządna praca, ot co. Każdy szczegół tej twarzy mówił to samo — jasnoniebieskie oczy, bujne, lekko siwiejące brązowe włosy, Starannie rozdzielone i prosto zaczesane nad mocno sklepionym czołem. Był mężczyzną solidnym i wypielęgnowanym, a przewiewny letni garnitur roboczy podkreślał jeszcze żywość jego ruchów, nie ujawniając jednocześnie zbyt jaskrawo faktu, że człowiek ten posiada wiele milionów dolarów i rozległe nieruchomości.

Albowiem Fryderyk Travers nie znosił ostentacji. Samochód, czekający nań przy głównej bramie, miał skromny czarny kolor: była to najdroższa maszyna w hrabstwie, a przecież nie starał się epatować nikogo jej ceną czy mocą silnika, choć stać go było na rozbijanie się po kraju jakimś czerwonym bolidem, tym bardziej że piękny krajobraz w większej części stanowił jego własność — od wydm i fal wiecznie upalnego wybrzeża Pacyfiku, poprzez urodzajne namuły równin i górskie pastwiska, aż po dalekie góry, ubrane w sekwojowe lasy i spowite mgłą.

Usłyszawszy szelest damskiej sukni, spojrzał przez ramię; zachowanie mężczyzny zdradzało le dwie uchwytny cień zniecierpliwienia. Jego powodem wszakże z pewnością nie była córka Fryderyka Tra-versa: raczej było to coś, co leżało przed nim, na pulpicie biurka.

— Cóż to znów za dziwaczne nazwisko? — spytała. — Na pewno nigdy go nie zapamiętam. Przyniosłam nawet notes, aby je zapisać.

Jej głos był niski i chłodny. Była wysoką, dobrze zbudowaną młodą kobietą o jasnej karnacji. Z zachowania dziewczyny przebijały, jak u ojca, spokój ducha, równowaga i opanowanie.

Fryderyk Travers przeczytał głośno podpis pod jednym czy dwoma z leżących przed nim listów: „Bronisława Płaskowiecka-Travers", i powtórzył, litera po literze, pierwszą, trudniejszą część nazwiska, a dziewczyna zapisała ją na kartce papieru.

— A więc pamiętaj, Mary — dodał jeszcze — że Tom był zawsze postrzelony i że musisz być wyrozumiała dla tej jego córki. To nazwisko jest... hm, doprawdy dziwaczne. Toma nie widziałem od lat, a co do niej... — wzruszył ramionami jakby z obawą i uśmiechnął się z wysiłkiem: — Są zarówno moimi, jak i twoimi krewnymi... On jest moim bratem, czyli twoim stryjem; ona — moją bratanicą, a więc jesteście kuzynkami...

Mary skinęła głową. — Nie obawiaj się, ojcze, będę dla niej miła. Jakiej narodowości była jej matka? Okropne nazwisko...

— Nie wiem; Polka, Rosjanka czy Hiszpanka — coś w tym rodzaju. To było zupełnie w stylu Toma. Aktorka czy śpiewaczka — nie pamiętam. Poznali się w Buenos Aires i uciekli razem. Jej mąż...

— A więc była zamężna! — konsternacja Mary była szczera i spontaniczna, a irytacja jej ojca tym razem wyraźna. Nie to chciał powiedzieć. Wyrwało mu się, ot tak.

— Był oczywiście rozwód; nigdy zresztą nie poznałem szczegółów. Jej matka umarła w Chinach — nie, na Tasmanii; a w Chinach Tom... — i o mało nie pacnął się dłonią w usta. Nie, do licha, tym razem nie palnie głupstwa. Mary czekała chwilę, potem z wahaniem skierowała się ku drzwiom.

— Dałam jej pokoje wychodzące na klomby z różami — powiedziała. — Pójdę tam jeszcze popatrzeć.

Fryderyk Travers odwrócił się ku pulpitowi biurka, jakby chciał odsunąć leżące przed nim listy; zmienił jednak zamiar i wolno, w zadumie, zaczął je czytać od nowa:

„Drogi Fredzie,

Dawno już nie oglądałem naszego starego domu; chciałbym bardzo wpaść. Niestety, moje jukatańskie projekty diabli wzięli — chyba o tym pisałem — i znów jestem goły, jak zwykle. Czy mógłbyś mi przesłać środki na tę wycieczkę? Chciałbym przyjechać w dobrej formie. Wiesz, że Polly jest ze mną. Ciekaw jestem, jak wam będzie z sobą.

Tom.

P.S. Jeśli Ci to nie sprawi kłopotu, prześlij pieniądze najbliższym kurierem".

Drugi list pisany był ręką kobiecą. Pismo, choć staranne i wyraźne, było dziwne, jakby cudzoziemskie.

„Drogi Stryju Fredzie,

Tatuś nie wie, że piszę ten list. Powiedział mi zupełnie to samo, co i Tobie. Otóż to nie jest prawda. On wraca do domu, aby umrzeć. Nie wie o tym, ale ja rozmawiałam z lekarzami. Musiałby zresztą wrócić, bo nie mamy pieniędzy. Mieszkamy w dusznym, małym pensjonacie, a to nie jest miejsce dla Tatusia. Całe życie pomagał innym, a teraz sam potrzebuje pomocy. Z jego planami jukatańskami było inaczej. Wiem, bo byłam z nim. Włożył w to przedsięwzięcie wszystko, co miał, i okradziono go. Nie jest po prostu w stanie wygrać ze specami od interesów z Nowego Jorku, i to tłumaczy wszystko. Jestem zresztą dumna z tego, że przegrał. Śmieje się i powtarza, że nie będziemy żyć w zgodzie, ale nie wierzę w to. Przecież nigdy w życiu nie widziałam prawdziwego, żywego krewnego. I masz jeszcze córkę! Pomyśl — prawdziwa, rzeczywista kuzynka!

Twoja bratanica
Bronisława Płaskowiecka -Travers.

P.S. Będzie lepiej, jeśli pieniądze prześlesz telegraficznie, inaczej nigdy Tatusia nie zobaczysz. Nie wie, jak (bardzo jest chory, a jeśli spotka któregoś ze swych starych przyjaciół, znowu wybiorą się razem z motyką na słońce. Ostatnio przebąkuje coś o Alasce. Mówi, że wypędzi mu to gorączkę z kości. Pamiętaj, proszę, że musimy opłacić pensjonat, albo też przyjedziemy bez bagażu.

B. P. -T."

Fryderyk otworzył drzwi wielkiego, wbudowanego w ścianę sejfu i starannie ułożył listy (w przegródce opatrzonej napisem „Tomasz Travers".

— Biedny Tom! Biedny Tom! — westchnął głośno.

II

Przed stacją czekał już wielki samochód. Siedzącego w nim Fryderyka Traversa przejął nagły dreszcz jak zawsze, gdy słyszał daleki gwizd pociągu zanurzającego się w dolinę Isaac Travers River. Jako pierwszy z białych pionierów idących na Zachód ujrzał Izaak Travers tę wspaniałą krainę, jej potoki pełne łososi, jej urodzajne ziemie i dziewicze lasy, pokrywające stoki gór. Zobaczywszy tę ziemię, pochwycił ją i już nie puścił. „Ubogi obszarnik" — tak nazywano go kiedyś, we wczesnym okresie kolonizacji. Lecz było to dawno, w czasach gdy złote złoża już się wyczerpywały, gdy nie było jeszcze kolei ani holowników dla przepro wadzania statków żaglowych przez niebezpieczne mielizny i gdy w porze mielenia pszenicy jedynego w okolicy młyna trzeba było strzec z bronią w ręku przed włóczącymi się bandami Indian z plemienia Klamathów. Jaki ojciec, taki syn: to, co zagarnął Izaak Travers, Fryderyk Travers utrzymał. Była w nich ta sama nieustępliwość i ta sama dalekowzroczność. Obaj dawno przewidzieli wielkie zmiany, jakie nastąpiły na dalekim Zachodzie: przyjście kolei żelaznej i budowę nowej wielkiej metropolii na wybrzeżu Pacyfiku.

Gwizd lokomotywy przypominał Fryderykowi Tra-versowi także o tym, że bardziej niż czyjakolwiek jest to jego kolej. Ojciec dc końca swego życia walczył o przeciągnięcie drogi żelaznej przez góry, co miało mu przynieść sto tysięcy dolarów odszkodowania za każdą milę jego gruntów. On, Fryderyk, doprowadził tę walkę do końca. Niejedną noc temu poświęcił: kupował gazety, zaczął zajmować się polityką, finansował różne stronnictwa i wiele razy pielgrzymował za własne pieniądze na Wschód, do kolejowych magnatów. Wszyscy w hrabstwie wiedzieli, przez ile mil jego terenów pobiegła żelazna droga, ale nikomu nawet się nie śniło o sumach, które poszły na gwarancje i kontrakty. Zrobił wiele dla hrabstwa, a linia kolejowa była ostatnim i największym z jego osiągnięć, ukoronowaniem Wszystkich wysiłków rodzimy Traversów, przedsięwzięciem ważnym i wspaniałym, które dopiero co zostało ukończone. Kolej funkcjonowała zaledwie dwa lata, a mó wiono już o dywidendach, co było najwymowniejszym potwierdzeniem słuszności jego sądu. Rysowała się także perspektywa trwalszej nagrody: chodziły słuchy, że nazwisko następnego gubernatora Kalifornii brzmieć będzie Fryderyk A. Travers.

Dwadzieścia lat upłynęło od ostatniego widzenia się ze starszym bratem; już wtedy nie widzieli się od lat dziesięciu. Dobrze pamiętał ową noc. Tom był jedynym człowiekiem, który ważył się na przepłynięcie w ciemności przybrzeżnej ławicy, a tamtej nocy, przy południowo-wschodniej bryzie, przeprowadzał przez nią dwukrotnie swój szkuner, wpływając do zatoki i wypływając z niej znowu w świat. Zjawił się bez uprzedzenia — stuk kopyt o północy, okryty płatami piany koń — i on sam, z twarzą białą od soli, jak twierdziła matka. Został tylko godzinę i odjechał na świeżym koniu; strugi deszczu smagały okna i wzmagający się wiatr pojękiwał wśród sekwoi. Wspomnienie tych odwiedzin było niby silny, świeży wiew idący z dalekiego, dzikiego lądu. W tydzień później przypłynął skołatany burzą i przeprawą przez ławicę „Niedźwiedź", kuter celników, a w lokalnej gazecie pojawił się artykuł na całą kolumnę, pełen domysłów i aluzji na temat lądowania przemytników dużej ilości opium i bezskutecznych poszukiwań tajemniczego szkunera „Zimorodek". Tylko Fred, matka i paru Indian ze służby wiedziało o zgonionym koniu stojącym w stajni, o okrężnej drodze, którą przeszmuglowano go potem do rybackiej osady na wybrzeżu.

A jednak mimo tych dwudziestki lat mężczyzna wysiadający właśnie z wagonu był tym samym Tomem. Traversem. Nie wyglądał na chorego. Postarzał się widocznie, to fakt: włosy pod panamskim kapeluszem były już dobrze szpakowate, ale ramiona, choć jakby nieco przygarbione, nadal mocne i szerokie. Co zaś się tyczy młodej kobiety, która wysiadła wraz z nim, to Fryderyk natychmiast poczuł do niej niechęć. Było to doznanie — żywiołowe, a przecież nieokreślone — czegoś jakby wyzwania i drwiny; jednak nie potrafiłby dokładnie tego nazwać ani wskazać źródła. Może był to jej kostium o cudzoziemskim kroju, uszyty z płótna, bluzka z oryginalnym paskiem — a może niesforność kruczych włosów, gorący blask maków przypiętych do wielkiego słomkowego kapelusza, czy też kolor i połysk czarnych oczu i brwi, różowość policzków i biel równych zębów, które pokazywała nieco zbyt chętnie? — Jest rozpuszczona — pomyślał, ale nie miał już czasu na analizę, bo oto ściskał dłoń brata i witał się z jego córką.

A potem znowu. Cała postać dziewczyny mówiła i rozsiewała blask; mówiły przede wszystkim jej ręce. Nie mógł nie zauważyć, jak były maleńkie — małe aż do absurdu; machinalnie przeniósł wzrok na jej stopy, aby stwierdzić to samo. Na peronie zebrał się tłum gapiów, ale ona zdawała się tego nie widzieć. Spostrzegła natomiast, że Fryderyk chce ich prowadzić do samochodu, i zaraz umieściła w nim braci obok siebie. Tom zgadzał się na wszystko z uśmiechem, ale jego młodszy brat czuł się nieswojo, aż nadto świadom wielu obserwujących go oczu. Uznając jedynie stare, purytańskie wzorce postępowania uważał, że uroczystości rodzinne są dla rodziny, a nie na pokaz. Toteż był zadowolony, że dziewczyna nie ucałowała go; zresztą fakt ten dawał do myślenia. Już zaczynał odczuwać nieokreśloną obawę przed bratanicą.

Polly objęła obu mężczyzn; jej spojrzenie było gorące jak słoneczny promień, widzące wszystko w nich, nad nimi i poza nimi.

— Jesteście rzeczywiście podobni jak bracia! — wykrzyknęła, a jej oczy i ręce zamigotały w szybkim ruchu. — Każdy to powie. Ale jest jakaś różnica — nie wiem, nie potrafię wytłumaczyć.

Rzeczywiście, z zadziwiającym wyczuciem, przewyższającym nawet delikatną wyrozumiałość Fryderyka, powstrzymała się od dalszych porównań. Jej wielkie oczy niby oczy artysty uchwyciły natychmiast zasadniczą i wyraźną różnicę między braćmi. Byli oczywiście podobni do siebie, ich rysy świadczyły o nie ulegającym wątpliwości wspólnym pochodzeniu, ale na tym kończyło się owo podobieństwo. Tom był o trzy cale wyższy, a jego długi wąs wikinga mocno już posiwiał. Miał taki sam jak Fryderyk orli nos, z tą tylko różnicą, że był on bardziej orli; także jego oczy były bardziej błękitne niż oczy brata. Rysy miał ostrzejsze, bruzdy na twarzy głębsze, kości policzkowe bardziej wystające, cerę bardziej smagłą. Ta twarz przypominała wulkan — kiedyś była ona pełna ognia, którego resztki jeszcze teraz snuły się po niej. W kącikach oczu Toma zbiegało się więcej wesołych zmarszczek, a same oczy zapowiadały możliwość powagi głębszej niż u młodszego brata. Sposób bycia Fryderyka był solidny, mieszczański; natomiast w zachowaniu Toma wyczuwało się pewną nonszalancję i dystynkcję. Choć w obu płynęła ta sama krew pioniera, Izaaka Traversa, widać było, że destylowała się ona w zupełnie różnych tyglach. Fryderyk reprezentował prostą i jawną linię rodu, w Tomie zaś kryło się coś rozległego i nieuchwytnego, nie znanego w rodzinie Traversów. Wszystko to czarnooka dziewczyna pojęła w lat. Owa niewytłumaczalna różnica między mężczynami, a także pokrewieństwo, które ich łączyło, objawiło się jej natychmiast, gdy stanęli obok siebie.

— Uszczypnij mnie — mówił Tom — nie chce mi się wierzyć, że przyjechałem tu pociągiem. A ile tu ludzi! Trzydzieści lat temu nie było ich więcej niż cztery tysiące!

— Teraz miasto liczy sześćdziesiąt tysięcy mieszkańców — brzmiała odpowiedź — i liczba ta ciągle gwałtownie rośnie. Może chcesz się przejechać po mieście? Mamy mnóstwo czasu!

Mknęli po szerokiej, porządnie wybrukowanej dro dze, a Tom nie mógł wyjść ze zdumienia niby Rip van Winkle. Widok wybrzeża wprawił go w osłupienie. Tam gdzie kiedyś była głębia kilkusążniowa, na której kotwiczył swój jacht, teraz ciągnął się stały ląd, tory kolejowe i urządzenia portu, a jeszcze dalej były nabrzeża.

— Stój! Stop! — krzyknął w chwilę potem, spoglądając na solidny budynek. — Gdzie jesteśmy, Fred?

— Firma „Fourth i Travers", nie pamiętasz?

Tom wstał i rozglądał się wokoło, próbując wyłuskać dawny, dobrze mu znany kształt tej okolicy spod pokrywającej ją masy kamiennej zabudowy.

— To chyba tu... — zaczął z wahaniem. — Nie, na Boga, jestem pewien: polowaliśmy tu nieraz na króliki i strzelali do kosów. A tam, gdzie stoi budynek bankowy, był staw. — Odwrócił się do Polly:

— Tam właśnie skleciłem pierwszą w życiu tratwę i zakosztowałem smaku morza...

— Bóg jeden wie, ileś wtedy nałykał się wody — uśmiechnął się Fryderyk, dając znak szoferowi. — Całą beczkę chyba...

— Jeszcze, jeszcze! — wołała Polly klaszcząc z uciechy.

— Tam jest park — podjął po chwili Fryderyk, wskazując wielką połać dziewiczego sekwojowego lasu na zboczach wzgórz.

— Ojciec zabił tam kiedyś trzy niedźwiedzie w jedno popołudnie — dodał Tom.

— Czterdzieści akrów podarowałem miastu — ciągnął Fryderyk. — Jedną czwartą tego terenu ojciec kupił po dolarze za akr od Leroya.

Tom skinął głową; w jego oczach tak jak w oczach dziewczyny zapalały się błyski, których we wzroku Fryderyka nie widziało się nigdy.

— Tak — potwierdził — od Leroya, Murzyna ożenionego z Indianką. Pamiętasz, jak zaniósł nas obu na plecach do Sprzymierzeńców, gdy pewnej nocy Indianie spalili ranczo, a ojciec został, by odpierać ataki?

— Nie udało mu się jednak ocalić młyna. To był dla niego ciężki cios.

— Tak czy inaczej, wykończył tam czterech Indian.

— Bił się z Indianami! — w oczach Polly znowu pojawiły się błyski. — Opowiedzcie o nim!

— Opowiedz jej o promie Traversów — powiedział Tom.

— W (miejscu, gdzie szlak wiodący do Orleans Bar i Siskiyou przecina Klamath River, zbudowano kiedyś prom. Ponieważ były to czasy wielkiej gorączki złota, ojciec umieścił w owym przedsięwzięciu pewien kapitał. Była tam także duża, bogata farma. Ojciec zbudował na rzece most wiszący, uplótł go przy pomocy marynarzy z materiałów sprowadzonych z wybrzeża. Kosztowało go to dwadzieścia tysięcy dolarów. Pierwszego dnia przeszło po moście osiemset mułów, co przy niosło osiemset dolarów zysku, nie licząc opłat od pieszych i konnych. W nocy rzeka wezbrała. Most wisiał sto czterdzieści stóp nad poziomem wody, ale potok podniósł się jeszcze wyżej i zabrał most. Gdyby nie to, ojciec byłby zrobił na nim fortunę.

— Nie o to mi chodziło — przerwał zniecierpliwiony Tom — tylko o to, jak ojca i starego Jakuba Vance zaskoczyli przy promie Indianie znad Mad River, którzy weszli akurat na ścieżkę wojenną. Stary Jakub zginął przed chatą; ojciec wciągnął ciało do środka, zabarykadował się i przez tydzień odpierał ataki czerwonoskórych. Był lekko ranny, zwłoki Jakuba pochował pod podłogą chałupy.

— Nadal prowadzę ten prom — kontynuował Fryderyk — choć nie ma tam już takiego ruchu jak kiedyś. Transporty idą teraz pociągami aż do Rezerwatu, potem na grzbietach mułów w górę Klamath River i prosto w widły Małego Łososia. Mam w tych górach dwanaście magazynów, linię dyliżansową do Rezerwatu i hotel. Ruch turystyczny zaczyna przynosić dochody.

Dziewczyna zaś spoglądała w zamyśleniu to na jednego, to na drugiego z braci, w sposób tak odmienny mówiących o sobie i o życiu.

— To był mocny  facet, ten nasz ojciec — zamruczał Tom sennym głosem.

W żywych oczach Polly pojawił się niepokój. Samochód skręcił teraz w stronę cmentarza i zatrzymał się przed okazałym grobowcem, stojącym na szczycie wzgórza.

— Myślę, że chciałbyś obejrzeć mauzoleum — mówił Fryderyk. — Sam zbudowałem je na życzenie matki, prawie w całości własnymi rękami. Majątek był Wtedy poważnie obciążony długami, a najniższa oferta, jaką przedstawiali agenci budowlani, opiewała na jedenaście tysięcy. Sam więc wziąłem się do roboty i w ten sposób kosztowało minie to niewiele ponad osiem.

— Musiałeś terować nocami — z podziwem i jeszcze bardziej sennie wymamrotał Tom.

— Tak, tak, Tomie. Niejedną noc spędziłem tu, pracując parzy świetle latarni. Miałem masę roboty. Odbudowywałem Wtedy urządzenia wodne, bo studnie artezyjskie zawiodły; matka miała poważne kłopoty z oczami. Pamiętasz — katarakta, pisałem ci o tym. Była zbyt osłabiona na podróż, więc musiałem sprowadzać specjalistów z San Francisco. Miałem pełne ręce roboty z tym wszystkim. Kończyłem także tę nieszczęsną sprawę linii do San Francisco, obsługiwanej przez parowce, którą założył ojciec, i musiałem nadal płacić procenty od hipoteki, ni mniej, ni więcej tylko sto osiemdziesiąt tysięcy.

Przerwał mu cichy, chrapliwy oddech. Tom spał z głową zwieszoną na piersi. Polly spojrzała znacząco na wuja; jej ojciec poruszył się niespokojnie przez sen i podniósł ciężkie powieki.

— Cholernie dziś gorąco — powiedział z jasnym, przepraszającym uśmiechem. — Zdrzemnąłem się. Już chyba niedaleko?

Fryderyk dał znak szoferowi i auto pomknęło dalej.

Koniec wersji demonstracyjnej.

III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej