Jack London

BUNT NA ”ELSYNORZE”

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

ROZDZIAŁ XI

ROZDZIAŁ XII

ROZDZIAŁ XIII

ROZDZIAŁ XIV

ROZDZIAŁ XV

ROZDZIAŁ XVI

ROZDZIAŁ XVII

ROZDZIAŁ XVIII

ROZDZIAŁ XIX

ROZDZIAŁ XX

ROZDZIAŁ XXI

ROZDZIAŁ XXII

ROZDZIAŁ XXIII

ROZDZIAŁ XXIV

ROZDZIAŁ XXV

ROZDZIAŁ XXVI

ROZDZIAŁ XXVII

ROZDZIAŁ XXVIII

ROZDZIAŁ XXIX

ROZDZIAŁ XXX

ROZDZIAŁ XXXI

ROZDZIAŁ XXXII

ROZDZIAŁ XXXIII

ROZDZIAŁ XXXIV

ROZDZIAŁ XXXV

ROZDZIAŁ XXXVI

ROZDZIAŁ XXXVII

ROZDZIAŁ XXXVIII

ROZDZIAŁ XXXIX

ROZDZIAŁ XL

ROZDZIAŁ XLI

ROZDZIAŁ XLII

ROZDZIAŁ XLIII

ROZDZIAŁ XLIV.

ROZDZIAŁ XLV.

ROZDZIAŁ XLVI.

ROZDZIAŁ XLVII

BUNT NA ”ELSYNORZE”

Jack London

ROZDZIAŁ I

Od samego początku podróż zły wzięła obrót. Musiałem opuścić hotel w mroźny marcowy ranek, przejechać całą Baltimorę od końca do końca, — aby, śpiesząc się bardzo, stanąć punktualnie o dziewiątej na końcu molo. O dziewiątej miał mnie holownik stamtąd zabrać w. dół rzeki i odstawić na pokład Elsynory. Ale stało się inaczej. Co raz bardziej zirytowany, marzłem i czekałem, zsunąwszy się w głąb taksówki. Na przedzie szofer i Wada trwali skurczeni i zgarbieni. Nazewnątrz karoserii mogło być o pół stopnia chłodniej, niżeli wewnątrz. I holownika ani oko.

Possum, foksterier, mały szczeniak, którym mnie Galbraith obarczył tak nierozważnie, skomlił i dygotał mi w zanadrzu pod dachą, którą miałem na sobie. I nie chciał się uspokoić. Ustawicznie skomlił i drapał, i usiłował wydostać się z futra. A kiedy mu się to wreszcie udawało, równie gwałtownie, nie mogąc znieść zimna, usiłował zaszyć się w futro jak najgłębiej.

Ustawiczne skomlenie i ruszanie się tego szczeniaka nie wpływało, bynajmniej, kojąco na moje rozstrojone nerwy. Przede wszystkim nic mnie nie obchodził, bestia. Nic mnie ze szczeniakiem tym nie łączyło. Był mi obcy. I nieraz podczas tego rozpaczliwego wy czekiwania brała mnie chętka oddania go szoferowi. Gdy przechodziły dwie małe dziewczynki — widocznie córki dozorcy molo — ująłem już) nawet za klamkę drzwiczek auta, by je zawołać i obdarzyć kwikliwym zwierzakiem.

Possum to pożegnalny podarunek od Galbraitha. Otrzymałem go pocztą, terminową z New Yorku, w hotelu w Baltimore. Zupełnie rzecz w stylu Galbraitha. A mógł przecież, jak to każdy inny przyzwoity człowiek zrobiłby niezawodnie, przysłać mi owoce, lub choćby, kwiaty. Zły duch jakiś natchnął go jednak przewrotną myślą i życzliwość jego dla mnie przybrała postać szczekającego, skomlącego dwumiesięcznego szczenięcia. Z nadejściem foksterierka zaczęły się dopiero kłopoty. Nie zdążyłem się obejrzeć i zdecydować, co z nim zrobić, a już uznany zostałem przez hotelowego szwajcara za podejrzane indywiduum. A potem Wada z własnego popędu, przez bezdenną swą głupotę, oczywiście, spróbował przeszmuglować szczeniaka do swego pokoju i został schwytany na gorącym uczynku przez hotelowego detektywa. Odrazu Wada zapomniał całą swą angielszczyznę i zaczął się posługiwać wybuchową japońszczyzną, detektyw zjechał na rodzimy swój żargon irlandzki, szwajcar zaś, dał mi do zrozumienia, że tego się właśnie po mnie spodziewał.

Niech licho porwie psa, a i Galbraitha, że mnie w to szczenię ubrał! A potem, siedząc i marznąc na tym rozpacznym brekwatrze, zacząłem i siebie kląć w żywe kamienie i mój idiotyczny pomysł wybierania się w podróż na żaglowcu dokoła Przylądka Horn.

Około dziesiątej przyszedł piechotą jakiś młodzie niec, nieokreślonego wyglądu, i przyniósł kuferek, który został mi w parę minut potem oddany przez dozorcę molo:Dozorca wyjaśnił, że to kuferek pilota, i dał szoferowi wskazówki, jak znaleźć drugie molo, z którego nie wiadomo kiedy miał mnie zabrać na Elsynorę jakiś inny holownik. To mnie jeszcze bardziej rozzłościło. Dlaczego nie zostałem poinformowany tak dokładnie, jak pilot.

W godzinę potem, gdy stałem w mej taksówce u wjazdu drugiego molo, przybył zapowiedziany pilot. Osobnik ten zupełnie nie był podobny do pilota. Spodziewałem się ujrzeć syna mórz z posiekaną, twarzą, opiętego w granatową kurtkę, a stanął przede mną miodousty dżentelmen, typ prosperującego dobrze businesstnena, jakiego na każdym kroku spotyka się w klubach. Przedstawił się z punktu, więc zaprosiłem go do lodowatego wnętrza mej taksówki, w której tkwiłem z Possumem na łonie, obstawiony dokoła bagażami. Ale i on nic nie wiedział. Jakieś zmiany zaszły. Kapitan West zmienił swe zarządzenia. Pilot spodziewał się przybycia holownika każdej chwili.

I holownik przybył rzeczywiście, ale o pierwszej po południu. I cztery godziny musiałem czekać na ten obmierzły holownik i szczękać zębami. Miałem czas, by przyjść do przekonania, że nie przypadniemy sobie do gustu z Kapitanem Western. Jeszcze go nie widziałem na oczy, ale sposób, w jaki mnie traktował od samego początku, był, oględnie się wyrażając, lekceważący. Kiedy Elsynora, przybywszy z ładunkiem jęczmienia z Kalifornii, leżała na Erie Basin, przyjechałem specjalnie z New Yorku, by obejrzeć ten statek, który miał być mi domem w ciągu wielu miesięcy.

Byłem zachwycony wszystkim, co zobaczyłem na statku, ale szczególnie urządzeniem kabin. Salonik, wybrany dla mnie, był zupełnie zadawalający i o wiele obszerniejszy, niż przypuszczałem. Ale, zajrzawszy do kabiny kapitana, dopiero zrobiłem wielkie oczy. Była urządzona naprawdę z wielkim komfortem. Dość, jeżeli powiem, że przylegała do niej łazienka, a prócz wielu innych rzeczy,  stało w niej wielkie mosiężne łóżko, jakiego najmniej można się było spodziewać na frachtowcu.

Zdecydowałem, naturalnie, że łazienka i wielkie łóżko mosiężne dla mnie zostaną przeznaczone. Gdy zwróciłem się do agentów, by ułożyli to z kapitanem, żądanie moje zbiło ich z tropu i zmięszało. — Zupełnie nie zdaję sobie sprawy, ile rzecz taka może kosztować — powiedziałem. I do ceny nie przywiązuję wagi. Czy będzie mnie kosztować pięćdziesiąt, czy pięćset dolarów, muszę mieć to pomieszczenie.

Harrison i Gray, moi ajenci, porozumiewali się chwilę na uboczu, potem zaś oświadczyli, że nie mają wielkich nadziei, by Kapitan West zgodził się na moją propozycję. Nie słyszałem jeszcze — ja na to — by który z kapitanów nie przyjął takiej oferty — oświadczyłem, ufny w wymowę dolarów. — Przecie kapitanowie transatlantyckich parowców stale sprzedają swoje pomieszczenia.

— Ale Kapitan West nie jest kapitanem transatlantyckiego parowca — zauważył spokojnie Mr. Harrison.

— Niech pan nie zapomina, że mam na tym statku spędzić długie miesiące — odparłem. Jeśli będzie trze ba, niech panowie posuną się do zaofiarowania do tysiąca dolarów.

— Spróbujemy — powiedział Mr. Gray — ale uprzedzamy, by pan bardzo nie liczył na nasze starania. Kapitan West jest obecnie w Searsport i napiszemy do niego dziś jeszcze.

Ku memu wielkiemu zdumieniu w parę dni potem Mr. Gray zawiadomił mnie przez telefon, że Kapitan West odrzucił moją propozycję. — Czy zaofiarował mu pan tysiąc dolarów ? — zapytałem. — Cóż on na to ?

— Wyraził żal, że nie może zgodzić się na pańską propozycję — odpowiedział Mr. Gray.

Następnego dnia otrzymałem list od Kapitana Westa. Pismo i zwroty były staroświeckie i ceremonialne. Żałował, że dotąd nie mieliśmy sposobności się widzieć, i upewniał, że przypilnuje, by moje pomieszczenie urządzono jak najwygodniej. Wydał już odpowiednie rozkazy Mr. Pikowi, pierwszemu oficerowi na Elsynorze, i kazał wyjąć grodź między moim salonikiem, a przyległym zapasowym salonem. Poza tym pisał — i, czytając te słowa poraz pierwszy uczułem animozję do Kapitana Westa — że gdybym po wyruszeniu był niezadowolony; z mego pomieszczenia, gotów byłby zamienić się ze mną na apartamenty.

Naturalnie po takiej odmowie nic na świecie nie zdołałoby mnie skłonić do zajęcia wielkiego mosiężnego łóżka Kapitana Westa. I ten to Kapitan Natanael West, którego jeszcze na oczy nie widziałem, zmusił mnie do marznięcia na molach przez cztery bite godziny. Postanowiłem tedy, że im mniej widywać go będę w podróży, tym lepiej; z prawdziwą przyjemnością pomyślałem o pakach książek, które z New Yorku wysłałem na Elsynorę. Dzięki Bogu mogłem się obejść bez towarzystwa kapitana podczas podróży.

Oddałem Possuma Wadzie, zajętemu rozrachunkiem z szoferem. Marynarze z holownika przenosili bagaż na swój pokład. Zbliżała się chwila powitania z Kapitanem Western. Od pierwszego rzutu oka zorientowałem się, że z wyglądu tak samo nie przypomina on kapitana, jak pilot przeciętnego pilota. Znałem najwybitniejszych przedstawicieli tej profesji i nie był do nikogo z nich podobny, a już z bezczelnym, grubolicym szyprem, o jakich w powieściach czytałem, z szyprem o głosie zdartym i przepitym nie miał nic wspólnego. U boku jego stała kobieta z ogromną mufką, okryta szalem z czerwonego lisa. Nie szarym tle pokładu stanowiła jaskrawą plamę.

— O Boże! — jego żona! — rzuciłem szeptem do pilota. Czy jedzie z nim?...

Układając się z Mr. Harrisonem, wyraźnie zastrzegłem, że z jedną jedyną rzeczą nie mógłbym się pogodzić — gdyby Kapitan Elsynory zabierał z sobą żonę w tę podróż. I Mr. Harrison, uśmiechnąwszy się, zapewnił mnie, że Kapitanowi Westowi żona nie będzie towarzyszyła.

— To jego córka — odpowiedział pilot półgębkiem. — Widać go odprowadza. Żona mu umarła więcej niż przed rokiem. Mówią, że to go właśnie skłoniło do powrotu na morze.

Kapitan zrobił parę kroków ku mnie. Nim wyciągnięte ręce nasze się spotkały, nim wyraz jego twarzy zmienił się przy powitaniu, a wargi się poruszyły, w zdumiewający sposób przemówiła do mnie jego indywidualność. Wysoki, smukły z piętnem rasy w twa rzy, co raczej wyczułem w pierwszej chwili, był tak chłodny, jak dzionek ten był zimny, zrównoważony, jak król, lub cesarz, tak daleki od wszystkiego, jak najdalsza z gwiazd stałych, tak beznamiętny, jak twierdzenie Euklidesa. A potem, w chwili, gdy ręce nasze miały się zetknąć, w kątach jego oczu zbiegły się drobniutkie zmarszczki i padł z nich błysk takiej nieosiągalnej, opanowanej pogody ducha! Jasny błękit tęczówek nalał się, rzekłbyś, zabarwił wnętrznym ciepłem; twarz również zdawała się nim nalewać; cienkie wargi, ostro przez chwilę zarysowane, stały się miękkie w linii, niczym wargi Bernhardta, gdy dźwięki urabia na słowa.

I tak wysokiego od pierwszego wejrzenia nabrałem o nim mniemania, że doznałem zawodu, gdy się odezwał. Spodziewałem się, usłyszeć z jego ust słowa mądrości i słowa łaski pełne. Tymczasem w najbanalniejszy w świecie sposób wyraził żal z powodu zwłoki, która zaszła. Powiedział to, co prawda, głosem, który bardziej licował z moim o nim wyobrażeniem. Był to głos cichy, dźwięczący szlachetnym metalem, niemal za niski, a przecie czysty, jak dzwon, z lekkim nosowym akcentem, tracącym staroświecczyzną New - England).

— I opóźnieniu winna ta oto młoda osoba — zakończył, przedstawiając mnie swej córce — Margarito — to Mr. Pathurst.

Z lisiego futra wyciągnęła się ku mnie ręka w obcisłej rękawiczce i dwoje szarych oczu zaczęło we mnie świdrować poważnie i z uporem. Ambarasujący był ten zimny, przenikliwy, inkwizytorski wzrok, nie dlatego, by w nim kryło się wyzwanie, ale że był tak bezczelnie rzeczowy. Podobnie się patrzy na stangreta, którego przyjmuje się na służbę. Nie wiedziałem jeszcze wtedy, że wybierała się również w tę podróż i że budził w niej ciekawość, rzecz naturalna, człowiek, mający być jej towarzyszem podróży w ciągu pół roku. Ale się spostrzegła prędko i zwróciła do mnie z uśmiechem oczu i ust.

Towarzysząc Westom. do kajuty holownika, usłyszałem skomlenie i rozpaczliwe kwiki Possuma, to też poszedłem do Wady, by zabrać psa do ogrzanego wnętrza statku. Wada krzątał się dokoła bagażu i podpierał właśnie jeden z mych kuferków krótkim automatycznym karabinkiem. Byłem zdumiony na widok bagażu, obok którego moje kuferki wyglądały jak kamyki u stóp skał. W pierwszej chwili wziąłem to za zapasy okrętowe, zaraz jednak zmieniłem zdanie, spostrzegłszy, że góra składa się z kufrów, pudeł, walizek, paczek i tobołów wszelkiego rodzaju i kształtu. Wzrok mój zatrzymał się na czymś, mającym podejrzany wygląd damskiego pudełka do kapeluszy. Widniały na nim inicjały „M. W.". Tak, ale Kapitan West miał na imię Natanael. Rozejrzawszy się lepiej, dostrzegłem parę „N. W.", wszędzie natomiast „M. W". Wówczas przypomniałem sobie, że Kapitan West nazwał swą córkę Margaritą.

Taka mnie złość wzięła, że nie chciałem wracać do kajuty. Chodziłem wielkimi krokami wzdłuż pokładu, znosząc stoicznie ziąb i gryząc usta. Tak stanowczo domagałem się od agentów, by nie było na okręcie ka pitańskiej żony. Myśl o obecności kobiety w ciasnych pomieszczeniach okrętowych przejmowała mnie dreszczem. Ale nie przyszła mi na myśl córka kapitana. Byłem niemal zdecydowany wyrzec się podróży i powrócić na holowniku do Baltimory.

Zżymając się tak, przeziąbłem na wietrze, gdyż szybkość holownika była znaczna i ostry pęd powietrza. Zobaczyłem Miss West wychodzącą właśnie na pokład. Rzucało się w oczy, ile sprężystości było w każdym jej kroku. Mimo rysów wyrazistych, w twarzy miała coś nadającego jej pozory istoty filigranowej, czemu znów zadawała kłam; mocna budowa jej ciała. Tak przynajmniej wnioskowałem z jej poruszeń, gdyż okryta bezkształtnym futrem sylwetka jej zupełnie się zacierała.

Odwróciłem się na pięcie i pogrążyłem w melancholijną kontemplację zwału bagaży. Ogromna paka przykuła mój wzrok; stałem z wlepionymi w tę pakę oczami, gdy Miss West odezwała się u mego boku.

— To właśnie była właściwa przyczyna naszego opóźnienia — powiedziała.

— Cóż to takiego ? — zapytałem zgoła obojętnie.

— Ależ, fortepian Elsynory, cały odnowiony. Zdecydowawszy się na tę podróż, zaraz zatelegrafowałam do Mr. Pika — to pierwszy oficer, pan wie. Zrobił wszystko, co było w jego mocy. Nie jego wina, tylko firmy fortepianowej. Czekając dziś na fortepian, powiedziałam im parę słów do słuchu, aż im w pięty poszło.

Zaśmiała się na to przypomnienie i zaczęła szperać między kuframi. Upewniwszy się, że to czego szukała, znajduje się na miejscu, odwróciła się i już miała odejść.

— Nie idzie pan do kajuty; tam ciepło? Będziemy na miejscu dopiero za pół godziny.

— Kiedy zdecydowała się pani na tę podróż ? — spytałem ni stąd ni zowąd.

Tak szybkim i ostrym obrzuciła mnie spojrzeniem, że musiała zdać sobie sprawę z mego niezadowolenia i wewnętrznego wtrząsu.

— Dwa dni temu — odpowiedziała. — Dlaczego? Jej szybkość orientacji zbiła mnie z tropu i nim zdobyłem się na odpowiedź podjęła:

— Niech pan się nie trapi, że jadę, Mr. Pathurst. Dałabym głowę, że lepiej od pana znam się na dalekich podróżach, i że nam będzie dobrze i wygodnie. Pan, widzę, naprzykrzać mi się nie będzie, a ja, z mej strony, ręczę, że też się panu nie będę naprzykrzała. Już nie raz podróżowałam z pasażerami i nauczyłam się dawać sobie radę sama w wielu sytuacjach, w których oni nie umieli się znaleźć. Rozpocznijmy podróż bez urazy, a nic, niezawodnie, nie poróżni nas w drodze. Wiem, o co panu chodzi, — Boi się pan, że będzie panu wypadało mnie bawić. Niech pan wie zatem, że nie potrzeba mi bawienia. Nigdy najdłuższa podróż nie była dla mnie za długa i zawsze miałam tyle do roboty. I nigdy się nie nudzę, i... nie znoszę plotek.

ROZDZIAŁ II

Świeżo załadowana Elsynora leżała, w wodzie bardzo głęboko. Przybiliśmy do miejsca.Za mało znam się na okrętach, bym mógł zachwycać się jej linią, a przytem nie byłem usposobiony do zachwytów. Wciąż namyślałem się, czy nie skręcić karku memu projektowi i nie wrócić na holownik. Z tego, co piszę o sobie, możnaby wywnioskować, że należę do typu ludzi chwiejnych. Przeciwnie.

Na nieszczęście, od pierwszej chwili ułożenia planu podróży, nie paliłem się do niej. W gruncie rzeczy wybierałem się w podróż, gdyż do niczego innego również nie miałem ochoty. Od pewnego czasu życie utraciło dla mnie urok. Nie byłem wyczerpany, ani też, w ścisłym znaczeniu tego słowa, znudzony. Ale siła atrakcyjna jakby dla mnie wyparowała z wszystkich rzeczy. Przestałem się interesować ludźmi i ich bezsensownymi, drobnymi, „poważnymi" sprawami. Już od dawna stroniłem od kobiet, zdając sobie sprawę z ich prymitywności, z okrutnego niemal poświęcenia się i przejęcia zadaniem płci; zbyt dobrze je rozumiałem, by móc się nimi przejmować i zachwycać! I uświadomiłem sobie także znikomość sztuki. Sztuki piękne ! Ależ to kuglarstwo, szarlataneria, która z całym patosem mydli oczy nie tylko wielbicielom swym, ale i adeptom!

Drapiąc się po schodni na pokład Elsynory, szedłem po linii najmniejszego oporu. Równie dobrze mogłem się cofnąć. Nie wiele brakowało, bym, stanąwszy na pokładzie okrętu, kazał zostawić moje rzeczy na holowniku, bym pożegnał Kapitana Westa i jego córkę, życząc im szczęśliwej podróży.

Sądzę nieomal, że tym piórkiem, które przeważyło szalę na stronę podróży, był gościnny uśmiech Miss West, którym obdarzyła mnie, zmierzając przez po kład do kajuty; a potem pomyślałem, że w kajucie musi być rozkosznie ciepło.

Pierwszego oficera, Mr. Pika, poznałem podczas pierwszej mej wizyty na Elsynorze w Erie Basin. Uśmiechnął się, ale dziwnie sztywnym uśmiechem. Uśmiech wyrył na twarzy oficera tak głęboką brózdę, że zdawał się ból mu sprawiać. Nie wyciągnął do mnie ręki na powitanie i odwrócił się, wydając rozkazy jakimś dygocącym z zimna wyrostkom i włóczącym nogami starcom, których z pół tuzina wylazło skądś ze śródokręcia. Mr. Pik pił, zgadłem od pierwszego wejrzenia. Twarz jego była nabrzmiała i bezbarwna, a jego duże szare oczy — pełne goryczy i przekrwione.

Czułem kamień na sercu i kląłem swą słabość woli, że też nie potrafiłem zdobyć się na tych kilka słów, które położyłyby kres wszystkiemu. Ludzie, którzy w owej chwili przenosili mój bagaż na rufie do marynarzy nie byli podobni. Na parowcach liniowych nie widziałem jeszcze marynarzy w ich rodzaju. Jeden z nich, młodzieniec o kwitnącej twarzy uśmiechnął się do mnie oczami, nawskroś włoskimi, ale był to karzeł. Był tak przysadzisty, że cały wchodził w gumowe buty i kaptur. A przytem nie był! czystej krwi Włochem. Tak mnie to uderzyło, że zapytałem o niego pierwszego oficera, który odparł posępnie:

— Ten? Kciuk? To mieszaniec pół-krwi, nawpół Japończyk, czy Malaj.

Pewien stary człowiek, który jak się później dowiedziałem, był bosmanem, miał wygląd człowieka, złamanego kolejami życia, jakby uległ niedawno nieszczęśliwemu wypadkowi. Miał twarz tępą, po prostu wolą. Szurając po pokładzie i powłócząc chodakami, zatrzymywał się co parę kroków, obie dłonie kładł na brzuchu i wykonywał dziwaczny ruch przyciskania i podnoszenia jednocześnie. Upłynęło parę miesięcy, w ciągu których czynił to w mych oczach tysiące razy, nim się dowiedziałem, że to zwykłe przyzwyczajenie. Twarz jego przypomniała mi Człowieka z Motyką, tylko była nieporównanie, bezdennie głupsza. I nazywał się Sundy Buyers. I był bosmanem na pięknym amerykańskim żaglowcu, Elsynorze, uważanym za jeden z najlepszych żaglowców na świecie.

Z całej bandy wyrostków i starców, ciągnących bagaże, jeden tylko młody człowiek, mniej więcej szesnastoletni, podobny był, moim zdaniem, do marynarza. Przybył z szkolnego statku, jak mnie poinformował pierwszy oficer, i to była pierwsza jego podróż. Rysy jego były wyraziste, ruchy rzeźkie, miał na sobie ubranie marynarskie, które nosił z właściwym marynarzom zacięciem. W rzeczywistości, jak miałem się , później przekonać, był on w całej załodze jedynym człowiekiem, wyglądającym po marynarsku.

Główna partia marynarzy jeszcze na statek nie przybyła, choć oczekiwano jej, jak zapewniał Mr. Pike, lada chwila. Mówił to warkliwie i złowrogo. Ludzie, znajdujący się na statku, zaokrętowali się sami w New Yorku, a nie za pośrednictwem właścicieli gospód marynarskich. — A jaka będzie to załoga, Bóg raczy wiedzieć — warczał Mr. Pike. Kciuk, pół-krwi Japończyk (lub Malaj), pół-krwi Włoch, jak twierdził pierwszy oficer; miał stopień wykwalifikowanego marynarza, choć służył dotąd tylko na parowcach i była to. jego pierwsza podróż na żaglowcu.

—  Zwykły marynarz! — M. Pike prychnął w od powiedz! na jedno z mych pytań. — Tych teraz ani na lekarstwo! Szczurów lądowych nie ma więcej. Szczury lądowe, ha, niech pan to zapomni! Każdy drwal, każdy krowiarz teraz jest wykwalifikowanym marynarzem. Taki ma stopień i tak jest płatny. Cały personel marynarki handlowej zeszedł na psy. Nie ma już marynarzy. Wszyscy wymarli na długo przed pańskim przyjściem na świat. Ot co!

Buchało od niego nieoczyszczoną whisky. Nie chwiał się jednak, pewnie stał na nogach i w ogóle nic nie zdradzało, że dobrze musiał pociągnąć z butelki. Dopiero później zorientowałem się, że jego rozmowność była nienaturalna, że to trunek tak mu język rozwiązał.

— Że dożyć musiałem czasów — zawołał — kiedy prawdziwi marynarze i prawdziwe statki przepadają!

— Przecie Elsynora uchodzi za jeden z najlepszych statków — odparłem.

— Bo tak jest... dziś. Ale czymże jest ta Elsynora? — zatraconym frachtowcem. Nie budowano jej do żeglowania, a gdyby nawet, to już nie ma marynarzy, którzy umieliby nią żeglować. Boże! Boże! Gdy wspomnę dawniejsze klipry. To były statki! Czupurny Kogut, Meteor, Ryba Latająca, Wieszczka Fal, Jeleń, Różdżka, Brzozowa, Żagielnik, Rybitwa, Wąż Morski, Gwiazda Polarna. A gdy pomyślę o flotach kliprów herbacianych, biorących ładunek z Hong-Kongu i pędzących na łeb na szyję poprzez Cieśniny Dalekiego Wschodu! O, co to był za widok! Co za widok!

Zaciekawił mnie. Nareszcie miałem przed sobą prawdziwego człowieka, człowieka, żyjącego każdym nerwem. Nie śpieszyło mi się do kabiny, w której przez ten czas Wada rozpakowywał rzeczy. Chodziłem tedy po pokładzie tam i z powrotem, dotrzymując kroku olbrzymiemu Mr. Pikowi. Olbrzymi był bez przesady, szeroki w barach, grubokościsty i, mimo postawy, mocno zgarbionej, wysoki na całe sześć stóp.

— Wspaniały z pana kawał mężczyzny! — pochlebiłem mu.

— Ba, byłem, byłem — zamruczał ponuro. I zaleciała mnie od niego ostra whisky.

Spojrzałem ukradkiem na jego sękate ręce. Z jednego jego palca możnaby było zrobić ze trzy moje. W przegubach również były te łapy trzykrotnie grubsze od moich.

— Co pan waży ? — zapytałem.

— Dwieście dziesięć. Ale za moich lepszych czasów — do dwustu czterdziestu.

— Więc Elsynora źle będzie żeglowała? — powiedziałem, wracając do tematu, który go emocjonował.

— Założę się z panem, o co pan chce, o funt tytoniu, lub o miesięczną pensję, że nie okrąży Przylądka nawet w sto pięćdziesiąt dni. A na Latającej Chmurze opłynąłem Przylądek w osiemdziesiąt dziewięć dni — osiemdziesiąt dziewięć dni, od Sandy Hook do Frisco. Sześćdziesiąt ludzi było w kasztelu, ale to byli ludzie, do tego ośmiu chłopców do pomocy, i cały czas wskok! wskok! Trzeba siedemdziesiąt cztery mile na dobę pod topslami), a przy szkwałach robiliśmy więcej niż osiemnaście węzłów. Osiemdziesiąt dziewięć dni — bez lawirowania. I raz tylko zostawiliśmy w dziewięć lat po tem prześcignięci przez Andrew Jackson. To były czasy!

— A kiedy to Anderw Jackson prześcignął wasz statek ? — spytałem pod wrażeniem, że bierze mnie na kawał.

— W 1860-ym —  odpowiedział bez namysłu.

— I pan żeglował na Latającej Chmurze jeszcze na dziesięć lat przed tym, a teraz mamy 1913-ty? Jakim -że to sposobem, skoro to było przed sześćdziesięciu dwoma laty?

— A ja miałem wtedy siedem lat — zachichotał. — Moja matka była stiuardką na Latającej Chmurze. Przyszedłem na ten świat na morzu. Byłem chłopcem okrętowym, mając lat dwanaście na Heroldzie Dnia, kiedy to opłynął Przylądek w dziewięćdziesiąt dziewięć dni, a była to podróż — połowa załogi w kajdanach conajmniej przez pół podróży, dwóch ludzi zdęło w morze z bocianiego gniazda po drugiej stronie Hornu; ostrza naszych noży poszczerbione i poobłamywane; bolce i klubki latały w powietrzu; trzech ludzi oficerowie zastrzelili jednego dnia; drugi oficer padł trupem i pozostało tajemnicą, kto go zabił; i dzień i noc, nic innego, tylko wszyscy wskok! wskok! wskok! Dziewięćdziesiąt, dziewięć dni od lądu do lądu, siedemnaście tysięcy mil. i wciąż ze wschodu na zachód dookoła Przylądka - Grzmotu!

— Ale w takim razie miałby pan sześćdziesiąt dziewięć lat — nastawałem nań w dalszym ciągu.

— I mam te lata — odparł dumnie — a, w tym wieku zdam się lepiej od dzisiejszych cherlaków. Każdy z nich puściłby ostatnią parę, gdyby musiał przejść przez to, przez co ja przeszedłem. Czy słyszał pan kie dy o Słonecznym Południu, okręcie, który został sprzedany w Hawanie na handel niewolnikami i przechrzczony na Emanuelę.

— I pan żeglował Środkowym Szlakiem ? — zawołałem, przypominając sobie nagle sakramentalny zwrot.

— Tak. Byłem na Emanueli na Mozambickiej Cieśninie kiedy Brisk schwytał nas z dziewięćdziesięcioma niewolnikami w międzypokładzie. A jeżeli nas złapał, to tylko dlatego; że miał przewagę nad nami; będąc parowcem.

I w dalszym ciągu mierzyłem pokład wielkimi krokami tam i z powrotem wraz z tym masywnym zabytkiem przeszłości łowiąc uchem napomknienia, wspomnienia lub zgoła pomruki o minionych dniach gnania i mordowania ludzi. W każdym jego słowie dźwięczała prawda, a zgarbienie jego potężnych bar i starcze powłóczenie nogą dowodziło, że powiedział mi swe prawdziwe lata. Mówił też o pewnym kapitanie, Kapitanie Sonurs.

— Był to wielki kapitan — oświadczył. — Przez całe dwa lata, w ciągu których byłem jego pomocnikiem, w każdym porcie, do którego zawijaliśmy, kryłem się przy wpływaniu i powracałem dopiero przy wypływaniu na morze.

— Ale dlaczego?

— Przez wzgląd na załogę. Ludzie przysięgali, że się zemszczą i wydostaną na mnie rozkaz aresztowania. I zdarzało się, że mnie łapali i szyper płacił za mnie wielkie pieniądze — a płacił chętnie, bo miał z mojej roboty grube zyski.

Pokazał mi ogromne swe pięści, łapy z porozbija nymi, zmaltretowanymi kostkami i zrozumiałem co była to za robota.

— Ale wszystko to już się skończyło — lamentował. — Marynarze teraz to, psia ich mać, jaśnie państwo. Nie wolno na nich podnieść ręki ani nawet głosu.

W tejże chwili z nadburcia pomostu zwrócił się do niego drugi oficer, był to człowiek średniego wzrostu, mocno zbudowany, gładko wygolony blondyn.

— Holownik z załogą widać już, sir — oznajmił.

Pierwszy oficer mruknął coś z akcentem zadowolenia, potem dodał: — Niech pen zejdzie Mr. Mellaire, i zaznajomi się z naszym pasażerem.

Zastanawiający był sposób, w jaki Mr. Mellaire, schodził po schodni pomostu i w jaki się zaprezentował. Jego grzeczność trąciła staroświecczyzną, wyszukaną grzecznością Stanów Południowych.

— Pan jest południowcem — powiedziałem.

— Z Georgii, sir — ukłonił się i uśmiechnął, jak tylko urodzony południowiec potrafi się kłaniać i uśmiechać.

Pogodny i życzliwy był wyraz jego twarzy, a jednak usta tego człowieka były najokrutniejszą ze szram, jaka imitowała kiedykolwiek usta na ludzkiej twarzy. Była to szrama. Nie sposób określić inaczej tych odpychających, bezkształtnych ust o cienkich wargach, ust, które tak uprzejmie wypowiadały same grzeczności. Odruchowo spojrzałem na jego ręce. Jak ręce pierwszego oficera były grubokościste, zdeformowane z rozbitymi i zdefasonowanymi kostkami. A potem podniosłem wzrok z tych wymownych rąk i spojrzałem mu znowu w niebieskie oczy. Przesłonięte były błonką światła, lśnieniem szlachetności i serdeczności, ale wyczułem, że poza tym lśnieniem nie ma ani szczerości, ani miłosierdzia. Poza tym powierzchownym lśnieniem było coś zimnego i strasznego — skradało się to i czyhało, i śledziło — coś kociego, wrogiego śmiertelnie. Poza tą błonką łagodnego światła i iskrą towarzyskiej uprzejmości kryła się istota żywa, przerażająca, która urobiła usta tego człowieka na szramę. To, co wyczułem w tych oczach zmroziło mnie do szpiku kości, przejęło wstrętem i doznaniem obcości.

Gdy tak stałem przy Mr. Mellaire, rozmawiałem z nim, wymieniałem z nim uśmiechy i uprzejmości, doznawałem uczucia, które ma człowiek na puszczy, albo w dżungli, wiedząc, że śledzą go nieustannie ślepia niewidzialnych dzikich bestyj. Bez blagi przerażony byłem tym, co leżało przyczajone w czaszce Mr Mellaire. Przywykliśmy identyfikować powierzchowność, cechy zewnętrzne człowieka, z duchem, który go ożywia. Ale metoda ta zawodziła w zastosowaniu do drugiego oficera. Twarz jego,  postać, maniery i łatwość obejścia to była jedna istota, w której on sam, istota druga, całkiem od pierwszej odmienna, leżał przyczajony.

Spostrzegłem Wadę, stojącego we drzwiach kajutowych i czekającego widocznie na rozkazy. Skinąłem nań i miałem już iść za nim, gdy Mr. Pike znacząco spojrzał na mnie i powiedział:

— Jedną chwilę, Mr. Pathurst.

Wydał jakiś rozkaz drugiemu oficerowi, który, wykręciwszy się na pięcie, ruszył na dziób. Zatrzymałem się i czekałem, co mi ma powiedzieć, lecz Mr. Pike odezwał się dopiero, gdy drugi porucznik oddalił się tak, że nie mógł go usłyszeć. Wówczas nachylił się do mnie i powiedział:

— Niech pan nikomu nie wspomina, ile mam lat. Co roku, podpisując rolę, — podaję o rok mniej. Teraz według roli mam pięćdziesiąt cztery lata.

— I nie dałbym panu więcej — odpowiedziałem z nonszalancją, choć było to moje głębokie przekonanie.

— Bo mnie moje lata nie ciążą. W pracy i wszelkim hazardzie zdystansuję najtęższego młokosa. Więc niech pan nikomu nie mówi, w jakim jestem wieku, Mr. Pathurst. Szyprowie przestają cenić oficerów, którzy mają pod siódmy krzyżyk. Tak samo i armatorzy. Spodziewałem się dostać dowództwo tego statku i byłbym je dostał niezawodnie, ale stary popsuł mi szyki, wracając na morze. Jakby potrzebował pieniędzy — ten sknera!

— Czy jest zamożny? — spytałem.

— Zamożny! Gdybym miał dziesiątą część jego majątku, mógłbym osiąść na fermie w Kalifornii, hodować drób i opływać we wszystko, jak pączek w maśle — ba, gdybym miał jedną pięćdziesiątą tego, co sobie odłożył. Przecie on ma duży udział w tonażu Blackwoodów, a ich statkom zawsze sprzyjało szczęście i zawsze dawały zyski. Starzeję się, należy mi się dowództwo i właśnie miałem je dostać. I jak na złość stary dusigrosz wpada na pomysł wrócenia na morze i zajmuje koję, która mnie przypadłaby w udziale.

Zrobiłem krok ku wejściu do kajuty, ale jeszcze raz mnie zatrzymał.

— Mr. Pathurst, nie powie pan nikomu o moim wieku?

— Ależ nie, niech pan będzie spokojny, Mr. Pike — zapewniłem go.

ROZDZIAŁ III

Przeziębłem się do szpiku kości. To też doznałem prawdziwej ulgi, wszedłszy do ciepłej i wygodnej kajuty. Wszystkie drzwi wewnętrzne były pootwierane, tworząc jakby obszerne mieszkanie lub dom wielorybniczy. Wejście z głównego pokładu po lewej stronie prowadziło do wielkiego, wyłożonego kosztownym dywanem korytarza — hallu. Na ten hall wychodziły z lewej strony drzwi pięciu kabin: pierwsza z rzędu — kabina pierwszego oficera, następnie — dwa gabinety z przepierzeniem wyjętym, zamienione w kabinę dla mnie; potem — kabina stiuarda a przyległa i ostatnia z rzędu kabina służyła za garderobę.

Po przeciwnej stronie hallu znajdowały się pomieszczenia, bliżej przeze mnie niezbadane, choć wiedziałem, że mieszczą; się tam łazienki, sala jadalna, która w gruncie rzeczy była obszernym salonem, apartamenty kapitana i, niezawodnie, apartamenty Miss West. Nuciła, krzątając się przy rozpakowywaniu. Kredens stiuarda poza skrzyżowaniem korytarzy i schodami, wiodącymi do strażnicy na pomoście rufy, mieścił się strategicznie po środku jego pola działania. A więc po prawej stronie kredensu znajdowały się saloniki kapitana i Miss. West, nawprost — sala jadalna i główna kajuta, po lewej zaś stronie — kabiny, opisane już, a z tych dwie moje.

Poszedłem wzdłuż hallu ku rufie. Drzwi znalazłem otwarte do wnętrza rufy Elsynory. Było to jedno obszerne pomieszczenie, mające conajmniej trzydzieści pięć stóp od burty do burty, od piętnastu do osiemnastu stóp długości, zaokrąglone, oczywiście podług linii rufy okrętowej. Był to rodzaj składu. Stały tam umywalki, dużo komód, leżały sztuki płótna, wisiały szynki, połcie słoniny. Schodnia wiodła w górę do małej luki w pokładzie rufy; w pokładzie wnętrza była również luka.

Przemówiłem do stiuarda, starego Chińczyka z goloną głową i o ruchach zwinnych, którego nazwiska przez cały czas podróży nie dowiedziałem się, choć zapamiętałem, że liczy sobie lat pięćdziesiąt sześć.

— Co tam jest? — pytałem, wskazując na lukę w pokładzie wnętrza.

— Być lazaret — odpowiedział.

— A kto tu jada? — wskazałem na stół i dwa krzesła okrętowe na śrubach.

— Być drugi stół. Druga oficer i cieśla jeść przy ten stół.

Potem dałem wskazówki Wadzie, jak ustawić moje rzeczy, a załatwiwszy najniezbędniejsze, spojrzałem na zegarek. Było jeszcze wcześnie, zaledwie parę minut po trzeciej. Wyszedłem tedy na pokład, by przyjrzeć się przybywającej załodze.

Ale holownik z załogą już przybył. Tylko przed kasztelem śródokręcia zastałem paru maruderów, którzy ociągali się z wejściem do przedniego kasztelu. Byli pijani. Bardziej wyniszczonych, nędznych, wstrętnych ludzi nie spotykałem jeszcze w żadnej spelunce.

Mieli na sobie łachmany. Twarze ich były obrzmiałe, okrwawione i brudne. Nie twierdzę, by wyglądali na łotrów. Nie, byli tylko brudni i ohydni. Wszystko w nich było odpychające, wygląd, język, którym się posługiwali, i sposób postępowania.

— Zwijać się! Żwawo! Zbierać no graty do kasztelu !

Mr. Pike rzucił te słowa ostro z pomostu. Przez całą długość Elsynory z rufy na dziób, poprzez kasztel śródokręcia i przedni kasztel biegł pomost lekki i smukły ze stalowych prętów i desek.

Gdy padł ten rozkaz z ust pierwszego oficera, ludzie chwiejnie odwrócili się, wlepiając w niego wzrok ponury. Ledwie paru z pośród tych oberwańców zdradziło gotowość wypełnienia rozkazu, zabierając się niezgrabnie do rozrzuconych swych rzeczy. Reszta przerwała pijane lamenty i patrzyła na oficera z podełba. Osobnik z twarzą, którą szalony bóg jakiś ulepił z magmy cielesnej i rozgniótł, niejaki, jak potem się dowiedziałem, Larry, wybuchnął przeraźliwym śmiechem i plunął bezczelnie na pokład. Z całym rozmysłem odwrócił się do swych towarzyszy, pytając głośno, ochrypłym głosem:

— Kto do ciężkiej cholery, ten stary grzmot, nie przymierzając ?

Olbrzymia postać Mr. Pika wyprężyła się konwulsyjnie, ogromne jego łapy zacisnęły się kurczowo na poręczy balustrady. Ale nie były to mimowolne odruchy. Nie stracił panowania nad sobą.

— Zabierać się wy tam — powiedział. Nie będę się z wami wdawał. Włazić do kasztelu!

I z tymi słowy, odwrócił się i poszedł na tył, do miejsca, gdzie holownik się odcumowywał. A więc tyle było warte jego całe perorowanie o żelaznym bacie? Dopiero później domyśliłem się, jaka była przyczyna tej tolerancji. Przypomniałem sobie, że, idąc ku rufie, widziałem Kapitana Westa, opartego o balustradę u samej schodni juty, i że patrzył on ku przodowi.

Liny holownika odrzucono. Przypatrywałem się z zainteresowaniem manewrowi odbijania, aż holownik wycofał się rufą poza okręt. W tejże chwili doleciał mnie dziwaczny jazgot, rzekłbyś, szczekanie i wycie. Były to liczne, zmięszane głosy pijanych przybyszy, wołające, że człowiek wypadł za burtę. Drugi oficer zeskoczył po schodni juty i minął mnie, pędząc ku przodowi. Pierwszy oficer, którego wypadek zastał na filigranowym, biało malowanym pomoście, rzekłbyś, na pomoście z sieci pajęczej, wprawił mnie w zdumienie swą zwinnością. Przebiegł wzdłuż pomostu od kasztelu śródokręcia, wskoczył na okrytą brezentem szalupę i wychylił się za burtę. Nim marynarze zdążyli wleźć na poręcz nadburcia, już wśród nich był drugi oficer i on to rzucił zwój liny z nadburcia.

Uderzyła mnie szczególnie umysłowa i fizyczna sprawność tych dwóch oficerów. Choć byli obaj w starszym wieku — pierwszy oficer miał lat sześćdziesiąt dziewięć, a drugi, conajmniej, pięćdziesiąt — umysł ich i ciała działały z prężnością i dokładnością stalowych sprężyn. Działali sprawnie. Byli ze stali. Spostrzegali wszystko w lot, decydowali się i działali błyskawicznie. Byli, rzekłbyś, z innej gliny, niż ich podwładni. Marynarze, będąc świadkami wypadku i znajdując się na jego miejscu, krzyczeli, oszołomieni i bezradni, ciężko myśląc, ciężej jeszcze się poruszając, wła zili na poręcz nadburcia. Przez ten czas drugi oficer zeskoczył po stromej schodni rufy, przebiegł dwieście . stóp pokładu, wskoczył na poręcz nadburcia, zorientował się w położeniu i rzucił zwój liny na wodę.

W taki sam sposób zareagował Mr. Pike. On i Mr. Mellaire byli panami tych nędznych kreatur, dzięki sprawności swej woli. Doprawdy, różnili się od swych podwładnych bardziej, niźli ci ludzie różnili od Hotentotów i od małp.

Ja również w owej chwili stałem na wielkim knechcie od kabla, skąd mogłem już widzieć człowieka, zdającego się rozmyślnie odpływać od okrętu. Był to jakiś ciemnoskóry syn Śródziemnego Morza, a twarz — mignęła mi zaledwie przed oczami — miał skurczoną konwulsyjnie. Jego czarne oczy ożywiał błysk obłędu.

Lina rzucona została przez drugiego oficera z taką dokładnością, że padła poprzez plecy płynącego. Musiał kilkakrotnie wodę rozgarnąć, nim ręce z niej wy plątał. Coś dziko wykrzykiwał i machał rękoma z emfazą. W podniesionym jego ręku błysnęła klinga długiego noża.

Dzwonienie dochodziło z holownika, który zaczął manewrować, chcąc przyjść człowiekowi w wodzie z pomocą. Ukradkiem spojrzałem na Kapitana Westa. Przeszedł na lewą stronę rufy i z rękoma w kieszeniach spoglądał to na miotającego się w wodzie człowieka, to na holownik. Nie wydawał żadnych rozkazów, nie zdradzał najmniejszego zainteresowania wypadkiem i wyglądał, śmiało rzec można, na zupełnie przypadkowego widza.

Pływak zdawał się teraz zajęty zrzucaniem z siebie ubrania. Ukazało się nagie ramię, potem drugie.

Miotając się tak, zapadał czasami pod powierzchnię, lecz za każdym razem się wynurzał, potrząsając nożem i wrzeszcząc przeraźliwie coś zagmatwanego i bez sensu. Usiłował nawet ujść przed holownikiem, przepływając pod nim.

Poszedłem na przód i jeszcze zdążyłem zobaczyć, jak windowano szaleńca przez nadburcie Elsynory. Był zupełnie nagi, pokryty krwią i trząsł się w ataku furii. Pokrajał się i pozacinał w wielu miejscach. Z rany w przegubie ręki krew tryskała za każdym uderzeniem pulsu. Przejmował mnie wstrętem, nie było w nim nic ludzkiego. Zdarzyło mi się widzieć skaleczonego orangutanga w ogrodzie zoologicznym i, bez przesady, kreatura ta ze zwierzęcą twarzą, ruszającą się bezustanku i bełkocząca, przypominała mi tego orangutanga. Marynarze okrążyli go, podtrzymywali i ciągnęli, on zaś w dalszym ciągu śmiał się przeraźliwie i rzucał radosne okrzyki. Podbiegłszy z obu stron, oficerowie zmietli marynarzy z drogi, odebrali im wariata, odciągnęli go po pokładzie ku śródokręciu i zawlekli do kajuty śródokrętowej. Zaimponowała mi siła oficerów. Słyszałem o nadludzkiej sile furiatów, a jednak ten osobnik był w ich rękach jak wosk. Kiedy wariat leżał już na koi, Mr. Pike jedną ręką przygwoździł go do niej i trzymał w tej pozycji. Mr. Mellaire przez ten czas pobiegł po sznur dla skrępowania rąk szaleńcowi.

— Tfu! — wykrzywił się Mr. Pike do mnie z grymasem, imitującym uśmiech. — Widziałem dużo wariackich załóg w moim życiu, ale takiej jak ta, nie pamiętam.

— Co pan zamierza z nim zrobić ? — zapytałem. — Ten człowiek umrze z upływu krwi.

— I krzyżyk na drogę — odparł szybko. — Będziemy z nim mieli masę kłopotu, nim go gdzie uda się spławić. Gdy się uspokoi, zaszyję mu rany; ba zaszyję mu je tak, czy owak, choćbym mu dać musiał szczutka w nos.

Znowu spojrzałem na potężne łapy oficera. Niezawodnie pięści tego olbrzyma, to też był środek uśmierzający. Wyszedłszy na pokład, zobaczyłem na rufie niewzruszonego Kapitana Westa, stojącego ż rękoma w kieszeniach z wzrokiem, utkwionym w błękitną rysę w północno-wschodniej połaci nieba. Bardziej, niźli oficerowie, bardziej, niźli furiat i bezwstyd pijanej załogi, widok niewzruszonej tej postaci z rękoma w kieszeniach wpoił we mnie przekonanie, że znajduję się w świecie, różnym od wszystkiego, z czym się dotąd w życiu spotykałem.

Wada przerwał mi wątek myśli, meldując, że proszą mnie do kajuty i Miss West czeka z herbatą.

ROZDZIAŁ IV

Gdy wchodziłem do kajuty uderzył mnie kontrast między kajutą, a resztą okrętu. Elsynora zdawała się krainą kontrastów zdumiewających. Zamiast zimnego, twardego pokładu, pod stopami miałem dywan miękki i puszysty. Byłem przed chwilą w kabinie nędznej i ciasnej o ścianach z nagiego żelaza, a o parę kroków — ten obszerny i piękny apartament. Wciąż jeszcze dzwoniły mi w uszach wrzaski marynarzy, przed ocza mi stały mi, jak żywe, ich nabrzmiałe - z przepicia, wstrętne twarze, a powitała mnie uśmiechem szykowna kobieta o delikatnych rysach; siedziała ona u wschodniego stolika z laki, zastawionego serwisem z kantońskiej porcelany. Dokoła panował spokój i umiar. Stiuard o twarzy, pozbawionej wszelkiego wyrazu, cicho, jak cień ledwie dostrzegalny, wślizgiwał się do kajuty, podawał coś i wyślizgiwał się zupełnie bez szmeru.

Nie od razu przyszedłem do siebie po wstrząsie, doznanym na pokładzie, i Miss West, podając mi filiżankę herbaty, zaśmiała się:

— Widzę, jest pan pod wrażeniem. Stiuard mówił mi, że człowiek wyskoczył za burtę. Sądzę, że zimna kąpiel musiała go otrzeźwić.

Byłem urażony jej nieczułością.

— To wariat — powiedziałem. — Okręt dla niego to nieodpowiednie miejsce. Powinno go się odstawić na brzeg do szpitala.

— W takim razie musielibyśmy wysłać na brzeg . dwie trzecie naszej załogi — wszyscy oni tacy,

— Ależ — odpowiedziałem — ten człowiek okropnie się poranił. Może umrzeć od upływu krwi.

Podając mi filiżankę, spojrzała na mnie poważnie i badawczo, a w następnej chwili w oczach jej zaigrała iskra uśmiechu. Potrząsnęła głową.

— O, Mr. Pathurst, niech pan się nie zraża tym głupstwem zaraz na wstępie. Takie rzeczy są zwykłymi wydarzeniami. Przyzwyczai się pan do tego. Niech pan tylko weźmie pod uwagę, co za kreatury z pod ciemnej gwiazdy zaciągają się na okręty. Temu człowiekowi nic nie grozi. Może pan być pewny, że Mr. Pike opatrzy mu rany. Nigdy jeszcze nie żeglowałam z Mr. Pikiem, ale słyszałam o nim wiele. Mr. Pike zastąpi od biedy chirurga. Podobno podczas ostatniej podróży szczęśliwie dokonał amputacji i tak był swym sukcesem przejęty, że chciał zająć się cieślą okrętowym, który cierpiał na pewnego rodzaju nieżyt żołądka. Mr. Pike tak pewny był swej diagnozy, że chciał płacić cieśli, byle się zgodził na wycięcie wyrostka robaczkowego. Urwała i roześmiała się serdecznie, po chwili zaś dodała: — Mówią, że ofiarowywał mu dziesiątki funtów tytoniu. Chciał sobie kupić pacjenta!

— Ale czy nie zagraża bezpieczeństwu okrętu — odezwałem się — obecność na nim takich wariatów?

Wzruszyła ramionami, jakby nie miała zamiaru mi odpowiedzieć i dopiero po chwili odpowiedziała.

— To nic nie znaczący wypadek. Zawsze znajdzie się parę wariatów, lub idiotów w załodze każdego okrętu. I przybywają ci ludzie zawsze w nietrzeźwym stanie, miotając się i szalejąc. Pamiętam raz, dawno już, gdy wyruszaliśmy z Seattle, jaką zdumiewającą rzecz zrobił jeden taki wariat. Nie zdradzał żadnych cech obłąkania. Nagle, najniespodziewaniej w świecie pochwycił dwóch gońców z gospody marynarskiej i wyskoczył z nimi za burtę. Odpłynęliśmy tego dnia, nim ciała znaleziono.

Znowu wzruszyła ramionami.

— Cóżby pan zrobił na naszym miejscu? Morze jest bezwzględne, Mr. Pathurst, A na naszych marynarzy dostajemy ludzi najgorszego gatunku. Aż się dziwię czasami, skąd ich biorą. A robimy z nich mimo to, co się da, i jakoś zmuszamy ich do wykonywania pracy i do pomagania nam w naszym zadaniu. Ale to są ludzie upadli. Rekrutują się z mętów społeczeństwa. Słuchając jej, patrząc na nią, na delikatne jej rysy, czując jej kobiecość, podziwiając jej strojną suknię, przeciwstawiając wszystkie te wartości koszmarowi brutalnych twarzy i łachmanów, musiałem przyznać jej pewną rację, zważywszy wszystko na czysty rozum. A jednak w głębi duszy byłem dotknięty jej oschłością serca i nonszalancją, z jaką wypowiadała swe poglądy. Właśnie dlatego, że była kobietą, istotą zupełnie odmienną, niż ci niewolnicy morza, tak trudno było mi pogodzić się z faktem, że wyszła również z twardej szkoły morza.

— Uderzyła mnie... jakby to powiedzieć... sang froid ojca pani podczas tego wypadku — rzuciłem.

— Nie wyjął pewno rąk z kieszeni? — zawołała. Oczy jej zabłysły, gdy skinąłem potakująco głową.

— Wiedziałam od razu! Taki ma już sposób. Widziałam go tak nieraz. Pamiętam, gdy byłam dziewczynką dwunastoletnią — mama wtedy została sama w domu — wpływaliśmy do portu w San Francisco. Było to na Dixie, statku niemal tak wielkim, jak Elsynora. Dęła mocna morka i papa nie wziął holownika. Żeglowaliśmy wprost przez Golden Gate w górę portu wzdłuż nabrzeży San - Francisco. Był przytem wartki przypływ, i cała załoga, obie wachty, na gwałt zwijała żagle.

Wina była po stronie kapitana parowca. Źle obliczył naszą szybkość i usiłował przejść przed naszym dziobem. Nastąpiło zderzenie i dziób Dixie werżnął się w parowiec, w kajutę i wnętrze towarowe. Na parowcu były setki pasażerów, mężczyzn, kobiet i dzieci. Papa przez cały ten czas ani razu nie wyjął rąk z kieszeni. Posłał pierwszego oficera na dziób, by miał nadzór nad ratowaniem pasażerów, którzy drapali się po naszym bukszprycie i przez bak dziobu; tonem najzwyklejszym w świecie jakby poprosił kogoś u stołu o podanie masła, powiedział drugiemu oficerowi, by podniesiono wszystkie żagle. I dał mu dokładne wskazówki, od jakich żagli mają zaczynać.

— Ale poco kazał podnieść, wszystkie żagle?

— Bo zorientował się w sytuacji. Czyż pan nic rozumie, że parowiec był rozłupany naroścież? Utrzymywał się na powierzchni tylko dlatego, że dziób Di-xie był szczelnie wbity w jego bok nakształt klinu, więc trzymając się pod wiatrem, w dalszym ciągu utrzymywał dziób Dixie wciśnięty w parowiec.

— Byłam okropnie wystraszona. Ludzie, którzy wyskoczyli, lub wypadli w morze, tonęli w moich oczach po obu stronach Dixie, sunącej wzdłuż nabrzeży. Ale pokrzepiał mnie widok papy, który był taki, jak zawsze; z rękoma w kieszeniach chodził powoli po pomoście, tam i z powrotem, rzucając rozkazy do sternicy — musiał, widzi pan, manewrować Dixie pośród masy statków — to znów, czuwając nad pasażerami, przedostającymi się na nasz dziób i tłoczącymi się na pokładzie, wybiegając co chwila wzrokiem przed siebie i wypatrując drogę między stojącymi na kotwicy statkami. Od czasu do czasu rzucał okiem na biedaków tonących po obu stronach okrętu, ale się ich losem nie przejmował.

— Naturalnie, dużo ludzi potonęło, ale dzięki swej zimnej krwi, dzięki temu, że nie wyjmował przez cały czas rąk z kieszeni, ocalił setki ludzi od niechybnej śmierci. Dopiero, gdy nie było już nikogo na parowcu — posłał na nieszczęsny statek ludzi, aby się przekonali — zmniejszył ożaglenie.Dixie. I parowiec zatonął w mgnieniu oka.

Urwała i patrzyła na mnie z ogniem w oczach i czekając na słowa uznania, których jej nie poskąpiłem.

— To musiało być wspaniałe — zgodziłem się z zapałem. — Podziwiam ludzi, umiejących zdobyć się na spokój ducha w niebezpieczeństwie. Zachować spokój w podobnych okolicznościach wydaje mi się czymś nieziemskim i nadludzkim. Nie wyobrażam sobie, bym potrafił się na to zdobyć; pewien jestem, że, kiedy się ten biedak miotał na morzu, cierpiałem więcej, niż wszyscy pozostali, razem wzięci.

— Papa cierpi bardzo — zaoponowała lojalnie — tylko tego nie okazuje.

Skinąłem głową, widząc, że mnie nie zrozumiała.

ROZDZIAŁ V

Gdy wyszedłem po herbacie na pokład, widać już było holownik, który miał nas wyholować w dół Chesapeake Bay na pełne morze. Marynarze wysypywali na pokład z przedniego kasztelu. Wywoływał ich Sundry Buyers. czule przyciskając co chwila brzuch swoiobu rękoma. Drugi jakiś człowiek pomagał mu w tym trudnym zadaniu. Spytałem Mr. Pika, kto to taki.

— Nancy, mój bosman. Czy nie okaz? — brzmiała odpowiedź, a z tonu jej wywnioskowałem, że „Nancy" to szydercze przezwisko.

Nancy nie mógł mieć więcej, niż trzydzieści lat, choć wyglądał na człowieka już wiekowego. Był bezzębny i posępny, i niemrawy. Miał oczy szyfrowego koloru i mętne, jak ił, a golona twarz była woskowa. Wąski w ramionach, z zapadłą, piersią i głęboko zapadłymi policzkami wyglądał na zaawansowanego suchotnika. Sundry Buyers mało miał sił żywotnych, ale Nancy jeszcze mniej od niego. I to byli bosmani — bosmani pięknego amerykańskiego żaglowca, Elsynory. Nigdy jeszcze nie spotkało mnie tak kompletne rozczarowanie.

Biło po prostu w oczy, że te dwa zdechlaki bały się ludzi, którym mieli bosmanić. A marynarze! Gromada rasowych potępieńców, przy których zblakłyby płótna Doré. Po raz pierwszy zobaczyłem ich w komplecie i nie dziwiłem się bosmanom, że się ich bali. Nie szli oni po ludzku, ale się wlekli ze spuszczonymi głowami. Niektórzy nawet potykali się, jak pijani, jak gdyby gonili resztkami sił.

A co za twarze! Przyszło mi na myśl to, co Miss West powiedziała przed chwilą — że wśród załogi każdego statku znajdzie się kilku obłąkanych lub matołków. Ale tu wszyscy wyglądali na wariatów, lub idiotów. I ja z kolei musiałem zadać sobie pytanie, skąd można było wygrzebać taką gromadę pokurczów. Każdemu coś brakowało. Członki powykręcane, twarze pokurczone konwulsyjnie; i prawie bez wyjątku byli mniej niż średniego wzrostu. Było kilku rosłych dryblasów, ale za to z zupełnie bezmyślnymi twarzami. Jeden był dobrze zbudowany, bez wątpienia, Irlandczyk, ale również bez wątpienia skończony wariat. Wychodząc z kasztelu, mruczał i gadał do siebie. Mały, zgarbiony, zbakierowany człowieczek, z głową wykręconą na bok, z miną najprzebieglejszą, z najzłośliwszą twarzą w świecie, rzucił obłąkanemu Irlandczykowi jakiś sprośny koncept, zwąc go O'Sul-livanem. Ale O'Sullivan nie zwrócił nań najmniejszej uwagi i bełkotał w dalszym ciągu. Depcząc po piętach małemu, zbakierowanemu człowieczkowi, ukazał się nadmiernie wybujały i otyły bałwan, a za nim jeszcze wyższy i tak chudy, że kości jego cudem tylko zdawały, się trzymać w kupie.

W ślad za tym wędrującym szkieletem nadeszła najdziwaczniejsza kreatura, jaką widziałem w życiu. Było to połamane homo, jak od wielkiego bólu, jakby zszedł z madejowego łoża, z tysiącoletniej tortury. Miał twarz zmaltretowaną niedorozwiniętego fauna. Jego duże czarne oczy były błyszczące, żywe i pełne bólu; biegały pytając od twarzy do twarzy i z przedmiotu na przedmiot. Były tak żałośnie niespokojne, jakby wiecznie usiłowały pochwycić klucz jakiejś zagmatwanej i groźnej zagadki. Dopiero później dowiedziałem się, co tkwi poza wyrazem tych oczu. Był głuchy jak pień, bo bębenki mu pękły od wybuchu kotła, który, zresztą, zrujnował mu cały organizm.

Stiuard stał w drzwiach kambuza i przyglądał się załodze z daleka. Na jego bystrej, inteligentnej twarzy Azjaty z przyjemnością spoczęły na chwilę moje oczy. Również pełna życia była twarz Kciuka, który wyskoczył z kasztelu z chichotem. Ale i ten był jak inni. Był to karzeł, a że miał dobry humor i niewysoką inteligencję, doskonal© nadawał się na klowna.

Mr. Pike przystanął na chwilę. Gdy tak stał i krytycznym okiem taksował swych marynarzy, ja obserwowałem jego samego. Wyglądał na handlarza bydła, oburzonego gatunkiem towaru, który mu dostarczono.

— Każdemu coś brakuje, piątej klepki, czy tam jeszcze czegoś — mruknął stary wyga.

A w dalszym ciągu rzędem wychodzili: jeden — blady z biegającymi oczyma, w którym natychmiast rozpoznałem palacza opium; drugi — drobny zasuszony starzec, — z pobróżdżoną twarzą i paciorkowatymi, złośliwymi oczyma; trzeci — mały, zażywny człowiek, który wydał mi się najnormalniejszy z całej galerii tych indywiduów. Mr. Pike miał jednak bardziej wyrobione oko.

— Co z wami? — warknął na niego.

— Nic sir — odpowiedział osobnik, zatrzymując się jak wryty.

— Jak się nazywacie?

Mr. Pike, ilekroć odzywał się do marynarza, zdawał się warczeć.

— Charles Davis, sir.

— Dlaczego kulejecie?

— Ja nie kuleję, sir — człek odpowiedział z należytym szacunkiem i zwolniony skinieniem, odszedł rześkim krokiem, rzucając zamaszyście rękoma.

— To marynarz, jak się patrzy — mruknął pod nosem pierwszy oficer — ale założyłbym się zarówno o funt tytoniu, jak o miesięczną pensję, że coś z nim nie jest w porządku.

Zdawało mi się, że przedni kasztel wszyscy już opuścili, ale Mr. Pike był snadź odmiennego zdania, bo warknął na bosmanów:

— A wy, co do diaska, robicie? — Drzemkę sobie ucięli jak Boga kocham. Niebieskie ptaki, psia...! Właźcie mi kpy do środka i wyrzucić mi tych drabów na zbity łeb!

Sundry Buyers przycisnął swój brzuch z całą pieczołowitością i zawahał się. Nancy z twarzą skazańca niechętnie wszedł do kasztelu. Po chwili doszły nas z wewnątrz przekleństwa, ordynarne, plugawe i przynaglenia, raczej prośby Nancy, wypowiedziane niepewnym, błagalnym tonem.

Uderzył mnie ponury, dziki po prostu wyraz twarzy Mr. Pika, to też spodziewałem się, że zaraz wychyną z kasztelu Bóg wie jakie potwory. Tymczasem, ku memu zdziwieniu, wyszło trzech drabów, wyglądających o całe niebo lepiej od hałastry, która przed nami przedefilowała. Przypuszczałem, że na ich widok Mr. Pike się rozchmurzy, że wyczytam na jego twarzy zadowolenie. Ale nic podobnego. Jego niebieskie oczy tak się zwęziły, że pozostały z nich tylko dwie szparki, a wargi podniosły w kątach, aż upodobnił się zupełnie do warczącego i szczerzącego zęby psa.

Ale wróćmy do trzech maruderów. Wszyscy trzej byli małego wzrostu i młodzi ludzie, tak między dwudziestym piątym, a trzydziestym rokiem życia... Mieli na sobie odzież tanią, ale schludną, a po ich ruchach i kształtach, uwypuklonych w tym przyodziewku, znać było fizyczną sprawność. Twarze inteligentne o rysach ostrych. Lecz czułem w nich coś dziwnego, czego nie umiałem określić.

Nie byli to źle odżywieni, zatruci wisky biedacy, tacy, jak reszta marynarzy, ludzie, którzy po przepiciu pobranej płacy głodowali na brzegu, a otrzymawszy awans na nową. podróż, natychmiast go również zostawiali w szynku. Nie, ci, przeciwnie byli gibcy i sprężyści. Władali sobą, poruszali się szybko i dokładnie. Patrzyli na mnie kombinującymi, wszystko dostrzegającymi oczami. Wydawali się tak życiowo mądrzy, tak zimni, tak pewni siebie. Dałbym głowę., że nie byli marynarzami. Z drugiej strony nie uważałbym ich za lądowców. Należeli do typu, z którym się jeszcze w życiu nie spotykałem. Najlepiej zrezygnuję z wszelkich prób dania ich charakterystyki i opiszę po prostu, co zaszło.

Przechodząc przed nami obrzucili z kolei Mr. Pika obojętnymi, ostrymi spojrzeniami.

— Jak się nazywacie — wy ? — szczeknął Mr. Pikę na pierwszego z tej trójki, który wyglądał na irlandzkiego Żyda. Nos miał niewątpliwie żydowski, a niewątpliwie irlandzkimi były jego oczy i szczęka, i górna warga.

Wszyscy trzej zatrzymali się natychmiast i, choć nie spojrzeli na siebie wprost, zdawali się naradzać w milczeniu. Drugi z tego trio, w którego żyłach płynęła, Bóg raczy wiedzieć, jaka krew, semicka, babilońska, czy łacińska, dał sygnał alarmu. O, nie było to nic wyraźnego, ani mrugnięcie okiem, ani skinienie. Wątpiłem nawet, czy to był sygnał, czy go naprawdę uchwyciłem w locie, a jednak miałem to głębokie przekonanie, że drugi numer ostrzegł swych towarzyszy. Czy cień jakiś przeleciał mu przez oczy, czy jakiś błysk nagłego światła, czy też co innego, dość, że ostrzegł towarzyszy.

— Murphy — odpowiedział zapytany.

— Sir — ryknął na niego Mr. Pike.

Murphy wzruszył ramionami na znak, że nie rozumie. Zrównoważenie tych ludzi, ich bezczelna pewność siebie — oto co mnie w nich zaimponowało najwięcej.

— Zwracając się do któregokolwiek z oficerów na tym statku, macie mu mówić „sir" — objaśnił Mr. Pike głosem szorstkim, jak tarka, i z twarzą odpychającą. — Rozumiecie.

— Tak... sir — przeciągnął Murphy z rozmyślną powolnością. — Rozumie...

— Sir! — ryknął Mr. Pike.

— Sir — powtórzył Murphy cicho i niedbale, wprawiając tym pierwszego oficera w większą jeszcze pasję.

— Murphy to dla mnie za długo — powiedział Mr. Pike — Nosey będziecie się zwali na tym statku. Rozumiecie?

— Rozumiem... sir — brzmiała odpowiedź przez samą miękkość i niedbalstwo tonu, przez sposób, w jaki ją rzucił marynarz, zuchwała. — Nosey Murphy ma być... sir.

I roześmiał się — wszyscy trzej się zaśmiali, jeżeli można nazwać śmiechem ich śmiech bezdźwięczny i bez drgnienia twarzy. Oczy ich tylko się śmiały bezradośnie i z całą zimną krwią.

Mr. Pike, oczywiście, niezbyt był zbudowany rozmową, z tymi odrażającymi kreaturami. Zwrócił się do ich przywódcy, tego, który dał sygnał ostrzegawczy i który wyglądał na mieszaninę wszystkiego, co śródziemnomorskie z wszystkim, co semickie.

— A wy, jak się nazywacie?

— Bert Rhine... sir — brzmiała odpowiedź, rzucona tonem równie łagodnym i niedbałym, i jedwabiście irytującym, co i odpowiedź jego towarzysza.

— A wy? — zwrócił się do trzeciego z rzędu, najmłodszego z tej trójki hultajskiej, człowieka ciemnookiego, z oliwkową skórą, o rysach klasycznych, ostrych i czystych jak na kamei. Przyszło mi na myśl, że musiał się urodzić w Ameryce i że rodzice jego na pewno byli emigrantami z Południowych Włoch — z Neapolu albo nawet z Sycylii.

— Twist... sir — odpowiedział w ten sam impertynencki sposób.

— Za długo — szydził Mr. Pike. — Będziecie się zwać Kid. Rozumiecie?

— Rozumię... sir, Kid Twist będę się zwać... sir.

— Kid, starczy.

— Kid... sir.

I trójka hultajska zaśmiała się swym cichym, bezradosnym śmiechem. Mr. Pikiem trzęsła furia, tym gwałtowniejsza, że nie miał pretekstu do wyładowania jej w rękoczynach.

— A teraz powiem wam do słuchu całej waszej paczce, żeby wam wyszło na zdrowie. — Głos pierwszego oficera zgrzytał od hamowanej wściekłości. — Już ja wiem, coście za tacy. Jesteście gniłki. Rozumiecie? Jesteście gniłki! I na tym statku będziecie traktowani, jak gniłki. Będziecie robić, co do was należy uczciwie, albo was rozumu nauczę. Niech tylko który sprobuje brać mnie na kawał, albo zrobi minę brania mnie na kawał, a zobaczy. Rozumiecie? A teraz marsz na przód, do windy!

Mr. Pike wykręcił na pięcie, ja zaś poszedłem z nim w stronę rufy:

— Co pan o nich myśli ? — zapytałem...

— O, to arcyszelmy — chrząknął. — Znam ten rodzaj. Przeszli przez ogień, wodę, miedziane rury i czarcie zęby. Szumowiny, męty społeczne.

Nie dokończył, bo u luki Nr. 2 trafiliśmy na prawdziwe widowisko. Na pokrywie luki leżało pięciu, czy sześciu ludzi a wśród nich ten łapserdak Larry, który zaraz po przybyciu na statek rzucił Mr. Pikowi wyzwisko — „stary grzmot". Larry nie wypełnił rozkazu, bo siedział oparty plecami o swój worek marynarski, który powinien był znajdować się w kasztelu. Zresztą, i on, i cała banda powinni byli w owej chwili puszczać w ruch windę.

Pierwszy oficer wszedł na! pokrywę luki. Olbrzymia jego postać piętrzyła się wysoko nad marynarzami.

— Wstać! — ryknął.

Larry zrobił wysiłek, by powstać, jęknął i opadł z powrotem bezsilnie.

— Nie mogę, sir. Byłem wlany tej nocy i spałem na Rynku Jeffersona. A rano zmarzłem na kość. Musieli mnie stamtond wygmerać.

— Aha, zmarzliście na kość... nie przymierzając, jak stary grzmot, he? — wyszczerzył zęby oficer.

— Niech i tak będzie, sir — odpowiedział Larry.

— I czujecie się teraz jak stary grzmot?

Larry zamrugał zmąconymi do dna, żałosnymi, małpimi oczami. Zwietrzył niebezpieczeństwo, choć nie wiedział, co mu właściwie grozi. Uczuł, że stoi nad nim schylony rutynowany dozorca niewolników.

— Już ja cię wystrychnę na starego grzmota, ty, capie! — zagrzmiał Mr. Pike w żargonie Larrego.

I oto, jakiej sceny byłem świadkiem. Proszę sobie przypomnieć, co powiedziałem o wielkich łapach Mr. Pika z palcami o wiele dłuższymi i dwa razy grubszymi, niż moje, i z masywnymi, jak rękojeść maczugi przegubami; równie masywne musiały być jego kości przedramienia i jego łopatki. Z dłonią otwartą końcami palców ledwie tknął twarzy Larrego, ten zaś, poderwany z pokładu, padł jak długi na swój wór marynarski.

Człowiek, leżący obok Larrego, wydał groźny pomruk i porwał się wojowniczo, chciał porwać się na nogi, ale nie zdążył. Grzbietem tejże prawej otwartej ręki Mr. Pike zdzielił go po twarzy, aż człowiek ów zwalił się na bok. Klaśnięcie było tak rozgłośne, jakby kto z bicza strzelił. Co za zdumiewająca siła! Przyszło to Mr. Pikowi bez najmniejszego wysiłku, jak niedźwiedziowi machnięcie łapą. Jaka ciężka musiała być ta łapa, skoro uderzony potoczył się bokiem i zleciał z pokrywy luki na pokład? Co za katapulta z kości i muskułów!

W tejże chwili, gzygzakując po pokładzie, ukazał się O'Sullivan. Nagle zaczął wybąkiwać namiętnie jakąś długą tyradę, która doszła uszu Mr. Pika. Błyskawicznie pierwszy oficer podskoczył do O'Sullivana, z pięścią gotową wystrzelić na kształt taranu.

— A to co ? — ryknął i powstrzymał rękę. Cofnął się, klnąc.

Bezwiednie rzuciłem okiem, czy Kapitan West jest na rufie i zauważyłem, że od rufy zasłaniała nas kajuta śródokręcia.

Nie zwracając najmniejszej uwagi na powalonego na pokład człowieka, Mr. Pike, stanął nad jęczącym Larrym. Pozostali ludzie, którzy przed chwilą jeszcze leżeli rozwaleni na pokrywie luki, stali już dokoła i czekali ulegle na rozkazy. Ja również czułem respekt dla siły, ujawnionej przez tego przerażającego człowieka z epoki żelaznego bicza. Dowiódł prawdziwości swych słów i roli, jaką odegrał za dobrych, dawnych czasów, kiedy pięść panowała wszechwładnie.

— Kto jest stary grzmot ? — spytał.

— Ja, sir — zajęczał Larry ze skruchą.

— Wstać!

Larry powstał bez najmniejszej trudności.

— Teraz ruszaj mi, trutniu, do windy! I wy reszta także!

I poszli ze zwieszonymi łbami, powłócząc nogami jak zagnane biczem dozorcy zwierzęta.

ROZDZIAŁ VI

Wdrapałem się na pomost po schodni ze strony przedniej nadbudówki (mieścił się w niej, jak się przekonałem, przedni kasztel, kambuz i oddział pomp) i poszedłem wzdłuż pomostu do miejsca u przedniegomasztu, skąd widać było załogę, podnoszącą kotwicę, Britania podeszła i ruszyliśmy.

Sporo ludzi manipulowało u windy i spełniało przeróżne czynności na baku). Załoga składała się właściwie z dwóch wacht), po piętnastu ludzi w każdej. Do tego dochodzili żaglownicy), chłopcy okrętowi, bosmani i cieśla okrętowy. Było ich prawie czterdziestu ludzi, ale co za ludzi! Byli posępni i niemrawi. Ani śladu w nich chęci do życia, energii, ruchliwości. Każdy krok, każdy ruch, zdawał się przychodzić im z trudem, jakby byli umarłymi, wyrzuconymi z trumien, albo chorymi, wywleczonymi z łóżek szpitalnych. Chorzy byli, zatruci wódką. Wycieńczeni byli i osłabli od niedostatecznego odżywiania. Ale, co najgorsze, byli upośledzeni na umyśle i wariaci.

Spojrzałem w górę na biegnące i krzyżujące się we wszystkich kierunkach liny, na stalowe maszty potężne, dźwigające wielkie stalowe reje, wyżej i wyżej, aż gdzie stalowe pnie masztów ustępowały miejsca smukłym drągom drewnianym, a liny i pręty na tle nieba tworzyły delikatny rysunek z nici pajęczej. Wydało mi się rzeczą niemożliwą, by takie nędzne wy- . bierki ludzkie były w stanie uruchamiać ten wspaniały okręt po przez burze i niebezpieczeństwa i żywiołową moc morza. Potem przyszli mi na myśl oficerowie, uprzytomniłem sobie arcy-sprawność, fizyczną i umysłową tych dwóch potężnych ludzi — Mr. Pika i Mr. Mellaire. Czyż ci dwaj ludzie byli w stanie zmusić resztę, tłum rozbitków życiowych do pracy, uczynić ich zdolnymi do podołania zadaniu ? No, ci dwaj przynajmniej byli zdolni do wielkich rzeczy, do ujarzmienia ludzi i morza. Jeżeli naprawdę potrafiliby tego dokonać, to nie miałem zielonego pojęcia o morzu.

Przeniosłem wzrok na zniekształcone, wygłodzone, wynędzniałe, potykające się szczątki ludzkie, które posępnie deptały kręgiem kabestanu. W duchu przyznałem rację Mr. Pikowi. Jakże różnili się oni od sprężystych i muskularnych junaków ze staroświeckich szybkobieżnych kliprów, od zatraceńców, rzucających się na swych oficerów, szczerbiących noże w krwawych rozprawach podczas każdej podróży. Ci zabijali i sami ginęli, ale pracowali, jak wszyscy diabli. Ale te wywłoki u windy — patrzyłem i patrzyłem, nie mogąc jakoś wyobrazić ich sobie wśród burzy leżących na rejach i ściągających rwane wichrem żagle, według słów Kiplinga z „nożami w ręku". Czemu nie śpiewali, podnosząc kotwicę? Dawnymi czasy, czytałem, zawsze podnosiło się kotwicę pod akompaniament pieśni synów morza w długich woskowych opończach i kapturach.

Znudziło mi się przyglądanie niezdarnym manewrom bezdomnych istot i ruszyłem ku tyłowi, rozglądając się na wszystkie strony po smukłym pomoście Elsynory. Była to piękna nadbudowa, mocna choć lekka, biegnąca wzdłuż całego statkuj w trzech napowietrznych przeskokach. Pomost opierał się na baku, stąd przerzucał się na kasztel przedni, stamtąd na dom śródokręcia, z niego zaś na rufę. Rufa, będąca w gruncie rzeczy dachem i nakryciem całego pomieszczenia kajutowego i zajmująca cały tył statku, była bardzo obszerna. Oddzielnie stała tylko sternica, półokrągła i półkryta na samym zaokrągleniu rufy i tuż przy strażnicy. Ze sternicy dwoje drzwi otwierało się do małej krytej galeryjki, z której wychodziło się do strażnicy i na schody prowadzące do pomieszczeń kajutowych na poziom pokładu.

Schodząc na dół po tych schodach, usłyszałem Miss West, która, nucąc, krzątała się i rozkładała swe rzeczy. Rumor, jaki czyniła w swej kabinie, był po prostu niepokojący. Zdawała się wkładać w to zajęcie całą duszę.

Przechodząc obok kambuza, wsunąłem głowę we drzwi, aby zaznajomić się ze stiuardem i uwiadomić go w uprzejmych słowach, że zdaję sobie sprawę z jego istnienia na tym okręcie. Rzucało się w oczy, że w małym jego królestwie wrzała wydajna i sprawna praca. Wszystko lśniło, cały sprzęt kuchenny był bez plamki i w zupełnym porządku. Stiuard poruszał się bezdźwięcznie. Cichszego służącego nie miałem nigdy na lądzie. Twarz jego była bez wszelkiego wyrazu, lub, jeśli kto woli, równie wyrazista, jak kamienna twarz Sfinksa. W kosych, czarnych jego oczach tliła się inteligencja.

— Co myślicie o załodze ? — zapytałem, aby czymś upozorować moje wtargnięcie do jego zamku.

— Załoga być całkiem wariat — odpowiedział prędko, trzęsąc głową ze wstrętem. — Za wielka wariat jeden w druga; Wszystko brakować piąta klepka. Tak. Niedobra. Zgniła. Wszystko na nic.

Tyle mi tylko powiedział, ale potwierdzało to mój własny sąd. Miss West mogła mieć rację, mówiąc, że w, załodze każdego okrętu jest kilku wariatów i idio tów, ale w załodze Elsynory było ich więcej, niż kilku. W rzeczywistości, jak miało się później okazać, załoga nasza nawet na te czasy upadku żeglugi żaglowej była poniżej poziomu przeciętnych załóg na żaglowcach.

Z prawdziwą przyjemnością rozejrzałem się po mojej kabinie (w gruncie rzeczy były to dwie kabiny), Bardzo mi się podobała. Wada wypakował i rozmieścił całą moją garderobę, a liczne półki napełnił książkami, które z sobą w podróż wziąłem. Wszystko było w porządku i na swoim miejscu, poczynając od mego przyrządu do golenia w szufladzie pod miednicą, moich gumowych butów i opończy na podorędziu, a kończąc na przyborach do pisania na biurku, przed którym półokrągłe, wyściełane skórą krzesło na śrubie zdawało się zapraszać. Szlafrok był wyłożony na widocznym miejscu. Pantofle również na zwykłym miejscu u łóżka wyglądały zachęcająco.

Tu, na rufie, wszędzie panował komfort, wszystko nosiło znamię inteligencji. A na pokładzie — koszmarny pomiot istot pozornie ludzkich, ale zniekształconych umysłowo i fizycznie na karykatury ludzkie. Tak, była to załoga niezwykła. Ujęcie jej w żelazne karby, w takie karby, by stała się zdolna do uruchamiania tej wielkiej skomplikowanej maszyny do żeglugi, maszyny, zwanej Elsynorą, zdawało się zadaniem, przekraczającym nawet siły Mr. Pika i Mr. Mellaire.

A kiedy, zasiadłszy głęboko w ruchomym krześle, otworzyłem drugi tom „Witaj i Żegnaj" Moora, opełzło mnie, może wskutek ciężkiego wrażenia wyniesionego z pokładu, uczucie, że podróż będzie katastrofal na. Rozejrzawszy się jednak po kabinie, uprzytomniłem sobie, jak w niej wygodnie i przestronno, zrozumiałem, że wygodniej mi na Elsynorze, niż na najwykwintniejszym z parowców pasażerskich, i otrząsnąłem, się z posępnych myśli. Starałem się nawet wyobrazić sobie, jak mi będzie dobrze między wszystkimi tymi książkami w ciągu całych miesięcy podróżowania, które przeznaczyłem na zapełnienie luk w mych literackich studiach.

Spytałem Wadę, czy przyjrzał się załodze. Nie, nie widział jej, ale stiuard mówi, że to najgorsza załoga, jaką widział we wszystkich odbytych podróżach.

— On mówić wszystko wariaty, nie marynarze, wszystko na nic — ciągnął Wada. — On mówić wszystka zwariowane i wielka być z tego nieszczęścia. Sam się przekonać — on tak mówi cały czas — przekonać się, przekonać. On dobra stara człowiek — pięćdziesiąt pięć lat, on mówić. Bardzo obrotna człowiek, jak na Chińczyk. Teraz po bardzo długa przerwa on wracać na morze. Przedtem mieć wielka interes w San-Francisko. Potem spaść na niego wielka nieszczęścia — policja. Policja powiedzieć on szumglować opium. Oh, wielka, wielka nieszczęścia. Ale on wziąć dobra adwokat. On nie pójść do, więzienia. Ale długa czas adwokat pracować, a kiedy nieszczęścia się skończyć, adwokat wziąć cała jego interes, wszystka pieniądz.. On dostawać sześćdziesiąt pięć dolara na miesiąc. Ale on nie być zadowolona. Załoga, cała wariat. Kiedy teraz skończyć podróż, on iść precz, na nowo zacząć interes w San - Francisco.

Później, gdy kazałem Wadzie otworzyć jeden z iluminatorów, doszło mnie bulgotanie wody u burty.

Szliśmy, tedy, na cumach Brytanii, holującej nas w dół Zatoki Chesapeak. Przyszło mi na: myśl, że jeszcze nie za późno. Mogłem łatwo puścić kantem całą wyprawę i zabrać się z powrotem na Brytanii, gdy będzie odcumowywać Elsynorę. Ale jednocześnie z wartem prutej przez okręt wody doszło mych uszu dyskretne podzwanianie chińskiej porcelany, którą stiuard na stół zastawiał. W kabinie było tak ciepło i wygodnie, a George Moor tak fascynujący.

ROZDZIAŁ VII

Obiad był wyśmienity, ponad wszelkie spodziewanie. Nabrałem wysokiego mniemania o kucharzu, którego jeszcze nie znałem. Miss West pełniła obowiązki gospodyni domu i dyrygowała stiuardem aż miło. Zdawali się doskonale zgrani. A widząc jak gładko to idzie, nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że to służący, który Bóg wie ile czasu przesłużył w domu Westów i chwyta w lot każde skinienie swej pani.

Pilot jadł w strażnicy, więc do stołu zasiadło tylko nas czworo, którzy mieliśmy odtąd przez całą podróż siadać razem u stołu. Kapitan West i Miss West siedzieli naprzeciwko siebie, ja zaś, siedząc po prawicy kapitana, miałem vis - a - vis Mr. Pika. W ten sposób miałem Miss West po prawej stronie, poza rogiem stołu.

Mr. Pike w ciemnym, kortowym ubraniu, które włożył do obiadu i które mu się odymało i fałdowało niemiłosiernie na ogromnych muskułach, na zgarbio nych plecach i barach. W ogóle me miał nic do powiedzenia. Ale, że jadał przez długie lata u kapitańskiego stołu, potrafił jeść przyzwoicie. Z początku myślałem, że obecność Miss West go onieśmiela, ale potem przekonałem się, że to obecność kapitana go krępowała. Bo kapitan miał specjalny sposób traktowania oficerów i powoli zacząłem zdawać sobie z tego sprawę. Mr. Pike i Mr. Mellaire, zdając się być z rasy zupełnie odmiennej, niż marynarze, przewyższali ich o całe niebo, ale równie wysoko nad swymi oficerami stał Kapitan West. Był to pogodny, czystej krwi arystokrata. Nie rozmawiał przy stole nigdy o sprawach okrętowych, ani też o jakichkolwiek innych sprawach z Mr. Pikiem. Natomiast stosunek Kapitana Westa do mnie był to stosunek człowieka, równego towarzysko. Byłem pasażerem. Miss West traktowała mnie W ten sposób, częściej jednakże od ojca odzywała się do Mr. Pika. A Mr. Pike, odpowiadając jej — tak, Miss, — albo — nie, Miss — jadł przyzwoicie i spod krzaczastych brwi rzucał na mnie poprzez stół przenikliwe spojrzenia. Studiował mnie stalowymi swymi oczami. Ja również obserwowałem go bacznie. Mimo, że przeszłość miał pełną brutalnych czynów, przewag bokserskich i krwi przelanej, powziąłem dla niego sympatię. Był uczciwy i szczery. Więcej jeszcze mi się spodobał, gdy wybuchnął naturalnym, młodym śmiechem podczas opowiadania przeze mnie komicznych historii. Zły z gruntu człowiek nie mógłby się tak śmiać. Rad byłem, że to on, a nie Mr. Mellaire miał przez całą podróż siedzieć naprzeciw mnie u stołu. A jeszcze bardziej rad byłem, że Mr. Mellaire wcale nie miał jadać z nami.

Ja i Miss West do spółki prowadziliśmy właściwie rozmowę. Miss West była hałaśliwa, pełna życia i wesołości. Zauważyłem po raz wtóry, że delikatnemu owalowi jej twarzy, dowodzącemu jakby fizycznej słabości, zadawała kłam cała budowa jej ciała. Była mocną, zdrową, młodą kobietą. Nie była otyła — broń Boże! — I nawet nie ciężka w linii, tylko sylwetka jej odznaczała się tą potężną krągłością kształtów, którą nadają ruchliwe muskuły. Miała dużo ciała, a jednak nie tyle w gruncie rzeczy, jakby się zdawać mogło. Pamiętam moje zdziwienie, gdy wstaliśmy od stołu i zobaczyłem, jak cienka jest w pasie. Odniosłem w owej chwili wrażenie, że wiotka jest i smukła. I w gruncie rzeczy była tak wiotka, i smukła, i gibka, mając kibić normalną, z całą swą tężyzną fizyczną, nadającą jej pozory tęższej i bardziej krągłej w zarysie.

Zdrowy wygląd tej panny uderzył mnie i zainteresował. Przyjrzawszy się lepiej jej twarzy, przekonałem się, że tylko owal jej był delikatny, twarz sama nie była ani delikatna, ani tym bardziej eteryczna. Ciało jej było ścisłe, a tkanka skóry mocna. Skóra ślizgała się jedwabiście po prężnych muskułach twarzy i karku. Kark był pięknym i jednolitym filarem z bieli. Ciało na nim było ścisłe, skóra atłasowa, muskuły rozwinięte. Ręce również zwróciły moją uwagę — niemałe, ale kształtne, delikatne, białe i mocne, i dobrze utrzymane. Mogłem wywnioskować tylko, że była nieprzeciętną córką kapitana, jak ojciec jej — niezwykłym kapitanem i człowiekiem. A nosy mieli podobne z lekkim śladem zakrzywienia w dziób — znak potęgi i rasy.

Podczas, gdy Miss West opowiadała nam, jak nagle powzięła decyzję wyruszenia w podróż i jak to wszystko wypadło niespodziewanie — uważała tę podróż za kaprys — jakie miała trudności, jak się wszystko gmatwało i jak musiała się śpieszyć, aby zdążyć, ja układałem w duchu listę dzielnych ludzi na Elsynorze. A więc, przede wszystkim Kapitan West i jego córka, dwaj oficerowie, ja sam, oczywiście, Wada i stiuard, a także nie mogło być dwóch zdań, i kucharz. Obiad świadczył na jego korzyść. W ten sposób naliczyłem wszystkiego ośmiu dzielnych ludzi na Elsynorze. Ale kucharz, stiuard i Wada byli służącymi, nie marynarzami, a Miss West i ja byliśmy nadliczbowi. Pozostawało do pełnienia żeglarskiej pracy trzech dzielnych ludzi, na całą załogę okrętową, liczącą czterdziestu pięciu. Nie ulegało wątpliwości, że wśród nich musieli być jeszcze zdatni do pracy marynarze, zdawało się rzeczą zgoła niemożliwą, by pierwsze moje wrażenie na widok załogi, ściśle odpowiadało rzeczywistości. Cieśla okrętowy mógł w swym rzemiośle być równie biegły jak kucharz. Potem dwaj żaglowcy, których nie widziałem, mogli być na miejscu.

Po chwili, przy ostatnim daniu wyrwałem się z relacją faktów, które mnie uderzyły, jak to Mr. Pike i Mellaire żelazną ręką zdołali ująć krnąbrną i nic nie wartą wartę. Wszystko to rzecz nowa, dla mnie, wyjaśniłem, ale zdaję sobie sprawę z konieczności dyscypliny. Gdy zacząłem opowiadać wydarzenia na luce Ńr. 2, jak Mr. Pike jednym uderzeniem palców poderwał Larry z miejsca i odrzucił go nawznak, w oczach pierwszego oficera dostrzegłem ostrzeżenie, a nawet groźbę. Niemniej opowiedziałem cały epizod do końca.

Skończyłem i zapadło ciężkie milczenie. Miss West była zajęta rozlewaniem kawy z miedzianej maszynki. Mr. Pike pochłonięty tłuczeniem laskowych orzechów, nie był w stanie pod krzaczastymi brwiami ukryć nawpół sardonicznego, nawpół mściwego błysku oczu. Kapitan West, natomiast, patrzył mi wprost w oczy, ale, oh, z jakiego oddalenia — z oddalenia, rzekłbyś, milionów mil. Jego czyste niebieskie oczy były równie pogodne, jak zazwyczaj, ton jego głosu równie niski i łagodny.

— Proszę, by pan zechciał zastosować się do jednego przepisu Mr. Pathurst — my nigdy nie dysputujemy o marynarzach.

Był to policzek dla mnie i z silnie zaakcentowanym uczuciem sympatii dla Larry dodałem śpiesznie:

— Nie tylko kwestie dyscypliny miałem na względzie. Zafrapowała mnie siła.

— Marynarze dość nam przyczyniają kłopotu, nawet, gdy o nich nie słyszymy, Mr. Pathurst — Kapitan West ciągnął tonem tak równym i niewzruszonym, jakbym wcale się nie odezwał. — Rządzenie marynarzami pozostawiam mym oficerom i to ich robota. Oficerowie moi wiedzą dobrze, że nie toleruję niezasłużenie złego obejścia się z marynarzami i niezasłużonej surowości.

Na ostrej twarzy Mr. Pika, który siedział ze spuszczonymi oczami, igrał niedostrzegalny niemal cień ironicznego grymasu. Spojrzałem na Miss West w nadziei, że mnie wybawi z kłopotliwego położenia. Zaśmiała się i powiedziała.

— Widzi pan, papa nie ma wcale marynarzy. I to jest dobry system.

— Bardzo dobry system — mruknął pod nosem Mr. Pike.

Potem Miss West skierowała rozmowę na inne tory i rozśmieszyła nas opowiadaniem, jak się pokłóciła z szoferem taksówki w Bostonie.

Wstaliśmy od stołu. Przeszedłem do mojej kabiny po papierosy. Od niechcenia spytałem Wadę o kucharza. Wada był zawołanym plotkarzem.

— Nazywać się Luis —powiedział. — Być Chińczyk także. Nie, tylko pół - Chińczyk. Druga połowa Anglik. Pan znać jedna wyspa, Napoleon tam zostać długo i umrzeć na ta wyspa?

— Wyspa Św. Heleny — rzuciłem.

— Tak! Ta miejsce Luis się urodzić. On mówić bardzo dobrze angielsku.

Właśnie Mr. Mellaire, zastąpiony przed chwilą. przez Mr. Pika, zmierzał przez galerię kajutową do obszernej kajuty na rufie, gdzie jadał u drugiego stołu. Przechodząc, powitał mnie. — Dobry wieczór — z ust jego padło tak wytwornie i uprzejmie, jakby to powiedział niezawodnie dżentelmen z południa Stanów za dawnych, dobrych czasów. O, powierzchowność tego człowieka była zgoła różna od ukrywającej się pod nią indywidualności. Mówił i uśmiechał się, a jednocześnie obserwował mnie i badał. I w tejże chwili — bez wątpienia stało się to przez intuicję —przypomniał mi trzech dziwnych młodzieńców, wyrzuconych z kasztelu, którym Mr. Pike zmył głowę. Z zetknięcia z nimi podobne odniosłem wrażenie.

Za Mr. Mellaire kroczył niezgrabnie, wielce sobą przejęty, wielce zakłopotany olbrzym ż twarzą nieroz garniętego chłopca. Stopy miał, bodaj, większe od stóp

Mr. Pika, ale ręce mniejsze od rąk pierwszego oficera.

Gdy nas minęli, spojrzałem pytająco na Wadę.

— On być cieśla. Jadać u druga stół. Nazywać się Sam Lawroff. Na okręt przyjść z New - Yorku. Stiuard mówić on być bardzo młoda na cieśla. Może dwadzieścia dwa, dwadzieścia trzy lat.

Podszedłszy do iluminatora, który wypadł nad moim biurkiem, znowu usłyszałem wart i gulgot wody i uświadomiłem sobie, że już żeglujemy. Tak równo i bezszelestnie poruszał się okręt, że zupełnie nie miałem wrażenia żeglowania i okrętu. W każdym razie, siedząc u stołu, czuło się nie jak w kajucie, a jak w wykwintnej jadalni na lądzie. Całe życie podróżowałem parowcami i brak wstrząsu od śruby musiał mi się z początku wydawać nienaturalny.

— Hm, a wy co na to wszystko ? — spytałem Wadę, który, jak i ja, nigdy jeszcze nie podróżował na żaglowcu.

Uśmiechnął się uprzejmie.

— Bardzo dziwna okręt. Badzo dziwna wszystka marynarz. Kto wie, może wszystko w porządku. My zobaczyć.

— Sądzicie, że dojdzie do czego złego ? — zapytałem wprost.

— Ja myśleć, że wszystka marynarz bardzo dziwna — uchylił się od odpowiedzi.

ROZDZIAŁ VIII

Zapaliłem papierosa i powędrowałem wzdłuż pokładu na przód, gdzie załoga była przy pracy. Nad głowąprzy słabym świetle gwiazd, majaczyły mi mętne zarysy żagli. Rozwijano żagle i przy tym rozwijano je powoli, jak zdawałem sobie sprawę — ja, zupełny laik w żeglarskich sprawach. Czarne sylwetki, zamazane, stuszowane ciemnością, trwały u lin. Ciągnęli za liny. Pracowali w głuchym, przykrym milczeniu, choć Mr. Pike, którego pełno było wszędzie, z każdego możliwego miejsca na okręcie warczał rozkazy i miotał przekleństwa na ich nieszczęsne głowy.

Sądząc z tego, co wyczytałem w książkach, nie było okrętu za dawnych dobrych czasów, który tak posępnie i błędnie wyruszałby na morze. Wkrótce Mr. Mellaire przyszedł z pomocą Mr. Pikowi i do spółki wzięli w obroty marynarzy. Nie było jeszcze ósmej wieczór i cała załoga była przy pracy. Zupełnie miałem wrażenie, że nie znali się na linach. Od czasu do czasu, gdy nieśmiałe polecenia bosmanów pozostawały bez skutku, jeden, lub drugi oficer przyskakiwał do burty i wkładał właściwą linę marynarzowi do ręki.

Ci na dole, wywnioskowałem, byli beznadziejni. Tam w górze, poza dosięgiem głosu, z dala od krzyków, musieli być inni jeszcze ludzie, niezawodnie ci, którzy nadawali się do marynarskiej roboty. To oni rozpuszczali żagle.

Ale reszta na pokładzie! Dwudziestu, trzydziestu nieszczęśników harowało u liny, ciągnąc ją ręka za rękę, długim szeregiem, i hissując reję, ale wysiłki ich były niezgodne, ruchy powolne i obolałe. — Ciąg! — wrzeszczał Mr. Pike. I może dwa, trzy kroki odchodzili z liną, zatrzymując się z wyczerpania, jak zmitrężone konie, które stają i nie mogą uciągnąć pod górę. A jednakże, kiedy który z oficerów przyskoczył i przy łożył ręki, byli w stanie ujść z liną kawał drogi po pokładzie. Każdy z oficerów, choć obaj byli starymi ludźmi, wart był pół tuzina tych cherlaków.

— Ma pan, na jakie psy zeszło się w żegludze żaglowej — Mr. Pike, przystanąwszy na chwilę, warknął mi do ucha — wyciągać liny, czy to oficerska robota? Ale cóż robić, kiedy bosmani gorsi od ludzi!

— Zawsze mi się zdawało, że marynarze śpiewają pieśni przy robocie ? — powiedziałem.

— A tak. Chce pan ich usłyszeć?

Wyczułem złośliwość w jego tonie, ale pomimo to odpowiedziałem, że owszem, chciałbym ich usłyszeć.

— Hej wy bosman! — zawarczał Mr. Pike. — Uszy do góry! Zaśpiewać pieśń! Za szkoty topsli!

W ciszy, która po tych słowach zapadła, przysiągłbym, że Sundry Buyers uciska swój brzuch rękoma, a Nancy z twarzą trusi - kostusi, oblizuje wargi, aby dobyć głosu.

I na pewno Nancy to był, który zaczął śpiewać, gdyż nikt inny, bez wątpienia, nie potrafiłby uderzyć w ton tak pogrzebowy. Głos wychynął z ciemności, głos niemelodyjny, fałszywy, drewniany i nieopisanie żałosny. Ale nie głos, nabrzmiały łzami, tylko słowa, pryskające jadem bezprawia i szubienicznym. humorem nadawały piekielną gorycz tej pieśni, gdyż oto, co biedny Nancy śpiewał:

— Precz, recz, rcz, cz

Zakatrupim Paddy Doyla, żeby mu capnąć buty.

— Dość tego! Dość! — zaryczał Mr. Pike. — To nie pogrzeb! Czy nie ma wśród was ani jednego, który umie śpiewać? Teraz dalej top-reje

Urwał, by, przyskoczywszy do poręczy nadburcia, wyrwać z rąk marynarzowi niewłaściwe liny i wcisnąć w garść właściwą.

— Dalej bosman! Kolej na was !

Wówczas z ciemności nadleciał głos Sundry Buyersa, który, fałszując okropnie, zaśpiewał pieśń obłąkaną, posępniejszą jeszcze od pieśni Nancy:

Ohej te reje, za szkoty się bierz;

Whisky dla mego Dżonny!

Pauza. Powinna tu była, prawdopodobnie, refren jakiś podjąć cała załoga chórem, ale tylko dwa głosy wymamrotały coś niezrozumiale. Sundry Buyers zabeczał następny wiersz:

Whisky zabiła moją siostrę, wiesz, —

Wówczas Mr. Pike zagarnął koniec szkota tuż u klubki i podchwycił ze szczególnie demonicznym zacięciem:

I whisky zabiła starego, też;

Whisky dla mego Dżonny! —

Śpiewał te okropne wiersze raz poraz, niecąc życie w załodze, zachęcając ją do pracy, patetycznym chórem przyśpiewał: — Whisky dla Dżonny!

I pod rytm tych słów ciągnęli liny, poruszali się, niby ludzie żywi, póki nie uciął pieśni okrzykiem: — Mocuj!

A wówczas życie i siły nagle ich opuściły i znów byli do niczego, znowu bredzili w malignie, wchodzili sobie nawzajem w drogę, potykali się i powłóczyli w ciemnościach nogami, nie widzieli, za którą linę uchwycić, a kiedy się wreszcie zdecydowali zagrabić którą, to wybrali na pewno nie tę, co trzeba. Krętaczy wśród nich musiało być też co niemiara; raz od frontu kajuty śródokrętowej doszły mnie odgłosy ciosów, i przekleństwa, i jęki, a z ciemności wychynęli dwaj maruderzy z depcącym im po piętach Mr. Pikiem, recytującym litanię rzeczy okropnych, które niezawodnie ich spotkają, niechno raz jeszcze przyłapie ich na takich sztuczkach.

Wszystko to, razem wziąwszy, było zbyt przygnębiając, więc odeszłem w górę pokładu i wdrapałem się na pomost po schodni rufy. Po podwietrznej stronie strażnicy Kapitan West spacerował z pilotem. Idąc dalej, zobaczyłem u steru tego starego, zasuszonego człowieka, na którego zwróciłem uwagę po południu. W poświacie lampy kompasowej jego małe niebieskie oczki błyszczały złośliwiej jeszcze, niźli za dnia. Był tak drobny, a miedzią okute koło sterowe tak wielkie, że głową sięgał ledwie jego szprych. Twarz miał owietrzoną, ściągniętą, jak od żaru, pokrytą głębokimi zmarszczkami. Wydawał się z pięćdziesiąt lat starszy od Mr. Pika. Był wspaniałym okazem skurczonego na żużelek staruszka, którego nikt nie spodziewałby się znaleźć wśród załogi najwspanialszego z żaglowców. Później od Wady dowiedziałem się, że na zywa się Andy Fay; utrzymywał, że nie ma więcej, niż sześćdziesiąt trzy lata.

Oparłem się o poręcz po podwietrznej stronie sternicy i zapatrzyłem na wyniosłe reje, i sieć lin napowietrzną, lin niezliczonych jak nici pajęczyny. Nie, w gruncie rzeczy nie uśmiechała mi się ta podróż. Wzięła odrazu zły obrót. Na wstępie zmroziło mnie to czekanie godzinami na lodowatych molach. Jak na złość Miss West musiała wybrać się jednocześnie. Załoga składała się z samych cherlaków i wariatów. Pytałem się w duchu, czy ranny Grek w kajucie śródkrętowej wciąż bredzi, czy Mr. Pike zaszył mu już rany? Nie, doprawdy, nie chciałbym być świadkiem tego chirurgicznego eksperymentu.

Nawet Wada, choć nigdy nie podróżował na żaglowcu, krytycznie się na tę podróż zapatrywał. Tak samo myślał stiuard, który większą część swego życia spędził na żaglowcach. A dla Kapitana Westa załoga nie istniała! Co zaś do Miss West, to była ona tak obrzydliwie zdrową, tryskającą zdrowiem istotą, że z natury rzeczy musiała być optymistką. Zawsze wspaniale się miała, zawsze krew wartko krążyła w jej żyłach; z tego nurtu czerwonej krwi czerpała pewność, że żyć będzie zawsze, że nic złego nie może się wydarzyć jej szacownej osobie.

O, proszę mi wierzyć, znałem się dobrze na typie czerwonokrwistych. Zdrowie Miss West, to tryskające zdrowie czerwonej krwi, odczuwałem w owej chwili jako afront, bo wiedziałem, jak bezmyślną i nieumiarkowaną czerwona krew bywa. A przez pięć miesięcy, conajmniej, — tak mnie upewnił Mr. Pike, twierdząc, że nie krócej, wyrażając gotowość założenia się o funt tytoniu, lub o miesięczną pensję — miałem być zamknięty z tą czerwonokrwistą istotą na Elsynorze. Prawo natury jest nieubłagane i nie miałem wątpliwości, że nim podróż się skończy będzie mnie prześladowała swą miłością. Proszę tylko słów tych nie tłumaczyć sobie naopak. Nie stąd pochodziła ta moja pewność, że uważałem się za szczególnie niebezpiecznego dla kobiet, a stąd, że kobiety, moim zdaniem, instynktownie polują na mężczyzn. Niezbyt pochlebne to dla kobiet przekonanie, ale oparte na doświadczeniu. Kobiety polują na mężczyzn ze ślepą zaciekłością, z taką zaciekłością, z jaką słonecznik obraca się za słońcem, lub pnącze chwytają się chropowatej powierzchni.

Nazwijcie mnie zblazowanym, niech i tak będzie, jeżeli pod zblazowaniem rozumieć zmęczenie życiem, intelektualne, artystyczne, emocjonalne, jakiemu może ulec trzydziestoletni mężczyzna. Bo miałem trzydzieści lat i czułem się znużony śmiertelnie wszystkimi sprawami tego rodzaju — zmęczony i bez wiary w życie. To właśnie skłoniło, mnie do wybrania się w podróż. Chciałem udać się do samotni, odejść od bitego traktu życia i, zyskawszy odpowiednią perspektywę, przemyśleć wszystko.

Czasami miałem wrażenie, że wstręt do życia doszedł u mnie do punktu kulminacyjnego po sukcesie mojej sztuki — mej pierwszej sztuki, jak wszystkim wiadomo. Ale był to tak wielki sukces, że nasuwał poważne wątpliwości, równie dobrze, jak sukces moich kilku tomów poezji je nasuwał. Czy sąd publiczności był trafny? Czy krytycy mieli rację? Bez wątpienia rzeczą artysty jest dawać wyraz życiu, ale co ja wiedziałem o życiu?

W tych wywodach zaczyna już przebłyskiwać co rozumiem przez zmęczenie życiem. Rzeczywiście fakt faktem, że już od dłuższego czasu życiem byłem zmęczony. Nawiedzały mnie myśli szalone, plan zupełnego odseparowania się od świata. Zacząłem nawet snuć plany wyjazdu na Molokai i poświęcenia reszty swych dni pielęgnowaniu trędowatych — i snułem takie plany ja, człowiek trzydziestoletni, zdrów i silny, nie przeżywszy prawdziwej tragedii, i bogaty. Ba, zarabiałem więcej, niźli mogłem wydać, sobie tylko zawdzięczając, że imię moje było na ustach u wszystkich i że się ze mną liczono. I biorąc na czysty rozum, samemu zdawało mi się dziwne, że imała się mnie chęć szalona zamieszkania w domu łazarzy!

Powiedzmy, powodzenie zawróciło mi w głowie. Zgoda. Ale chaos w mej głowie pozostawał mimo to faktem tak samo, jak zmęczenie, które odczuwałem, prawdziwym zmęczeniem. Jedno było pewne — że osiągnąłem punkt kulminacyjny w umysłowym, artystycznym życiu, w ogóle w życiu. I, postawiwszy diagnozę mej własnej choroby, przepisałem sobie podróż. I oto spotykam się na tej drodze z okrutnie zdrową i nawskroś kobiecą Miss West — katastrofa prawdziwa z punktu widzenia planu odbycia kuracji.

Kobiety! Kobiety! — Bóg świadkiem, że dość mnie one w życiu namęczyły i nanękały, bym je poznać musiał. Osądźcie sami — miałem lat trzydzieści, byłem dość przystojny, należałem do elity intelektualnej i towarzyskiej, miałem dochody wprost zadziwiające. I czemuż to kobiety nie miałyby mi się narzucać?

Darzyłyby mnie swymi względami, choćbym był garbaty przez sam wzgląd na moje stanowisko w świecie artystycznym, lub przez sam wzgląd na moje dochody.

Tak, a miłość? Czy znałem miłość, sentymentalną, namiętną, szaloną, romantyczną miłość? Taką miłość zostawiłem kawał drogi poza sobą. I ja pałałem i łkałem spazmatycznie, i wzdychałem — tak, i zaznałem wiele bólu, i opłakiwałem swe zawody. Ale było to już tak dawno. Jakże byłem wtedy młody — do dwudziestego czwartego roku życia! A potem życie mnie nauczyło, że nawet śmiertelny smutek umiera, i przeprosiłem się ze śmiechem, z którym wziąłem rozbrat na zawsze, jak mi się zdawało, i dla sportu uprawiałem miłostki z pięknymi, okrutnymi ćmami, kręcącymi się koło ognia mego powodzenia i artystycznego temperamentu; a jeszcze później wycofałem się z tego życia, zrażony przewrotnością natury kobiecej i wyruszywszy na błędne rycerstwo i kruszenie kopii w królestwie myśli. I oto jak się znalazłem na Elsynorze, wyrzucony z siodła przez zakute w zbroje problematy; unosząc z turnieju abstrakcji mocno rozłupaną głowę.

Dumałem tak, wsparty na poręczy nadburcia; i, odganiając kruki przeczuć, myślałem o Miss West, nucącej i krzątającej się po kajucie, wijącej sobie gniazdko. A od niej wiodła już prosta droga do wieczystej zagadki kobiecości. O tak, z całą mą futurystyczną pogardą kobiet, zaplątywałem się zawsze w pajęczą sieć tej tajemnicy.

To nie była dla mnie kwestia iluzoryczna. Kobieta, poszukująca miłości, pętająca i biorąca w posiadanie, krucha i okrutna, słodka i jadowita, pyszniejsza od Lucyfera i, jak on, bezwstydna, ma dla myśliciela nie śmiertelny, owiany rozkładem śmierci urok. Cóż to za płomień w niej się kryje, płomień prześwitający skroś wszystkie jej przeciwieństwa i podłości? — co za bezpardonowa namiętność do życia, wiecznie do życia, do coraz liczniejszego życia na naszej planecie? Czasami, zda się, bezczelna to żądza, i okropna, i bezduszna. Czasami drażni mnie i oburza. A czasami szczytnością swego posłannictwa mnie uderza, wznosi ku gwiazdom. Jak dziki człowiek wraca zawsze do mrocznego parowu, gdzie się złe duchy gnieżdżą, a mogą zjawić się i bogowie, powracam do zagadnienia kobiety.

Mr. Pike zbudził mnie z tych rozmyślań, gdyż od dzioba z górnego pokładu doszły mnie jego ryki:

— Na grot — bram — rei hej, wy tam! Żebyście nie pocięli ref—sejzingów, bo rozłupię... wam.... baranie łby!

A potem zawołał ze zgoła odmiennym akcentem. Henry, którego zwał, mógł to być tylko nasz praktykant.

— Hej Henry na grot — bom — bram — rei — darł się. — Nie podciągaj ref - bant. Zostaw je tak, i umocuj do rei.

Ściągnął mnie z obłoków i postanowiłem iść do łóżka. Gdy brałem za guz klamki od drzwi sternicy, znowu głos pierwszego oficera aż w uszach mi zadzwonił:

— Prentko tam, wy kawaleria, jaśnie lordy w przebraniu! Żywo! Zwijać się!

ROZDZIAŁ IX

Sen mnie odbiegł. Przede wszystkim czytałem długo w noc. Dopiero o drugiej po północy zakręciłem naftową lampę stojącą, którą kupił Wada i umieścił u wezgłowia mego łóżka. Zasnąłem natychmiast — sen głęboki był najcenniejszym z darów, jakimi obdarzyła mnie fortuna. Ale się wkrótce potem obudziłem. Wszelkie wysiłki zaśnięcia po raz wtóry były daremne ; przewracałem się tylko z boku na bok, zapadałem w półsen, drzemałem; wszystko na nic. Bo co za pech, by przy tak rozstrojonych nerwach, jak moje, dostać wysypki! Co za bolesna rzecz taka pokrzywka zimą, przy takiej pogodzie i kiedy się jest wystawionym stale na działanie lodowatej atmosfery.

O czwartej zapaliłem lampę napowrót i zaczytałem się w Vernona Lee fascynującej filipice przeciwko Williamowi James, zachwycałem się jego „wolą wiary", aż chwilami zapomniałem o bolesnym podrażnieniu skóry. Kabina moja mieściła się po nawietrznej stronie okrętu i nade mną przez pokład dochodziły mnie miarowe kroki wachtowego oficera. Wiedziałem, że nie są to kroki Mr. Pika i zastanawiałem się, czy to Mr. Mellaire wachtuje, czy pilot. Ktoś tam czuwał. Praca trwała, czujność nie ustawała, a to dopatrywanie i nadzorowanie miało trwać, oczywiście w ciągu całej podróży.

O pół do piątej usłyszałem, że stiuard zaczął się krzątać na palcach, a w pięć minut potem przywołałem go skinieniem ręki, gdyż mógł mnie widzieć przez otwarte drzwi kabiny. Chciałem dostać filiżankę kawy. Wada w ciągu tych paru lat służby u mnie nauczył się chwytać w lot moje myśli, to też pewien byłem, że nie tylko da stiuardowi moją kawę i maszynkę do kawy, ale i najdokładniejsze wskazówki co do jej przyrządzenia.

O nieba, co za skarb mieliśmy w tym stiuardzie! Nie upłynęło i dziesięć minut, a już podawał mi kawę i to doskonałą. Czytałem do świtu, a o pół do dziewiątej, zjadłszy śniadanie W łóżku, byłem już ogolony, ubrany i na pokładzie. Szliśmy wciąż jeszcze na cumach, lecz wszystkie żagle były rozpięte, drżące pod tchnieniem lekkiego pomyślnego wietrzyka z północy. W sternicy Kapitan West i pilot palili cygara. U steru zobaczyłem marynarza, który od pierwszego rzutu oka wydał mi się dzielnym człowiekiem. Nie był rosły, był mniej niż średniego wzrostu. Na imię mu było Tom, jak później się dowiedziałem — Tom Spink, Anglik. Był niebieskooki, jasnoskóry, dobrze szpakowaty i na oko miał z pięćdziesiątkę. Odpowiedział mi na powitanie żywo: — Dzień dobry, sir — i zwyczajne te słowa okrasił uśmiechem. Nie miał marynarskiego wyglądu, ale wyczułem odrazu, że był marynarzem i to dobrym marynarzem.

Była to wachta Mr. Pika, a gdy go spytałem o tego człowieka, przyznał warkliwym tonem, że to „najlepszy z całej zgrai".

Miss West wynurnęła ze strażnicy, świeża jak poranek, i zarumieniona, poruszając się sprężyście, i odrazu zaczęła interesować się wszystkim. Na pytanie, jak mi się. spało, odpowiedziałem, że okropnie.

Zażądała wyjaśnień. Powiedziałem jej, że dostałem wyrzutów i pokazałem obsypane nimi przeguby rąk.

— To ze krwi — zadecydowała odrazu. — Niech pan poczeka chwilę. Zobaczę, czym można panu pomóc.

Zawróciła, znikła w kajucie i już była z powrotem, niosąc pół szklanki wody. Wsypała do niej łyżeczkę winianu potasu.

Wypiłem. O jedenastej przyniosła mi na pokład, gdzie wylegiwałem się w szezlongu, drugą porcję tego samego lekarstwa. Jednocześnie sfukała mnie ostro, że pozwoliłem Wadzie dawać mięso Possumowi. Od niej to Wada dowiedział się jakim śmiertelnym grzechem jest dawać mięso małemu szczenięciu. Potem wyłożyła, jak trzeba się z nim obchodzić i jak go żywić nie tylko mnie i Wadzie, ale i stiuardowi, cieśli okrętowemu i Mr. Mellaire. Ponieważ szczeniak kręcił się w wielkiej kajucie na rufie, a cieśla i drugi oficer jadali w niej, Miss West powzięła podejrzenie, że go maltretują. Bez ogródki powiedziała to im w oczy. Cieśla, nie wiedząc, gdzie oczy podziać i szurając nogami wymrotał łamaną angielszczyzną uroczyste zapewnienia, że mu się nic podobnego nie zdarzyło i nie zdarzy. Protesty Mr. Mellaira różniły się tylko tym od zapewnień cieśli, że były wypowiedziane z gracją i uprzejmością Chesterfielda.

Dość, że z menu Possuma Miss West zrobiła prawdziwą kwestię stanu, nawiązując przy tej sposobności ze mną bliższy kontakt i dając mi do zrozumienia, że oboje, t. j. ona i ja, jesteśmy jego współwłaścicielami. Spostrzegłem się później tego dnia, że to do Miss West zwrócił się Wada po instrukcję, jaką ilością ciepłej wody rozprowadzać skondensowane mleko dla Possuma.

Lunch również był doskonały. Kucharz w moich oczach awansował na mistrza kulinarnej sztuki. Po południu skierowałem kroki do kambuza, by się z kokiem zapoznać! Pod każdym względem był Chińczykiem, póki ust nie otworzył, bo, słysząc, jak mówi, wziąłbym go za Anglika. Doskonałą, zaiste, mówił angielszczyzną i, śmiem twierdzić, z oxfordzkim akcentem. Był stary, dałbym mu sześćdziesiątkę, jak nic, choć przyznawał się do pięćdziesięciu dziewięciu. Trzy rzeczy były w nim uderzające — jego uśmiech, ożywiający odrazu całą, wygoloną twarz i skośne oczy Azjaty; jego równe białe i doskonale zachowane zęby, które z początku wziąłem za sztuczne i dopiero Wada wyprowadzili mnie z błędu, jego ręce i nogi. Rzuciwszy okiem na jego ręce śmiesznie małe i kształtne, spojrzałem na jego nogi. Były tak samo małe i bardzo dobrze obute, ba z pewnego rodzaju kokieterią.

Pilot przesiadł się już w południe, ale Britania holowała nas aż pod sam wieczór i odcumowała dopiero gdy znaleźliśmy się daleko na oceanie, a ląd widniał w kształcie zamazanej smugi na zachodzie. I w owej dopiero chwili, gdy holownik nas opuszczał, nastąpiło nasze „wyjście na morze", to znaczy, że z fachowego punktu widzenia rozpoczęliśmy podróż, choć całą dobę zajęło nam wypływanie z Baltimory.

Mniej więcej w czasie odcumowania holownika, gdy stałem oparty na poręczy nadburcia rufy i patrzyłem ku przodowi, podeszła do mnie Miss West. Była cały dzień zajęta w kajucie i właśnie wyszła, by, jak się wyraziła, zaczerpnąć świeżego powietrza, Przez ca łe pięć minut rozglądała się po niebie z miną, znającego się na pogodzie marynarza. Wreszcie oświadczyła: — Barometr stoi bardzo wysoko — 30°60. Ten lekki wiatr północny nie potrwa długo. Albo przejdzie w ciszę, albo wykręci i zmieni się na wicher północnowschodni.

— A co pani by wolała ?

— Wicher, w każdym razie. Odegna nas od lądu i krócej będzie mnie męczyła morska choroba. — Oh, tak — dodała — jestem dobrym marynarzem, ale na początku każdej podróży muszę przechorować. Nie zobaczy mnie teraz pan przez dni parę. Dlatego to tak się śpieszyłam z urządzeniem wszystkiego.

— Czytałem, że Lord Nelson podlegał morskiej chorobie — powiedziałem-.

— A ja widywałam papę chorego, czasami — odpowiedziała. — Tak, widywałam też chorych i najtęższych, najwytrzymalszych marynarzy, jakich znałam.

Mr. Pike, przerywając swój nieustanny spacer w dół i w górę pokładu, podszedł do nas i oparł się o nadburcie.

Widać było wielu marynarzy, ciągnących liny, poniżej na górnym pokładzie. Miałem do nich wstręt zdecydowany.

— Co za nędzna załoga, Mr. Pike — zauważyła Miss West.

— Najgorsza ze wszystkich, jakie miałem — zawarczał — a miałem w mym życiu niejedną bandę. Uczymy ich rozróżniania lin — wciąż jeszcze. Mało kto z nich zna się na linach.

— Wyglądają na wygłodniałych — zauważyłem.

— Ba, są wygłodzeni, zawsze bywają wygłodzeni — odpowiedziała Miss West i powiodła po nich takim samym wzrokiem, jaki zauważyłem u Mr. Pika, wzrokiem handlarza bydła. — Ale utyją przy regularnym trybie życia, na dobrym wikcie i bez whisky — nieprawdaż Mr. Pike?

— O, nie ma strachu. Tak zawsze bywa. I kto wie, może nabiorą humoru, gdy ich weźmiemy w ręce. Parszywa to hałastra, bądź co bądź.

Wybiegłem wzrokiem wzwyż ku spiętrzonym hufcom żagli, które zakwitły na masztach. Zdawało się, że więcej płacht już się nie zmieści, a tymczasem marynarze, ciągnąc u naszych stóp pod wodzą Mr. Mellaire, podnosili między masztami trójkątne żagle, kształtu kliwrów, których było tak dużo, że jedne drugie zakrywały. Widząc jak wolno i niezgrabnie ludzie ci hissują małe te płachty żagielne, zadałem pytanie:

— Ale co, Mr. Pike, zrobiłby pan z tą niezdarną załogą, gdyby pana zaskoczyła burza, a okręt był pod wszystkimi żaglami?

Wzruszył ramionami, jakbym pytał, co zrobiłby podczas trzęsienia ziemi w New - Yorku, gdy drapacze nieba waliłyby się na niego z obu stron alei.

— Poradzilibyśmy sobie — odpowiedziała za niego Miss West. — Ściągnęlibyśmy żagle. Oh, to da się zrobić, Mr. Pathurst ze wszelkiego rodzaju załogą. W przeciwnym razie dawno już utonęłabym.

— I ja też — poparł ją Mr. Pike.

— Oficerowie czynią cuda z najmarniejszą załogą, tak w oka mgnieniu — podjęła Miss West.

I tym razem Mr. Pike skinął twierdząco głową. Zauważyłem, że jego wielkie łapy, wyciągnięte przed chwilą za poręcz nadburcia, skurczyły się przy tych słowach bezwiednie i zacisnęły. Zauważyłem też świeże obrażenia na ich kostkach. Miss West zaśmiała się serdecznie, jakby na wspomnienie czegoś.

— Pamiętam raz, kiedy żeglowaliśmy z San-Francisco, mając jedną z najgorszych załóg. Było to na Lallah Rookh — przypomina pan sobie, Mr. Pike?

— Piąte z rzędu dowództwo pani ojca — skinął głową. — Okręt ten rozbił się później na zachodnim wybrzeżu — wpadłszy na brzeg — podczas tego wielkiego trzęsienia ziemi i szturmu fal zerwało go z kotwic, a gdy wpadł na skałę, skała się na niego zwaliła.

— Tak, ten sam. Nasza załoga to byli cowboye i murarze i Bóg wie kto. . Przede wszystkim jednak wszelkiego rodzaju włóczykije. Skąd ich werbownicy mogli wydrapać! Podano nam ich tylko za marynarzy. Trzeba było ich widzieć, gdy się po raz pierwszy drapali na maszty. — Znowu się zaśmiała. — Klowni w cyrku nie, daliby takiego przedstawienia. I ledwie holownik odcumował poza Head, gdy zadęło okropnie i trzeba było skrócić żagle na łeb na szyję. Wtedy oficerowie nasi dokazali prawdziwego cudu. Pamięta pan Mr. Hardinga — Silasa Hardinga?

— Jakżeby! — zawołał Mr. Pike entuzjastycznie. — To był człowiek; a musiał być już stary wtedy.

— Stary, ale jary — potwierdziła, dodając niemal z szacunkiem, — Prawdziwy cudotwórca. —

Zwróciła się do mnie i ciągnęła:— Był naszym pierwszym oficerem. Marynarze pochorowali się na morską chorobę, chodzili słabi, jak muchy, i zieloni na twarzy. Ale mimo to wszystko, Mr. Harding zdołał ściągnąć żagle na Lallah Rookh. Pamiętam jeden obrazek: — Byłam na rufie tak, jak teraz, a Mr. Harding miał zgraję tych chorych ludzi na rei; refowali grot-bom-bramsel. Jak wysoko to mogło być nad pokładem, Mr. Pike?

— Zaraz, niech no sobie wystawię... Lillah Rookh. — Mr. Pike zastanawiał się chwilę. — O mniej więcej ze sto stóp.

— Widziałam na własne oczy. Jeden z żółtodziobów, włóczęga — a musiał już przedtem oberwać od Mr. Hardinga — spadł z grot - bram - reji. Byłam wtedy małą, dziewczynką, ale rozumiałam, że to śmierć pewna, bo leciał z nawietrznej strony rei i wprost na pokład. Nie doleciał, bo wpadł w wydęcie wielkiego żagla, machnął kozła i stanął na pokładzie na równe nogi. Znalazł się przy tym tuż obok Mr. Hardinga, nos w nos. Nie wiem, który z nich był więcej zalękniony, ale, sądzę, że Mr. Harding, który stał jak skamieniały. Był pewny, że człowiek zabije się na miejscu. Rzucił tylko okiem na Mr. Hardinga i skoczył w olinowanie ; w następnej chwili był już z powrotem na grotbram-reji.

Miss West i Mr. Pike literalnie zataczali się ze śmiechu. Przypuszczałem nawet, że nie dosłyszą mych słów:

— Zdumiewające! Jakiego wstrząsu nerwowego musiał doznać ten człowiek, spadając, a napewno to sobie uświadomił, na pewną śmierć.

— Był bardziej wstrząśnięty, ręczę panu, przez Silasa Hardinga — odpowiedział Mr. Pike i znowu wybuchnął śmiechem, a Miss West mu zawtórowała.

Rzecz cała była naturalna z pewnego punktu widzenia. Na okrętach działy się rzeczy niesamowite i, sądząc z tego, co widziałem na własne oczy, surowe traktowanie marynarzy było konieczne. Ale żeby kulturalna młoda kobieta wiedziała o takich rzeczach, co więcej, żeby się nimi przejmowała, była tak oswojona, tak zachwycona odwrotną, stroną życia okrętowego, przechodziło wszelkie wyobrażenia. Rzecz ciekawa, przyznaje, ściągnięty znów byłem z obłoków i postawiony w obliczu rzeczywistości. Dowodziło to stępienia nerwów u Miss West. Przykrość sprawiała mi myśl, że jest tak nieczuła.

Spojrzałem na Miss West i znów rzuciło mi się w oczy, jak skóra jej gładka jest i ścisła. Miała ciemne włosy i brwi ciemne, proste prawie i nisko nad oczami. Oczy miała szare z iskierkami ciepła, życia i inteligencji. Patrzyła wprost w oczy nieustępliwie. W całej twarzy, może najbardziej godny uwagi był wyraz wielkiego spokoju ducha. Zdawała się zawsze spokojna, w zgodzie z sobą samą i ze światem zewnętrznym. Najpiękniejsze w całej twarzy były jej oczy, ocienione rzęsami równie ciemnymi, jak brwi i włosy. Nos był prosty, bardzo prosty i odrobinę za długi, w czym zdradzała podobieństwo do ojca. Ale dzięki kształtnowa,ci chrząstki i doskonałemu wykrojeniu nosił na sobie piętno rasy.

Usta delikatne, zmysłowe i wspaniałomyślne — nie chcę przez to powiedzieć, że duże, gdyż były zupełnie przeciętnych rozmiarów, — ale wspaniałomyślnie darzyły świat pobłażaniem, potęgą i śmiechem. Zdrowie jej i pełnia życia znajdowały sobie wyraz we wrażliwych ustach równie dobrze, jak w jej oczach. Rzadko ukazywała zęby w uśmiechu, gdyż najwięcej uśmiechała się oczami, ale kiedy się roześmiała, można się było przekonać, że ma mocne, białe zęby, równe, nie małe, jak u dziecka, ale normalnej wielkości; zdrowe musiały być, jak wszystko w tej tryskającej zdrowiem osobie.

Nigdy nie nazwałbym jej piękną, choć posiadała wiele tych czynników, które składają się na piękność kobiecą. Uroda jej odznaczała się kontrastowością barw zasadniczych, miała płeć bardzo białą o zdrowym odcieniu przy ciemnych rzęsach, brwiach i włosach. I jednocześnie ciemne rzęsy i brwi, okolone bielą twarzy, podnosiły ciepło szarych jej oczu. Ciało miała dobrze sformowane, harmonijne i skórę zupełnie gładką. Nie zauważyłem u niej ani jednej zmarszczki, ani cienia, świadczącego o nerwowości, o ołowianych dniach przygnębienia i nocach bezsennych. Miała wszelkie znamiona zdrowego ludzkiego stworzenia płci żeńskiej, istoty, nie trapiącej się nigdy o nic. W organizmie tym każdy proces przebiegał bez zazębień i tarć, automatycznie.

— Miss West już mnie wywróżyła niepogodę — ozwałem się do pierwszego oficera. — Chciałbym teraz wiedzieć, jak wypadnie pański prognostyk?

— Powinna być niepogoda — odpowiedział Mr. Pike, podnosząc oczy z gładkiej fali na niebo. — To zwykła pora niepogody na Północnym Atlantyku. — Zastanawiał się chwilę, omiatając wzrokiem morze i niebo. — Sądzę, że wziąwszy pod uwagę wysoki stan barometru, będziemy mieli słabszy wicher z północnowśchodu, albo ciszę. Miss West rzuciła mi triumfujące spojrzenie i odruchowo uchwyciła się poręczy, gdy Elsynora wzleciała na niezwykle wielkiej fali i zapadła w brózdę, przechylając się na nawietrzną stronę, aż żagle straciły wiatr z głuchym trzaskiem.

— Cisza bierze górę — powiedziała Miss West z dąsem. — A jeżeli cisza, to za pięć minut będę w łóżku.

Nie dała mi wypowiedzieć słów współczucia, które miałem na końcu języka. — O, niech mnie pan nie żałuje, Mr. Pathurst. Choroba morska jest to tylko rzecz obrzydliwa, jak mokry śnieg, deszcze, słota, lub jadowite pnącze. Wolę być chora na morską chorobę, niż mieć wysypkę.

Coś zaszło między ludźmi na pokładzie, ktoś popełnił jakieś głupstwo, czy omyłkę, bo usłyszeliśmy głos Mr. Mellaire. Miał on, tak samo jak Mr. Pike, przykry bardzo sposób warczenia na marynarzy.

Na twarzach kilku marynarzy widniały obrażenia. Jeden szczególniej miał oko tak napuchłe, że się zamknęło.

— Wygląda, jakby wpadł w ciemności na słup balustrady — zauważyłem.

Bezwiednie Miss West obrzuciła szybkim spojrzeniem łapy Mr. Pika ze świeżo startą skórą na kostkach. Spojrzenie to było nader wymowne. Sprawiło mi to dotkliwą przykrość. Miss West wiedziała.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XVI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XVII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XIX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXVI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXVII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXIX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXIV

— Gdyby tak wdrapać się na maszt? Co pan na to? — zaproponowała mi Margaryta, wkrótce po skończonym obiedzie.

Stała wyzywająco w otwartych drzwiach mej kabiny w opończy, kapturze i gumowych butach.

— Nigdy nie widziałam jeszcze pana w olinowaniu — ciągnęła. — Czy nie ulega pan zawrotom głowy?

Założyłem książkę, wytoczyłem się z koi, w której byłem osadzony, i klasnąłem w ręce na Wadę.

— Idzie pan? — zawołała z zapałem.

— Jeżeli pozwoli mi pani prowadzić — odrzekłem dumnie — jeżeli pani obiecuje trzymać się mnie mocno. Dokąd?

— Na bocianie gniazdo tylnego masztu. To najłatwiejsze. Co zaś do trzymania się pana, to drapać się na maszty dla mnie nie pierwszyzna. Inna rzecz z panem.

— Dobrze więc — odpowiedziałem — pani prowadzi, a ja będę trzymał się pani.

— Niejeden lądowiec boi się drapać — pokpiwała sobie. — Nie ma otworów na drabliny w gniazdach naszych masztów.

— I prawdopodobnie będę się bał — nie oponowałem. — Nigdy nie drapałem się na maszty, a skoro nie ma otworów w gniazdach masztów — —

Patrzyła na mnie napoły z niedowierzaniem podczas, gdy ja wyciągnąłem ramiona, dając Wadzie odziać się w opończę.

Na rufie było wspaniale, groźnie i mroczno. Cały wszechświat otaczał nas ze wszystkich stron, zbliska. Owijał nas sztormowy wiatr, lecąca piana i mrok gęsty. Po głównym pokładzie przejść nie było można i nowy sternik, śpieszący na zmianę zdążał do steru po pomoście. Była druga po południu i przez dwie piekielne godziny nieszczęśni marynarze leżeli i marźli na fok-rei, byli na niej jeszcze bezsilni, ledwie żywi. Kapitan West, wyszedłszy na podwietrzną strażnicy, przyglądał się im z parę minut.

— Trzeba zrezygnować ze zrefowania tego żagla — powiedział do Mr. Pika. — Niech pan tylko umocuje żagiel. Lepiej niech pan każe założyć podwójne rabandy.

I powłócząc nogami, zatrzymując się od czasu do czasu, gdy piana i grzebienie grzywaczy leciały na niego, pierwszy oficer poszedł wzdłuż pomostu na dziób okrętu, aby wyładować swą złość i swą wzgardę na załogę, na obie wachty czteromasztowca, które nie były w stanie zrefować fokżagla.

Nie ulegało wątpliwości, że naprawdę, rzecz była nad ich siły i że nie mogli sobie poradzić, pomimo najlepszych chęci, gdyż, jak się przekonałem, ludzie czynią wszystko, co w ich mocy, ilekroć wydany zostanie rozkaz skrócenia żagli. Przypuszczalnie dlatego, że się boją. Brak im hartu Mr. Pika, hartu i mądrości Kapitana Westa. Nie było wypadku, aby na rozkaz skrócenia żagli, nie skoczyli go spełnić z całą gotowością. Dlatego są na przodzie, w brudnym, jak chlew, kasztelu. Brak im hartu. Co do mnie, to gdybym nawet miał tremę przed drapaniem się na maszt, jak o to mnie posądzała Margaryta, to widok tych zakazanych kreatur, tych ofiar bez kości nie pozwoliłby mi się cofnąć. Jakże mógłbym się bać wobec ich słabości — ja, postawiony na rufie, na wysokim miejscu?

Margaryta nie pogardziła moją pomocą, wstępując na klubkę u stóp nawietrznej drabiny tylnego masztu. Ale oparła się na mojej ręce tylko przez uznanie dla mej rycerskości, gdyż w następnej chwili wysunęła swą rękę z mojej, zuchwale przerzuciła się oburącz za burtę, przeciwko wichrowi i znalazła się po zewnętrznej stronie drablin. I zaczęła się drapać. Ja poszedłem w jej ślady, nie zdając sobie niemal sprawy z ryzyka podobnej ekwilibrystyki dla nowicjusza, tak dalece działał na mnie jej przykład i taką czułem pogardę dla cherlaków z kasztelu. Gdzie inni mogą zajść, tam i ja zajdę. Co inni mogą zrobić, i ja zrobię. A córka Samuraja nie zawstydzi mnie i nie zwycięży.

A była to ciężka robota i postępy robiliśmy nader powoli. Przy chybotach ku nawietrznej stronie byliśmy przygwożdżeni bezradnie do drablin, jak motyl na szpilce. Tak wielkie wówczas było ciśnienie powietrza, że nie mogliśmy ruszyć ani ręką, ani nogą. Zresztą trzymać się nie było potrzeby. Jak powiedziałem, byliśmy literalnie przygwożdżeni do olinowania.

Przez śnieg, zaczynający padać, pokład wydawał się coraz mniejszy i mniejszy, aż znalazłem się tak wysoko, że upadek pociągnąłby za sobą złamanie kręgosłupa lub śmierć na miejscu, chyba, że wpadłbym do morza, aby utonąć w lodowatej wodzie. I wciąż Margaryta drapała się wyżej i wyżej. Bez przerwy wchodziła pod nawisającą platformę gniazda, zmieniała punkty oparcia, przewinęła się dokoła olinowania swobodnie, niedbale, w tempie rozkołychów okrętu i już stała bezpiecznie na gnieździe.

Drapałem się za nią. Nie modliłem się, ani mi się w głowie nie kręciło, kiedy zwisając grzbietem do pokładu drapałem się pod platformą, szukając poomacku, rękoma i nogami punktów oparcia, których nie widziałem. Byłem w ekstazie. Odważyłbym się na wszystko. Gdyby wyskoczyła w powietrze z wyciągniętymi rękoma i pomknęła, uniesiona wichrem, bez wahania poszedłbym w jej ślady.

Gdy głowa moja ukazała się z poza brzegu platformy, patrzyła na mnie szeroko rozwartymi i błyszczącymi z zachwytu oczami. A gdy dźwignąłem się na rękach lekko w górę i znalazłem na platformie w oczach jej zabłysło uznanie. Potem się nadąsała.

— Oh, pan już musiał się drapać na maszty nieraz — zawołała z wyrzutem w głosie bardzo głośno i ustami ucha mego niemal dotykając, bym mógł usłyszeć mimo ryku wichru.

Potrząsnąłem głową na znak przeczenia. W oczach jej znów błysnęło światełko uznania. Uśmiechnęła się i siadła na brzegu gniazda, opuszczając nogi w wirującą płatkami śniegu przepaść i kołysząc nimi w takt ruchu okrętu. Usiadłem poza nią i patrzyłem w dół, w śnieg, dzięki któremu pokład zdawał się pod nami bardzo głęboko.

Byliśmy zupełnie sami, dwoje ptaków podbiegunowych, odpoczywających w locie na stalowym drągu, który wyłaniał się z śnieżycy i znikał powyżej w zawiei śnieżnej. Dostaliśmy się na koniec świata i nawet ten koniec świata przestał egzystować. Ale nie, nie byliśmy sami. Ze śnieżycy, pod wiatrem, z rozpostartymi nieruchomo skrzydłami, mknąc z szybkością osiemdziesięciu, ba dziewięćdziesięciu mil na godzinę ukazał się olbrzymi albatros. Musiał mieć z piętnaście stóp w rozwinięciu, od końca skrzydła do końca skrzydła. Zobaczył nas, nim my go zobaczyliśmy; kładąc skrzydło na wiatr, zawirował i maszt wyminął. Jego głowa i szyja srebrzyły się od szronu, czy od siwizny — któż zgadnie, od czego — a błyszczące paciorkowate oko musiało nas dostrzec, gdy zataczał szeroki krąg ku podwietrznej.

Ręka Margaryty wyciągnęła się ku mojej.

— Dla tego jednego warto było się wdrapać! — zawołała.

A zaraz potem Elsynora runęła w dół. Palce Margaryty zacisnęły się na sznurach, a z niewidocznych głębi doleciał nas rumor i łoskot potężnego; zachodniego wichru, hulającego po naszych pokładach.

Śnieżny szkwał, jak nadleciał tak i w mgnieniu oka przeminął, i jak na skinienie różdżki czarnoksięskiej zobaczyliśmy w dole cały, smukły, wydłużony okręt — główny pokład, pełen wrącej powodzi, dziób, wbity w pękające fale, sylwetkę wartownika, który się schronił na bak i zwisał na rękach z głową podaną naprzód przeciwko najazdowi oceanu, i prostopadle pod nami Mr. Mellaire, który z garścią ludzi naciągał zapasowe bloki do rudla. I zobaczyliśmy Samuraja wychodzącego ze strażnicy po podwietrznej stronie i stąpającego z cudowną wprost pewnością po rozszalałym pokładzie, zwracającego się do Mr. Pika, dającego mu, snać, instrukcje.

Szare koło widzenia oddaliło się od nas na paręset jardów i zobaczyliśmy potężny szturm fal. Góry wodne z rozwartymi srebrzystymi grzywami mające sześćdziesiąt stóp od dna brózdy do grzebienia, wytaczały się z nawietrznej, z mętnego zmierzchu i jedna za drugą, bez przerwy i wytchnienia waliły się na okręt nawisały nad smukłym i pozornie kruchym jego kształtem, przelewały się, zatapiały pokład setkami ton oceanu, a w następnej chwili przelatywały pod nimi w piennym rozgrzmocie, brały go na bary i podrzucały ku niebu, aby zaraz potem zniknąć w odmętach zmierzchu po podwietrznej. A wielkie albatrosy wirowały i krążyły dokoła nas, wdzierając się w rwącą, lotną lawinę wichru i mknąc przed nią i szybciej od niej samej.

Margaryta odwróciła oczy od tego oszałamiającego widoku i patrzyła na mnie pytająco. Cóż ja na to? Zgrabiałymi palcami odchyliłem jej kaptur i wołałem:

— To nic nowego dla mnie. Byłem tu przedtem. Byłem tu w życiu ojców moich, praojców. Mróz kąsa mnie w policzki, sól wgryza się w moje nozdrza, wicher zawodzi mi w uszach, a są to dla mnie wszystko stare dzieje. Wiem teraz, że przodkowie moi byli wikingami. Pochodzę od nich w prostej linii. Z nimi najeżdżałem angielskie brzegi, ważyłem się poprzez Słupy Herkulesa, plądrowałem po Morzu Śródziemnym i siedziałem w wysokim miejscu ponad słabymi, przez słońce rozpieszczonymi narodami. Jestem Hengist i Horsa, jestem z krwi starożytnych bohaterów, którzy dla nich nawet byli legendarni. Rozpieniałem i prułem różne wody, a jeszcze na długo, długo przedtem przed lodowym okresem nosiłem na gołym ciele skórę rena, walczyłem z mastodontem i wydrapywałem kronikę mych przewag na ścianach głęboko ukrytych jaskiń, ba, i ssałem wilczyce, bok o bok z moimi braćmi-wilczkami, pazury których czuję teraz na duszy, jak je w owe czasy czułem na ciele. Zaśmiała się rozkosznie, a śnieżny szkwał nas obwinął, kłując w policzki; Elsynora wzleciała na fali i położyła się, jakby już nigdy powstać nie miała, my zaś, uczepieni z całej siły, zatoczyliśmy przez powietrze ogromny, zawrotny łuk. Margaryta puściła się jedną ręką, aby, śmiejąc się wciąż, odchylić mój kaptur. — Nic o tym nie wiem — zawołała. — Brzmi to jak poezja. Ale wierzę w to, co pan mówi. Musiało tak być. Słyszałam to już nieraz, gdy w skóry odziani ludzie śpiewali u ognisk, rozpraszających noc i mróz.

— A książki ? — zapytała złośliwie w chwilę potem, gdy zabieraliśmy się do schodzenia.

— Niech sobie leżą na półkach i niech mnie nie nudzą razem ze zwariowanymi ich autorami — odpowiedziałem.

Znowu roześmiała się rozkosznie, a wiatr zerwał jej ten uśmiech z ust i poniósł. Zawisła na rękach, rzuciła się w przestrzeń, znalazła nogami niewidzialne punkty oparcia i znikła z przed mych oczu pod karkołomnym kra id="filepos425683">giem gniazda,

ROZDZIAŁ XXXV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXVI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXVII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XXXIX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XL

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XLVII

Omal nie utraciliśmy stiuarda. Było to podczas ostatniej wieczornej wachty. Przez szpary między sztabami otworu wentylatora, któryś z ludzi przetknął nóż- i rozciął worki ż mąką od góry do dołu. W ciemności mąka wysypała się na pokład niepostrzeżenie. Oczywiście człowiek w szybie nie mógł widzieć poprzez zasłonę z pustych worków, ale wystrzelił z tak bliska, gdy stiuard, człapiąc pantoflami, przechodził, że osmolił mu kark i policzek.

O szóstym dzwonie podczas pierwszej wachty znowu mięliśmy niespodziankę. Tom Spink nadbiegł zemocjonowany na przód rufy, gdzie stałem wachtę. Głos mu się trząsł.

— Na miłość Boską, sir, oni przyszli — powiedział.

— Kto ? — rzuciłem ostro.

— Oni — dzwonił zębami. — Ci sami, co przyszli na pokład blisko Hornu, sir tych trzech utopionych marynarzy. Oni są tam z tyłu, sir, stoją rzędem u koła sterowego.

— Jak się tam dostali?

— To wilkołaki i przylecieli, sir. Czy widział pan, aby obok pana przeszli?

— Nie — odpowiedziałem. — Nie przeszli obok mnie.

Biedny Tom Spink jęknął.

— Ale są w górze liny, po których mogli się przedostać z bezań-masztu na tylny — dodałem. — Przyślijcie mi Wadę.

Gdy Wada mnie zastąpił, poszedłem do sternicy. I oto stali przede mną trzej nasi jasnowłosi rozbitkowie z topazowymi oczami. W świetle latarki elektrycznej, którą oświecał ich Louis, oczy ich nigdy nie były bardziej podobne do oczu wielkich kotów. I, na Jowisza, miauczeli! W każdym razie głosy, które wydawali, podobne były bardziej do miauczenia, niż do czego innego. Że dźwięki te wyrażały pokojowe intencje było rzeczą oczywistą. Również wznosili ręce dłońmi w górę na znak pokoju. Każdy z nich zdjął czapkę i położył sobie moją rękę na głowie. Nie mogło być dwóch znań, co to oznaczało.

Skinąłem głową. Nic nie miałem do powiedzenia ludziom, którzy miauczeli jak koty. Porozumiewać się na migi przy świetle elektrycznej latarki było trudno. Tom Spink jęknął, gdy kazałem Louisowi zaprowadzić ich do wnętrza i wydać im kołdry.

Zrobiłem znak spania, oni zaś skinęli głowami, potem pokazali na usta i potarli się po żołądkach.

— Topielcy nie jedzą — zaśmiałem się z Toma Spinka. — Idźcie na dół i popatrzcie jak będą jedli. Daj im jeść, niech się najedzą do syta. To znak braku jedzenia na kasztelu.

Po upływie pół godziny Tom Spink wrócił.

— Cóż jedli? — spytałem tonem zaczepnym.

Ale nie dał się przekonać. Ilość jedzenia, którą pochłonęli wydała mu się podejrzaną, a słyszał o upiorach, które pożerają ciała w grobach.

Wreszcie, dziś rano o siódmej buntownicy zawołali o pokój. Wkrótce Nosey Murphy i Londyńczyk z Malty i Charles Davis stali przede mną u stóp rufy. Twarze ich były pozapadane i wycieńczone. Patrzyłem na nich z góry i czułem się bardzo silny. Nigdy różnica sił pomiędzy nimi, a nami nie była mniejsza. Z trzema dezerterami z kasztelu, oddział nasz składał się teraz z dwunastu ludzi wraz ze mną i Margarytą, a nieprzyjacielski obóz po stracie Ditmana Olansena, Boba i Fauna liczył tylko dwudziestu. Bert Rhine był niezawodnie w stanie pożałowania godnym i mieli między sobą cherlaków, jak Sundry Buyers, Nancy, Larry, Lars Jacobsen.

— No i czego chcecie? — spytałem. — Nie mam dużo czasu. Śniadanie stygnie.

Charles Davis zaczął mówić, ale przeciąłem tę gadaninę.

— Nie chcę z tobą gadać, Davis. Potem w sądzie, którym zawracałeś głowę całą podróż, ale nie teraz.

Znowu zaczął szczekać, ale tym razem ofuknął go Nosey Murphy.

— Zamknij żuwaczkę, Davis — warknął na niego bosmanmat — albo ci ją zamknę. — Spojrzał ku mnie w górę. — Chcemy wrócić do pracy, oto czego chcemy.

— To nie jest sposób proszenia o to — odpowiedziałem.

— Sir — dodał z pośpiechem.

— Tak lepiej — zauważyłem.

— Oh, mój Boże, sir, niech pan ich nie puści na rufę. — Tom Spink zamamrotał pośpiesznie mi do ucha. To byłby koniec z nami wszystkimi. A gdyby nawet innych nie ruszyli, mnie by nie darowali, sir, za przyłączenie się do rufy.

Zbyłem go milczeniem i zwróciłem się do bosmanmata.

— Wszyscy, dajmy na to, weźmiecie się do rozwijania żagli, aby dowieść dobrych intencji.

— Chcielibyśmy dostać jeść najpierw — zaoponował.

— Ja wolę, abyście rozwinęli żagle najpierw — odpowiedziałem mu. — I macie odtąd słuchać bez gadania, co wam każę.

Nosey Murphy zawahał się i spojrzał na Londyńczyka z Malty, który zastanowił się chwilę, jakby mierzył siły, potem skinął głową.

— Dobrze, sir — podjął bosmanmat. — Zrobimy, co pan każe... ale przez ten czas nie mogłoby się w kambuzie co dla nas gotować?

Potrząsnąłem głową.

— Gdy wszystkie żagle, co do jednego, będą rozpięte i wszystkie reje zbrasowane, i cały ten zwał popsutego olinowania uprzątnięty, wtedy dopiero wydam strawę. Spinankrem i bezań-brasami sami się zajmiemy.

Gdy zaczęli się drapać na maszty, okazało się, jak są słabi. Niektórzy byli za słabi, aby dźwignąć się w olinowanie. Biedny Sundry Buyers ustawicznie przyciskał brzuch rękoma i nigdy na twarzy Nancy nie widziałem tak nieprzytomnego wyrazu.

Stał się też! przed naszymi oczami cud, godny wniesienia do niezwykłej kroniki naszej podróży. Marynarze hissowali bezań-bom-top-reje za pomocą jednego z pokładowych kabastanów. Szło im bardzo ciężko. Lars Jacobsen skakał na swej dwukrotnie złamanej nodze, a z nimi harował Sundry Buyers, Grek Tony, Bombini i Mulligan Jacobs. Nosey Murphy mocował wyciągnięte swoje liny.

Gdy zatrzymali się z zupełnego wyczerpania Murphy przypadkowo spojrzał na Charlesa Davisa, który stał sobie bezczynnie.

— Chodź pomóc, Davis — zawołał bosmanmat. Margaryta roześmiała mi się do ucha swym srebrzystym śmiechem.

Adwokat morski spojrzał na bosmanmata, nie posiadając się ze zdumienia, wreszcie rzekł:

— Jakto?

Skinąwszy na Sundry Buyersa, by wziął od niego zwój, Murphy wyprężył się, a podszedłszy na krok do Davisa, powiedział spokojnie:

— Takto.

Milczeli obaj. Ludzie u kabestanu kręcili, ciężko dysząc, stanęli i patrzyli — wszyscy, prócz Bombini'ego, który skoczył i stanął u boku bosmanmata.

Wówczas Charles Davis skapitulował, ale nawet kapitulując, proponował kompromis.

— Będę trzymał zwój — rzekł.

— Będziesz skakał dokoła jednej ze szprych kabestanu — odparł Murphy.

Adwokat morski wiedział, że musi wybierać między życiem, a śmiercią. Stanął u kabestanu. A kiedy zaczęli pracować i Davis kręcił wraz z innymi, Margaryta i ja zaśmieliśmy się głośno i bezczelnie. A nasi ludzie podeszli do parapetu rufy, by zobaczyć Charlesa Davisa przy pracy.

Musiało to się podobać Noseyowi Murphy, gdyż, zwijając wybraną linę, obrzucił Davisa krytycznym spojrzeniem.

— Zwijaj się Davis! — rozkazał tonem ostrym. I Davis naprężył wszystkie siły.

Azjaci nasi z rufy wybuchnęli śmiechem i zaczęli bić brawo. Musiałem im na to pozwolić. Był to dla nas dzień świąteczny. Za wierność należało się im trochę pobłażania. Odeszliśmy więc z Margarytą do steru.

U koła stał jeden z Cyganów Hornu. Dałem mu kurs na wschód, na Valparaiso, i posłałem stiuarda na dół, by przygotował pożywienie dla zbuntowanej załogi.

— Kiedy następnym razem dostaniemy jeść, sir? — spytał Nosey Murphy przy spuszczaniu prowiantu z rufy.

— W południe — odpowiedziałem. — I dopóki będziecie posłuszni, będziecie dostawać jeść trzy razy dziennie. Możecie się podzielić na wachty, jak chcecie. Ale robota na okręcie musi być zrobiona i zrobiona jak należy. Przestaniecie pracować, przestaniemy wam dawać jeść. Teraz idźcie.

— Jeszcze jedno, sir — powiedział pospiesznie. — Z Bertem Rhinem jest bardzo źle. Ma twarz spaloną. Nie może spać. Jęczy cały czas.

Kazałem mu zaczekać. Wybrałem wszystko z apteczki, co mogło Rhinowi przynieść ulgę, przekonawszy się, że Murphy umie manipulować szprycką, dałem mu ją i dawkę morfiny.

Po naradzie z Margarytą, poddałem próbie dobrą wolę Cyganów z Hornu. Przyszliśmy do przekonania, że bandyci z kasztelu muszą mieć jakiś plan. Wcale im się nie uśmiecha więzienie w Valparaiso, do którego zmierzamy szybko. Nie ulegało wątpliwości, że chcą zdezertować w łodziach, gdy tylko zbliżymy się do lądu. Zważywszy również, ilu wśród nich jest zdeklarowanych przestępców i morderców, uciekając, napewno podziurawiliby dno Elsynory. Zatapianie okrętów praktykowane jest od niepamiętnych czasów przez zbuntowane załogi.

O pierwszej w nocy zorganizowałem wyprawę na przód okrętu, dla zniszczenia szalup. I przy tej sposobności wypróbowałem wierność naszych nowych trzech ludzi. Rozdzieliłem ich. Jednego zostawiłem na rufie z Margarytą, która objęła straż nad rufą. Postawiłem przy nim stiuarda z wielkim nożem. Znakami wyjaśniłem mu i jego dwom towarzyszom, którzy mieli nam towarzyszyć, że przy pierwszej oznace zdrady, zostanie zabity. Nie mogło być dwóch zdań, że stiuard wykonałby groźbę.

Z Margaryta zostawiłem również Buckwheata i Toma Spinka. Wadę, obydwóch żaglowników, Louisa i dwóch topazookich zabrałem ze sobą. Prócz broni palnej i siecznej wzięliśmy siekiery. Przeszliśmy przez pokład niepostrzeżenie, dostaliśmy się na pomost przez platformę śródokręcia i stamtąd na platformę kasztelu. Były tam łodzie, od których należało zacząć. Ale przede wszystkim obwołałem wartownika, stojącego na oku.

Był to Mulligan Jacobs. I przedostawszy się poprzez rumowisko pomostu, gdzie fok-bom-top-reja wciąż jeszcze leżała, podszedł do nas beztrwożnie niewzruszony i pełen śmiertelnej goryczy.

— Jacobs — szepnąłem do niego — zostaniecie tu przy mnie, aż nie skończymy z rozbijaniem łodzi. Rozumiecie mnie?

— Co, chce mnie pan nastraszyć? — warknął na głos, za głośno. — Zaczynajcie, jeżeli chcecie. Znam wasz plan. I znam plan tego diabelskiego pomiotu pod naszymi nogami w tej chwili. Chcą uciec w łodziach. Wy chcecie porozbijać łodzie i zaprowadzić ich pod klucz.

— Cyt! — uciszałem go nadaremnie.

— Poco? — podjął równie głośno. — Śpią, napchawszy kałduny. Jedyną naszą wartą w nocy jest marynarz na oku. Nawet Bert Rhine śpi. Parę ukłuć igłą i przestał jęczeć nareszcie. Zaczynajcie. Rozbijajcie łodzie. Ani mnie to ziębi, ani grzeje. Mój własny krzywy grzbiet, jest mi droższy, niżli karki tej zbieraniny tam w dole.

— Jeżeli tak myśleliście, dlaczego do nas nie przystaliście? — spytałem.

— Bo nie jesteście nic lepsi od nich, a nawet daleko jesteście gorsi. Oni są tym, czym wy i wasi przodkowie ich zrobili. A kto, do ciężkiej cholery, jesteście wy i wasi przodkowie? Grabieżcy pracy ludzkiej. Nie lubię ich wcale, ale was i waszych przodków nienawidzę. Dbam tylko o mój własny krzywy grzbiet, który stanowi dowód, że nie ma żadnego Boga, a Browning jest łgarz.

— Przyłączcie się do nas teraz — przynaglałem. — Będzie lżej dla waszego grzbietu.

— Do diabła starego z wami — brzmiała jego odpowiedź. — Zaczynajcie rąbać łodzie. Możecie posadzić na elektryczne krzesło niektórych z nich. Ale mnie prawo nie straszne. Jestem kaleką, za słabym, aby podnieść rękę na człowieka — piórko, miotane namiętnościami ludzi silnych na ciele, a bezmózgich.

— Pełny brzuch budzi w was ducha przekory.

— To przy pustym brzuchu żółć mnie zalewa. No, rąbiecie te łodzie?

— Czyim pomysłem było podkurzenie siarką? — spytałem.

— Nie powiem wam, ale zadrościłem temu człowiekowi, póki jego pomysł nie zawiódł. A czyim pomysłem było oblanie kwasem twarzy Rhinowi? Mięso mu z tej twarzy odpada.

— Też wam nie powiem —- odparłem. — Rad jestem, że to nie mój pomysł.

I porozbijaliśmy łodzie. Puściliśmy w ruch siekiery i poszło łatwiej, niż przypuszczałem. Topazoocy rozbitkowie pracowali ż całą gorliwością. Na platformach kasztelu i śródokręcia zostawiliśmy góry szczątków. Na rufę wróciliśmy szczęśliwie. Nie padł ani jeden strzał. Zbudzeni hałasem marynarze, wylegli na pokład, ale nie próbowali nam przeszkadzać. Było ich dwudziestu, mieli za sobą przeszłość ciemną, czekało ich więzienie lub kara śmierci, a mimo to tych dwudziestu ludzi nie rzuciło się na nas, gdy niszczyliśmy ich ostatnią nadzieję.

Niewiele zostaje do napisania. Bunt na Elsynorze jest zlikwidowany. Rejs Elsynory się kończy. Za dwa dni przy obecnej szybkości wpłyniemy do Valparaiso. A stamtąd w dalszą podróż do Seattle.

Jeszcze jedno pozostaje mi do napisania, nim zamknę ten dziwny dziennik okrętowy. Stało się to ostatniej nocy. Jestem wciąż pod wrażeniem.

Spędziłem z Margarytą ostatnią godzinę drugiej wachty u zrębu rufy. Czuliśmy znów ruch Elsynory pod parciem wiatru. Znowu pruł nasz okręt i rozpieniał wody. Była mała fala.

Osłonięci w ciemnościach, objęci i przytuleni do siebie mówiliśmy o miłości i snuliśmy tęczowe plany. Ja wyznaję, byłem za pośpiechem. Przybywszy do Valparaiso, twierdziłem, możemy nająć nową załogę i nowych oficerów i posłać Elsynorę w dalszą podróż. Sami zaś wrócilibyśmy na szybkobieżnym parowcu. A ponieważ w Valparaiso łatwo o ślub, mogliśmy się pobrać przed wyruszeniem w powrotną podróż.

Ale Margaryta była uparta. Westowie nigdy nie opuszczali swoich okrętów, twierdziła; zawsze je doprowadzali do portów przeznaczenia, albo szli z nimi na dno. Elsynora wypłynęła z Baltimory do Seatle z Westami przy dowództwie. Elsynorze należało dać nową załogę i oficerów w Valparaiso, a wówczas przybędzie ona do Seattle z jedną z Westów na pokładzie.

— Ale pomyśl, kochanie — oponowałem. — Podróż potrwa miesiące. Pamiętaj co pisał Henley: — „Każdy pocałunek pozostawia nam mniej do przeżycia".

Przycisnęła swe usta do moich.

— Całujemy się — powiedziała. Ale ja nie mogłem zrozumieć.

— O długie, męczące miesiące — — żaliłem się.

— Ah ty, głuptasie — śmiała się srebrzyście. — Czy nie rozumiesz?

— Rozumiem tylko, że tysiące mil dzieli Valpara-iso od Seattle —- odpowiedziałem.

— Nie chcesz zrozumieć — — śmiała się.

— Jestem głupi — przyznawałem. — Wiem tylko jedno: — Ja chcę ciebie, ciebie chcę.

— Jesteś kochany, a wielki głuptas — powiedziała, biorąc moją rękę i przyciskając dłoń moją do swego policzka. — Co czujesz? — spytała.

— Gorący policzek, bardzo gorący policzek.

— Czerwienię się przez to, co naiwność twoja zmusza mnie powiedzieć ci — wyjaśniła. — Powiedziałeś przecie, że o ślub łatwo w Valparaiso... a więc... a więc... ?

— Chcesz więc... ? — zająknąłem się.

— A tak — zgodziła się.

— Miodowy miesiąc będzie na Elsynorze z Valpa-raiso do Seattle ? — wtrąciłem prędko!

— Tysiące, tysiące mil, długie męczące miesiące — przekomarzała się, póki nie zamknąłem jej ust pocałunkami.