Iwan Turgieniew

CZERTOPCHANOW I NIEDOPIUSKIN

Konwersja: Nexto Digital Services

CZERTOPCHANOW I NIEDOPIUSKIN

Iwan Turgieniew

W upalny letni dzień wracałem kiedyś wózkiem z polowania; obok mnie, kiwając się raz po raz, drzemał Jermołaj. Psy spały, leżąc u naszych nóg i podskakując bezwładnie jak martwe. Stangret coraz to spędzał batem gzy z koni. Biały kurz jak lekki obłok unosił się za wózkiem. Wjechaliśmy w gęste krzaki. Droga stała się wyboista, koła zaczęły zawadzać o korzenie. Jermołaj ocknął się, spojrzał dokoła: — E! — powiedział — przecie tu powinny być cietrzewie. Złaźmy. — Stanęliśmy i weszli w „teren". Pies mój natknął się na stadko. Strzeliłem i zacząłem już nabijać strzelbę, kiedy nagle poza mną rozległ się głośny trzask i rozgarniając krzaki rękami, podjechał do mnie jeździec — Pozwoli pan, że się spytam — przemówił dumnym głosem — jakim prawem pan tu po-o-luje, sza-ny panie? — Nieznajomy mówił nadzwyczaj szybko, urywanie i przez nos. Spojrzałem mu prosto w twarz: jak żyję nie widziałem nic podobnego. Wyobraźcie sobie, drodzy czytelnicy, małego jasnowłosego człowieczka o czerwonym, zadartym nosku i bardzo długich, rudawych wąsach. Spiczasta karakułowa czapka z sukiennym denkiem malinowego koloru zakrywała mu czoło aż po same brwi. Ubrany był w żółty, wytarty archałuk z czarnymi aksamitnymi ładownicami na piersiach i spłowiałym srebrnym galonem na wszystkich szwach; przez ramię miał przewieszony róg, za pasem sterczał kindżał. Mizerny, garbonosy koń kasztanowatej maści chwiał się pod nim jak zaczadzony; dwa charty, chude, o wykrzywionych łapach, kręciły mu się pod nogami. Z twarzy, spojrzenia, głosu, z każdego ruchu, z całej postaci nieznajomego biła szaleńcza odwaga i bezgraniczna, nieposkromiona duma; jego jasnoniebieskie, szklane oczy biegały na wszystkie strony zezując, jakby był pijany; odrzucał głowę w tył, wydymał policzki, parskał i drżał na całym ciele, rzekłbyś, z nadmiaru pychy — wypisz, wymaluj, jak indor. Powtórzył swoje pytanie.

— Nie wiedziałem, że tu nie wolno strzelać — odrzekłem.

— Znajduje się pan tu, łaskawy panie — mówił dalej — na moim gruncie.

— Pozwoli pan, że odejdę.

— A po-ozwoli pan, że zapytam — odparł — czy mam zaszczyt rozmawiać ze szlachcicem?

Wymieniłem swoje nazwisko.

— W takim razie, proszę, niech pan poluje. Sam jestem szlachcic i miło mi oddać przysługę szlachcicowi... Nazywam się Czer-topchanow, Pan-tielej!!!

Schylił się, krzyknął, smagnął konia po szyi; koń potrząsnął głową, stanął dęba, rzucił się w bok przydeptując łapę jednemu z psów. Pies zawył przeraźliwie. Czertopchanow zawrzał gniewem, syknął, uderzył konia pięścią między uszy, szybciej niż błyskawica zeskoczył na ziemię, obejrzał psu łapę, popluł na ranę, kopnął psa w bok, żeby przestał piszczeć, schwycił konia za grzywę i włożył nogę w strzemię. Koń zadarł łeb, podniósł ogon i rzucił się bokiem w krzaki, Czertopchanow podskakiwał przy nim na jednej nodze, jednak trafił wreszcie w siodło, jak opętany wywinął nahajką, zatrąbił w róg i pogalopował. Nie zdążyłem jeszcze ochłonąć po niespodziewanym zjawieniu się Czertopchanowa, kiedy raptem, bez najlżejszego prawie szelestu, wyjechał z krzaków tłuściutki człowieczek lat około czterdziestu, na małym, karym koniku. Zatrzymał się, zdjął zielony skórzany kaszkiet i cienkim, łagodnym głosem zapytał mnie, czy nie widziałem jeźdźca na kasztanowatym koniu. Odpowiedziałem, żem widział.

— A w którą stronę pojechał? — ciągnął dalej takim samym głosem nie wkładając kaszkietu. — Tędy? Dziękuję panu uprzejmie...

Cmoknął, lekko trącił nogami konia po bokach i powlókł się wolnym truchcikiem — człap, człap — we wskazanym kierunku. Patrzałem za nim, póki jego rogaty kaszkiet nie skrył się za gałęźmi. Ten nowy znajomy powierzchownością nie przypominał ani trochę swego poprzednika. Twarz jego, pucołowata i okrągła jak kula, wyrażała nieśmiałość, dobroduszność i łagodną pokorę; nos także mięsisty, zaokrąglony i upstrzony sinymi żyłkami, zdradzał zamiłowanie do ziemskich uciech. Na głowie jego z przodu nie rósł ani jeden włosek, z tyłu sterczały rzadkie, płowe kosmyki, oczki, jakby krwią nabiegłe, mrugały przyjaźnie, czerwone, wilgotne wargi uśmiechały się słodko. Ubrany był w surdut ze stojącym kołnierzem i mosiężnymi guzikami, bardzo zniszczony, lecz czysty; sukienne spodnie podniosły się wysoko, nad żółtymi obszyciami butów widać było tłuściutkie łydki.

— Kto to taki? — zapytałem Jermołaja.

— Ten? to Niedopiuskin, Tichon Iwanycz. Mieszka u Czertopchanowa.

— Czy to człowiek biedny?

Koniec wersji demonstracyjnej.