Juliusz Słowacki

FRAGMENTY PRZEKŁADU ILIADY HOMERA

Konwersja: Nexto Digital Services

FRAGMENTY PRZEKŁADU ILIADY HOMERA

Juliusz Słowacki

[I]

[Z PIEŚNI I]

[OD WIERSZA 1 DO WIERSZA 492]

Achila gniew — i klęski zeń spadłe na Greków

Śpiewaj, bogini, bogów śpiewaczko i wieków,

Gniew śpiewaj, który w ciemne piekło zaprowadził

Tyle dusz i przed czasem tylu męży zgładził,

Na polach trupem całe położył zastępy,

Psy zwołał i na ciała rzucił czarne sępy,

Przed losem i przed bożym upokorzył tronem,

Naprzód Achila z czarnym skłóciwszy Memnonem.

Powiedz, w jakiej nieszczęsnej godzinie poczęta

Tylu nieszczęść przyczyna, ta kłótnia nieświęta!

Za jaką się swojego kapłana urazę

Mścił Apollo okropną zwaliwszy zarazę

Na Greczyna obozy, tak że niesłychany

Był mór i z trupów całe urosły kurhany?

A to wszystko, aby król krzywdzący kapłany

Ujrzał się sam — w cierpiącym ludu ukarany.

Stało się tak, że Chryzes, kapłan Apollina,

Któremu wzięta była przez Greki dziewczyna,

Jedynaczka, najmilsze dziecko, córka droga,

W płaczu wzniósł naprzód ręce, niosąc je do boga,

A potem się przed ludźmi rzucił na kolana —

Postać ojca, a w laury kapłańskie ubrana,

Wlokąc się z upodleniem i żebraczym wstydem

Za wszystkimi, najgłośniej krzycząc za Atrydem:

„O króle! o hetmany!" — wołał — „niech wam bogi

Miasto upokorzone wywrócą pod nogi!

Niech wszystko podług myśli wam zdarzą i dadzą,

I cało do ojczyzny miłej odprowadzą,

Ale niech stąd z próżnymi rękami nie idę!

Oddajcie mi najmilszą córkę, Chryzeidę;

Jeżeli nie z litości, złota wam odważę  —

Weźcie lub was przed słońca obliczem zaskarzę..."

Krzyk był Greków i prawie jednomyślna zgoda,

Aby mu wrócić dziecko; lecz ojciec naroda,

Agamemnon, król dumny, w brance rozkochany,

Odepchnął klęczącego starca przed kolany

I rzekł: „Precz stąd, żebraku, włóczęgo i szpiegu!

Precz od greckich namiotów i srebrnego brzegu!

Jeżeli dbasz o głowę i o koście stare,

Precz stąd — ani mi ufaj w święconą tyjarę,

Ani myśl, że na bogów twoich zadrzę wzmiankę;

Twoją córkę, a moją dziś miłosną brankę

Chowam skłonioną mojej potędze i woli,

Aż ją czas... uwiędniałą na licu wyzwoli

Z moich objęć i w korną służącą zamieni,

Płeć pozbawiwszy bieli, a oko płomieni;

A wtenczas... te dziś dziewczę kochane i młode

Poślę do Argos... płótno myć i nosić wodę".

Rzekł... i kapłan milczący, z pochyloną głową,

Smętny, do serca rdzenia rażony tą mową,

Odszedł i brzegiem morza, gdzie o skalne ściany

Smętnie i głucho biły szumiące bałwany,

Szedł w myślach pogrążony, od świata daleki,

I tam, gdzie go nie mogły już usłyszeć Greki,

A bóg Apollo jeden ojcowskiej się męce

Przypatrywał, do boga swego podniósł ręce

I zawołał: „O [Smintu] boże, urodzony,

Stróżu Cylicki, z jasnej i świętej Latony!

Ty, któremu Tenedu lud się kłania drzący,

I tu, i tam na moją ojczyznę  świecący

Boże! jeślim ja tobie z modlitwą i łzami

Opasywał ołtarze lauru girlandami,

Jeślim tobie ofiary składał, starzec biały,

Puśćże teraz na Greków twoje wszystkie strzały!"

Tak się modlił; i zaraz ćmy sakramentalne

Opuściły Olimpu mgły i czoła skalne.

Sam Apollo — ognistym łukiem jak obręczą

Otoczony — w mgłach idzie, strzały na nim brzęczą

I smętną wróżbę niosą na doliny klęte;

Czoło boga — ciemności chmurą obwinięte,

Pod nim flota, nad którą staje bóg wspaniały;

Łuk swój krzywy naciąga, srebrne puszcza strzały.

Naprzód muły oborne i psy postrzelane

Padają, potem ludzie; powietrze rumiane

We mgłach ciężącą parą oddechy naciska,

Ciągły strzał szelest, ciągłe widać płomieniska.

Przez dziewięć dni i nocy trupy wożą blade,

Nareszcie dziesiątego dnia zwołują radę,

Na którą sprasza Achil, syn srebrnej Tetydy,

Przez Junonę natchnięty, i tak na Atrydy,

Króle  wyprawy, zaraz powstający z góry:

„Długoż tak zapatrzeni na trojańskie mury

Na tym fatalnym brzegu mamy podle ginąć?

Nie  lepiej nam do miłej ojczyzny odpłynąć,

Póki mamy do rudla ludzi i do wiosła,

Niż  czekać, ażby trupem zaraz[a] wyniosła

Ostatki ludu, Troi mieczem nie wycięte?

Wezwijcie też nareszcie jakie ludzie święte,

Wezwijcie tu proroki: niech powiedzą, czemu

Kazał nas pan bóg słońcu zarażać złotemu,

A odkrywszy przyczynę, niech lekarstwo dadzą

I snów się o to, z boga idących, poradzą!

A jeżeli to grzechy nasze temu winne,

Pobijemy ofiarą barany niewinne,

Cielce tłuste, a boga łaskę ubłagamy,

Że zdejmie te ze słońca i ciał sine plamy".

To rzekł i usiadł; a Kalchas, ksiądz grecki sędziwy,

Pan ofiar i rozlewacz przeświętej oliwy,

Jasnowidzący starzec, któremu mogiła

Nigdy nic nie wydarła i nie zasłoniła,

Bo przeszłości i całej przyszłości był  świadom,

Wstał i trwożny, bo nie śmiał rycerskim się radom

Wręcz  sprzeciwiać, takimi słowy odpowiedział:

„Achillesie, kochanku bogów! gdybyś wiedział,

Jaką na grzechy nasze — bogi patrzą twarzą,

Przez co znienawidziły, za co morem karzą,

Zadrzałbyś! Lecz po wiedzę tych rzeczy nie sięgniesz;

Chyba mi tu na głowę i na miecz przesięgniesz,

Że co powiem rozkrywszy tajemnicze światy,

Choćby to obraziło króle i magnaty...

To rzeki prorok; a zaraz się w Agamemnonie

Złość zapaliła: powstał na błyszczącym tronie,

Pociemniał, pierś charknęła, oczy zapalone

Jak u psa pokazały w gałkach skry czerwone

I tak straszliwy stojąc, z błyskawicą w oku

Zawołał: „O przeklęty nieszczęścia proroku,

Którego spróbowałem, nędzny, tyle razy,

Wieczny wróżbiarzu nieszczęść i plag, i zarazy!

Jeszczeż i teraz język rozwiązałeś na to,

Dumny starcze, abyś mię z wojskiem i z armatą

Poróżnił?... aby znowu przeciw mojej głowie

Jęli wierzgać i bunty podnosić Grekowie?

Patrz, co mówisz... widzicie sztukę tego dziada?

Oto na mnie jednego całą winę składa!

Oto ja gniewu bogów winien... syn szatana!

Za to, żem słonecznego obraził kapłana,

Żem ku brance nachylon, uwiedzion pieszczotą,

Nie chciał oddać niebieskiej dziewczyny za złoto...

Prawda! bo mi też drogie to nieporównane

Dziecko, sztuk umiejętne, białe i różane...

Ani mię Klitemnestra, gdym ją brał dziewicą,

Nie sczarowała taką wonią  - błyskawicą,

Jako ta wzięta ojcu gwałtem panna biała;

Wszakże... gdyby dziś sprawa nasza na tym stała,

Abym ja miłośnicy tej ustąpił komu,

Zgodzę się: niech ma ojciec! niech wraca do domu,

Jeśli tego wymaga sprawa pospolita -

Choć kochana, choć moja, choć mieczem zdobyta,

Niech jedzie!... Słusznaż jednak jest rzecz, mówcie sami,

Aby ja jeden, pierwszy wódz i król nad wami,

Miał utratę? i wszemu panując ludowi,

Sam jeden próżne serce miał  — i namiot wdowi?...

Byćże to może, aby bez żadnej nagrody

Król został i ponosił wszystkie wasze szkody?

Krew wylewał  — i królem był, a tak jak sługą?...

Nie, za tę brankę  — Grecja musi mi dać drugą!..."

„Nienasycony!" — krzyknął Achilles —  „zgłodniały

Na łup! a więcej branek łakomy niż chwały!

Zajęty ciągle tylko zuchwałą grabieżą!

Myślałby kto, że wszystkie do ciebie należą

Dziewczyny i bogactwa przez rycerzy krocie

Pojmane... wszystko twoje, co leży na flocie!

A my — sam dym łykamy tylko, paląc grody.

Słuchaj! jeżeli jakiej, królu, chcesz nagrody

Od wolnych — bo ja wolny tu przed tobą stoję  —

Jeśli więc chcesz, to czekaj, aż weźmiemy Troję.

Koniec wersji demonstracyjnej.