Krasiński Zygmunt

GRÓB RODZINY REICHSTALOW

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

2.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

GRÓB RODZINY REICHSTALOW

Krasiński Zygmunt

I.

Jey twarz iak róży bladey zawoie,
Skropione iutrzenki łezką,
Jako mgła lekka, tak lekkie stroie,
Obwjały posiać niebieską

A. Mickiewicz — Świtezianka.

Tydzień iuz był upłynął od bitwy wygraney pod Pragą 8-go Listopada 1620 r. przez Maxymiliana Xięcia Bawarskiego nad Fryderykiem V. Palatynem Renu. — Woysko cesarskie zwycięzkie i uradowane z nadziei odpocznienia po trudach woiennych rozgościło się po całych Czechach. — Rozmaite iego oddziały pod dowództwem Tyllego ścigały broniących się ieszcze protestantów, inne zaś rabowały miasta żadnego im nie stawiaiące oporu. Niektóre pułki rozłożyły się po miasteczkach pobliskich Pragi; między temi był pułk IIr. Wallensztein, który stanął w Egrze. Nayświetniey on swoię waleczność okazał w bitwie pod Pragą, a zachęcony przez młodego i męztwem pałaiącego dowódzcę,. naybardziey się do zwycięztwa przyłożył. Po wygraney dostał rozkaz zaięcia miasta Egry i tam w naywiększey spokoyności i porządku się zachował. Żeby dadź poznać ówczesny stan rzeczy, przytoczymy tu rozmowę dwóch żołnierzy stoiących przed domem, w którym mieszkał miody ich Pułkownik Hrabia Wallensztein.

— Do milion szatanów Maxie, rzekł z nich ieden młody i żwywy, muszę lecieć teraz kiedy iuż się ściemnia i deszcz padać zaczyna, do tego diabła czyli uczonego, astrologa, czyli Alchimisty, iakto go nazywaią. Niech go czarny myśliwiec lub upiór porwie; nasz dowódca upodobał go sobie, muszę lecieć.

— Nie masz czego tak narzekać, odparł drugi, nad którego ustami iuż się wąs siwy zakręcał, ia muszę całą noc tu stać i znosić pod tym dziurawym płaszczem niepogody i słoty. Zniósłbym to ieszcze, wytrzymałbym i deszcze i śniegi, nie zważałbym na wodę leiącą się z tych czarnych chmur, iakem i na kute nie zważał, gdyby Pułkownik pozwolił nam, starym, zadawniałym, powszechnym, wszędzie używanym zwyczaiem, porabować trochę. Ale od czasu, a iuż będzie tydzień iak tu stoimy, ani zdobyczy, ani łupów nie widzę; nie ma nawet nadziei. Nie tak do pioruna zdarzało się dawniey. Pamiętam w woynie z Turkami, pamiętam przeszłego roku kiedy służyłem pod Tillim, ah! to rozkosz była, to uciecha! Przybyliśmy do wsi lub miasta; prędko ognia, prędzey pochodni; zapaliliśmy, wywróciliśmy, zburzyliśmy, złupiliśmy i daley na nieprzyiaciół. Tak bywało, a teraz pod tym Wallenszteinem i bić się trzeba i nie można rabować. Prorokuię, nic z niego nie bedzie; bo pierwsza cnota żołnierza iest, nie przymrużać oczu kiedy kula leci, a druga, dobrze rabować.

— Alboż, to Wallensztein nigdy nie rabował? rzekł młody, nie znasz go chyba; prawda, niedawno pod nim służysz, ale zaręczam ci, że przedtem większego niebyło rabusia. Ale ten djabeł, czy Astrolog, ten czarownik zawrócił mu głowę gwiazdami i mnóstwem rzeczy, których nie rozumiem.

— Młodyś ieszcze Walterze, nie znosi świata. Nie gwiazdy, choć dosyć w nie wierzy nasz Pułkownik, tam go przyciągaią, ale czarne oczy córki Astrologa.

— Nie może bydź, to niepodobne do niego, taki dumny.

— Wierz Walterze słowom starca.. Jeśli to miasto ieszcze nie spłonęło, dzięki powinni złożyć iego mieszkańcy, Astrologowi lub raczey iego córce. Ale z czernie cię posyła Pułkownik?

— Kazał powiedzieć, że dzisiay, nawet niezadługo, przyiedzie odwiedzić Astrologa.

— Czyli iego córkę? dodał Max z uśmiechem pokazuiącym radość z docieczenia taiemnicy, idź więc, śpiesz się, bo Wallesztein nie lubi kiedy nie spełniaią żwawo iego rozkazów.

— Żegnam cię, rzekł młody żołnierz, i wśród leiącego deszczu wyleciał szybkim krokiem z dziedzińca. Szedł między dwoma rzędami wysokich domów, z których potoki wody spływały. Ale im mocniejszy był wicher, im gwałtownieyszy deszcz padał, z tem większą siłą opierał się Walter wyburzonym żywiołom i mężne stawiał im czoło. W prędkim biegu, rozmiękła ziemia, bo ieszcze wtenczas bruk niezdobił miasta Egry, okrywała płaszcz i bóty żołnierza, ale nie zważał na to i wśród błota pędził iak strzała do domu Alchimisty. Przeszedł kilka ciasnych i krętych ulic, j przybył do stóp wzgórka na którym sit; wznosił dom niski, ale tak długi, że wziązćby go można z początku za obszerny pałac. Znikało iednak to złudzenie za zbliżeniem się do niego. Jedna część zupełnie była pusta, okna bez szyb, a nieliczne kawałki szkła pod niemi leżące, dowodziły, że iuż wiatr rozwiał inne na wszystkie strony. Belki nie dobrze spoione uginały się pod wiatrem, a deszcz rzęsisty dokonywał dzieła niedbałości czasu. Droga iednak strona w lepszym był stanie, a nawet gdzieniegdzie spostrzegrno ozdoby. Ganek podpierały cztery kręcone kolumny na wzór świątyni Salomona, nad nim wznosiła się kula ziemska miedzianemi zdobna kołami, których płowy kolor iuż się był na ciemnozielony zamienił. Wysoka wieża z cegieł rozmaicie pomalowanych, dopełniała dziwacznego obrazu, ktory rozśmieszał Waltera ile razy tamtędy przechodził. Wszedł więc do budynku środkowego i przez kilka korytarzów, dostał się do pokoiu Astrologa. Dwie lampy oświecamy szeroką komnatę, ale ich światło z trudnością się przedzierało przez gęsty dym, który dopiero się zmnieyszył kiedy Walter drzwi Otworzył. Ogromne szafy z półkami, opierały się o ściany pokoiu, na nich leżały szklarnie banie i naczynia wszelkiego rodzaiu, to z gliny, to z kruszcu wyrabiane. Nad szafami zaś wisiały iakby trofea nauki, czaszki i kościotrupy zwierząt i ludzi, obok rólnokształtnych narzędzi. W głębi pod zaginającym się sklepieniem stały na wysokim kominie misy i miednice, piecyki i retorty, gdzieniegdzie porozrzucane żarzące się węgle, flaszki pełne różnokolorowych płynów, sztaby żelaza i miedzi. W środku obszerney komnaty był szeroki stół pokryty księgami rozmaitey wielkości. Na iego środku stały dwa globy ziemi. Na około nich przypatrzyć się można było rozłożonym cyrklom, szkiełkom, medalom. Na obu końcach stołu dwie trupie głowy strzegły leżących na nim skarbów, a między niemi wznosił się mały szkielet z kości słoniowey, który trzymał srebrną lupę w oschłey prawicy. Bladawe iey promienie zlewały się na twarz starca siedzącego przy stole. Liczne zmarszczki na czole, śnieżne włosy i krótka biała broda, dowodziły wieku sędziwego. W patruiąc się w niego, znać iednak było żywość bystrego wzroku zatopionego W tey chwili w księdze zamykaiącey dziwaczne obrazy i rozliczne systemata Astronomów starożytnych. Ubiór iego składał się z szerokiey sukni podszytey połyskuiącym futrem, a mała axamitna czapka okrywała mu głowę. W iedney ręce trzymał cyrkiel roztwarty, a drugą opierał na długim teleskopie, który był daleki ieszcze od tegoczesney doskonałości.

Blisko niego na krześle dwoma sfinxami miedzianem podpieranem siedziała niewiasta wysokiey kibici i kształtney postawy. — Zdawało się, ze dopiero osiemnasta wiosna iey bladawe skronie uwieńcza, ogień młodości, ogień do błyskawicy podobny, świetniał w iey czarnych oczach, ukrył pod długiemi rzęsy, a smutek po nadobnych licach rozlany, bladość zamieniaiąca na lilie róże kwitnące niegdyś na twarzy, wydawały uczucia zbolałrgo serca. — Jey włosy w wiiących się splotach spadały na około szyi otoczoney pięknie wyszytą chustką. — Biała wstążka otaczała głowę. Lekka suknia w spływaiących fałdach, zlewała się na ziemię, a niebieska przepaska ściskała dziewicę. — Sprzączka złota, grzebień błyszczący się srebrem, dopełniały pięknego ubioru. — Trzymała w ręku małą książkę. — Jey piękne oczy szybo ią przebiegały, ale zadziwiłby się każdy widząc, ze dzieło czytane przez osiemnastoletnie dziewicę było rozprawą o śmierci niedawno wydaną przez pewnego protestanta i dowodzącą, że nie iest zbrodnią zginąć z własney ręki, Żeby uniknąć hańby lub nieszczęścia.

Za ukazaniem się Waltera podniósł się astrolog i znowu zagłębił się w myślach — Dziewica opuściła na iego widok książkę, i iakby wryta czekał aż. żołnierz przemówi, tak, iak obwiniony czeka na czytanie swego wyroku.

— Na wszystkich diabłów piekła, lub ieśli się Pani bardziey podoba, na wszystkich aniołów nieba., rzekł Walter, słowo daię, że łatwiey się dostać do nieprzyiacielskiego zamku, niż do waszego domu. Słuchayże mości, niewiem szczerze iak cię nazwać, mości Astrologu czy Alchimisto czy też mości uczony, postaw kogo na warcie, żeby otwierał drzwi pukaiącym, ale dzisieyszey nocy niepotrzeba tego bo bramy waszego pałacu wszystkie teraz, stoią otworem.

Jakto? obudzaiiąc się iakgdyby ze snu krzyknął Alchimista. Jakto? cóż chcesz, cóż rozumiesz przez, te słowa? Rozumiem to, odparł Walter, że wybiłem drzwi tym mieczem, i uderzył z pewnym rodzaiem dumy o rekoieść miecza. — Ale niewielka szkoda bo iuż były na pół zgniłe, a kiedy nowe sprawisz, wiatr nie tak łatwy będzie miał przystęp. Zresztą Hr: Wallenszteyn nasz Pułkownik przysyła mnie z doniesiemem, ze tu zaraz sam przybędzie.

Pułkownik Wallenszteyn, powtórzył Alchimista, dobrze, czekam na niego; otworem mu stoią te przybytki nauk, te skarby zebrane moią pracą, niezmordowanem przez czterdzieści lat staraniem. — Użyczę mu moiego światła, nauczę poznawać gwiazdy, słuch iego przyzwyczaię do harmonii sfer niebieskich, rozłożę przed iego oczyma promienie słońca, pokażę mu pierwiastki wszystkiego — nic mu nie utaię. — Wszystko co wiem iego będzie, wszystko co mam oddam iemu.

Nie, nigdy to bydź nie może! wyrzekła wtenczas głębokiego smutku głosem dziewica — Oycze......

Dobrze, dobrze, to są niedorzeczność które mam nadzieię, że wyydą ci z głowy moia Minno.

Powstawszy odchodziła dziewica kiedy oyciec kazał iey siąść przy sobie — a potem rzekł do Waltera:

Powiedz Pułkownikowi, ze go czekam z radością w sercu.

2.

Nieszczęśliwy kto próżno o wzaiemność woła.

Adam Mickiewicz Sonety:

Kochane moie dziecię, ulubiona Minno, córko naydroższa, rzekł Astrolog do dziewicy, po wyyściu Waltera, iuż temu trzeci dzień upływa iak xiąże Lichtensztein znaiąc moię obszerną naukę, przysłał mi kamień którego nazwiska nie wiedział, i prosił bym doszedł przez moie wiadomości z iakich części się składa i iakie iego imię. Włożywszy go w miedziane naczynie zacząłem ogrzewać, ale ogień mały nie pomógł, większy roznieciłem. — Ale kamień ieszcze się nie chciał rozkładać, wtenczas dobyłem ostatnich sił Alchemii, nareszcie zwyciężyłem przyrodzenie. Podobnież Minno, teraz niechcesz ustąpić; gardzisz ręką Wallenszteyna, gardzisz iego ofiarą, ale kiedy lepiey go poznasz, zmiękczysz się. — Umie on także ukrytemi miłości drogi uiąć sobie serce, i równie iak ia z tym kamieniem, on coraz bardziey nalegaiąc, prosząc, coraz bardziey odkrywaiąc tobie swoie zalety, cnoty, bogactwa, zniewoli cię cło ślubu. — A na końcu pomyśl Minno, że u nadzieia iest calkiem moiem szczęściem.

— Tu zamilkł Alehimista i czekał odpowiedzi córki. — Ale żadne słowo z iey wdzięcznych ust nie wyszło. — Promień tylko lampy odbił się o łzę w iey czarnym oku.

Nic nie mówisz, znów ozwał się Astrolog, nic nie odpowiadasz. — Nicze więc cię wyruszyć, nicze przekonać nie zdoła? A więc ostatniego iuz się chwycę sposobu. Słuchay córko, Sluchay. Gwiazdy, te, narzędzia woli boskiey, te oznaki ieyj gniewu lub dobroci, rozkazuią ci oddać rękę Hrabiemu Wallenszteyn. — Ty i on pod iedną gwiazdą urodziliście się. — Wasz los iest nierozdzielnym. — Nie oyciec, niej względy ziemskie przeznaczyły cię iemu od urodzenia; ale same niebiosa, ale Bóg Wszechmogący. To mówiąc podał iey papier na którym wyciągnął iey i Wallenszteyna Horoskop. — Wyobraził tam planetę wspólnego im obu, i wiele inszych porobił znaków; maiąecych przekonać dziewicę. — Rzuciła mimowoli na papier smętne oko i położyła go po chwili na stole.

— Obraził się tem iey oyciec.

Czy za nic nie masz, rzekł moiey nauki; czy sądzisz, że słaba wola dziecka może zmienić niebios wyroki, i naruszyć postanowienia Boskie? Los nami rządzi i iemu podlegamy. — Twoie łzy, ani ięki go nie zmiękczą. — Przynosi ci Wallenszteyn w darze sławne imie, mężną prawicę i chwalę w bitwach nabytą — Gwiazdy zgadzaią się na wasze zamężcie a ty odmawiasz. — Uważny córko, sanie gwiazdy.....

— Tu iest naypierwsza gwiazda, przerwała Minna wskazuiąc na serce.

— A więc to serce nie chce Wallenszteyna.

— Niechce, nie cierpi, nienawidzi, znieść niemoże. — Nigdy iego żoną nie będę.

— Smucisz mnie swoim uporem kochana córko. — Powiedz przynaiymniey iakie masz do tego przyczyny.

— Drogi oycze! odpowiedziała Minna życie bym dała dla ciebie. — Ale za wielką iest ofiara póyść za Wallenszteyna. — Znam tego człowieka; duma i zemsta panuią w iego umyśle, a tymczasowa miłość prędko ustępuie tym dwom namiętnościom. — Nigdy z nim szczęśliwą nie będę.

Będziesz, będziesz Minno — Poznay go lepiey — Musisz bydź iego żoną.

Nie odpowiedziała iuż dziewica, ale iey oczy mówiły że wolałaby umrzeć niż poleczyć się z Wallenszteynem.

W tem wszedł do pokoin maż wysokiego wzrostu. Kapelusz strusiemi ocieniony pióry okrywał mu głowę. Na pół obwinięty płaszcz srebrną klamrą spięty, odkrywał bogaty ubior hiszpański. Szpada na którey rękoieści wyrabiane były ze złota herby rodziny Walleenszteynów strzegła iego boku. Twarz potem oblana i żywem rumieńcem okryta, dowodziła że się śpieszył uyrzyć cel swoich pragnień i miłości. Wysokie czoło nad którym rudawe unosiły się włosy wielką duszę oznaczało. Oczy błyszczały świetnym ogniem który się podwoił za uyrzeniem Minny. Wyraz wytrwałości w zamiarach i męztwa, rozlany był po całey twarzy. Ale razem znać byto na niey nie nasyconą dumę. Gwałtowne namiętności często rozrywaiace iego serce, wyryły swe piętno na bladych zwyczajnie licach i zatarły znaki młodości. Liczył bowiem wtenczas Urabia, Wallenszteyn dopiero trzydzieści kilka lat.

Przybliżył się do stołu i zatrzymał odchodzącą Minnę, zdjął kapelusz i usiadł na przeciwko Astrologa. Oczy iego zwracały się ciągle na dziewicę, ale nikt nie przerwał przez długi czas milczenia. Nareszcie powstał Alchimista i poważnym rzekł głosem:

Błogosławię was i życzę iak naydłuższego szczęścia. To mówiąc, rozciągnął nad niemi swoie ręce, i wzniósł oczy do nieba, iak gdyby chciał wezwać iego laski i opatrzności, nad osobami tak drogiemi. — Uradowany Wallenszteyn, porwał się z krzesła, i wziął rękę Minny. Ale dziewica odwróciła łzowe oko i w rozpaczy mocnym wyrzekła głosem:

— Niemasz, nie będziesz miał nigdy mego serca. Przymuszą mnie bydź twoją żoną, ale czyż miło ci będzie pędzie życie z niewiastą która cię nie cierpi i nienawidzi!

Na to zapytanie stanął Wallenszteyn iak wryty, i naygwałtownieysze namiętności zawrzały w iego duszy. — Smutek i gniew, miłość i wściekłość napełniały iego serce. Nareszcie:

Nieczuła Minno, rzekł, chcesz moiey śmierci, bo bez ciebie źyć nie mogę. A po chwili silnym zawołał głosem. Mówisz że mnie poznałaś. Nie, nie znasz, nie znasz ieszcze gniewu Wallenszteyna. Jedno moie skinienie może ciebie i twego oyca w proch zamienić. A nie myśl żeby to były próżne słowa. Zapytay się Czech całych, a odpowiedzą, że zemsta Wallenszteyna wszystko pożera. Moia miłość dla ciebie iest bez granic, ale kiedy zemsta zaymie iey mieysce, niebo same, sam Bóg nie wstrzyma moiey prawicy.

Minno! każe ci oyciec usłuchać prośb Walleszteyna zawołał Alchimista, niestaway się naszey zaguby przyczyną.

Minno! krzyknął Wallenszteyn, zbliżył się do dziewicy, i płaszcz złożył przed iey stopami, nie odmawiay tey ofiary, przyimiy tę szablę dopóki leży przed tobą, nie czekaya aż odniesie ią mściwa prawica. Oddaię się tobie. Ja Hrabia Wallenszteyn, ia któremu gwiazdy przepowiedziały zawód nsyświetnieyszey, którego męztwo w tysiącznych iuż się wstawiło walkach, ia przed którym kiedyś cały świat, woyska i kraie drzeć będą, przychodzę; prosić cię i błagać byś zwróciła łaskawe na mnie spoyrzenie. A za to ci obiecuię; szczęście i zaszczyty bez granic.

Tu stanął Wallenszteyn, rozjaśniło się, iego czoło i porwawszy szablę, wyiął ią z pochwy, wyniósł do góry:

Tak, zaszczyty! obiecuię ci królestwa i państwa, hołd ci. złożą dumne pany. Ten miecz kiedyś zabłyśnie nad wszystkiemi Europy koronami, wzniesie się nad wszystkich tronu mocarzów. Na iego widok Cesarze zbledną i przed nim uniżać się będą? I możesz się ieszcze wahać o Minno. Możesz ieszcze gardzić moiemi ofiary?

Takim sposobem przepowiadał Wallenszteyn przyszłe swoie losy wieszczym duchem. W nay większem uniesieniu zdawało mu się, że iuż widzi świat cały klęczący przed sobą. Nie wątpił iuz, że Minna przystanie na iego żądania.

Okropnem było położenie dziewicy. — Z iedney strony widziała oyca proszącego błagaiącego. Z drugiey, człowieka którego namiętności żadney tamy nie znały, i w którego sercu szeroko panowała zemsta. Pewną była, że odmówienie ręki Wallenszteyna będzie wyrokiem śmierci i zaguby, nietylko dla niey ale dla oyca i dla wszystkich mieszkańców Egry. Urodziła się Minna z pięknemi przymioty, z sercem czułem na męki innych, ale iey dusza nie miała tey mocy którey trzeba na poświęcenie się wiecznym cierpieniom j boleściom żeby ratować i zapewnić szczęście drugich. Przekonała się z czynów i słów Wallenszteyna, że sercu iego prawdziwa miłość niedostępną była. Że iedna w nim tylko władała duma i pycha, niczem niewstrzymana żadną przeszkodą, żadnym niezrażona oporem. A pędzić życie z takim człowiekiem zdawało się iey, ze to iest zamienić złudzenia i błogie chwile młodości, na męczarnie bezdennego piekła. W tem nowy zamiar urodził się w iey myśli, zbliżyła się do rycerza i słabym ozwała się głosem:

Wallenszteynie, ieśli prawdziwie mnie kochasz, uczyń zadosyć moiey prośbie, poczekay ieszcze tydzień, a po iego upłynieniu przysięgam ze nigdy moiey ręki innemu iak tobie nie oddam.

Nie, to bydź nie może., krzyknął Alchitnista:

Minno, rzeki Wallenszteyn, zezwalam na twoie żądanie i żeby dowieść ci moię miłość i poświęcenie bez granic, ieszcze tydzień ieden w naysroższey niepewności dla mnie upłynie, ale potem żadna władza Boska, ani ludzka nie zdoła mnie wstrzymać.

Po tych słowach oddaliła sio dziewica. — Astrolog przez chwilę stał niewzruszony, nareście wziął swóy teleskop, porwał Wallenszteyna za rękę i śpiesznym krokiem zaprowadził go na wysoką wieżę, z którey zwykł był wpatrywać się w niebo i uważać bieg światów.

Ustała burza, xiężyc wydobył się z zachmur ppwoli ustępujących z nieba iak pobite woyska których męztwo ieszcze nie ostygło, zwolna z pola krwawych mordów się cofaią. —Zachodnia część nieba błyszczała rozsypanemi gwiazdy — Całe miasto u stóp wzgórka lezące, ukazało się Wallenszteynowi w cichości i milczeniu nocy. Dachy świetniały odbitemi promieniami xiężyca, o wody w srebrzystych kroplach z nich spływaiące.

Z przeciwney strony wznosił się zamek Egierski na niebotyczney górze. Straże stały po iego wałach i gotyckich wieżach. Gdzie niegdzie błyszczały kopie w ręku mężnych woiowników i działa strzegące warowni.

Spokoynie usiadł Astrolog i patrzał na niebo przez swóy leleskop. Z tyłu stał pułkownik z założonemi rękami, dumał Wpatrując się w gwiazdy które uważał za naypewnieysze przewodniki w życiu człowieka. Zmieniała się powoli twarz Adalberta deReichstal. Coraz żywiey iskrzyły mu się oczy, i coraz mocniejszy rumieniec pokrywał iego lica. Wsiał nareszcie, mocno ścisnął prawicę rycerza, drugą rękę wyciągnął ku gwiazdom, wzrok wlepił w błękity niebios i iakby uniesiony nadludzkim dachem w takie ozwał się słowa.

Powielokroć ogłaszałem ci Wallenszteynie przysnę twoie losy, powielekroć mówiłem że twoi i gwiazda iest nayświetnieyszą i nayżywszym ze wszystkich pali się ogniem. Jeszcze raz to powtarzam.

Powtarzam że Pan świata przeznaczył cię do wysokich duet i zaczczytów. Twoie ramie pokona naysroższych wrogów, zrzuci z szczytu wielkości wielkich panów ziemskich, wielu innych wyniesie. Twoie imie głośne na późne wieki, zagrzmi w. przyszłości iak trąba anioła maiącego kiedyś obudzić śmiertelnych ze snu śmierci —.

Szczęście skrzydłami cię okryie. Na twóy rozkaz całe Niemcy uklękną, a śmierć i rzeź, postrach i przerażenie ciebie otaczać, tobie splatać wieniec nieśmiertelności będą Cały twóy zawód słoi teraz przed moią myślą. Widzę iak twoia gwiazda rzuca płomienie złote. Zalewa niemi pól nieba, wszystkie inne giną. w tym potopie sławy i zwycięztw. Widzę koronę cesarską bliską twey głowy. Tu wyraz smutku okrył twarz Astrologa. Ale nigdy iey nie okryie. Już rękę wyciągniesz po nią, ale wyniknie ci się z prawicy a zabóycze żelazo! twóy zawód ukończy. Właśnie w tem mieyscu spostrzegam blednieiącą gwiazdę przeznaczenia twego, krew zagasza iey świetny ogień. Bladość śmierci po niey się rozlewa.

Skończyłem Wallenszteynie. Witam cię bohaterze, witam cię zadziwiający człowieku. !

Dzięki ci składam, móy oycze, krzyknął z radością Wollenszteyn. Niedbam o ostatnie moie chwile, nie dbam o to czy skonam w purpurze królewskiey lub pod ciosem wroga, dosyć mi na tem że życie moie świetne, że móy zawód nadzwyczaynym będzie. Bylebym się wsławił, byleby moie imiedobiło się nieśmiertelności, zgadzam się na śmierć okropną i na koniec nieszczęśliwy. Za tydzień wrócę tu po twoią córkę. A potem rzucę się w woyny i zamęt świata i śmiałym zmierzać będę. krokiem do korony lub śmierci. Zegnam cię.

To mówiąc, opuścił Astrologa, zszedł z wysokiey wieży i wrócił do swego mięszkania.

Kędy iest mile latek dziecinnych wesele ?

Gdzie mile burzliwego wieku niepokoie?

Kędy iest Laura moia, gdzie są przyiaciele?

Wszystko przeszło, a czemuż nie przejdą łzy moie!

Mickiewicz Sonety:

Żeby zrozumieć wypadki naszey powieści, musimy się cofnąć o piędziesiąt lat i wystawie Adalberta de Reichstal okrytego iuż teraz śnieżnym włosem, w kwiecie młodości i nadziei. — Harald de Reichstal iego oyciec obumarł go w młodym ieszcze wieku, a przez ciąg życia rozproszył po dworach Europy i świetnych turnieiach maiątek swych dziadów wsławionych wieloma czynami. — Aż do dwudziestego roku przebywał w Wiedniu Adalbert i wraz z matką starał się dawny maiątek do pierwszey wrócić świetności — W tem matka iego nagle umarła — Smutek ogarnął umysł przywiązanego syna. — Porzucił swe włości, które wkrótce zaięli dłużnicy a sam puścił się w podróż. — Z początku nie cierpiał życia i wzywał śmierci. — Nie uważał na otaczaiących go ludzi a zbolałe serce nie biło ani dla miłości, ani dla przyiaźni. — Powoli iednak zmniejszać się zaczął smutek, a coraz nowe okolice, coraz nowe ludzi namiętności zaięły iego umysł. — Poznał iednak, ze nie będzie mógł w świecie się odznaczyć, że nigdy sławy nie uzyska ieźli nie posiędzie skarbów nauk i wiadomości. — Przybywszy do Florencyi zapoznał się z. Signorem Riccioli sławnym Alhimistą. — Oddał się zupełnie tey nauce która zapalała żywą iego wyobaźnią i zaostrzała ciekawość. — Uczył się także astronomii, ale nie mógł przestać na stałych i niewzruszonych prawach nadanych przez Stwórcę, odwieczne prawdy bez związku z człowiekiem wydawały mu się suchemi, a chcąc doyśdź do ważnych odkryć, do wyższego światła, cofnął się i wpadł w przesądy. — Gwiazdy są skazówkami mego życia, rzekł do ciebie, i zaczął uważać te ogromne sfery, te słońca rozlewająca światłość i promienie, te światy nie skończone, za przewodników człowieka. — Doszedł nawet w tey nauce do wielkiey biegłości, a kilka iego proroctw trafem sprawdzonych potwierdziły go w wierze w astrologią. — Przebywając długo na ziemi, nad którą kiedyś ulatywały orły rzymskie, spotykając co krok ślady tych Panów świata, co krok depcząc popioły ich wielkich mężów nie mógł bydź nie czułym na te ostatki zgasłey wielkości, wielkości panuiącey kiedyś światu i korzącey dumnych mocarzów. — Każdy kawałek marmuru, każdy grobowiec, każdy napis zwracał iego uwagę i zgłębił się w przeszłe i dalekie wieki. — Nauczył się ięzyka, którym niegdyś Homer opiewał ostatnie walki ludu poświęconego na srogą niewolę. — A takim sposobem został Alchimistą, Astrologiem i Antykwaryuszem. — Po 12 latach opuścił Florencją i wrócił do Niemiec. — Zwiedził Czechy. — Zakupił pagórek i dom w którym go widzieliśmy, upodobawszy sobie położenie Egry. — Wystastawił wieżę z którey miał uważać nieskończoność. — Ale długo nie mógł zostawać na iednem mieyscu. — Chciwy sławy i nauki, chciał iey szukać po rozległym świecie. — Zamknął swóy pałac. Przyłożył na iego bramach pieczęć z herbem Reichstalów. — Opuścił Egrę. — Dziesięć lat nie słyszano o nim; raz tylko iakiś podróżnik przybywszy do Pragi mówił, że go spotkał w pustyniach Arabii i że tam nawet poślubił sobie muzułmankę. — Właśnie dziesiąty rok dochodził iak porzucił Egre, kiedy dnia iednego siedem koni stanęło przed warownią na wzgórku. — Właśnie wiosna w całey swey piękności rozwiiała kielichy świetnych kwiatów i liście w zielenieiących się ogrodach, słońce iak bohater po zwycięztwie wzbiiało się w górne niebiosa i wszystko zalewało potopem złotych promieni. Piękna pogoda rozweselała orszak W którym mieścił się Astrolog. — Przy iego boku na pięknym kaniu arabskim ukazywała się młoda niewiasta. — Jey twarz spalona od gorąca pustyni, iey oczy pełne ognia; zawóy głowę iey okrywa a bogaty ubior wschodni iey ród oznacza. — Na trzecim koniu niewolnik czarny trzymał szeroki kosz w którym leżało uśpione dziecko. Czwarty rumak niezmiernie mały dźwigał na sobie syna Astrologa, którego wiek sześciu lat nie przechodził. — Miła szabelką wisiała u boku, a kołczan i łuk spoczywał na dziecinnych barkach. Za temi osobami iechało dwóch zbroynych Muzułmanów na koniach pakami i szkatułami obładowanych.

Astrolog zsiadł z konia, zerwał pieczęć, otworzył drzwi uprowadził dal domu muzułmankę z dziećmi. — Paki i szkatuły w ukrytey sali zaniknął. — Niewolnicy odpocząwszy kilka godzin dosiedli koni i iak strzała puścili się ku wschodniey stronie. — Wkrótce w tumaniej kurzu zniknęli.

Mieszkańcy Egry nie wiedzieli co myślić o tem zdarzeniu; w kilka dni przybył Arcybiskup Pragski ze stolicy Czech i w kościele Egierskim Muzułmanka przyięła Chrzest Święty wraz z dziećmi z których iedno było Minną de Reichstall — Drugie otrzymało imie Alana. — Spokoynie potem pędził dni szczęśliwe Adalbert de Reichstal z piękną Fatymą. Często mówił o swoich podróżach w Palestynie, Arabii, w pustyniach Azyii.

— Często wspominał o swoiey miłości ku piękney małżonce. — Ale nigdy nikt się nie dowiedział iakim ią poznał, iakim Zaślubił sposobem. — Co dzień iednak słabło zdrowie Fatymy, codzień większa bladość rozlewała, się po iey licach. — Zwolna z stępowała do grobu, podobnie iak kwiat przeniesiony z lubey ziemi w odległe strony więdnieie, schyla niegdyś świętną głowę i usycha. — Patrzał na to nieszczęśliwy Adalbert — Gwiazd się poradził — Wróżyły mu nieszczęście. — Od tey chwili pewnym iuż był, że utraci ulubioną Fatymę i ie ta perła wschodu niezadługo przestanie razić swym blaskiem. — Całe nocy przepędzał przy łożu ukochaney żony. — Krokodyle, rośliny, mumie wydobyte z pak i rozwieszone po ścianach nie zwróciły iuź iego wzroku. — Oczy łzawe zatapiał ciągle w umiera, iącey żonie, w tey piękney córce dzikiey Arabii, która ani iego miłość, ani nauka zachować nie mogła. — Zmieniała się stopniami piękna pora. — Deszcze, wichry i śniegi przybycie zimy obwieszczały. — Wkrótce pola i miasta śnieg zaległ białym całunem — Czarne chmury zasępiły niebo. — A Fatyma zwyczayna widzieć zawsze iasne słońce, widzieć rozkoszne łąki i doliny okolic Mekki, nie mogła znieść widoku obumarłey natury. — Wspomienie Oyczyzny tak dalekiey, łzy iey wycisnęło i w ostatniem westchnieniu usłyszano słabo wymówione słowa. — "Bóg iest ieden, a Mahomet iego prorok"

Padł bez zmysłów Reichstal przy ciele Fatymy i długo nie mógł wrócić do spokoyności. Wiele lat upłynęło nim się, troche smutek w iego sercu zatarł. Tymczasem Alan de Reichstal wzrastał w siły i męztwo. Zrzucił kołczan i łuk. a. chwycił za szable i puklerz. Już ciężka zbroia kryła iego piersi, a nikt lepiey nie kierował koniem, nikt lepiey nie siekł żelazem. Minna podobna do matki, ulubioną żonę oycu przypominają. — Nie pamiętała tey która iey dała życie, ale często mówił iey o Fatymie Alalber. de Reichstal.

— O! iakbym chciała widzieć i znać moię matkę, rzekła Minna.

— Chciałabyś? odparł Reichstal, chodź więc, i silną ręką porwał ią Adalbert i zawiódł do podziemney komnaty.

Lampa drżącym ią oświecała płomieniem. Na wysokiem krześle siedziała niewiasto, czyli raczey ciało niewiasty. Fałdzista suknia ie obwijała. Twarz blada, oczy zawarte żelazna, ręką śmierci. Oto twoia matka Minno, rzekł Astrolog, oto Fatyma zachowana moią sztuką. Sądź po piękności umarłey, iaką musiała bydź za życia.

Widok ten przeraził Minnę i odtąd czarna smętność opanowała iey duszę, wszystko iey ponurem się wydawało. — Astrolog codzień odwiedzał ciało żony, ale w taiemnicy zachowała to iego córka; sam nawet Alan o tem nie wiedział. Kilka lat późniey wszedł do woyska i był iuż teraz Kapitanem. W wielu walkach odznaczył się męztwem, a imie młodego Reichstala wszędzie głośnem było. Gwałtowny gniew często zapalał iego duszę, a wtenczas nicby go nie wstrzymało; ale Zwyczaynie dobrego i usłużnego był serca. Najmniejsza iednak obraza w wściekłość go wprowadzała i nie ieden iuż zginął z iego mściwey ręki w krwawych pojedynkach. Astrolog przestał odwiedzać ciało Fatymy, nad fetorem ciągle paliła się srebrna lampa, podsycana najczystszą Palestyny oliwą. Zatopił się iuż sędziwy Adalbert w naukach. Otoczył się wszystkiemi księgami i narzędziami Alchimii, i w rozważaniu natury ulgę cię/kich znaydował boleści. Wielu możnych Panów go znało, a Wallenszteyn chcąc poiąć iego córkę za żonę, nie zniżał się, bo ród Reichstalów świetniał zawsze blaskiem męztwa i sławy, ich potomek Adalbert szeroko słynął nauką, a nadewszystko młoda Minna anielskiey była piękności.

Koniec wersji demonstracyjnej.

4.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

5.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

6.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

7.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

8.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

9.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

10.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

11.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej