Edith Nesbit

HISTORIA AMULETU

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

ROZDZIAŁ XI

ROZDZIAŁ XII

ROZDZIAŁ XIII

ROZDZIAŁ XIV

HISTORIA AMULETU

Edith Nesbit

ROZDZIAŁ I

PIASKOLUDEK

Było sobie kiedyś pięcioro dzieci, które spędzały wakacje letnie w białym domku ulokowanym pomyślnie między starym kamieniołomem a złożami wapiennymi. Pewnego dnia dzieciom poszczęściło się, gdyż znalazły w kamieniołomie dziwne stworzonko. Miało ono oczka osadzone na długich szypułkach jak oczka ślimaka i mogło poruszać nimi wciągając je i wysuwając niczym teleskopy. Uszka miał ów stwór podobne do uszu nietoperza, pękaty tułów był w kształcie pająka, tyle że pokryty gęstym, miękkim futerkiem, a dłonie i stopy jak u małpki. Powiedział dzieciom — których imiona brzmiały: Cyryl, Robert, Antea i Janeczka — że jest Piaskoludkiem, czyli piaskowym duszkiem. Był bardzo, bardzo stary, gdyż urodził się prawie jednocześnie z powstaniem świata. Leżał zagrzebany w piasku od tysięcy lat. Zachował jednak swoją duszkowatość, co polegało częściowo na tym, że stworek mógł obdarować każdego tym, czego sobie ten ktoś życzył. Jak wiadomo, duszki i wróżki zawsze to potrafiły. Cyryl, Robert, Antea i Janeczka przekonali się, że ich życzenia się spełniają, ale jakoś inaczej: bo nigdy nie przychodziły im na myśl odpowiednie życzenia, więc czasami kończyło się to wszystko bardzo dziwacznie.

Wreszcie nie przemyślane życzenia doprowadziły do tego, że dzieci znalazły się „w paskudnym położeniu", jak to określił Robert, a Piaskoludek zgodził się pomóc im w zamian za obietnicę, że nigdy, ale to nigdy nie będą zwracali się do niego z nowymi życzeniami i nikomu nic o nim nie powiedzą. Piaskoludek bowiem nie chciał, aby ktokolwiek zawracał mu głowę jakimiś życzeniami. W chwili rozstania Janeczka powiedziała grzecznie:

— Chciałabym, żebyśmy się jeszcze kiedyś spotkali.

A Piaskoludek, wzruszony taką czułością, zgodził się wypełnić to życzenie. Książka o tym wszystkim nazywa się „Pięcioro dzieci i »coś«", a kończy się w sposób zupełnie nudny słowami:

„Piaskoludka, rzecz jasna, dzieci jeszcze spotkały, ale już nie w kamieniołomie, ale w zupełnie, zupełnie innym miejscu. Było to w... Nie, nie powiem już ani słowa''.

Nie mogłam wtedy powiedzieć ani słowa więcej, bo nie wiedziałam jeszcze dokładnie, gdzie i kiedy dzieci spotkają ponownie Piaskoludka. Wiedziałam, naturalnie, że go spotkają, bo stworek zawsze dotrzymywał słowa i jeśli powiedział, że coś się zdarzy, to z pewnością wszystko to się zdarzało. Różnił się tym bardzo od ludzi, którzy zapowiadają nam, jaka będzie pogoda w najbliższy czwartek np. w Londynie czy nad morzem!

Wakacje letnie, odkąd znaleziono Piaskoludka i życzenia spełniały się jedno po drugim, były rozkosznymi wakacjami na wsi, toteż dzieci marzyły o jeszcze jednych podobnych następnego lata. Wakacje zimowe upamiętniły się nadzwyczajnymi przygodami Feniksa i dywanu, a utrata tych dwóch skarbów pogrążyłaby dzieci w zupełnej rozpaczy, gdyby nie oczekiwanie lata na wsi.

W przekonaniu dzieci, zresztą dość słusznym, świat był pełen cudownych rzeczy, a same dzieci należały do tych, którym takie nadzwyczajności się zdarzają. Czekały więc niecierpliwie letnich wakacji, ale kiedy wreszcie nadeszły, okazało się, że były inne od tego, na co czekały, i — po prostu okropne. Ojciec musiał jechać do Mandżurii, aby przekazywać wiadomości wojenne nudnej gazecie, dla której pracował, a która nazywała się „Goniec Codzienny" czy też coś w tym rodzaju. Mama zaś, biedna, ukochana mama, ciężko się rozchorowała i musiała wyjechać na Maderę . A Baranek — to znaczy mały braciszek — był razem z mamą. Ciocia Emma, czyli siostra mamy, wyszła nagle za mąż za stryja Reginalda, brata ojca, i oboje pojechali do Chin, które są tak strasznie daleko, że nie można było spodziewać się zaproszenia na wakacje, choćby nawet chodziło o ulubioną ciocię i ulubionego stryja. Dzieci zostały więc pod opieką starej niani, mieszkającej na Fitzroy Street, czyli na ulicy Fitzroy, niedaleko Muzeum Brytyjskiego. Niania była zawsze bardzo dobra dla dzieci i właściwie psuła je w sposób nieodpowiedni i niewskazany nawet dla dorosłych; mimo to czwórka dzieci czuła się okropnie, kiedy odjechała dorożka zabierając ojca, walizy, futra, koce i aluminiowy sprzęt polowy. Najbardziej mężne serca nie wytrzymały i dziewczynki po prostu rozbeczały się, gdy tymczasem chłopcy spoglądali posępnie przez okna salonu udając, że żaden chłopiec nie beczy w takiej sytuacji.

Pewnie zauważyliście już, że dzieci zdołały powstrzymać się od płaczu aż do wyjazdu ojca. Wiedziały przecież, że ojciec i bez tego ma dosyć kłopotów. Kiedy jednak odjechał, wszyscy poczuli się tak, jakby się powstrzymywali od płaczu przez całe życie, ale teraz nie mogą już wytrzymać. I zaczęli płakać.

Podwieczorek trochę ich pocieszył, bo były krewetki i zielona sałata, ułożona na półmisku w sposób, jakiego dzieci nigdy dotąd nie widziały.

Mimo to podwieczorek upłynął w ponurym nastroju.

Po herbacie Antea poszła do pokoju ojca i kiedy zobaczyła, jak bardzo go tam nie ma, i uprzytomniła sobie, że z każdą chwilą ojciec jest coraz dalej od niej, a coraz bliżej armat Japończyków i Rosjan, rozpłakała się jeszcze bardziej. Następnie pomyślała o mamie, chorej i samotnej, na próżno być może teraz właśnie wyczekującej, by mała córeczka skropiła jej głowę wodą kolońską i zaparzyła herbatę; wtedy rozpłakała się na dobre.

Potem przypomniała sobie, jak mama w przeddzień wyjazdu mówiła, że Antea jest najstarsza z rodzeństwa i powinna opiekować się resztą dzieci.

Wobec tego przestała płakać i zaczęła myśleć. Myślała tak długo, jak tylko mogła, i po namyśle umyła twarz, przyczesała włosy i zeszła na dół starając się wyglądać jak ktoś, kto nigdy nawet nie słyszał o płaczu.

W salonie panował nastrój grobowy, czego nie rozpraszały wysiłki Roberta, który dla zabicia czasu ciągnął Jankę za włosy, niezbyt mocno, ale dokuczliwie.

— Słuchajcie! Słuchajcie! — zawołała Antea. — Urządźmy palawer.

Było to słowo zapamiętane z owego nieszczęsnego dnia, kiedy Cyryl wyraził życzenie, aby w Anglii znaleźli się

Czerwonoskórzy — no i znaleźli się. Słowo przywiodło wspomnienia zeszłorocznych wakacji letnich i wszyscy aż jęknęli z żalu. Pomyśleli o białym domku ze ślicznym ogrodem, pełnym róż, astrów, stokrotek i pierzastego asparagusa; o dzikiej puszczy, którą ktoś chciał przerobić na kwitnący sad, a która teraz, jak powiedział ojciec, wyglądała niczym „pięć morgów chwastów nawiedzonych przez widma karłowatych wiśni". Pomyśleli o widoku ze wzgórza na równinę, gdzie złoża wapienne wyglądały jak pałace Aladyna w słońcu; o ulubionym kamieniołomie, zarosłym trawą i polnymi kwiatami, o małych otworkach w zboczu, które były drzwiczkami frontowymi maleńkich domków maleńkich skalnych jaskółek. Pomyśleli o cudownie świeżym powietrzu, pachnącym tymiankiem i polnymi różami, o zapachu dymów snujących się w dolinie — a potem rozejrzeli się po saloniku starej niani i Janeczka powiedziała:

— Ach, jakie to wszystko inne!

I naprawdę wszystko było tu inne. Niania odnajmowała pokoje aż do czasu, kiedy ojciec umieścił pod jej opieką dzieci. Toteż pokoje w jej mieszkaniu były urządzone jak „pokoje do wynajęcia". Otóż z „pokojami do wynajęcia" jest tak, że nikt ich nie urządza z myślą o zamieszkaniu tam samemu. W saloniku niani wisiały ciężkie, ciemnoczerwone zasłony — na tym kolorze krew nie zostawia śladów — a firanki były ze sztucznych koronek. Na podłodze leżał żółto-fioletowy dywan z wyraźnymi śladami szarych i brunatnych plam. Przy kominku stały szczypce i pogrzebacz. Bardzo błyszcząca, mahoniowa szafa miała zepsuty zamek, krzeseł było za dużo, a wszystkie twarde i przykryte pokrowcami, które wciąż się zsuwały. Na stole leżała serweta okropnego zielonego koloru z żółtym szlaczkiem. Nad kominkiem wisiało lustro, w którym wyglądało się o wiele brzydziej niż naprawdę, choćby nawet i tak było się dostatecznie brzydkim. Na półeczce kominka, obitej brązowym pluszem, stał wstrętny zegar podobny do czarnego, marmurowego grobowca. Był też grobowo milczący, bo już od dawna oduczył się tykać. Z obu stron zegara znajdowały się malowane szklane wazony, w których nigdy nie było kwiatów, malowany bębenek, w który nikt nigdy nie uderzał, a wreszcie malowana, drewniana podstawka, na której nic nie stało.

W pokoju znajdowały się tylko dwie książki: stary podręcznik historii starożytnej i jakiś oprawny rocznik ilustrowanego czasopisma.

Zresztą trudno się wprost rozwodzić nad tym smutnym obrazem. Było tu naprawdę, jak powiedziała Janeczka, zupełnie inaczej.

— Urządźmy palawer — powtórzyła Antea.

— A o czym? — spytał ziewając Cyryl.

— Nie ma w ogóle nad czym się naradzać — powiedział Robert kopiąc ze złością nogę stołu.

— Wcale mi się nie chce bawić — powiedziała Janeczka ponurym tonem.

Antea z wielkim wysiłkiem starała się nie obrazić. Jakoś to jej się udało.

— Słuchajcie — odparła — nie myślcie, że chcę wam prawić kazania czy w ogóle mądrzyć się. Ale chcę, jak powiada tatuś, zdać sobie sprawę z sytuacji. Zgadzacie się?

— Jedź dalej — odezwał się bez zapału Cyryl.

— Więc dobrze. Wszyscy wiemy, że przysłano nas tutaj, bo niania nie może opuścić swojego domu z powodu tego biednego uczonego pana na pięterku. A znów tatuś nikomu innemu nie mógł nas oddać pod opiekę, bo wiecie przecież, jak dużo pieniędzy będzie kosztowała kuracja mamy na Maderze.

Janka żałośnie pociągnęła nosem.

— Wiem, wiem — powiedziała z pośpiechem Antea — ale nie myślmy teraz o tym, jak tu jest okropnie. Chcę powiedzieć, że nie możemy nic robić, co by dużo kosztowało, ale musimy coś robić. A wiem, że jest mnóstwo rzeczy, które można zobaczyć w Londynie bez płacenia, i pomyślałam, że powinniśmy je obejrzeć. Jesteśmy już dosyć na to dorośli, a nie mamy z sobą Baranka...

Janeczka pociągnęła nosem jeszcze głośniej niż przedtem.

— Chcę powiedzieć, że nikt nie może zabronić nam wyjść, zasłaniając się naszym kochanym maleństwem. A myślę, że powinniśmy wytłumaczyć niani, że jesteśmy już całkiem dorośli i że może pozwolić nam chodzić wszędzie samym. Bo inaczej nie będzie żadnej zabawy. Proponuję, żebyśmy obejrzeli wszystko, co można, i na początek poprosili nianię, żeby dała nam trochę chleba, to pójdziemy do najbliższego parku. Są tam kaczki, więc możemy je karmić. Tylko niania musi nas puścić samych.

— Niech żyje wolność! — zawołał Robert. — Ale niania nas nie puści.

— Owszem, puści — wtrąciła niespodziewanie Janeczka. — Myślałam o tym jeszcze dziś rano, spytałam tatusia, i tatuś powiedział, że dobrze. Powiedział także niani, że możemy wychodzić, tylko musimy zawsze uprzedzić ją, dokąd chcemy pójść.

— Niech żyje mądra Janeczka! — zawołał Cyryl, przestając rozpaczliwie ziewać. — W takim razie chodźmy.

Poszli więc, a stara niania prosiła ich tylko, aby uważali przy przechodzeniu przez ulice i zwracali się o pomoc w razie potrzeby do policjanta. Ale dzieci były przyzwyczajone do ulicznych skrzyżowań, gdyż mieszkały w ruchliwej dzielnicy i często chodziły ulicą, którą w obydwie strony o każdej porze dnia i nocy pędziły po wariacku tramwaje, jakby miały lada chwila na kogoś najechać.

Dzieci obiecały być w domu przed zapadnięciem zmroku, ale był lipiec, więc ściemniało się bardzo późno, znacznie później, niż gdy przychodziła pora kładzenia się spać.

Ruszyły w stronę parku, z kieszeniami pełnymi kawałków i skórek chleba dla kaczek. Wyruszyły do parku, powtarzam, ale wcale tam nie dotarły.

Między ulicą, gdzie mieszkała niania, i parkiem znajduje się bardzo dużo ulic, więc nawet jeżeli idzie się prostą drogą, trzeba minąć mnóstwo sklepów, przed którymi trudno się po prostu nie zatrzymać. Dzieci przystawały przed wielu sklepami, oglądały w witrynach złote koronki, paciorki, obrazy, kosztowności, suknie, kapelusze, ryby i ostrygi, a ich smutek nie był już tak nie do zniesienia jak w saloniku niani na Fitzroy Street pod numerem 300.

Wreszcie Robert, którego wybrano na kapitana (bo dziewczynki sądziły, że tak będzie dobrze dla niego, i Robert też tak sądził, a Cyryl oczywiście nie mógł głosować przeciw, bo wyglądałoby to na zwyczajną zazdrość), otóż Robert przypadkiem skręcił i zaprowadził ich na małą uliczkę, gdzie były najbardziej interesujące sklepy, w których sprzedawano różne żywe stworzenia. W jednej witrynie pełno było klatek, a w klatkach pełno prześlicznych ptaków. Dzieci oglądały je z zachwytem, aż przypomniały sobie, jak kiedyś wyraziły życzenie, aby mieć skrzydła; i miały skrzydła. Przypomniawszy to sobie, poczuły, jak nieszczęśliwe muszą być wszystkie skrzydlate stworzenia, jeżeli są zamknięte w klatce i nie mogą latać.

— To musi być okropne, kiedy się jest ptakiem w klatce — powiedział Cyryl. — Chodźmy!

Poszli więc dalej, a Cyryl zaczął obmyślać plan zrobienia majątku na poszukiwaniu złota w Klondike, a potem wykupienia wszystkich ptaków w klatkach na całym świecie i puszczenia ich na wolność. Potem zobaczyli sklep, w którym sprzedawano koty. Ale koty były w klatkach i dzieci zaczęły marzyć, żeby ktoś kupił wszystkie koty i umieścił je na dywanikach przed kominkami, co jest właściwym miejscem dla kotów. Potem był sklep z psami, ale ten widok także nie był przyjemny, bo wszystkie psy były na łańcuchach albo w klatkach, i wszystkie, duże i małe, spoglądały na czworo dzieci smutnym, tęsknym spojrzeniem i zachęcająco wymachiwały ogonami, jakby chciały powiedzieć: „Kupcie mnie! Kupcie mnie i weźcie z sobą na spacer! Ach, kupcie mnie i moich biednych braci! Tak! tak! tak!" Psy skowytały mówiąc zupełnie wyraźnie „tak! tak! tak!" z wyjątkiem dużego teriera irlandzkiego, który warknął, kiedy Janeczka go pogłaskała.

„ Wrrrr — zdawał się mówić patrząc na nich spod oka — wy mnie nie kupicie; i nikt mnie nie kupi, będę tu tkwił na łańcuchu aż do śmierci, i wszystko mi jedno, kiedy się to stanie".

Nie jestem pewna, czy dzieci rozumiały to wszystko, ale kiedyś były w oblężonym zamku, wiedziały więc, jakie to okropne być zamkniętym, kiedy się chce wyjść.

Naturalnie żadnego psa nie mogły kupić. Spytały nawet o cenę najmniejszego, ale kosztował 65 funtów, bo był to karłowaty spaniel japoński, jakiego kiedyś można było zobaczyć na portrecie królowej, kiedy była jeszcze księżną.

Dzieci jednak pomyślały sobie, że jeżeli najmniejszy pies kosztuje tyle pieniędzy, to za największego na pewno żądać będą tysięcy — poszły więc dalej.

Nie zatrzymywały się już przy żadnym sklepie z kotami, psami czy ptakami, ale mijały je, aż wreszcie doszły do sklepu, gdzie, jak się zdawało, sprzedawano wyłącznie stworzenia, którym było wszystko jedno, gdzie są — złote rybki, białe myszki, koniki morskie i inne stwory z akwarium, jaszczurki, żaby, jeże, żółwie, domowe króliki i świnki morskie. Przed tym sklepem dzieci przystanęły na dłużej, karmiły świnki morskie poprzez pręty klatek kawałeczkami chleba i zastanawiały się, czy można by trzymać rudawą parę królików w suterenie domu na Fitzroy Street.

— Zdaje mi się — powiedziała Janeczka — że niania tak bardzo by się nie sprzeciwiała. Króliki są często zupełnie oswojone. Myślę, że poznawałyby ją po głosie i chodziłyby za nią wszędzie.

— I dwadzieścia razy na dzień wpadałyby jej pod nogi — dodał Cyryl. — Kiedy właśnie wąż...

— Tu wcale nie ma wężów — wtrącił pośpiesznie Robert. — Nie mówię już o tym, że nigdy nie mogłem przyzwyczaić się do wężów, sam nie wiem dlaczego.

— Robaki są też nieprzyjemne — powiedziała Antea. — Tak samo, jak węgorze i ślimaki. Pewnie dlatego, że nie lubi się stworzeń bez nóg.

— Papa mówi, że węże mają nogi schowane do środka — odezwał się Robert.

— Tak — odparła Antea — ale papa też mówi, że my mamy ogony schowane do środka; ani jedno, ani drugie nie jest prawdziwe. Nie cierpię stworzeń, które nie mają nóg.

— Jeszcze gorzej jest, kiedy ich mają za dużo — wzdrygnęła się Janeczka. — Pomyśl o stonogach!

Dzieci stały na chodniku, zawadzały trochę przechodniom i zabijały czas rozmową. Cyryl opierał się łokciem o wierzch klatki, która zdawała się pusta, kiedy do niej zajrzeli, i starał się wzbudzić zainteresowanie w jeżu zwiniętym w kłębek, gdy nagle tuż obok niego rozległ się cichy, ledwo dosłyszalny głosik. Mówił cicho, ale najzupełniej zrozumiale: nie trzeba było się głowić, bo mówił po angielsku:

— Kupcie mnie, proszę was, kupcie! Cyryl odskoczył, jakby go ktoś uszczypnął.

— Wróć, wróć! — zawołał głosik wyraźniej, choć nadal cichutko. — Pochyl się i udawaj, że zawiązujesz sznurowadło; widzę, że jest rozwiązane jak zwykle.

Cyryl odruchowo usłuchał. Przyklęknął na jedno kolano na suchym, rozgrzanym i zakurzonym chodniku, zajrzał do wnętrza ciemnej klatki i zobaczył tam... Piaskoludka.

Wydawał się bardzo wychudzony w porównaniu z tym, jak wyglądał podczas ostatniego spotkania. Był brudny, zakurzony, sierść miał zaniedbaną. Skulił się, a jego długie, ślimacze oczka były całkowicie wciągnięte i ledwo je było widać.

— Słuchaj — rzekł Piaskoludek takim głosem, jakby miał się rozpłakać lada chwila. — Nie przypuszczam, żeby typ, który prowadzi ten sklep, żądał za mnie dużo. Ugryzłem go kilka razy i starałem się wyglądać jak najzwyczajniej. Nie przyjrzał się ani razu moim prześlicznym oczom. Powiedz całej reszcie, że jestem tutaj, ale póki rozmawiam z tobą, niech przyglądają się tamtym zwyczajnym zwierzętom. Stwór w sklepie nie powinien domyślać się, że wam na mnie zależy, bo inaczej zażąda ceny, jakiej nie będziecie mogli zapłacić. Pamiętam, że zeszłego lata nigdy nie mieliście za dużo pieniędzy. Dobre to były czasy. Nie spodziewałem się, że będę się tak cieszył ze spotkania z wami. — W tym miejscu zaszlochał i wystrzelił jedno oczko, aby uronić łzę z dala od swej sierści. — Powiedz rodzeństwu, że jestem tutaj, a ja wytłumaczę wam dokładnie, co macie zrobić, aby mnie kupić.

Cyryl mocno zawiązał sznurowadło, wyprostował się i zwrócił do rodzeństwa stanowczym tonem.

— Słuchajcie — powiedział — ja wcale nie żartuję i odwołuję się do waszego honoru — podkreślił wiedząc, że odwołanie się do ich honoru nigdy nie jest daremne. — Nie patrzcie na tę klatkę, patrzcie na białego szczura. Nie patrzcie na tę klatkę w żadnym razie, cokolwiek bym powiedział.

Dla pewności stanął sam przed klatką.

— Przygotujcie się teraz na wielką niespodziankę. Tam jest nasz stary przyjaciel — nie, nie wolno patrzeć! — tam jest Piaskoludek, nasz kochany Piaskoludek. I chce, żebyśmy go kupili. Mówi, żeby mu się nie przyglądać. Patrzcie na białego szczura i porachujcie, ile macie pieniędzy!

Wszyscy zachowali się jak należy. Wpatrywali się w białego szczura, aż ten stracił cierpliwość, usiadł na tylnych łapkach w odległym końcu klatki, przednimi zasłonił oczka i udawał, że czyści sobie pyszczek.

Cyryl znowu się nachylił udając, że zajęty jest drugim sznurowadłem, i czekał na dalsze wskazówki Piaskoludka.

— Wejdźcie do sklepu — powiedział Piaskoludek — i spytajcie o cenę rozmaitych innych stworzeń. A potem spytajcie się, ile kosztuje ta małpka, która zgubiła ogon, stara, wynędzniała małpka w trzeciej klatce od końca. Nie troszczcie się o moje uczucia, nazywajcie mnie wyleniała małpką sam robiłem wszystko, żeby tak wyglądać. Nie myślę, że dużo za mnie zażąda, ugryzłem go jedenaście razy, od kiedy tu jestem, to znaczy od przedwczoraj. A jeżeli sklepikarz zażąda ceny, której nie możecie zapłacić, powiedzcie, że życzycie sobie mieć te pieniądze.

— Ależ ty nie możesz spełniać naszych życzeń — odparł zdumiony Cyryl. — Obiecałem przecież nigdy cię o nic nie prosić.

— Nie bądź głupi! — zawołał Piaskoludek drżącym, ale przyjaznym głosem. — Sprawdź, ile macie razem pieniędzy, a potem zrób, jak ci mówię.

Cyryl wytłumaczył wszystko reszcie dzieci, wskazując palcem na białego szczura, jakby mówił tylko o nim, a przez ten czas Piaskoludek skulił się w kłębek i robił wszystko, aby wyglądać jak najmniej interesująco.

Po czym czworo dzieci weszło do sklepu.

— Ile kosztuje biały szczur? — spytał Cyryl.

— Osiem pensów.

— A świnki morskie?

— Od osiemnastu pensów do pięciu szylingów, zależnie od rasy.

— A jaszczurki?

— Dziewięć pensów sztuka.

— A żabki?

— Po cztery pensy. Słuchaj — zawołał nagle tłusty właściciel tych wszystkich stworzeń w klatkach głosem tak wściekłym, że cała czwórka cofnęła się gwałtownie — słuchaj! Mam już dosyć tego przewracania całego sklepu do góry nogami i dopytywania się o ceny wszystkich zwierząt, jakie tu tylko są! Jak chcesz coś kupić, mów od razu! Nigdy nie widziałem kogoś, kto za jednym zamachem chce kupić myszy, jaszczurki, żaby i świnki morskie. A jeśli nic nie kupujesz — zabieraj się!

— Chwileczkę, proszę pana — powiedział zrozpaczony Cyryl widząc, jak niezręcznie, choć w dobrej intencji wykonuje wskazówki Piaskoludka. — Proszę mi powiedzieć jeszcze tylko jedno: ile pan chce za tę wyleniała starą małpę w trzeciej klatce od końca?

Sklepikarz dopatrzył się w tym nowej obrazy.

— Sam jesteś stara, wyleniała małpa! —; krzyknął. — Zabieraj się! Już cię nie ma!

— Niech pan się nie gniewa — wtrąciła Janeczka tracąc głowę — czy pan nie widzi, że on to właśnie chce kupić?!

— Chce? Rzeczywiście? — drwił sklepikarz. Potem jednak podrapał się niepewnie za uchem, gdyż był doświadczonym kupcem i w tym, co usłyszał, wyczuł brzmienie prawdy. Rękę miał obandażowaną i trzy minuty temu gotów był sprzedać „starą wyleniała małpę" za dziesięć szylingów. Teraz jednak...

— Uhm, chce, chce — powtórzył podejrzliwie — w takim razie cena jest dwa i pół funta. Drugiej takiej małpy nie ma po tej stronie równika, a ona pochodzi z tamtej. To jest jedyna taka małpa w całym Londynie. Powinna być w ZOO. Dwa i pół funta gotówką albo wynosić się!

Dzieci spojrzały po sobie. Razem miały dwadzieścia trzy szylingi i pięć pensów, co stanowiło ich majątek.

A i to dzięki temu tylko, że ojciec dał im na pożegnanie funta do podziału.

— Mamy tylko dwadzieścia trzy szylingi i pięć pensów — odparł Cyryl potrząsając pieniędzmi w kieszeni.

— Dwadzieścia trzy groszaki i figa — mruknął sklepikarz, gdyż nie wierzył, by Cyryl mógł mieć tyle pieniędzy.

Zapadła złowroga cisza. Wtem Antea coś sobie przypomniała.

— Chciałabym mieć dwa i pół funta — wyrzekła.

— Ja też, panienko — odparł z drwiącą grzecznością sklepikarz. — Chciałbym, żeby panienka je miała.

Antea trzymała rękę na ladzie, gdy poczuła, że coś wślizguje się pod jej dłoń.

Podniosła rękę. Na ladzie leżało pięć błyszczących półfuntówek.

— Zdaje się, że akurat tyle mam — powiedziała Antea. — Proszę wziąć pieniądze i dać mi Piasko... dać mi małpkę.

Kupiec spojrzał surowo na pieniądze, ale szybko wsunął je do kieszeni.

— Spodziewam się, że nie ma w tym oszustwa — mruknął wzruszając ramionami i znów podrapał się za uchem. — Muszę chyba ją sprzedać panience — dodał — chociaż wiem, że warta jest trzy razy tyle.

Podszedł opieszale do klatki, ostrożnie otworzył drzwiczki i gwałtownie chwycił Piaskoludka, który natychmiast mocno go ugryzł.

— Proszę sobie wziąć tego zwierzaka — rzekł sklepikarz ściskając Piaskoludka tak, że omal go nie udusił. — Ugryzł mnie aż do kości.

Otworzył szeroko oczy, gdy Antea wyciągnęła ręce po Piaskoludka.

— Proszę nie mieć do mnie pretensji, jeżeli całkiem rozkwasi twarz panience — powiedział, a Piaskoludek jednym susem przeniósł się z jego brudnych i twardych rąk w ręce Antei, które z pewnością nie były bardzo czyste, ale w każdym razie były miękkie i różowe, a trzymały go delikatnie.

— Ale nie możesz go tak nieść do domu — odezwał się Cyryl. — Za chwilę cały tłum będzie szedł za nami.

Istotnie przy drzwiach stało już dwóch gazeciarzy i policjant.

— Mogę wam dać tylko torbę papierową — powiedział sklepikarz. — Mam je dla żółwi.

Całe towarzystwo weszło znów do sklepu, a kupiec wytrzeszczył oczy, kiedy dał Antei największą torbę papierową, jaką miał, i zobaczył, że Piaskoludek ostrożnie wsuwa się do niej.

— No, no, dziwna rzecz — zauważył. — Chyba że już kiedyś spotkaliście tego zwierzaka.

— Tak — odparł uprzejmie Cyryl — to nasz stary znajomy.

— Gdybym o tym wiedział — warknął sklepikarz — zażądałbym dwa razy tyle. Zresztą — dodał, gdy dzieci były już za progiem — nie zrobiłem złego interesu, bo sam dałem za zwierzaka pięć szylingów. Tylko muszę doliczyć ukąszenia.

Dzieci, przejęte i wzruszone, zaniosły do domu Piaskoludka drżącego w papierowej torbie.

Kiedy już były w domu, Antea odchuchała go, wyczesala i byłaby nad nim zapłakała, gdyby nie wspomnienie, że Piaskoludek nie znosi wilgoci.

Kiedy Piaskoludek odzyskał siły, powiedział:

— Przynieście mi piasku. Srebrzystego piasku z mydlarni. Tylko dużo.

Przynieśli piasek, wsypali do wanienki, umieścili tam Piaskoludka, a ten zaczął się tarzać, ocierać, otrząsać, szorować, aż wreszcie poczuł, że jest czysty i że jest mu dobrze.

Wtedy wykopał sobie dołek w piasku i zasnął.

Dzieci ukryły wanienkę pod łóżkiem i zjadły kolację. Niania przygotowała im wspaniałą kolację złożoną z chleba z masłem i smażonej cebuli. Bardzo się o nich troszczyła.

Kiedy Antea zbudziła się następnego ranka, Piaskoludek wtulał się między jej ramię i ramię Janki.

— Uratowaliście mi życie — powiedział. — Wiem, że tamten człowiek prędzej czy później oblałby mnie zimną wodą, a wtedy umarłbym. Widziałem wczoraj rano, jak mył klatkę świnek morskich. Jestem wciąż strasznie śpiący, chyba wrócę w piasek na jeszcze jedną drzemkę. Zbudź chłopców i Janeczkę, a kiedy zjecie śniadanie, porozmawiamy.

— A czy ty nie zjadłbyś śniadania? — spytała Antea.

— Chyba coś zjem — odparł Piaskoludek — ale wystarczy mi piasek. Jest dla mnie jedzeniem, piciem, a nawet żoną i dziećmi.

Z tymi słowy wrócił do wanienki i słychać było, jak zagrzebuje się w piasku.

— W każdym razie — powiedziała Antea — nasze wakacje nie będą teraz nudne. Mamy znów Piaskoludka.

— Nie, nie będzie nudno — odparła Janeczka wciągając pończochy. — Ale kiedy on nie może spełniać naszych życzeń, to będzie tylko tak, jakbyśmy mieli ulubionego pieska.

— Ach — przerwała Antea — nie martw się na zapas. Jeżeli Piaskoludek nie potrafi nawet robić nic innego, może nam opowiedzieć o megaterium i o innych rzeczach.

ROZDZIAŁ II

PÓŁ AMULETU

Dawno, dawno temu — to znaczy zeszłego lata — kiedy dzieci były w kłopocie z powodu pewnego życzenia, które piaskowy duszek spełnił, a które kucharka przyjęła w niewłaściwy sposób, wyraziły pragnienie, aby żadna ze służących nie dostrzegała darów Piaskoludka. A kiedy rozstawały się z nim, ostatnim ich życzeniem było, żeby go jeszcze kiedyś spotkać. Dlatego też go spotkały, a jak podkreślił Robert, złożyło się to bardzo szczęśliwie dla duszka. Rozumiecie więc teraz, że obecność Piaskoludka w domu starej niani była następstwem jednego z życzeń dzieci, była więc duszkowym życzeniem, toteż nie mogła być dostrzeżona przez nikogo ze służby.

A wkrótce okazało się, że w przekonaniu Piaskoludka stara niania była nadal służącą, chociaż teraz miała własny domek, ponieważ nigdy nie zauważyła Piaskoludka. Tak było najlepiej, gdyż niania nie pozwoliłaby nigdy dziewczynkom przechowywać pod łóżkiem jakiegoś zwierzaka i wanienki z piaskiem.

Kiedy już było sprzątnięte po śniadaniu, doskonałym śniadaniu z ciepłymi bułeczkami, które rzadko się pojawiały — Antea poszła na górę, wydostała spod łóżka wanienkę i zbudziła Piaskoludka.

Duszek przeciągnął się i otrząsnął.

— Musieliście chyba połknąć śniadanie — powiedział — co jest bardzo niezdrowe. Przecież byliście na dole niecałe pięć minut.

— Byliśmy prawie godzinę — odparła Antea. — Wstawaj, przecież nam obiecałeś.

— Słuchaj — zawołał Piaskoludek siadając na piasku i strzelając długimi oczkami — lepiej od razu powiedzmy sobie, co trzeba! Żeby nie było żadnych nieporozumień, muszę ci jasno wytłumaczyć...

— Zaczekaj — poprosiła Antea — zaczekaj, aż wszyscy przyjdą. Bo inaczej pomyślą, że to bardzo nieładnie z mojej strony, że sama z tobą rozmawiam. A tymczasem chodź do mnie na ręce.

Uklękła przed wanienką i wyciągnęła ręce. Piaskoludek przypomniał widać sobie, z jaką przyjemnością skoczył w te otwarte ramiona zaledwie wczoraj, bo tylko chrząknął i znalazł się na rękach Antei.

Antea owinęła go fartuszkiem i zaniosła na dół. Powitało ich głębokie milczenie.

— Teraz możesz już mówić — powiedziała wreszcie Antea.

— Gdzie my jesteśmy? — spytał Piaskoludek strzelając oczkami i obracając nimi powoli dokoła.

— Jak to, nie widzisz? — odparł Robert. — Przecież to salonik.

— W takim razie jest brzydki — rzekł Piaskoludek.

— Mniejsza z tym — odparła łagodnie Antea. — Zabierzemy cię gdzie indziej, jeżeli nie chcesz być tutaj. Ale co miałeś zamiar powiedzieć na górze, kiedy przerwałam ci i powiedziałam, że inni nie chcieliby, żebym sama z tobą rozmawiała?

Piaskoludek przyjrzał się jej bacznie i Antea poczerwieniała.

— Nie mów głupstw! — zawołał duszek. — Przecież to widać, że bardzo chcesz, aby twoi bracia i siostra wiedzieli dokładnie, jaka byłaś dobra i bezinteresowna.

— Nieładnie jest tak mówić — przerwała Janeczka. — Antea miała rację. Co chciałeś jej powiedzieć na górze?

— Wytłumaczę wam — odparł Piaskoludek — jeżeli tak bardzo wam na tym zależy. Chciałem powiedzieć, że uratowaliście mi życie, za co wam jestem wdzięczny, ale to nie zmienia waszego charakteru ani mojego. Jesteście bardzo niemądrzy, nawet głupkowaci, a ja jestem tysiąc razy więcej wart niż każde z was.

— Oczywiście! — wykrzyknęła Antea, ale duszek jej przerwał.

— To bardzo niegrzecznie komuś przerywać — powiedział. — Chciałem wam wytłumaczyć, że nie zniosę żadnych głupstw i jeżeli wam się zdaje, że to, co zrobiliście, upoważnia was do głaskania mnie czy zmuszania do zabawy z wami, przekonacie się, że wasze pomysły są nieważne. Rozumiecie? Ważne jest to, co ja o tym myślę.

— Wiem — odparł Cyryl — zawsze tak było, jeżeli sobie przypominasz.

— Dobrze więc — rzekł Piaskoludek — to już jest postanowione. Będziemy się traktować nawzajem, jak na to zasługujemy. Wy będziecie mieć dla mnie szacunek, a ja dla was... zresztą, nie chcę wam mówić nic przykrego.

Czy chcecie wiedzieć, jak dostałem się do tej strasznej nory, skąd mnie wykupiliście? Widzicie, mam dobrą pamięć. Nie zapomniałem o tym i potrafię się wam odwdzięczyć.

— Słuchaj, duszku — rzekła Antea. — Wiem, jaki jesteś mądry, ale nawet przy całym twoim rozumie nie myślę, żebyś mógł wiedzieć, jak bardzo cię szanujemy. Okropnie!

Wszyscy przytaknęli i zaczęli się kręcić na krzesłach. A Robert wyraził życzenie ogółu mówiąc:

— Proszę cię, opowiadaj dalej.

Piaskoludek usiadł na stole, na zielonej serwecie, i ciągnął dalej.

— Kiedy wyjechaliście — powiedział — zagrzebałem się w piasku i zasnąłem. Byłem bardzo zmęczony z powodu waszych niemądrych życzeń i czułem się, jakbym od roku już nie był w piasku.

— W piasku? — powtórzyła Janeczka.

— Tam gdzie sypiam. Wy idziecie do łóżek, a ja w piasek.

Janeczka ziewnęła. Sama wzmianka o łóżku podziałała na nią usypiająco.

— Dobrze — mruknął Piaskoludek obrażonym tonem. — Możecie być pewni, że nie zamierzam was raczyć długim opowiadaniem. Jakiś człowiek schwytał mnie, a ja go ugryzłem. Wtedy on wpakował mnie do torby z nieżywym zającem i nieżywym królikiem. Zabrał mnie do swojego domu i umieścił w koszyku tak dziurawym, że wszystko mogłem widzieć. Wtedy ugryzłem go w nogę, a on przyniósł mnie do tego miasta, które, jak słyszałem, nazywa się Współczesnym Babilonem — choć wcale nie przypomina dawnego Babilonu — i sprzedał mnie osobnikowi, od którego mnie wykupiliście, a ja pogryzłem obydwóch. No, a co było u was?

— U nas nikt nikogo nie gryzł — odparł z żalem Cyryl. — Papa wyjechał do Mandżurii, a mama z Barankiem na Maderę, bo mama zachorowała, i chciałbym bardzo, żeby już byli z powrotem.

Piaskoludek z przyzwyczajenia zaczął się nadymać, ale nagle przestał.

— Zapomniałem — powiedział — że nie mogę już spełniać żadnych waszych życzeń.

— To prawda — przyznał Cyryl. — Ale czy nie moglibyśmy zawołać tu naszej starej niani i postarać się, żeby wyraziła życzenie ich powrotu? Z pewnością ona też by tego chciała.

— To na nic — rzekł Piaskoludek. — To zupełnie tak samo, jakby to było wasze życzenie. Nic z tego nie wyjdzie.

— Ale wczoraj wyszło — przypomniał Robert — z kupcem w sklepie.

— Tak — potwierdził duszek — ale nikt z was nie prosił go o życzenie i nikt z was nie wiedział, co może się zdarzyć. Tego nie można powtórzyć. To już się zużyło.

— W takim razie nie możesz nam wcale pomóc — powiedziała Janeczka — a ja myślałam, że możesz coś dla nas zrobić. Tak mi się zdawało od chwili, kiedyśmy cię wczoraj uratowali. Byłam pewna, że sprowadzisz tutaj ojca, jeżeli nie mamę.

I rozpłakała się.

— Przestań! — zawołał z pośpiechem Piaskoludek. — Wiesz, jak nie znoszę, kiedy płaczecie. Nie czuję się bezpieczny ani przez chwilę. Ale uważaj: trzeba koniecznie wymyślić nowy rodzaj czarów.

— Łatwiej to powiedzieć niż wykonać.

— Wcale nie — odparł stworek. — Jeden z najpotężniejszych czarów na świecie znajduje się bardzo blisko miejsca, skąd mnie wykupiliście. Człowiek, którego ugryzłem — ten pierwszy — wszedł do pewnego sklepu, żeby dowiedzieć się o cenę czegoś tam — zdaje się, że chodziło mu o harmonijkę — i kiedy tłumaczył sklepikarzowi, że chce za nią o wiele za dużo, zobaczyłem czar leżący na tacy razem z mnóstwem innych rzeczy. Jeżeli tylko uda się wam go kupić, będziecie mogli spełnić swoje najgorętsze pragnienie.

Dzieci popatrzyły po sobie, potem na Piaskoludka, a wreszcie Cyryl odchrząknął i wypowiedział to, o czym myśleli wszyscy:

— Nie chcę ci mówić nic przykrego, ale sam wiesz, że kiedy spełniałeś nasze życzenia, zawsze wpadaliśmy w jakiś kłopot. Myśleliśmy nawet, że nie byłbyś zadowolony, gdyby nie było kłopotu. Więc jeśli chodzi o czar, o którym mówisz, pamiętaj, że mamy bardzo mało pieniędzy i jeżeli wszystko wydamy i nic z tego nie wyjdzie... rozumiesz chyba, o co mi chodzi?

— Rozumiem — odparł z gniewem Piaskoludek — że nie widzisz dalej niż koniec twego nosa, co wcale nie jest daleko. Pomyśl, przecież ja musiałem spełniać wasze życzenia, a kończyły się one w nieprzyjemny sposób, bo nie umieliście życzyć sobie nic pożytecznego. Ale z tym czarem jest całkiem inaczej. Nie musiałem wcale o nim mówić, powiedziałem wam tylko przez moją wielką dobroć. Więc z tym nie może skończyć się źle. Rozumiecie?

Nie gniewaj się — szepnęła błagalnie Antea — ale, widzisz, my naprawdę mamy bardzo mało pieniędzy. Nie dostaniemy kieszonkowego, aż dopiero kiedy ojciec wróci, chyba że przyśle nam w liście. Ale wierzymy ci. Prawda — ciągnęła — chyba wszyscy uważacie, że warto wydać wszystkie pieniądze, jeżeli jest choćby najmniejsze prawdopodobieństwo sprowadzenia już teraz ojca i mamy z powrotem? Pomyślcie sami!

— Nic mnie nie obchodzi, co zrobicie — rzekł Piaskoludek. — Schowam się w piasek i będę tam czekał, aż coś sobie postanowicie.

— Nie, zostań! — zawołali wszyscy. A Janeczka dodała:

— Już sobie postanowiliśmy, przecież widzisz! Weźmiemy tylko kapelusze. Czy ty pójdziesz z nami?

— Naturalnie — odparł Piaskoludek. — Jakże beze mnie znaleźlibyście ten sklep?

Wszyscy pobiegli po kapelusze, a Piaskoludka umieścili w torbie na ryby, w której niedawno kupiono na targu dwa funty fląder. Teraz torba zawierała przeszło trzy funty Piaskoludka i dzieci niosły ją po kolei.

— Nie waży nawet połowy tego, co Baranek — zauważył Robert, a dziewczynki westchnęły.

Piaskoludek bacznie wyzierał oczkiem ze swej torby i wskazywał dzieciom, jakimi mają iść ulicami.

— Skąd ty wiesz? — spytał Robert. — Nie umiem sobie tego wytłumaczyć.

— Nie umiesz — odparł sucho duszek. — Nie spodziewałem się, żebyś umiał.

Wreszcie doszli do właściwego sklepu. W witrynie było mnóstwo różności — harmonijki, jedwabne chusteczki, chińskie wazony i filiżanki, niebieskie japońskie słoje, fajki, miecze, pistolety, koronki, srebrne łyżeczki związane po pół tuzina i obrączki na czerwonej tacce z laki. Były tam też oficerskie epolety i chirurgiczne narzędzia. Były imbryki wykładane szylkretem i mosiężne pałeczki, garnuszki pełne rozmaitych monet i całe stosy talerzy. Był śliczny portrecik dziewczynki myjącej pieska, który podobał się bardzo Janeczce. A na samym środku stała brudna srebrna taca, pełna starych pieczątek, przedmiotów z masy perłowej, sprzączek, tabakierek i różnych innych drobiazgów.

Piaskoludek wysunął łepek całkowicie z torby, by przyjrzeć się witrynie, a Cyryl nagle powiedział:

— Tam stoi taca pełna różności.

W tym momencie ślimacze oczka coś dostrzegły i wyciągnęły się tak, że wyglądały jak długie, cienkie ołówki. Duszek nastroszył sierść i szepnął z przejęciem:

— Tam, tam leży! Pod tą żółto-niebieską książką! Wystaje kawałek. Czerwony. Widzicie?

— Czy to wygląda trochę jak podkówka? — spytał Cyryl. — Jest czerwone jak zwykły lak do pakowania?

— Tak — odparł Piaskoludek. — A teraz musicie wejść do środka i postąpić jak wczoraj. Spytać o ceny różnych innych rzeczy. Wystarczy, jak spytacie o niebieską sprzączkę. Wtedy kupiec wyjmie tacę z wystawy. Myślę, że najlepiej będzie, jak pójdziesz tam sama — zwrócił się do Antei — a my poczekamy na dworze.

Antea weszła, a reszta dzieci rozpłaszczyła nosy o witrynę, aż wreszcie zobaczyły dużą, brudną rękę o krótkich palcach, z ogromnym brylantowym pierścieniem. Ręka sięgnęła do witryny i zabrała tacę. Nie mogli się zorientować, jaki był przebieg rozmowy między Anteą i Brylantowym Pierścieniem. Zdawało im się, że gdyby Antea miała dosyć pieniędzy, to miałaby czas kupić wszystko, co tylko jest w sklepie. Nareszcie stanęła przed nimi uśmiechnięta trzymając w ręku czarodziejski przedmiot.

Wyglądał mniej więcej tak: a zrobiony był z czerwonego, gładkiego, lekko połyskującego kamienia.

— Mam — szepnęła Antea, rozchylając dłoń tyle tylko, aby inni mogli zobaczyć, co trzyma. — Wracajmy do domu. Nie możemy tego oglądać na ulicy.

Wrócili więc do domu. Salonik na Fitzroy Street był niezbyt odpowiednim tłem do czarodziejskich praktyk. Na wsi, wśród kwiatów i zielonych pól, wszystko wydawało się i nawet było możliwe. Ale trudno było uwierzyć, że coś nadzwyczajnego może się zdarzyć przy takiej zwykłej ulicy. Z dziećmi jednak był Piaskoludek, sam przecież niezwykły: umiał mówić i wskazał dzieciom, gdzie mają nabyć czarodziejski przedmiot, który posiadacza jego uczyni szczęśliwym. Toteż czwórka dzieci pędziła do domu z wielkim pośpiechem, wyciągając szyje i zaciskając usta. Szli tak szybko, że Piaskoludek podskakiwał w swojej torbie, ale nic nie mówił, może z obawy, żeby nie zwrócić uwagi przechodniów.

Wreszcie bardzo spoceni znaleźli się w domu i posadzili Piaskoludka na zielonej serwecie.

— Teraz oglądajmy! — rzekł Cyryl.

Ale Piaskoludek musiał zjeść najpierw talerzyk piasku, bo bardzo był osłabiony. Gdy sobie trochę podjadł, zawołał:

— Teraz muszę obejrzeć talizman!

Antea położyła zaczarowany przedmiot obok duszka.

Piaskoludek przyjrzał mu się uważnie, a potem zwrócił się jakby z wymówką do Antei:

— Ależ to jest tylko połowa!

Był to prawdziwy cios.

— Więcej nie było w sklepie — odparła potulnie, ale stanowczo Antea. Wiedziała, że to nie jej wina.

— Powinna być jeszcze druga część — wyjaśnił Piaskoludek — i rodzaj szpilki łączącej obydwie połowy.

— A czy połowa na nic się nie zda? — Czy to nie będzie działać bez drugiej połowy? — Kosztowało siedem i pół szylinga! — Ojej, i co teraz będzie? — Nie bądźcie głupi! — wołali wszyscy łącznie z Piaskoludkiem.

Zapadło ponure milczenie. Przerwał je Cyryl:

— I co teraz mamy robić?

— Iść z powrotem do sklepu i sprawdzić, czy nie ma tam drugiej połowy — odparł Piaskoludek. — A ja pójdę w piasek, póki nie wrócicie. Ale pocieszcie się! Nawet ten kawałek także się na coś przyda, tylko będzie mnóstwo kłopotu, jeżeli nie znajdziecie drugiego.

Cyryl wrócił do sklepu, a Piaskoludek schronił się w piasek.

Reszta dzieci poszła na obiad, który już był gotów, a niania była bardzo niezadowolona, że Cyryl jeszcze nie jest gotów.

Trójka dzieci spoglądała przez okna, gdy Cyryl wracał, ale zanim się zbliżył na tyle, by mogli zobaczyć jego twarz, widać było po jego zgarbionych ramionach i sposobie, w jaki pociągał nogami, że jego wyprawa się nie udała.

— No i co? — spytali wszyscy, stając w drzwiach frontowych i spodziewając się czegoś wbrew wszelkiej nadziei.

— Nic z tego! — odparł Cyryl. — Sklepikarz powiedział, że to jest całe, że to zapinka rzymska i nie należy kupować ciekawostek, jeżeli ktoś się nie zna na sztuce. Mówił coś takiego i dodał, że nigdy nie zwraca pieniędzy, bo to nie byłby żaden interes. Był po prostu niegrzeczny. A teraz chciałbym zjeść obiad.

Widać było, że Cyryl nie jest zadowolony.

Przekonanie, że nic naprawdę ciekawego nie może zdarzyć się w saloniku, przytłoczyło wszystkich jak ciężki kamień. Cyryl zjadł obiad i w chwili gdy przełykał ostatni kawałek ciasta z jabłkami, rozległo się skrobanie do drzwi. Antea otworzyła je i wszedł Piaskoludek.

— Mogło być gorzej — powiedział dowiedziawszy się o wszystkim. — Tylko nie dziwcie się, jeżeli zdarzą się wam różne przygody, nim znajdziecie drugą połowę talizmanu. Bo chyba chcecie ją znaleźć?

— Naturalnie — odezwał się chór głosów. — Przygód wcale się nie boimy!

— Tak — rzekł Piaskoludek — zdaje się, że zawsze z wami tak było. Siadajcie więc i słuchajcie wszystkimi waszymi uszami. Jest ich, zdaje się, osiem? Prawda? Dobrze przynajmniej, że umiecie rachować. A teraz uwaga, bo nie będę dwa razy powtarzał.

Dzieci roztasowały się na podłodze, gdzie było wygodniej niż na krzesłach i grzeczniej wobec Piaskoludka, który czyścił wąsiki o dywanik przed kominkiem. Nagle ostry ból przeszył serce Antei. Papa, mama, kochany Baranek — wszyscy są tak daleko. Potem jednak ogarnęło ją miłe, pokrzepiające uczucie. Piaskoludek był z nimi i połowa czarodziejskiego przedmiotu, a miały też zdarzyć się różne przygody. (Jeżeli ktoś z was nie wie, czym jest ostry ból, cieszę się za was i mam nadzieję, że nigdy się nie dowiecie).

— Słuchajcie — odezwał się pocieszająco Piaskoludek. — Nie jesteście specjalnie mili ani rozumni i wcale nie jesteście ładni. Jednakże uratowaliście mi życie — pomyśleć tylko o tym strasznym człowieku i wiaderku z wodą! — więc powiem wam wszystko, co wiem. Nie, tego naturalnie zrobić nie mogę, bo wiem za dużo. Ale powiem wam wszystko, co wiem o tym czerwonym przedmiocie.

— Powiedz! Powiedz! — rozległo się ze wszystkich stron.

— Otóż — ciągnął Piaskoludek — ten przedmiot jest połową Amuletu, który może sprawić najrozmaitsze rzeczy. Może sprawić, że zboże rośnie, że woda płynie, drzewa wydają owoce, a na świat przychodzą śliczne niemowlęta. (Niemowlęta — dodał — nie są rzecz jasna ładne, ale ich mamusie myślą, że są, a póki ktoś myśli, że coś jest prawdą, to to jest prawdą dla tej osoby).

Robert ziewnął.

— Całkowity Amulet — ciągnął dalej duszek — może usuwać rzeczy, które czynią ludzi nieszczęśliwymi: zazdrość, złość, pychę, chciwość, samolubstwo, lenistwo. Czy nie myślicie, że warto go mieć?

— Warto — odparły bez zapału dzieci.

— Udziela także siły i męstwa.

— To już lepsze — wtrącił Cyryl.

— I cnoty.

— Mam wrażenie — rzekła Janeczka bez wielkiego zainteresowania — że byłoby przyjemnie go mieć.

— I może także spełnić wasze najgorętsze pragnienie.

— Teraz mówisz, co trzeba! — zawołał Robert.

— Zawsze tak mówię — odciął ostro duszek — więc możesz się nie wysilać.

— Najgorętsze pragnienie — rzekł Cyryl — o, to rozumiem!

— Tak — wtrąciła Antea — ale to może sprawić tylko cały Amulet. A czy połówka, którą mamy — zwróciła się do Piaskoludka — może też sama coś zrobić?

— Tak — skinął Piaskoludek — połówka ma moc przeniesienia was, dokąd tylko chcecie, żeby szukać drugiej połowy.

Wydawało się to wspaniałą możliwością, dopóki Robert nie spytał:

— A czy ta połówka wie, gdzie szukać drugiej? Piaskoludek pokręcił łepkiem.

— Bardzo wątpię.

— A czy ty wiesz?

— Nie.

— W takim razie — rzekł Robert — możemy równie dobrze szukać igły w stogu siana.

— Nic podobnego! — zawołał Piaskoludek. — Myślisz, że wszystko wiesz, ale się mylisz. Przede wszystkim trzeba, żeby ten przedmiot zaczął mówić.

— A czy to jest możliwe? — spytała Janeczka. Nie oznaczało to jednak, aby myślała, że nie, gdyż mimo umeblowania saloniku poczucie, że dzieje się coś czarodziejskiego, stawało się coraz silniejsze i wypełniało jak gdyby cały pokój wonną mgłą.

— Oczywiście, że tak. Chyba umiecie czytać.

— Pewnie! —zawołali wszyscy, trochę dotknięci pytaniem.

— W takim razie wystarczy, że odczytacie imię wypisane na waszej części Amuletu. Jak tylko wypowiecie je głośno, przedmiot będzie miał moc spełniania różnych rzeczy.

Zapadło milczenie. Czerwony Amulet przechodził z rąk do rąk.

— Nie ma tutaj żadnego imienia — powiedział wreszcie Cyryl.

— Głupstwa mówisz — odparł Piaskoludek — a to co?

— Ach, to! — zawołał Cyryl. — Tego nie można przeczytać, to wygląda jak gromada kurcząt, wężyków i innych rzeczy.

A oto co widniało na Amulecie:

— Tracę już przez was cierpliwość — rzekł Piaskoludek. — Jeśli wy nie możecie tego przeczytać, to może ktoś inny potrafi. Jakiś kapłan?

— Nie znamy żadnych kapłanów — odparła Antea. — Znamy jednego księdza, w książce do nabożeństwa nazywa się go kapłanem, ale on umie tylko po grecku, po łacinie i po hebrajsku. A to, jestem pewna, nie jest żaden z tych języków.

Piaskoludek tupnął gniewnie nóżką.

— Żałuję, że was spotkałem — powiedział. — Nie jesteście wcale mądrzejsi od figurek z kamienia. A nawet, mówiąc szczerze, im nie dorównujecie. Czy w waszym Babilonie nie ma żadnego mądrego człowieka, który potrafi wymawiać imiona Wielkich?

— Tu na poddaszu — odparła Antea — mieszka pewien ubogi, ale uczony pan. Jego możemy spytać. Ma w swoim pokoju mnóstwo kamiennych figurek i takich, które wyglądają jak żelazne. Zaglądaliśmy tam kiedyś, kiedy nie było go w domu. Niania mówi, że on jada tyle, co kot napłakał. Wydaje wszystko na jakieś kamienie i podobne rzeczy.

— Spytajcie go — rzekł Piaskoludek — ale bądźcie ostrożni. Jeżeli zna on imię większe niż to, które jest tutaj, i użyje go przeciw wam, wasz Amulet będzie na nic. Zobowiążcie go najpierw więzami honoru. A potem spytajcie go. I lepiej idźcie wszyscy do niego, a po drodze posadźcie mnie w piasku. Muszę mieć chwilę spokoju i odpoczynku.

Czwórka dzieci z pośpiechem umyła ręce, przyczesała włosy — była to myśl Antei — i pobiegła zapukać do drzwi „ubogiego, ale uczonego pana" i „zobowiązać go więzami honoru".

ROZDZIAŁ III

PRZESZŁOŚĆ

Uczony siedział przy stole, na którym obiad już całkowicie wystygł. Był to kotlet barani, który teraz wyglądał na talerzu jak brunatna wyspa w środku zamarzłego stawu, bo tłuszcz w sosie zrobił się zimny, a tym samym biały. Wyglądało to bardzo nieapetycznie, a było pierwszą rzeczą, jaką zobaczyły dzieci, gdy po trzykrotnym zapukaniu i braku odpowiedzi jedno z nich poruszyło klamką i ostrożnie otworzyło drzwi. Talerz z kotletem stał na końcu długiego stołu, zarzuconego mnóstwem książek, rysunków i kamieni dziwnego kształtu. Stół znajdował się pod ścianą, na której wisiały oszklone gablotki, jakie widuje się w sklepach jubilerskich, pełne małych dziwacznych przedmiotów.

„Ubogi, ale uczony pan" siedział przy innym stole pod oknem i przypatrywał się czemuś bardzo małemu, co trzymał za pomocą cieniutkich szczypczyków. Na jednym oku miał szkło powiększające w grubej, czarnej oprawie, co przypomniało dzieciom zegarmistrzów, a także ślimacze oczka Piaskoludka.

Uczony był bardzo wysoki i chudy, a jego duże, wąskie buty wystawały z drugiej strony stołu. Nie słyszał pukania i dzieci zawahały się u progu. Wreszcie Robert pchnął silniej drzwi i wszyscy odskoczyli do tyłu, bo pośrodku ściany, widocznej teraz, stała skrzynia z mumią, bardzo duża, pomalowana na czerwono, zielono, żółto i czarno. Twarz z tej skrzyni zdawała się gniewnie patrzeć na dzieci.

Wiecie chyba, jak wygląda skrzynia na mumię? Jeżeli nie, to pójdźcie do muzeum i przekonajcie się. W każdym razie nie jest to coś, co się często spotyka na poddaszu spokojnego małego domku na cichej ulicy.

— Ach! — wykrzyknęły chórem dzieci. Uczony wyjął szkło z oka.

— Bardzo was przepraszam — powiedział łagodnym i miłym głosem kogoś, kto studiował w Oxfordzie .

— To my przepraszamy pana — odparł grzecznie Cyryl. — Bardzo nam przykro, żeśmy panu przeszkodzili.

— Wejdźcie — rzekł uczony wstając, a mówił to, jak Antea sobie pomyślała, z wyszukaną wprost uprzejmością. — Cieszę się bardzo, że przyszliście. Siadajcie. Chwileczkę, tylko zabiorę ten papirus.

Podsunął im krzesło i stał uśmiechnięty, patrząc na nich przyjaźnie przez szkła swych wielkich okularów.

— Traktuje nas jak dorosłych — szepnął Robert — ale, zdaje się, nie wie, ile nas tutaj jest.

— Pss — zgromiła go Antea — niegrzecznie jest szeptać między sobą. Wytłumacz, po cośmy przyszli, Cyryl!

— Bardzo nam przykro, że przeszkodziliśmy panu — odezwał się Cyryl uprzejmie — ale pukaliśmy trzy razy, a pan nic nie powiedział, ani żeby wejść, ani żeby się zabierać, ani w ogóle nic takiego, co się słyszy, kiedy się puka do drzwi. Więc otworzyliśmy. Wiedzieliśmy, że pan jest u siebie, bo słyszeliśmy stojąc za drzwiami, jak pan kichał.

— Nie przeszkadzacie mi wcale — odparł uczony — siadajcie.

— Zauważył teraz, że nas jest czworo — szepnął Robert, gdy uczony podsunął im dalsze trzy krzesła i pieczołowicie ułożył na ziemi zdjęte z krzeseł przedmioty. Na pierwszym krześle leżało coś w rodzaju cegiełek, na których odznaczały się regularne znaki, jak gdyby kiedy były jeszcze miękkie, chodziły po nich małe ptaszki. Na drugim leżały jakieś podłużne, jaskrawe paciorki. Na trzecim znajdował się stos zakurzonych papierów.

Dzieci usiadły.

— Wiemy — ciągnął Cyryl — że pan jest bardzo, bardzo uczony, a my mamy talizman i chcielibyśmy, żeby pan przeczytał wypisane na nim imię, bo nie jest to ani po łacinie, ani po grecku czy hebrajsku, ani w żadnym języku, jaki my znamy.

— Dokładna znajomość nawet tych kilku języków jest bardzo dobrą podstawą wszelkiego wykształcenia — odparł grzecznie uczony.

— Tak — zarumienił się Cyryl — ale my znamy je tylko z widzenia, z wyjątkiem łaciny, a i to... ja właściwie dopiero zacząłem Cezara.

Uczony zdjął okulary i zaśmiał się. Cyryl pomyślał, że śmiech jego jest zardzewiały, jakby go rzadko używał.

— Naturalnie — powiedział uczony — rozumiem. Wydawało mi się przez chwilę, że śnię. Wy mieszkacie na dole, prawda? Widziałem nieraz, jak przechodziliście. A teraz znaleźliście coś, co wam się zdaje starożytnym zabytkiem, i przynieśliście to z sobą, żeby mi pokazać? To bardzo uprzejmie z waszej strony. Chciałbym to obejrzeć.

— Właściwie — wyznała prawdomówna Antea — nie myśleliśmy o tym, że pan by to chciał obejrzeć. Myśleliśmy właściwie o sobie, bo chcieliśmy wiedzieć, co za imię jest na tym wyryte...

— Tak — wtrącił Robert — i pan chyba nie pogniewa się, że zanim pokażemy to panu, zobowiążemy pana tym, jakże to się nazywa...

— Więzami honoru — dokończyła Antea.

— Nie bardzo was rozumiem — powiedział z lekkim zakłopotaniem uczony.

— Więc to jest tak — wyjaśnił Cyryl. — Mamy pół talizmanu. I Piasko... Dowiedzieliśmy się od kogoś, że to może działać bez drugiej połowy, ale tylko wtedy, jeżeli potrafimy wymówić imię, jakie tam jest wyryte. Ale jeżeli pan zna inne imię, silniejsze od naszego, to naturalnie nasz talizman będzie na nic. I dlatego chcemy, żeby pan nam dał słowo honoru, choć jestem pewien, odkąd pana zobaczyłem, że to nie jest potrzebne. Ale obiecałem poprosić pana, toteż musimy to zrobić. Czy będzie pan tak dobry dać nam słowo, że nie wypowie pan żadnego imienia silniejszego niż imię na naszym talizmanie?

Uczony włożył z powrotem okulary i patrzył przez nie na Cyryla. Wahał się dłuższą chwilę, a wreszcie spytał:

— Kto wam to wszystko powiedział?

— Tego nie mogę zdradzić — odparł Cyryl. — Bardzo mi przykro, ale nie mogę.

Jakieś mgliste wspomnienia dalekiego dzieciństwa musiały przyjść na myśl uczonemu, bo uśmiechnął się.

— Rozumiem — rzekł. — To jakaś gra, w której bierzecie udział. No tak. Dobrze. Oczywiście, że wam obiecuję. A swoją drogą ciekaw jestem, skąd dowiedzieliście się o potędze imion?

— Tego też nie możemy powiedzieć — odparł Cyryl. Antea zaś wyciągnęła rękę ze słowami:

— To jest właśnie nasz talizman.

Uczony wziął go do ręki, ale bez zainteresowania. Jednak już po pierwszym spojrzeniu zastygł cały w bezruchu jak pies myśliwski, gdy zobaczy kuropatwę.

— Przepraszam was na chwilę — powiedział zmienionym głosem.

Przyglądał mu się bacznie i obracał na obie strony. Po czym przyłożył powiększające szkło do oka i znowu przypatrywał się Amuletowi z uwagą. Nikt nie wymówił ani słowa. Tylko Robert szurał nogami, póki Antea nie przywołała go do porządku.

Wreszcie uczony wciągnął głęboko powietrze.

— Gdzieście to znaleźli? — spytał.

— Nie znaleźliśmy — odparł Cyryl. — Tylko kupiliśmy w sklepie, w takiej małej graciarni.

— Zapłaciliśmy siedem i pół szylinga — dodała Janeczka.

— Chyba nie macie zamiaru tego sprzedawać? Nie chcecie przecież się z tym rozstać?... Muszę wam powiedzieć, że ten przedmiot jest bardzo cenny, po prostu niesłychanie cenny.

— Wiemy — powiedział Cyryl — i dlatego chcemy go zachować.

— Przechowujcie go bardzo starannie — rzekł z naciskiem uczony. — A gdybyście kiedykolwiek chcieli się go wyzbyć, prosiłbym was o priorytet.

— Prio...?

— To znaczy, chcę was prosić, żebyście nie sprzedawali go nikomu bez uprzedniego zaproponowania tego mnie.

— Dobrze — oświadczył Cyryl — z całą pewnością. Ale my nie chcemy tego sprzedawać, Chcemy, żeby to pomagało nam w różnych sprawach.

— Myślę — rzekł uczony — że jest to zabawa równie dobra, jak każda inna. Tyle tylko, że czasy magii dawno już minęły.

— Wcale nie — zaprzeczyła z powagą Antea. — Przekonałby się pan, gdybyśmy mogli opowiedzieć panu o zeszłorocznych wakacjach. Tylko nie możemy. Ale bardzo panu jesteśmy wdzięczni. A czy pan może odczytać to imię?

— Owszem, mogę.

— Czy mógłby pan zrobić to teraz?

— Imię — odparł uczony — brzmi Ur Hekau Seczeh.

— Ur Hekau Seczeh — powtórzył Cyryl. — Strasznie panu dziękujemy. Chyba nie zabraliśmy panu zbyt dużo czasu?

— Bynajmniej — rzekł uczony. — I proszę was jeszcze raz o bardzo staranne przechowywanie tego bezcennego przedmiotu.

Dzieci podziękowały, każde na swój sposób i jak najuprzejmiej, po 'czym pożegnały się i zbiegły po schodach na dół. Antea była ostatnia. W połowie drogi zawróciła i pobiegła z powrotem na górę. Drzwi były jeszcze otwarte, a uczony i skrzynia z mumią stali naprzeciw siebie zapatrzeni jedno w drugie, jakby tak stali od lat.

Uczony drgnął, gdy Antea dotknęła jego ramienia.

— Niech się pan nie gniewa — powiedziała — i nie mówi, że to nie moja sprawa, ale co będzie z pana kotletem? Chyba powinien go pan zjeść. Ojciec czasem zapomina o obiedzie, kiedy jest zajęty pisaniem, a mama zawsze mi mówi, że powinnam mu przypomnieć, żeby zjadł w porę, kiedy jej nie ma w domu, bo to bardzo niedobrze, jak się je nieregularnie. Tylko dlatego panu przypomniałam, bo zdaje się, że nie ma kto tego zrobić, i chyba się pan o to nie pogniewa.

Spojrzała na skrzynię z mumią; nie wyglądała na to, aby kiedykolwiek przypominała komuś o posiłkach.

Uczony przez dłuższą chwilę przyglądał się Antei.

— Dziękuję ci, moje dziecko, to było bardzo uprzejmie z twojej strony. Istotnie nie mam nikogo, kto by myślał o takich rzeczach.

Westchnął i spojrzał na kotlet.

— Wygląda bardzo nieapetycznie — zauważyła Antea.

— To prawda — przyznał uczony. — Ale zjem zaraz, bo mogę znów zapomnieć.

Wzdychając raz po raz, zabrał się do kotleta. Wzdychał może dlatego, że kotlet był niesmaczny, lub też z tego powodu, że pragnął mieć talizman, którego dzieci nie chciały mu sprzedać, a może dlatego, że od tak dawna nikt się nie troszczył, czy je, czy nie je.

Antea dopędziła resztę rodzeństwa na samym dole. Zbudzili Piaskoludka, który wyjaśnił im dokładnie, jak używać zaklęcia i co robić, by talizman przemówił. Nie opowiem wam tego, bo może chcielibyście sami spróbować, a taka próba na pewno skończyłaby się dla was rozczarowaniem. Przede wszystkim dlatego, że jest prawie niemożliwością, abyście trafili na właściwy talizman, a nawet gdyby tak się stało, wątpię, by znalazł się w waszym zasięgu uczony tak wykształcony i uprzejmy, by mógł i chciał odczytać wam wyryte na nim zaklęcia.

Dzieci wraz z Piaskoludkiem usiadły w koło na podłodze w pokoju sypialnym dziewczynek, bo w saloniku mogłaby przeszkodzić im niania, gdyby chciała nakrywać stół do podwieczorku. Talizman umieszczono w samym środku koła.

Na dworze świeciło słońce i w pokoju było bardzo jasno. Przez otwarte okno wpadały odgłosy wielkiego miasta, a z sąsiedniej ulicy słychać było nawoływanie mleczarza.

Kiedy wszystko już było gotowe, Piaskołudek dał znak Antei, by wypowiedziała zaklęcie.

Gdy uczyniła to, światło dnia znikło natychmiast. W pokoju zrobiło się ciemno. Ciemno było na dworze, ciemniej niż w najciemniejszą noc. Zanikły też wszelkie odgłosy i cisza była głębsza, niż ktokolwiek mógłby to sobie wyobrazić.

Było tak, jakby ktoś nagle stał się głuchy i ślepy, tylko nawet jeszcze ciemniej i ciszej.

Ale nim dzieci zdążyły otrząsnąć się z wrażenia i odczuć strach, w środku między nimi ukazało się nikłe a cudowne światło, i w tym samym czasie rozległ się nikły a cudowny głos. Światło było za słabe, aby móc przy nim cokolwiek zobaczyć, a głos zbyt wątły, aby dosłyszeć, co mówi. Światło było ledwie dostrzegalne, a głos ledwie słyszalny.

Stopniowo jednak światło zaczęło się wzmagać. Było zielonkawe, jak latarki świętojańskich robaczków, ale nasilało się coraz bardziej, aż wyglądało tak, jakby w środku pokoju krążyło tysiące świetlików. Równocześnie głos stawał się wyraźniejszy i jeszcze milszy niż na początku, aż stał się tak przyjemny, że miało się ochotę płakać z radości. Brzmiał jak śpiew słowików, szum morza i łkanie skrzypiec, i jak głos mamy, kiedy ukazuje się w drzwiach po długiej nieobecności w domu.

— Mówcie — powiedział głos. — Co chcecie usłyszeć?

Nie umiem wam wyjaśnić, w jakim przemawiał języku. Wiem tylko, że wszyscy obecni rozumieli go doskonale. Prawdopodobnie musi istnieć jakiś język zrozumiały dla wszystkich, tylko że my go nie znamy. Nie potrafię też wam powiedzieć, w jaki sposób przemawiał talizman, ani nawet wyjaśnić, czy to talizman przemawiał, czy czyjaś w nim obecność. Czwórka dzieci też nie zdołałaby wam tego powiedzieć. Nie mogły bowiem nawet patrzeć na talizman, kiedy ten mówił, gdyż światło było zbyt silne. Patrzyły natomiast na zielony odblask padający na spłowiały fabryczny dywan.

Siedziały nieruchomo bojąc się nawet zapytać o coś lub poruszyć nogą. Bo to, co działo się tutaj, było zupełnie inne niż przygody na wsi, kiedy to Piaskoludek spełniał ich życzenia. Wtedy było dosyć zabawnie, ale teraz nie. Teraz wyglądało to jak czary z Tysiąca i Jednej Nocy, a trochę jak w kościele. Nikt nie miał odwagi odezwać się słowem.

Wreszcie przemówił Cyryl:

— Chcielibyśmy wiedzieć, gdzie jest druga część talizmanu.

— Zagubiona część Amuletu — odparł cudowny głos — rozpadła się w proch razem ze świątynią, w której ją przechowywano, podobnie jak szpilka łącząca obie połowy. Stanowią teraz proch rozrzucony po wielu krajach i zatopiony w wielu morzach.

— Ach, tak — szepnął Robert i zapadło głuche milczenie.

— W takim razie wszystko stracone — powiedział po chwili Cyryl. — Na nic przecież się nie zda szukać czegoś, co zmieniło się w proch rozsypany na wszystkie strony świata.

— Aby tamtą część znaleźć — wyjaśnił głos — musicie szukać jej tam, gdzie nadal jest cała.

— Nie rozumiem — rzekł Cyryl.

— Możecie ją znaleźć w Przeszłości — odparł głos.

— Chciałbym, żebyśmy mogli ją znaleźć — powiedział Cyryl.

— Nie rozumiesz? — szepnął gniewnie Piaskoludek. — Ta rzecz istniała w Przeszłości. Gdybyście i wy udali się w Przeszłość, moglibyście ją znaleźć. Że też tak trudno wam cokolwiek wytłumaczyć. Czas i przestrzeń są tylko sposobami myślenia.

— Rozumiem — mruknął Cyryl.

— Wcale nie rozumiesz — żachnął się Piaskoludek — i to zresztą nie ma znaczenia. Chodzi tylko o to, że gdybyście znaleźli właściwy sposób, moglibyście zobaczyć wszystko, co się dzieje w tym samym miejscu w tym samym czasie. Czy zrozumieliście teraz?

— Ja nie zrozumiałam — szepnęła Antea — jestem widać na to za głupia.

— Przynajmniej choć tyle wiesz. Chodzi o to, że zgubiona część Amuletu znajduje się w Przeszłości. A zatem tam musicie jej szukać. Ale ja nie mogę przemawiać do Amuletu. Musicie zadawać mu pytania, aż się dowiecie.

— Gdzie możemy znaleźć drugą część ciebie? — spytał posłusznie Cyryl.

— W Przeszłości — odparł głos.

— Ale w jakim okresie Przeszłości?

— Nie mogę ci powiedzieć. Jeżeli obierzecie czas, przeniosę was do miejsca, gdzie znajdowała się tamta część. Ale znaleźć musicie ją sami.

— Kiedy widziałeś ją po raz ostatni? — spytała Antea. — To znaczy, kiedy was rozdzielono?

— Tysiące lat temu — odparł cudowny głos. — Amulet był wtedy cały i spoczywał w świątyni, ostatniej z wielu świątyń, a ja czyniłem wtedy cuda. Nagle przybyli obcy ludzie, uzbrojeni w obcą broń, zniszczyli moją świątynię i zabrali Amulet razem z wielu jeńcami. Jeden z więźniów był moim kapłanem, znał zaklęcie, wypowiedział je i Amulet stał się niewidzialny, a następnie powrócił do mojej świątyni. Ale świątynia była zwalona, a ponieważ żadne czary nie mogły jej odbudować, wypowiedziane zostało zaklęcie, przed którym ukorzyła się moja moc na zawsze. Amulet zaś spoczywał tam cały, lecz w niewoli. Potem jednak przyniósł ktoś kamienie, by odbudować świątynię, upuścił jeden z kamieni na leżący Amulet, który wtedy został rozpołowiony. I Amulet spoczywał w piaskach pustyni przez wiele tysięcy lat. Aż wreszcie zjawił się człowiek niewielkiego wzrostu, zdobywca stojący na czele armii, a wkrótce potem przybył tłum ludzi, którzy pragnęli znaleźć prawdziwą mądrość. Jeden z nich odnalazł połowę Amuletu i przywiózł ją do tego kraju. Nikt jednak nie umiał odczytać wyrytego na nim imienia, spoczywałem więc nieruchomo. Kiedy zaś człowiek ów umarł, a po nim jego syn, ich spadkobiercy sprzedali Amulet kupcowi, od którego wyście go kupili. Jest on tutaj, a skoro zaklęcie zostało wymówione, ja również tu jestem.

Przypuszczam, że głos, mówiąc o człowieku niewielkiego wzrostu i zdobywcy, miał na myśli Napoleona, gdyż wiem, że Napoleon wyprawił się z wojskiem do Egiptu, a później rozmaici uczeni robili poszukiwania w piasku i wydobywali niezliczone, najdziwniejsze przedmioty, starsze, niż wam się to wydaje możliwe. Myślę też, że Amulet był jednym z tych przedmiotów, i to najbardziej zdumiewającym.

Wszyscy słuchali uważnie i każdy starał się myśleć o tym, co usłyszał. A nie jest to łatwa rzecz myśleć jasno, kiedy usłyszało się taką opowieść jak ta, którą wam przytoczyłam.

Wreszcie pierwszy odezwał się Robert:

— Czy możesz przenieść nas w Przeszłość do świątyni, gdzie obydwie części były razem? Jeżeli to uczynisz, to może znaleźlibyśmy drugą część Amuletu, która wciąż tam leży od tych wielu tysięcy lat.

— Która wciąż tam leży! — zawołał Cyryl. — Co ty pleciesz, głuptasie? Zrozum, że jeżeli cofniemy się w Przeszłość, to już nie będzie to tysiące lat temu. Dla nas to będzie teraz, prawda? — zwrócił się do Piaskoludka.

— Jesteś — odparł duszek — jakoś rozumniejszy niż zwykle.

— Czy możesz — spytała Antea — przenieść nas wszystkich do czasów, kiedy istniała świątynia, a ty w niej byłeś bezpieczny?

— Tak — odparł głos. — Musicie mnie unieść w górę, wypowiedzieć zaklęcie i po kolei, począwszy od najstarszego, przejdziecie przeze mnie w Przeszłość. Ostatni niech przejdzie ten z was, który mnie będzie niósł, i niech mnie nie upuści, bo jeśli mnie stracicie, pozostaniecie w Przeszłości już na zawsze.

— Ładna historia — mruknął Robert.

— Kiedy będziecie chcieli powrócić — ciągnął cudowny głos — obróćcie mnie w stronę Wschodu i wymówcie zaklęcie. Wtedy, przechodząc przeze mnie, wrócicie do chwili obecnej, która będzie dla was teraźniejszością.

— Ale jak...

Rozległ się donośny dzwonek.

— Ojej! — krzyknął Robert. — Podwieczorek! Zrób, proszę cię, zwyczajne światło, bo musimy iść na dół. I bardzo ci dziękujemy za wszystko.

— Było nam z tobą doprawdy bardzo przyjemnie — dodała uprzejmie Antea.

Przepiękne światło znikało stopniowo. Zapadła ciemność i cisza, które nagle przemieniły się w zwyczajny blask dnia i codzienne odgłosy Londynu.

Dzieci przetarły oczy, Piaskoludek popędził do wanienki z piaskiem, a cała czwórka zeszła na podwieczorek. Ale aż do chwili, kiedy nalano herbatę do filiżanek, podwieczorek wydawał się mniej rzeczywisty niż cudowny głos i zielonkawe światło.

Potem Antea poprosiła wszystkich, by pozwolili jej zawiesić Amulet na szyi na wstążeczce.

— To byłoby wprost okropne, gdybyśmy go zgubili — powiedziała — bo zostalibyśmy na zawsze w Przeszłości; a to już byłoby straszne!

ROZDZIAŁ IV

OSIEM TYSIĘCY LAT TEMU

Następnego ranka Antea wyprosiła u niani, by pozwoliła jej zanieść „biednemu, uczonemu panu" śniadanie. Początkowo nie poznał jej, ale później zdawał się dość ucieszony jej przyjściem.

— Widzi pan — powiedziała — noszę Amulet na szyi. Pilnuję go tak, jak pan nakazywał.

— To dobrze — odparł uczony. — A jak bawiliście się wczoraj wieczorem?

— Niech pan je śniadanie, zanim wystygnie — rzekła Antea. — A wczoraj wieczorem było wspaniale! Amulet najpierw sprawił, że zrobiło się ciemno w pokoju, potem zjawiło się zielonkawe światło, a później Amulet przemówił. Szkoda, że pan tego nie słyszał, miał taki cudowny głos... Powiedział nam, że druga połowa zagubiona została w Przeszłości, więc będziemy musieli tam jej poszukać.

Uczony potarł czoło obu rękami i zatroskanym wzrokiem spojrzał na Anteę.

— Myślę, że to jest normalne — mówił trochę niepewnie — młodociana wyobraźnia i tak dalej? Ale ktoś musiał... Kto wam powiedział, że brakuje połowy Amuletu?

— Tego nie mogę powiedzieć — odparła Antea. —

Wiem, że to wygląda bardzo niegrzecznie, zwłaszcza że pan był tak uprzejmy i powiedział nam zaklęcie, ale doprawdy nie wolno mi nikomu nic mówić o... o osobie, która nam to powiedziała. Ale pan nie zapomni o śniadaniu, dobrze?

Uczony uśmiechnął się niepewnie, a potem zmarszczył brwi nie ze złości, ale ze zdziwienia.

— O, tak, tak, dziękuję — zapewnił. — I proszę, zaglądaj do mnie przechodząc obok, będzie mi bardzo miło.

— Przyjdę — obiecała Antea. — I zawsze panu opowiem, jak coś będzie do opowiadania. Tymczasem do widzenia.

Uczony nie miał wielkiego doświadczenia z dziećmi i zastanawiał się, czy wszystkie dzieci są takie, jak te. Zużył na to całych pięć minut i potem dopiero zabrał się do pisania pięćdziesiątego drugiego rozdziału swojej wielkiej księgi o „Tajnych obrzędach kapłanów Amona Ra".

Trzeba przyznać, że dzieci były bardzo przejęte na samą myśl udania się poprzez Amulet w Przeszłość. Myśl, że mogłyby zostać w Przeszłości i nigdy stamtąd nie wrócić, była co prawda przykra. Ale nikt nie odważył się nawet napomknąć, by tego zaniechać. I chociaż wszyscy w głębi serca bardzo się bali, zakrzyczeliby i nazwali tchórzem tego, kto by wysunął nieśmiałą propozycję „dajmy temu spokój".

Trzeba było poczynić odpowiednie przygotowania do całodziennej nieobecności, trudno bowiem było się spodziewać, że odgłos dzwonka wzywającego na obiad mógłby sięgnąć w Przeszłość, a z drugiej strony zdawało się rzeczą nierozsądną pobudzanie ciekawości niani, gdy nic, cokolwiek by powiedzieli — choćby nawet i prawdę — nie mogłoby tej ciekawości zaspokoić. Dzieci były niezmiernie dumne, że tak dobrze zrozumiały, co Amulet i Piaskoludek mówili im o Czasie, Przestrzeni i podobnych sprawach. Ale były zupełnie pewne, że nic z tego nie da się wytłumaczyć niani.

Poprosiły ją zatem po prostu, aby wolno im było zabrać z sobą obiad do parku, i pozwolenie takie otrzymały bez trudu razem z zimną baraniną i pomidorami.

— Możecie sobie kupić słodkich bułeczek czy placek drożdżowy — dodała niania wręczając Cyrylowi szylinga. — Tylko nie kupujcie ciastek z konfiturami, bo bez widelców i talerzyków zniszczylibyście sobie ze szczętem ubranie, nie mówiąc już o tym, że nie moglibyście po jedzeniu umyć rąk ani twarzy.

Cyryl wziął szylinga i cała czwórka ruszyła. Najpierw jednak wstąpili do sklepu, aby kupić arkusz impregnowanego papieru dla przykrycia Piaskoludka na wypadek, gdyby w Przeszłości padał deszcz. Bo dla piaskowych duszków zmokniecie jest prawie zawsze śmiertelne.

Słońce mocno świeciło i nawet Londyn ładnie wyglądał. Kwiaciarki sprzedawały róże z ogromnych koszów z kwiatami i Antea kupiła cztery, po jednej dla każdego z dzieci. Róże były czerwone i pachniały latem. Był to ten gatunek róż, za jakimi najbardziej się tęskni przed Bożym Narodzeniem, kiedy można dostać tylko jemiołę, bladą i bez zapachu, i ostrokrzew, który kłuje w nos, jeśli go spróbować powąchać. Tak więc cała czwórka, ustrojona w róże, niebawem rozsiadła się w parku, na trawie pod drzewami, których liście miałyby na wsi czysty, jasnozielony kolor, ale tu były zakurzone, pożółkłe i już przywiędłe po brzegach.

— Teraz już czas przystąpić do dzieła — powiedziała Antea — a ponieważ mamy przechodzić według kolejności wieku, ty, Janeczko, będziesz ostatnia. Pamiętasz, Kiziu, co trzeba robić, żeby nie upuścić Amuletu, kiedy już przejdziesz?

— Wolałabym nie być ostatnia — odparła Janeczka.

— Możesz nieść Piaskoludka, jeżeli masz ochotę — pocieszyła ją Antea. — To znaczy — dodała przypominając sobie humory stworka — jeżeli on ci pozwoli.

Piaskoludek jednak okazał się nieoczekiwanie zgodny.

— Wszystko mi jedno — rzekł — kto będzie mnie niósł, byle tylko mnie nie upuścił. Bo tego nie znoszę.

Janeczka drżącymi rękoma ujęła Piaskoludka, siedzącego w torbie po rybach, i umieściła go pod pachą. Na szyi zawieszono jej Amulet na długim sznurku. Po czym wszyscy wstali. Janeczka uniosła Amulet w wyciągniętej do góry ręce, a Cyryl uroczyście wymówił zaklęcie.

Amulet zaczął rosnąć, aż stał się tak wysoki i szeroki, że Janeczka trzymała tylko skraj wielkiego czerwonego łuku o bardzo dziwnym kształcie. Otwór pod łukiem był mały, ale Cyryl przekonał się, że potrafi tamtędy przejść. Dokoła widać było powiędłe drzewa i wygniecioną trawę parku, gdzie kilkoro małych dzieci bawiło się w ojca Wirgiliusza. Ale przez otwór łuku przeświecało niebieskie, żółte i czerwone światło. Cyryl odetchnął głęboko i stanął mocno na nogach, aby inni nie zauważyli, że drżą mu kolana. — Jazda! — zawołał, wstąpił pod łuk i znikł. Za nim poszła Antea. Robert, który szedł następny, za namową Antei chwycił mocno Janeczkę za rękaw i w ten sposób przeciągnął ją bezpiecznie pod łukiem. Gdy zaś wszyscy znaleźli się z drugiej strony, nie było już ani łuku, ani parku, tylko talizman w ręku

Janeczki. Amulet wrócił do swoich normalnych rozmiarów. Dzieci otaczało teraz światło tak jaskrawe, że zaczęły mrugać powiekami i przecierać oczy. Nie zważając na oszołomienie, Antea sięgnęła po czarodziejski przedmiot i wsunęła go do kieszeni Janeczki, aby go przypadkiem nie zgubić.

Następnie, gdy ich oczy przywykły już do niezwykłego światła, dzieci rozejrzały się dokoła. Niebo było bardzo niebieskie, a lśniło i połyskiwało oślepiająco jak morze, gdy słońce świeci nad nim.

Dzieci stały na małej polance otoczonej gęstym, niskim lasem; rosły w nim niewysokie drzewa, mnóstwo krzewów i miał gęste, cierniste podszycie. Na skraju polanki widniał jakiś dziwny zwał czarnego błota, a dalej ciągnęła się błyszcząca, żółtobrunatna wstęga rzeki. Dalej widać było znowu wyschłe błoto i zielonobrunatne zarośla.

O tym, że w pobliżu znajdują się ludzie, można było sądzić tylko po wyciętej w lesie polance, dróżce wiodącej do niej i dziwnym jakimś urządzeniu z trzciny, umieszczonym na rzece.

Dzieci spojrzały po sobie.

— No — powiedział Robert — to jest doprawdy zmiana powietrza.

Było tak naprawdę. Powietrza tak gorącego nie można było sobie wyobrazić nawet w sierpniu w Londynie.

— Ciekaw jestem, gdzie jesteśmy — zatroszczył się Cyryl.

— Ta rzeka to będzie chyba Tyber czy Amazonka.

— To Nil — wyjaśnił Piaskoludek wyglądając z torby.

— W takim razie jesteśmy w Egipcie — rzekł Robert, który kiedyś dostał wyróżnienie z geografii.

— Nie widzę krokodyli — nie dawał się przekonać Cyryl, który dostał kiedyś wyróżnienie z przyrody.

Piaskoludek wysunął z torby włochatą łapkę i wskazał zwał błota na brzegu wody.

— A jak to się nazywa? — spytał i w tej samej chwili zwał błota zsunął się do rzeki, podobnie jak murarzowi zsuwa się czasem z kielni źle,wyrobiona zaprawa.

— Och! — wykrzyknęły dzieci.

Na drugim brzegu rzeki rozległ się trzask łamanej trzciny.

— A to jest koń rzeczny! — objaśnił Piaskoludek, gdy z tamtej strony wody ukazał się ogromny zwierz pokryty skórą o sinołupkowym odcieniu.

— To hipopotam — powiedział Cyryl. — Wygląda jakoś bardziej prawdziwie niż ten z ZOO, prawda?

— Ale dobrze — wtrąciła Janeczka — że taki prawdziwy jest po tamtej stronie rzeki.

Wtem tuż za nimi zaczęły też trzeszczeć trzciny i gałązki. Dzieci zaniepokoiły się naprawdę, gdyż mógł to być równie dobrze drugi hipopotam albo lew, krokodyl czy jeszcze coś innego.

— Trzymaj rękę na Amulecie, Janeczko! — zawołał Robert. — Musimy mieć pod ręką sposób ucieczki. Jestem pewien, że w takim miejscu wszystko może się nam wydarzyć.

— Myślę — powiedziała Janeczka — że wydarzy się nam ogromny hipopotam.

Wszyscy zwrócili się w stronę, skąd nadciągało niebezpieczeństwo.

— Nie bądźcie głupi — rzekł przyjaznym tonem Piaskoludek — to nie żaden koń rzeczny, ale ludzka istota.

Rzeczywiście, była to dziewczynka mniej więcj w wieku Antei. Miała krótkie, jasne włosy, a mimo opalenizny widać było, że jej cera również byłaby jasna w odmiennych warunkach. Ale nie tylko twarz jej była opalona, gdyż dziewczynka nie miała prawie nic na sobie, i czwórka angielskich dzieci, poubieranych w sukienki, spodnie, kapelusze, trzewiki, pończochy i różne inne rzeczy, pozazdrościła jej. Nie ulegało wątpliwości, że w tym klimacie strój dziewczynki był bardziej odpowiedni.

Na głowie niosła czerwono-czarny gliniany dzban. Nie spostrzegła dzieci, które cofnęły się na skraj lasu, i skierowała się do rzeki, aby dzban napełnić. Idąc nuciła sobie jakąś dziwną, smętną melodyjkę, opartą na dwóch tylko nutach. Antea pomyślała, że dla dziewczynki dźwięki te brzmią pewnie jak śpiew.

Nieznajoma napełniła dzban i ruszyła brzegiem rzeki. W pewnej chwili weszła do wody i pochyliła się nad zagrodą zrobioną ze ściętej trzciny. Wydobyła stamtąd z pół tuzina ryb, zabijając każdą po kolei i nawlekając na długi pręt z łozy, który trzymała w ręku. Potem związała końce pręta, przewiesiła go sobie przez ramię, podniosła z ziemi dzban i ruszyła z powrotem. W tym momencie dostrzegła czwórkę dzieci. Białe sukienki Janeczki i Antei wyglądały jak śnieg na ciemnym tle lasu. Dziewczynka krzyknęła, dzban wypadł jej z ręki, a woda wylała się na twardą skorupę błota oraz na ryby, które również spadły na ziemię. Po chwili woda zaczęła powoli wsiąkać w rozpadliny w błocie.

— Nie bój się! — zawołała Antea. — Nie zrobimy ci nic złego.

— Kto wy jesteście? — spytała dziewczynka. Muszę was teraz uprzedzić, że nie będę sobie zadawać trudu wyjaśnianiem, w jaki sposób dziewczynka i Antea mogły się nawzajem zrozumieć. Bo wy i tak w żadnym razie nie zrozumielibyście mnie, gdybym spróbowała wam to wytłumaczyć, podobnie jak nie możecie zrozumieć, że czas i przestrzeń są tylko sposobem myślenia. Możecie o tym sądzić, co chcecie. Może dzieci wynalazły powszechny język, zrozumiały dla każdego, a którego uczeni, jak dotąd, nie wynaleźli. Dawno już pewnie spostrzegliście, że nasza czwórka miała wyjątkowe szczęście, więc i w tym mogło się im poszczęścić. Albo też... Ale po co o tym mówić? Pozostaje faktem, że w czasie tych wszystkich przygód dziki wynalazek nazywany obcymi językami nigdy nie sprawiał dzieciom najmniejszego kłopotu. Umiały zawsze zrozumieć, co się do nich mówi, i same być zrozumiane. Jeżeli potraficie to wytłumaczyć, proszę bardzo. Myślę, że ja potrafię zrozumieć wasze wyjaśnienie, choć wy nigdy nie zrozumiecie mojego.

Kiedy więc dziewczynka spytała: „Kto wy jesteście?", każdy zrozumiał ją od razu i Antea odpowiedziała:

— Jesteśmy dziećmi jak ty. Nie bój się. Zaprowadź nas tam, gdzie mieszkasz.

Janeczka wsunęła głowę do torby Piaskoludka, przyłożyła usta do jego łepka i szepnęła:

— Czy to dobrze? Czy oni nas nie zjedzą? Może to ludożercy?

— Nie brzęcz tak, bo drażnisz mi uszy — odparł Piaskoludek z irytacją i dodał: — Zawsze możecie wrócić na czas z powrotem, jeżeli tylko będziecie pilnować Amuletu.

Nieznajoma dziewczynka drżała ze strachu.

Antea miała na ręku bransoletkę za siedem pensów, mosiężną, ale udającą srebrną, ze zwisającym szklanym serduszkiem turkusowego koloru. Dostała ją od posługaczki sprzątającej w domu niani.

— To dla ciebie — rzekła Antea, zdejmując bransoletkę. — Na dowód, że nie zrobimy ci nic złego. A jeśli ją weźmiesz, będę wiedziała, że i ty nic nam złego nie zrobisz.

Dziewczynka wyciągnęła rękę. Antea nałożyła jej bransoletkę, a twarz dziewczynki rozjaśniła się radością.

— Chodźcie — powiedziała, patrząc z zachwytem na bransoletkę. — Pokój między waszym domem i moim.

Zabrała ryby i dzban i poprowadziła ich wąską dróżką, którą tu przyszła.

— Wspaniale! — zawołał Cyryl starając się być mężnym.

— Tak — potwierdził Robert przybierając ton odwagi, jakiej wcale nie odczuwał. — To prawdziwa przygoda! Wyprawa w Przeszłość to całkiem co innego niż to, co było z Feniksem i dywanem.

Gęsty pas akacji i krzewów, kolczastych i nieprzyjemnych na wygląd, ciągnął się chyba na pół mili. Ścieżka była wąska, a w zaroślach panowała ciemność. Wreszcie poprzez gałęzie dojrzeli światło dzienne.

Z leśnego mroku wyszli nagle na światło słońca, którego promienie zalewały spory obszar żółtego piasku. Tu i ówdzie sterczały szare skały, pokryte kaktusami. Szkarłatne i różowe kwiaty widniały pośród mięsistych, pokrytych piaskiem liści. Z prawej strony ciągnęło się coś, co wyglądało na szarobrunatny żywopłot. Za żywopłotem błękitny dym unosił się do niebieskiego nieba. A nad tym wszystkim świeciło słońce tak, że ledwo można było z gorąca wytrzymać w ubraniach.

— Tutaj mieszkam — wskazała ręką dziewczynka.

— Nie pójdę — szepnęła Janeczka do torby — jeżeli nie powiesz mi, że wszystko będzie w porządku.

Piaskoludek powinien był się wzruszyć tym dowodem zaufania. Może jednak uznał to za dowód nieufności, bo tylko parsknął:

— Jeżeli nie pójdziesz, nigdy już wam nie pomogę.

— Janeczko — szepnęła Antea — daj spokój! Pomyśl o ojcu i mamie, i o tym, że ma się spełnić nasze najgorętsze pragnienie. Poza tym w każdej chwili możemy wracać. Chodź!

— Zresztą — dodał Cyryl szeptem — Piaskoludek z pewnością wie, że nie ma niebezpieczeństwa, bo nie chciałby iść. Nie jest znowu taki niezwykle mężny. Chodź!

Wreszcie Janeczka się zgodziła. Kiedy podeszli bliżej, zobaczyli, że jest to istotnie ogromny żywopłot z gęstych, ciernistych krzaków.

— Do czego to służy? — spytał Cyryl.

— To nie dopuszcza naszych wrogów i dzikich zwierząt — wyjaśniła dziewczynka.

— Chyba musi być skuteczny — powiedział Cyryl. — Przecież niektóre z tych kolców są tak długie, jak moja noga.

W żywopłocie był otwór, przez który przeszli śladem dziewczynki. Nieco dalej był drugi żywopłot, trochę niższy, także z ciernistych krzaków, bardzo kolących i odstraszających. Wewnątrz znajdowała się jakby wioska złożona z małych chatek.

Nie było tam wcale ogródków ani ulicy. Tylko chatki zbudowane z drzewa, gałązek i gliny, a pokryte wielkimi liśćmi palmowymi. Drzwi w tych domkach były bardzo malutkie i niskie, jak drzwiczki w psich budach. Wszystkie chatki otaczał żółty piasek, twardo i gładko ubity.

W środku wioski znajdował się jeszcze jeden żywopłot. Zamykał on kawałek ziemi tej mniej więcej wielkości, co ogródek przy ich domu w Londynie.

Ledwo minęli wewnętrzny, kolczasty żywopłot, gdy otoczyły ich dziesiątki mężczyzn, kobiet i dzieci, nadbiegających ze wszystkich stron.

Dziewczynka stanęła przed czwórką dzieci jakby dla ich ochrony i powiedziała:

— To są niezwykłe dzieci spoza pustyni. Przyniosły cudowne dary i powiedziałam, że będzie pokój między nimi i nami.

Wyciągnęła rękę ukazując bransoletkę z serduszkiem.

Dzieci z wielkiego miasta, gdzie nic nikogo nie dziwi, jeszcze nigdy nie widziały tylu zdumionych ludzi.

Tłoczyli się wokół nich, dotykali ich ubrań i trzewików, guzików przy kurtkach chłopców i korali na szyjach dziewczynek.

— Powiedz coś — szepnęła do Cyryla Antea.

— Przybywamy — rzekł Cyryl, mętnie sobie przypominając okropny dzień, kiedy musiał siedzieć w poczekalni i czekać na ojca, który rozmawiał z adwokatem, a nic nie było do czytania prócz porannej gazety — przybyliśmy ze świata, gdzie słońce nigdy nie zachodzi. Chcemy honorowego pokoju. Jesteśmy z wielkiegoszczepu Anglosasów, zdobywców. Ale nie chcemy nic u was zdobywać — dodał pospiesznie. — Chcemy tylko przypatrzyć się waszym domom i wszystkiemu, co tutaj macie, a potem wrócimy do siebie i opowiemy o wszystkim, co widzieliśmy, aby wasze imię stało się sławne.

Przemówienie Cyryla nie powstrzymało tłumu tłoczącego się i oglądającego skwapliwie odzież dzieci. Antea pomyślała, że ci ludzie nigdy pewnie jeszcze nie widzieli tkanin, które muszą wydawać się cudowne i dziwne komuś, kto ubiera się tylko w skóry zwierząt. Ściegi w nowoczesnych ubraniach, szytych maszynowo, też zdawały się bardzo ich zdumiewać. Jednakże sami musieli też umieć szyć, gdyż ci, którzy wyglądali na wodzów, mieli coś w rodzaju krótkich spodenek z koźlej czy jeleniej skóry, przytrzymywanych na biodrach za pomocą skórzanych pasków. Kobiety zaś nosiły długie, obcisłe spódniczki ze skór zwierzęcych. Ludzie ci nie byli zbyt wysokiego wzrostu, włosy mieli jasne, krótko przycięte zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Oczy ich były niebieskie, co zdawało się dziwne w Egipcie.

Większość miała na ciele tatuaże zrobione sposobem marynarskim, tylko dosyć nieudolnie.

— Co to jest? A to co? — dopytywali się ciągle i z ciekawością dotykali ubrań dzieci.

Antea szybkim ruchem zdjęła Janeczce ozdobny koronkowy kołnierzyk i wręczyła go tej kobiecie, której zachowanie było najbardziej przyjazne.

— Proszę to wziąć — powiedziała — i obejrzeć. A nas zostawcie samych. Musimy spokojnie porozmawiać.

Antea mówiła tym stanowczym tonem, jakiego używała zawsze z powodzeniem, kiedy w żaden inny sposób nie mogła skłonić swego najmłodszego braciszka, aby zachowywał się jak należy. Sposób ten okazał się skuteczny także i teraz. Tłum cofnął się, a dzieci pozostały same. Gromada ludzi stała w odległości kilkunastu kroków, oglądała koronkowy kołnierzyk i wykrzykiwała coś, ile sił w płucach. Dzieci nie miały pojęcia, co ci ludzie mówią, chociaż zdawały sobie sprawę, że mowa jest o czwórce obcych, czyli o nich. Dzieci pocieszały, się, że dziewczynka obiecała im przyjaźń, ale najbardziej krzepiąca była naturalnie myśl o Amulecie.

Cała czwórka siedziała na piasku, w cieniu żywopłotu rosnącego pośrodku wioski. Teraz można było wreszcie przyjrzeć się mieszkańcom wsi i zobaczyć coś więcej niż tłum przejętych i ciekawych twarzy.

Kobiety nosiły naszyjniki z różnokolorowych kamieni i z dziwnego kształtu wisiorkami, niektóre zaś miały bransolety z kości słoniowej i krzemienia.

— No! — wykrzyknął Robert. — Gdybyśmy tu zostali, to moglibyśmy nauczyć ich mnóstwa rzeczy.

— Myślę, że i oni mogliby nas czegoś nauczyć — odparł Cyryl.

— Czy zauważyliście bransoletę z krzemienia tej kobiety, której Antea dała kołnierzyk Janeczki? To jest dopiero robota. Ale nie możemy rozmawiać wciąż tylko z sobą, bo wzbudzimy podejrzenia, a prócz tego chciałbym nauczyć się od nich niektórych rzeczy. Poprośmy dziewczynkę, żeby nas oprowadziła po wiosce, a przez ten czas pomyślimy, jak zdobyć drugą część Amuletu. Tylko pamiętajcie, musimy trzymać się razem.

Antea gestem dłoni przywołała dziewczynkę, która stała nie opodal i tęsknie spoglądała na nich, a na dany jej znak skwapliwie podbiegła.

— Powiedz nam, w jaki sposób robicie bransolety? — spytał Cyryl. — Szczególnie te kamienne?

— Za pomocą innych kamieni — wyjaśniła dziewczynka. — Robią je mężczyźni. Mamy rzemieślników, którzy robią to bardzo zręcznie.

— A czy nie macie żelaznych narzędzi?

— Żelaznych? — zdziwiła się dziewczynka. — Nie wiem, o czym mówisz.

Widać było, że jest to pierwsze słowo, jakiego nie zrozumiała.

— Czy wszystkie wasze narzędzia są z krzemienia? — spytał Cyryl.

— Ma się rozumieć — powiedziała dziewczynka, szeroko otwierając oczy.

Żałuję, że nie mam czasu, aby opowiedzieć wam przebieg tej rozmowy. Dzieci chciały dowiedzieć się wszystkiego o nie znanej im krainie, ale równocześnie chciały także mówić o swoim własnym kraju. Było to zupełnie jak po powrocie z wakacji, kiedy chce się usłyszeć o wszystkim, a zarazem o wszystkim opowiedzieć. W toku rozmowy okazało się, że jest dużo słów, których dziewczynka nie może zrozumieć, i dzieci zaniechały wytłumaczenia jej, jak wygląda ich ojczyzna, gdy przekonały się, ile spośród rozmaitych rzeczy, które uważały zawsze za niezbędne, w rzeczywistości wcale nie jest koniecznych do życia.

Dziewczynka pokazała im, jak buduje się chaty, a nawet pokazała im jedną, która była właśnie w trakcie budowy. Budownictwo to różniło się ogromnie od naszego. Odmierzano kawałek ziemi wielkości przyszłej chaty i otaczano ten grunt długimi drewnianymi palami wbitymi w ziemię. Odległość między palami wynosiła mniej więcej osiem cali. Następnie w odległości ośmiu cali od tego kręgu wbijano drugi krąg pali, a później trzeci. Przestrzeń między kręgami pali wypełniano drobnymi gałązkami, a całość powlekano czarnym błotem, urabianym nogami tak długo, póki nie stało się miękkie i lepkie jak kit.

Dziewczynka opisała dzieciom, jak mężczyźni z jej plemienia polują za pomocą krzemiennych strzał i łuków oraz jak wyrabiają łodzie z trzciny i gliny. Następnie wytłumaczyła, na czym polega trzcinowe urządzenie w rzece, skąd wydobyła ryby. Był to jakby rodzaj pułapki, krąg z trzciny wbitej w dno rzeki, z jednym tylko otworem pod powierzchnią wody; łodygi trzciny pochylały się w kierunku prądu rzeki w ten sposób, że ryba, która po głupiemu wpłynęła do środka, równie głupio nie mogła się wydobyć na zewnątrz.

Dziewczynka pokazała dzieciom gliniane garnki, dzbany i miski, ozdobione bogato czarno-czerwonym ornamentem, a także piękne przedmioty użytkowe z krzemienia i najrozmaitszych kamieni, jak również wszelkiego rodzaju narzędzia i broń.

— Rzeczywiście, to nadzwyczajne — powiedział protekcjonalnie Cyryl — kiedy się pomyśli, że to wszystko było już osiem tysięcy lat temu.

— Nie rozumiem ciebie — odparła dziewczynka.

— To nie jest osiem tysięcy lat temu — szepnęła Janeczka. — To jest teraz i właśnie dlatego jakoś mi się to nie podoba. Lepiej wróćmy do domu, nim coś jeszcze się zdarzy. Przecież widzicie, że tutaj nigdzie nie ma Amuletu.

— A co to jest tam w środku? — wskazując na żywopłot spytała Antea, którą uderzyła jakaś nagła myśl.

— To jest święte i tajemne miejsce — szepnęła dziewczynka. — Nikt nie wie, co jest wewnątrz. Jest tam dużo ścianek, a za ostatnią ścianką znajduje się To, ale nikt nie wie, co to jest To, z wyjątkiem wodzów plemienia.

— Myślę, że ty wiesz — rzekł Cyryl bacznie spoglądając na nią.

— Dam ci to, jeżeli nam powiesz — poparła go Antea i zdjęła z palca pierścionek z oczkiem, który już poprzednio był przedmiotem ogólnego podziwu.

— Dobrze — zgodziła się dziewczynka i skwapliwie ujęła pierścionek. — Mój ojciec jest jednym z wodzów, a ja znam zaklęcie, które sprawia, że ojciec mówi przez sen. Powiem wam. Ale gdyby ktoś się domyślił, że wam powiedziałam, zabiliby mnie. Tam w samym środku jest kamienna skrzyneczka, a w niej Amulet. Nikt nie wie, skąd się wziął. Wiemy tylko, że z bardzo daleka.

— A ty go widziałaś? — spytała Antea. Dziewczynka przytaknęła.

— Czy to podobne do tego? — spytała nagle Janeczka, pokazując jej Amulet.

Dziewczynka zbladła, jej twarz przybrała kolor ziele żuka wy.

— Schowaj to — szepnęła. — Musicie położyć to z powrotem. Jeżeli ktoś zauważy to u was, wszystkich nas pozabijają. Was za to, że wzięliście, a mnie dlatego, że o tej rzeczy wiedziałam. Ach, co za nieszczęście! Po coście tu przyszli?

— Nie bój się — uspokajał ją Cyryl. — Nikt się nie dowie. A ty, Janeczko, nie bądź taką kretynką na przyszłość. Widzisz, co się dzieje. Powiedz mi — zwrócił się do dziewczynki, ale nie zdążył dokończyć zdania, gdyż rozległ się głośny krzyk i z otworu w żywopłocie otaczającym wioskę wybiegł jakiś człowiek.

— Mnóstwo wrogów się zbliża! — zawołał. — Przygotujcie obronę!

Dalej nie miał już siły mówić i dysząc padł na ziemię.

— Wracajmy do domu! — błagała Janeczka. — Słuchajcie — dodała — mnie już jest wszystko jedno! Wrócę sama.

Uniosła Amulet do góry. Na szczęście nikt z plemienia nie zauważył jej, gdyż wszyscy byli zbyt zajęci. Janeczka uniosła w górę Amulet, jednak nic się nie zdarzyło.

— Nie wypowiedziałaś zaklęcia! — szepnęła Antea. Janeczka szybko wymówiła zaklęcie, ale w dalszym ciągu nic się nie działo.

— Obróć go na wschód, idiotko! — krzyknął Robert.

— A gdzie jest wschód? — spytała Janeczka drżąc cała ze strachu.

Nikt nie wiedział. Otwarli więc torbę, by spytać Piaskoludka.

Jednak w torbie znaleźli tylko arkusz impregnowanego papieru

Piaskoludek znikł.

— Trzeba schować świętość — szepnęła dziewczynka. — Prędko!

Cyryl wzruszył ramionami i usiłował wyglądać jak ktoś bardzo dzielny.

— Schowaj to, Kiziu — powiedział. — Teraz doprawdy wpadliśmy. Musimy zostać i zobaczymy, co będzie dalej.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej