Jack London

JERRY Z WYSP

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OD AUTORA

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

XXII

XXIII

XXIV

JERRY Z WYSP

Jack London

OD AUTORA

Nieszczęściem dla niektórych powieściopisarzy jest fakt, że w umysłowości przeciętnego człowieka fantazja i fałsz są równoznaczne. Przed kilku laty opublikowałem powieść z Mórz Południowych. Akcja toczyła się na Wyspach Salomona. Krytycy i recenzenci pochwalili ją jako godny uznania wytwór wyobraźni. Ale co się tyczy prawdy — utrzymywali, że nie ma jej tam w ogóle. Oczywiście — twierdzili. — każdemu wiadomo, że żadnych kudłatych ludożerców nie spotyka się już na świecie, a tym bardziej nie biegają oni na golasa odrąbując głowy sobie nawzajem, przy sposobności zaś i białym ludziom.

Otóż, posłuchajcie. Piszę te słowa w Honolulu, na Hawajach. Wczoraj, nad brzegiem morza w Waikiki, zagadnął mnie jakiś obcy człowiek. Wspomniał w rozmowie naszego wspólnego znajomego, kapitana Kellara. Kiedy u brzegów Wysp Salomona uległem katastrofie okrętowej na pokładzie „Minoty", statku przewożącego Murzynów, uratował mnie właśnie ów Kellar, kapitan podobnego statku — „Eugenie". Nieznajomy powiedział mi, że czarni ucięli Kellarowi głowę. Był dobrze poinformowany. Występował jako przedstawiciel matki kapitana Kellara przy likwidacji jego majątku.

Słuchajcie dalej. Kilka dni temu otrzymałem list od pana C. M. Woodforda, komisarza-rezydenta brytyjskich Wysp Salomona. Wrócił właśnie na swoje stanowisko po dłuższym urlopie, spędzonym w Anglii, gdzie umieścił syna w Oxfordzie. Na półkach niemal każdej czytelni publicznej można odnaleźć książkę zatytułowaną „Naturalista wśród łowców głów". Naturalistą tym jest pan C. M. Woodford. On właśnie napisał tę książkę.

Ale wróćmy do listu. Omawiając swoje codzienne zajęcia napomknął w nim krótko i mimochodem o pewnym szczególnym zadaniu, z którym się wreszcie uporał. Przyczyną zwłoki był jego pobyt w Anglii. Zadanie to polegało na wysłaniu ekspedycji karnej na sąsiednią wyspę, a przy sposobności na odzyskaniu głów kilku naszych wspólnych znajomych — pewnego białego kupca, jego żony i dzieci oraz białego kancelisty. Ekspedycja powiodła się, a pan Woodford kończył jej opis następującymi słowy: „Specjal nie uderzyło mnie to, że nie było widać bólu i przerażenia na ich twarzach, które raczej zdawały się wyrażać pogodą i spokój". Zważcie, że mówił tu o mężczyznach i kobietach swojej własnej rasy, których znał dobrze i którzy zasiadali z nim do stołu.

Inni przyjaciele, z którymi ja nieraz osobiście zasiadałem do stołu w junackich, wesołych czasach mego pobytu na Wyspach Salomona, zginęli również — w taki sam sposób. Boże kochany! Kiedyś popłynąłem na tekowym keczu „Minota" na wyspę Malaita, po Murzynów, i zabrałem ze sobą żonę. Na drzwiach naszej maleńkiej kajuty widoczne jeszcze były świeże ślady ciosów toporka, świadczące o wypadku, jaki wydarzył się przed paroma miesiącami. Wypadkiem tym było ucięcie głowy kapitanowi Mackenzie, który w tym czasie dowodził statkiem „Minota". Kiedyśmy zawinęli na Langa-Langa, odpływał stamtąd krążownik brytyjski „Cambrian", który właśnie zbombardował jedną z wiosek.

Nie należy obciążać tego wstępnego słowa do mej opowieści dalszymi szczegółami, których — stwierdzam to uroczyście — posiadam pod dostatkiem. Ufam, że w pewnej mierze przekonałem was, że przygody mojego psa, bohatera tej książki, są prawdziwymi przygodami w bardzo prawdziwym kanibalskim świecie. Moi drodzy! Kiedy zabrałem żonę w podróż na „Minocie", znaleźliśmy na pokładzie rozkoszną irlandzką terierkę, która uganiała się za Murzynami, miała gładką sierść jak Jerry, na imię zaś Peggy. Gdyby nie Peggy, książka niniejsza nigdy nie zostałaby napisana. Suczka ta należała do wspaniałego kapitana statku „Minota". Oboje takeśmy się w niej rozkochali, że po katastrofie statku moja żona bezwstydnie i z premedytacją ukradła ją kapitanowi. Co więcej, przyznaję, że równie bezwstydnie i z premedytacją współuczestniczyłem w owym przestępstwie. Takeśmy pokochali Peggy! Droga, królewska, wspaniała suczka, która znalazła grób w morzu, u wschodnich wybrzeży Australii!

Muszę dodać, że Peggy, podobnie jak Jerry, urodziła się nad laguną Meringe, na plantacji Meringe, położonej na wyspie Ysabel w sąsiedztwie wyspy Florida, gdzie znajduje się siedziba władz i gdzie zamieszkuje komisarz-rezydent, pan C. M. Woodford. Co więcej, powiem na zakończenie, że znałem dobrze ojca i matkę Peggy, i nieraz robiło mi się ciepło na sercu, kiedy widziałem ową wierną parkę gnającą bok w bok po plaży. On miał w rzeczywistości na imię Terencjusz. Ona nazywała się Biddy.

JACK LONDON
Waikiki
Honolulu, Oahu

5 czerwca 1915 r.

I

Jerry'emu nie śniło się nawet, że czeka go coś niedobrego, dopóki Mister Haggin nie wsadził go sobie nagle pod pachę i nie wskoczył na rufę oczekującej szalupy. Przez całe sześć miesięcy życia Jerry'ego Mister Haggin był jego ukochanym panem. Jerry nie znał Mister Haggina jako „pana", gdyż wyraz „pan" nie figurował w słownictwie Jerry'ego, który był gładkowłosym, złotopłowym terierem irlandzkim.

Ale w jego słownictwie „Mister Haggin" posiadało ten sam ustalony dźwięk i znaczenie, co wyraz ,,pan" ma dla ludzi, gdy określa ich stosunek do psów. Jerry słyszał, że „Mister Haggin" było dźwiękiem, który kancelista Bob i dozorca plantacji, Derby, zawsze wydawali zwracając się do jego pana. Podobnie słyszał, że dwunożne istoty ludzkie, które z rzadka przybywały do nich w odwiedziny na pokładzie statku „Arangi", mówiły do jego pana: „Mister Haggin".

Jednakże psy są tylko psami i w jakiś nieokreślony, bezmowny, błyskotliwy, pełen uwielbienia sposób wadliwie oceniają ludzi. Mają o swoich panach lepsze mniemanie i żywią do nich większe uczucie, niżby to uzasadniały fakty. „Pan" oznacza dla nich — tak jak „Mister Haggin" dla Jerry'ego — coś więcej, wiele więcej niż dla łudzi. Człowiek uważa siebie za „pana" własnego psa, ale pies uważa swego pana za „boga". Otóż wyraz „bóg" nie należał do słownictwa Jerry'ego, mimo że posiadał on już dosyć wyraźny i wcale spory zasób słów. „Mister Haggin" był to dźwięk oznaczający „boga". W sercu i głowie Jerry'ego, w tajemnym ośrodku wszelkich jego poczynań, który nazywa się świadomością, dźwięk „Mister Haggin" zajmował to samo miejsce co „Bóg" w świadomości ludzkiej. Jako słowo i dźwięk „Mister Haggin" miało dla Jerry'ego ten sam walor co wyraz „Bóg" dla ludzi wierzących. Krótko mówiąc, Mister Haggin był bogiem Jerry'ego.

Tak więc, gdy Mister Haggin czy bóg, czy jak to nazwać zważywszy ograniczenia mowy, podniósł Jerry'ego z władczą stanowczością, wsadził go sobie pod pachę i wsiadł do szalupy, której czarna załoga natychmiast pochyliła się nad wiosłami, Jerry od razu zdał sobie z niepokojem sprawę, że zaczyna się dziać coś niezwykłego. Nigdy dotychczas nie był na pokładzie statku „Arangi", który teraz przybliżał się i rósł mu w oczach za każdym ruchem wioseł.

Ledwie przed godziną Jerry przyszedł z zarządu plantacji nad brzeg morza, aby się przyjrzeć odpłynięciu „Arangi". Już dwukrotnie w swoim półrocznym życiu doświadczył tych rozkosznych wrażeń. Było bowiem czymś prawdziwie rozkosznym móc biegać tam i z powrotem po białej plaży z miałkiego piasku koralowego, brać udział w ogólnym podnieceniu, a nawet je powiększać pod roztropnym kierownictwem Biddy i Terencjusza.

Można tu było także napastować Murzynów. Jerry nienawidził ich od urodzenia. Kiedy był jeszcze skomlącym szczenięciem, pierwsze doświadczenia pouczyły Jerry'ego, że jego matka, Biddy, i ojciec Terencjusz nienawidzą czarnych. Czarny był czymś, na co należało warczeć. Jeżeli nie był chłopcem do posług, mogło się go atakować, gryźć i tarmosić, kiedy się znalazł w obrębie osady. Robiła to Biddy. Robił to Terencjusz. W ten sposób służyli swemu bogu — Mister Hagginowi. Krajowcy byli pośledniejszymi dwunożnymi stworzeniami, które wykonywały niewolniczą pracę dla dwunogich białych panów i mieszkały w odległych bara kach roboczych — byli czymś o tyle gorszym i niższym, że nie śmieli zbliżać się do siedzib swych władców.

Napastowanie Murzynów miało posmak przygody. Jerry pojął to, gdy tylko nauczył się skradać. Było w tym pewne ryzyko. Dopóki Mister Haggin albo Derby czy Bob znajdowali się w pobliżu, Murzyni przyjmowali to biernie. Ale zdarzało się, że białych panów nie było. Wtedy hasło brzmiało: „Strzeż się czarnych!" Można ich było zaczepiać jedynie z należytą ostrożnością. Pod nieobecność białego pana nie tylko pomrukiwali i łypali spode łba, ale atakowali psy kijami i kamieniami. Jerry był świadkiem, jak poturbowali jego matkę, i zanim nauczył się przezorności, sam dostał w wysokich trawach cięgi od Godarmy'ego, krajowca, który nosił na piersiach porcelanową gałkę od drzwi zawieszoną na sznurku. uplecionym z włókien kokosowych. Nie koniec na tym. Jerry pamiętał też drugą przygodę w trawach, kiedy to razem ze swoim bratem, Michaelem, rzucił się na Oumiego, innego Murzyna, który wyróżniał się tym, że na piersi nosił kółka zębate od budzika. Michael oberwał wtedy tak mocno po głowie, że jego lewe ucho pozostało na zawsze okaleczone i zmieniło się w mały, uschły, podwinięty kikut.

I na tym jeszcze nie koniec. Brat Jerry'ego, Patsy, i jego siostra, Kathleen, zapodzieli się gdzieś przed dwoma miesiącami i zniknęli na dobre. Wielki bóg, Mister Haggin, szalał po całej plantacji. Przetrząśnięto gąszcze. Oćwiczono pół tuzina Murzynów. Mimo to Mister Hagginowi nie udało się rozwiązać zagadki zniknięcia Patsy i Kathleen. Ale Biddy i Terencjusz wiedzieli. Wiedzieli także Michael i Jerry. Czteromiesięczny Patsy i Kathleen poszli do kotła w barakach dla czarnych, a ich miękkie, szczenięce skóry zostały zniszczone w ogniu. Jerry wiedział o tym, podobnie jak jego ojciec, matka i brat, gdyż wszyscy oni nieomylnie zwietrzyli zapach przypalonego mięsa, a Terencjusz, doprowadzony do pasji tą świadomością, zaatakował nawet chłopca do posług, Mogoma, za co otrzymał naganę i razy od Mister Haggina, który nic nie zwietrzył i nic nie zrozumiał, a zawsze starał się wpajać dyscypliną wszystkim istotom żyjącym pod jego dachem.

Natomiast na plaży, kiedy czarni, którym kończył się okres pracy na plantacji, przychodzili niosąc swe skrzynki na głowach, aby odpłynąć statkiem „Arangi", uganianie się za Murzynami przestawało być niebezpieczne. Była to ostatnia okazja do załatwienia dawnych porachunków, gdyż ci, którzy odpływali, nie wracali już nigdy. Na przykład tego właśnie rana Biddy, pamiętając lanie, jakie potajemnie spuścił jej Lerumi, wbiła mu zęby w nagą łydkę i wywróciła go do wody razem ze skrzynką tudzież całym doczesnym dobytkiem, po czym uśmiała się zeń, pewna opieki Mister Haggina, ubawionego tym epizodem.

Prócz tego na „Arangi" znajdował się zwykle przynajmniej jeden dziki pies z buszu, na którego Jerry i Michael mogli z plaży ujadać do utraty tchu. Pewnego razu Terencjusz, który był prawie tak duży jak airedale i równie nieulękły — Terencjusz Wspaniały, jak go nazywał Tom Haggin — dopadł takiego psa na plaży i spuścił mu przerozkoszne lanie, do którego Jerry i Michael, a także żyjący jeszcze wówczas Patsy i Kathleen dołączyli wiele rozgłośnych naszczekiwań i bolesnych ukąszeń. Jerry nigdy nie zapomniał uniesienia, jakie go ogarnęło, kiedy kłapnąwszy zębami poczuł w pysku sierść o wyraźnym psim zapachu. Dzikie psy były psami — uznawał je za swoich krewnych — ale różniły się przecież od jego szlachetnej rasy, były jakieś" inne, pośledniejsze, podobnie jak czarni w porównaniu z Mister Hagginem, Derby'm i Bobem.

Teraz Jerry przestał spoglądać na zbliżający się „Arangi". Biddy, już nauczona poniesionymi' przedtem dotkliwymi stratami, przysiadła na samym skraju plaży, przednimi łapami w wodzie, i zawodziła żałośnie. Jerry wiedział, że rozpacza za nim, bo i jego czułym, namiętnym sercem targnął ten przejmujący, choć niejasno uświadomiony ból matki. Nie rozumiał, co wróży, czuł tylko, że widocznie ma go spotkać jakaś klęska i katastrofa. Kiedy obejrzał się na lamentującą ostrowłosą Biddy, zauważył krążącego troskliwie obok niej Terencjusza. I on też miał szorstką sierść, podobnie jak Michael, Patsy i Kathleen; z całej rodziny bowiem tylko Jerry był gładkowłosy.

Co więcej — choć Jerry o tym nie wiedział w przeciwieństwie do Toma Haggina — Terencjusz był iście królewskim, kochankiem i pełnym oddania małżonkiem. Jerry od pierwszej chwili życia pamiętał, jak Terencjusz biegał z Biddy całymi milami po plażach albo alejkach pośród palm kokosowych, jak obydwoje bok w bok gnali z roześmianymi pyskami, pełni najszczerszej radości. Ponieważ oprócz braci, sióstr i kilku z rzadka pojawiających się dzikich przybyszów były to jedyne psy, jakie Jerry znał, nie przychodziło mu nawet do głowy, że nie wszystkie psy i suki żyją w tak wiernym stadle. Ale Tom Haggin wiedział, że to bardzo niezwykłe. „Dobra krewi — mawiał często ciepłym głosem, spoglądając na, nie wzrokiem pełnym czułego uznania. — Ten Terencjusz to dżentelmen, taki czworonożny człowiek. Prawdziwy pies-człowiek, psiak równy jak jego cztery nogi. A tyle w nim krzepy, że słowo daję, tę swoją dobrą krew, trzeźwą głowę i dzielne serce przekaże do tysiącznego pokolenia!"

Terencjusz nie objawiał głośno" swojego smutku, jeżeli w ogóle go czuł, ale fakt, że biegał naokoło Biddy, świadczył, że troska się o nią. Natomiast Michael zaraził się od matki rozpaczą i siadłszy obok począł gniewnie oszczekiwać coraz bardziej oddalającą się łódź, tak samo jakby szczekał na każdego wroga skradającego się z szelestem przez dżunglę. Ten widok także zapadł w serce Jerry'emu, potwierdzając domysł, że czeka go jakiś nie znany jeszcze, zły los.

Po sześciu miesiącach życia Jerry rozumiał bardzo wiele i bardzo mało zarazem. Wiedział — nie myśląc o tym wcale i nie zdając sobie sprawy, że wie — dlaczego Biddy, mądra i dzielna Biddy, nie postępuje zgodnie z nakazem serca, który rozbrzmiewał w jej głosie, i nie skacze do wody, by za nim popłynąć. Gdy kiedyś wielka puarka (co w słownictwie Jerry'ego, wraz z chrząknięciami i kwikiem, stanowiło kombinację dźwięków czy też wyraz oznaczający „świnię") usiłowała pożreć go, przypartego do wysokiej ściany domu na plantacji, Biddy osłaniała go jak lwica. I jak lwica rzuciła się na kuchcika, który uderzył Jerry'ego kijem chcąc go przepędzić z kuchni. Bez zmrużenia oka czy choćby jednego pisku przyjęła cios, po czym przewróciła czarnego i jęła go tarmosić wśród garnków i patelni, póki nie odciągnął jej (warczącej po raz pierwszy) Mister Haggin, który nie złajał Biddy, natomiast zwymyślał kuchcika za to, że ośmielił się podnieść rękę na czworonożne zwierzę będące własnością boga.

Jerry wiedział, dlaczego matka nie skacze za nim do wody. Słone morze, podobnie jak połączone z nim laguny, było tabu. „Tabu" jako wyraz czy dźwięk nie istniało w słownictwie Jerry 'ego. Natomiast definicja i znaczenie tego słowa tkwiły dojmująco w jego świadomości. Mgliście, niewyraźnie, a jednak nieodparcie wyczuwał, że dla każdego psa wejście do wody jest rzeczą nie tylko nie wskazaną, ale w najwyższym stopniu katastrofalną i że zagraża mu niejasno przeczuwanym, ostatecznym unicestwieniem. Albowiem w wodzie — to na powierzchni, to wynurzając się z głębiny — pływały bezgłośnie ogromne, łuskowate potwory o potężnych szczękach i straszliwych zębiskach, pochłaniające psa jednym błyskawicznym kłapnięciem, podobnie jak drób Mister Haggina dziobiąc pochłaniał ziarno.

Często słyszał, jak ojciec i matka, bezpieczni na brzegu, wściekali się i wyszczekiwali swoją nienawiść do tych straszliwych mieszkańców morza, którzy ukazywali się na powierzchni tuż przy plaży, niby pływające pnie drzewne. Wyraz „krokodyl" nie należał do słownictwa Jerry'ego. Stanowił obraz, obraz pływającej kłody, która tym się różniła od innych kłód, że była żywa. Jerry, który słyszał, zapamiętywał i rozpoznawał liczne wyrazy. będące dla niego tak samo narzędziami myśli jak dla ludzi, ale który z urodzenia i natury nie był obdarzony artykułowaną mową i przeto nie mógł ich wypowiadać, posługiwał się w swoich procesach myślowych obrazami, tak jak ludzie mówiący — słowami. A zresztą i ludzie obdarzeni artykułowaną mową, chcąc nie chcąc, posługują się w trakcie myślenia obrazami, które odpowiadają słowom i rozszerzają ich treść.

Być może w mózgu Jerry'ego wysuwający się na pierwszy plan świadomości obraz pływającej kłody wytwarzał bliższe i pełniejsze pojęcie owego przedmiotu, niż słowo „krokodyl" wraz z towarzyszącym mu obrazem może wytworzyć w świadomości ludzkiej. Jerry bowiem w gruncie rzeczy wiedział o krokodylach więcej niż zwykli ludzie. Potrafił zwietrzyć krokodyla z większej odległości i w sposób bardziej różnicujący niż którykolwiek człowiek, nawet nadmorski dzikus czy mieszkaniec buszu. Umiał wyczuć, że o sto stóp, na miękkim kobiercu dżungli, leży cicho i nieruchomo, być może śpiąc, krokodyl, który wypełznął z laguny.

Lepiej znał język krokodyli niż ktokolwiek z ludzi. Miał lepsze środki i możliwości po temu. Znał ich rozliczne odgłosy, podobne do pochrząkiwań i bulgotania. Wiedział, kiedy wyrażają gniew, lęk, głód i miłość. A każdy z tych dźwięków był dokładnie tak samo wyrazem należącym do jego słownictwa, jak wyrazy ze słownictwa ludzkiego. Owe krokodyle odgłosy były też narzędziami myśli. Za ich pomocą rozważał, osądzał i określał swoje własne postępowanie, tak samo jak człowiek — i podobnie jak człowiek, przez lenistwo nie podejmował żadnych decyzji, lecz tylko notował i utrwalał sobie jasne zrozumienie czegoś, co wprawdzie działo się wokół niego, ale nie wymagało żadnej czynności z jego strony.

Mimo wszystko jednak Jerry nie wiedział bardzo wielu rzeczy. Nie wiedział mianowicie, jaka jest wielkość świata. Nie wiedział, że laguna Meringe, od tyłu osłonięta zalesionymi górami, od przodu zaś przybrzeżnymi wysepkami koralowymi, nie jest bynajmniej całym światem. Nie wiedział, że to zaledwie cząsteczka wielkiej wyspy Ysabel, która z kolei jest jedną z tysiąca innych, niejednokrotnie znacznie więk szych, tworzących razem Wyspy Salomona, a, oznaczonych przez ludzi na mapie garstką kropek pośród bezmiaru zachodniej części południowego Pacyfiku.

Co prawda, istniało jakieś „gdzieś, indziej" czy „gdzieś dalej", które niejasno sobie uświadamiał. Ale tak czy owak było to tajemnicą. Z niej wyłaniały się nagle rzeczy, które oglądał po raz pierwszy. Na plantacji Meringe zjawiały się ni stąd, ni zowąd nie widziane dotychczas kurczęta, puarki i koty. Raz nawet zdarzył się najazd przedziwnych, rogatych i włochatych czworonogów, których obraz, zanotowany, w mózgu Jerry'ego, można by odnaleźć w mózgach ludzkich pod nazwą „kóz".

To samo było z Murzynami. Zjawiali się nagle z Nieznanego, z owego „Skądsiś" czy „Gdzie Indziej", które dlań było zbyt nieuchwytne, aby mógł o nim cokolwiek wiedzieć. Przybywali niespodziewanie, rośli, z przepaskami na biodrach, z kościanymi kolcami przewleczonymi przez nosy, i chodzili po plantacji Meringe, a Mister Haggin, Derby i Bob zapędzali ich do roboty. Ich przybycie Jerry nieodzownie kojarzył z przypłynięciem „Arangi". Dalej już się nie. wgłębiał, wyjąwszy tylko skojarzenie pochodne, a mianowicie, że znikanie tych ludzi zbiega się również z odjazdem statku.

Jerry nie wnikał w owe zjawiania się i znikania. Nigdy nie przychodziło mu do złotopłowej głowy, żeby zainteresować się tą sprawą czy też próbować ją rozwikłać. Przyjmował to tak samo jak wilgotność wody czy ciepło słońca. Tak już się działo w życiu i na tym znanym mu świecie. Jego mglista świadomość była po prostu świadomością czegoś — zresztą odpowiadającą dosyć dokładnie posiadanej przez przeciętnego człowieka mglistej świadomości tajemnic narodzin, śmierci, Nieznanego, o których nie ma określonego pojęcia. Nie da się zaprzeczyć, że kecz „Arangi", statek handlowy, przewożący Murzynów na Wyspach Salomona, musiał być w mózgu Jerry'ego odpowiednikiem tajemniczej łodzi, krążącej między tym a tamtym światem, i znaczył dlań tyle, co ongiś dla ludzi owa łódź Charona, która przeprawiała się przez Styks. Z nicości przybywali ludzie. I w nicość odchodzili. A zawsze przybywali i odchodzili na „Arangi".

I właśnie na „Arangi" płynął tego rozprażonego do białości, podzwrotnikowego poranka Jerry, trzymany pod pachą przez Mister Haggina, podczas gdy na plaży zawodziła żałośnie Biddy, a naiwny Michael wyszczekiwał wieczyste wyzwanie młodości, rzucane Nieznanemu.

II

Z szalupy na pokład „Arangi" był tylko jeden krok nad niską burtą oraz sześciocalowym relingiem z drzewa tekowego; Tom Haggin z łatwością postawił ten krok trzymając wciąż. Jerry'ego pod pachą. Pokład był zatłoczony arcyciekawym tłumem. Arcyciekawy byłby on dla nieotrzaskanych ludzi ze świata cywilizacji, i taki też był dla Jerry'ego; natomiast dla Toma Haggina i kapitana Van Horna stanowił pospolity objaw codziennego życia.

Pokład był niewielki, ponieważ niewielki był statek „Arangi". Pierwotnie elegancki jacht z drzewa tekowego, z mosiężnymi okuciami, wzmocniony żelaznymi kątownikami, obity niczym krążownik blachami z miedzi i zaopatrzony w spiżowy falsz-kil , sprzedany został na Wyspy Salomona do przewożenia czarnych niewolników. Jednakże prawnie handel ten podniesiono do wyższej godności za pomocą terminu „werbowanie".

„Arangi" był więc statkiem werbującym siłę roboczą i transportował świeżo pochwytanych czarnych ludożerców z odległych wysp — do pracy na nowych plantacjach, gdzie biali ludzie przemieniali wilgotne i niezdrowe moczary i dżungle w bogate, wspaniałe gaje kokosowe. Oba maszty „Arangi" sporządzone były z oregońskiego cedru, tak wypolerowanego i natartego na gorąco parafiną, że w świetle słońca błyszczały niczym płowe opale. Duża powierzchnia ożaglowania pozwalała statkowi płynąć szybko jak strzała i sprawiała, że kapitan Van Horn, jego biały oficer i piętnastu czarnych z załogi mieli niekiedy pełne ręce roboty, Statek liczył sześćdziesiąt stóp długości, a belek podtrzymujących pokład nie osłabiały żadne nadbudówki. Jedynymi otworami (dla których zresztą nie musiano przecinać pokładników) były: świetlik głównej kabiny i zejście kajutowe, luk na dziobie i drugi, niewielki luk na rufie, wiodący do ładowni.

Na tym to ciasnym pokładzie przebywali oprócz załogi „powracający" Murzyni z trzech dalekich plantacji. Termin „powracający" oznaczał, że upłynęły już trzy lata, na które zawarli umowę o pracę i że zgodnie z tą umową odstawiano ich do rodzinnych wiosek na dzikiej wyspie Malaita. Dwudziestu z nich — dobrze znanych Jerry'emu — wracało z plantacji Meringe, trzydziestu przybywało z Zatoki Tysiąca Okrętów na Wyspach Russella, a pozostałych dwunastu z Pennduffryn na wschodnim brzegu Guadalcanaru. Oprócz nich — a wszyscy znajdowali się na pokładzie, paplając piskliwie dziwnymi, nieledwie elfimi falsetami — byli tam jeszcze dwaj biali, kapitan Van Horn i jego oficer, Duńczyk Borckman, co w sumie wynosiło siedemdziesiąt dziewięć głów.

— Myślałem, że w ostatniej chwili nie starczy panu odwagi — powitał Haggina kapitan Van Horn, którego oczy zabłysły z zadowolenia na widok Jerry'ego.

— Ano, niewiele brakowało — odrzekł Tom Haggin. — W każdym razie robię to tylko dla pana. Jerry jest najlepszy z całego miotu poza Michaelem, rzecz jasna, bo tylko one dwa zostały, chociaż te, co zginęły, też nie były gorsze.

Kathleen to była kochana suka, zrobiłaby się z niej wykapana Biddy, gdyby żyła. No, bierz go pan.

Raptownie złożył Jerry'ego na rękach Van Horna, odwrócił się i odszedł.

— A jakby mu się stało co złego, to nigdy panu nie daruję, kapitanie! — rzucił szorstko przez ramię.

— Wpierw musieliby mi głowę uciąć — roześmiał się kapitan.

— To nie takie nieprawdopodobne, kochany — mruknął Haggin. — Meringe jest dłużne plemieniu Somo cztery głowy; trzej umarli na dyzenterię, a na czwartego dwa tygodnie temu zwaliło się drzewo. I jeszcze na dobitkę był synem wodza.

— Owszem, a „Arangi" winien jest Somo jeszcze dwie głowy — przytaknął Van Horn. — Pamięta pan? Jakeśmy zeszłego roku płynęli na południe, jeden gość nazwiskiem Hawkins utonął razem z szalupą w przesmyku Arli. — Haggin odchodząc, kiwnął głową. — Miał on w szalupie dwóch chłopaków z Somo. Zwerbowałem ich do plantacji Ugi. Razem z tymi pańskimi „Arangi" jest dłużny sześć głów. Ale co z tego? Istnieje taka nadmorska wioska, której jest winien osiemnaście. Zwerbowałem ich do Aolo, a że pochodzili z plemienia nadmorskiego, więc ich załadowano na „Sandfly", który zatonął w drodze do Santa Cruz. Już tam, na wybrzeżu, zebrali grubsze składki... daję słowo, że ten, co by zdobył moją głowę, zostałby drugim Carnegie! Dla gościa, który mnie złapie i dostarczy, uzbierali we wsi sto pięćdziesiąt świń i nie wiadomo ile pieniędzy muszelkowych.

— No, nie udało im się... jak dotąd! — parsknął Haggin.

— Nie ma obawy! — brzmiała wesoła odpowiedź.

— Pan mówi tak, jak kiedyś Arbuckle — zauważył Haggin. — Nie raz to słyszałem. Biedny, poczciwy Arbuckle ! Najmądrzejszy i najostrożniejszy gość, jaki w ogóle miał do czynienia z czarnuchami. Nigdy nie położył się spać, póki nie rozsypał na pokładzie całego pudełka gwoździ, a jak już nie gwoździ, to chociaż zmiętych gazet. Dobrze pamiętam — mieszkaliśmy wtedy na wyspie Florida pod jednym dachem — jak raz wielki kot zapędził karalucha w te papierzyska. A wtedy on pęc, pęc, pęc, dwa razy po sześć z dwóch wielgachnych pistoletów, i podziurawił całą chałupę jak durszlak. No i rąbnął tego kota. Umiał strzelać po ciemku nie widząc celu; pociągał cyngiel środkowym palcem, a wskazujący trzymał wyprostowany wzdłuż lufy. Tak, tak, kochany. To był kawał chłopa i oko miał dobre. Nie było takiego dzikusa, który by sięgnął po jego głowę. A przecie dobrali się do niego, a jakże. Czternaście lat wytrzymał. I to jego własny kuchcik! Odrąbał mu toporkiem głowę przed śniadaniem. Dobrze pamiętam, jakeśmy za drugim razem wybrali się w busz po to, co z niego zostało.

— Widziałem jego głowę, kiedyście ją oddali komisarzowi w Tulagi — dodał Van Horn.

— I taki miał pogodny, spokojny, zwyczajny wyraz twarzy, prawie ten sam uśmiech, który tysiąc razy widziałem ! Tak mu jakoś przysechł nad ogniem. Dobrali się do niego, choć to trwało czternaście lat. Niejedna głowa jedzie na Malaitę i zostaje na karku, ale w końcu ją zabierają jak ten stary garnek.

— Ja tam potrafię dać sobie z nimi radę — upierał się kapitan. — Jak tylko kłuje się coś niedobrego, idę prosto do nich i mówię im parę słów z głowy. Nie mogą się połapać. Myślą, że mam jakieś potężne, czarodziejskie lekarstwo.

Tom Haggin nagle wyciągnął dłoń na pożegnanie, uparcie odwracając wzrok od Jerry'ego, którego Van Horn trzymał na ręku.

— Miej pan oko na tych, którzy ode mnie wracają, póki nie wysadzisz ich co do jednego na ląd — ostrzegł przełażąc przez burtę. — Nie mają powodu kochać Jerry'ego ani jego krewniaków, a za nic bym nie chciał, żeby któryś dzikus zrobił mu coś złego. W nocy, po ciemku,można go łatwo machnąć za burtę i do widzenia. Nie spuszczaj pan ich z oka, póki nie wyprawisz ostatniego.

Gdy Jerry zobaczył, że Mister Haggin zostawia go i odpły wa szalupą, szarpnął się i przyciszonym, żałosnym skomleniem dał wyraz swemu niepokojowi. Kapitan Van Horn przytulił go mocniej i pogładził wolną ręką.

— Nie zapominaj pan o umowie! — zawołał Tom Haggin oddalając się coraz bardziej. — Gdyby coś się panu stało, Jerry ma wrócić do mnie!

— Spiszę to na papierze i dołączę do dokumentów okrętowych! — brzmiała odpowiedź Van Horna.

Pośród rozlicznych słów znanych Jerry'emu było też jego własne imię. W tym, co mówili obaj mężczyźni, rozpoznał je parokrotnie i wyczuł niejasno, że ich rozmowa dotyczy owej mglistej, nieodgadnionej a strasznej rzeczy, która się z nim działa. Szarpnął się jeszcze mocniej, a Van Horn postawił go na pokładzie. Jerry skoczył do relingu szybciej, niż można by się spodziewać po nieporadnym, sześciomiesięcznym szczeniaku i choć Van Horn natychmiast próbował go zatrzymać, nie zdołałby tego zrobić, gdyby Jerry nie odskoczył na widok wody chlupoczącej o kadłub „Arangi". Tabu podziałało. Powstrzymał go jaśniejący w mózgu obraz pływającej kłody, która nie. była kłodą, lecz żywą istotą. Nie było to rozumowanie, ale instynkt, który przeobraził się w nawyk.

Jerry usiadł na krótkim ogonku, uniósł ku niebu złocisty pyszczek i wydał długie, szczenięce wycie, pełne przerażenia i żalu.

— No dobrze, dobrze, malutki — uspokajał go Van Horn. — Weźże się w kupę i bądź mężczyzną.

Ale Jerry nie dał się ubłagać. Chociaż miał niewątpliwie do czynienia z białoskórym bogiem, jednakże nie był to jego bóg. Mister Haggin był jego bogiem i to bogiem wyższego rzędu. Nie myśląc o tym Jerry uznawał ów fakt. Jego Mister Haggin nosił spodnie i buty. Natomiast bóg stojący przy nim na pokładzie przypominał raczej Murzyna. Nie tylko nie nosił spodni, chodził boso i miał gołe nogi, ale jak pierwszy lepszy krajowiec był owinięty jaskrawą przepaską, która niby szkocki kilt opadała mu prawie aż na opalone kolana.

Kapitan Van Horn był przystojnym i okazałym mężczyzną, choć Jerry tego nie wiedział. Jeżeli kiedykolwiek prawdziwy Holender zstąpił z obrazu Rembrandta, to był nim właśnie kapitan Van Horn, pomimo że urodził się w Nowym Jorku, podobnie jak wszyscy jego przodkowie od czasów, gdy Nowy Jork nie był jeszcze Nowym Jorkiem, lecz Nowym Amsterdamem. Stroju kapitana dopełniał nasadzony zawadiacko na bakier miękki, filcowy kapelusz, wyraźnie rembrandtowski w charakterze, tors okrywał tani, bawełniany podkoszulek, a u pasa dyndał kapciuch z tytoniem, nóż w pochewce, magazynki pełne naboi i olbrzymi pistolet w skórzanej kaburze.

Na plaży Biddy, która stłumiła już swą boleść, poczęła znowu zawodzić, słysząc wycie Jerry'ego. A Jerry zamilknąwszy na chwilę, aby posłuchać, rozróżnił zajadłe szczekanie Michaela i nie uświadamiając sobie tego, ujrzał nagle jego okaleczone ucho, zadarte uparcie do góry. I kiedy kapitan Van Horn oraz oficer Borckman wydawali rozkazy, a grot-żagiel i bezan „Arangi" poczęły wjeżdżać na maszty, Jerry wyładował całą swą żałość serdeczną w wyciu, które tam, na plaży, Bob, rozmawiając z Derbym, nazwał „największym wyczynem wokalnym", jaki słyszał u psa, i dodał, że gdyby nie trochę zbyt cienki głos, sam Caruso nie umywałby się do Jerry'ego. Jednakże owa pieśń przekraczała wytrzymałość Haggina, który wysiadłszy na ląd przywołał gwizdnięciem Biddy i szybkim krokiem oddalił się z plaży.

Na widok znikającej Biddy, Jerry popisał się jeszcze bardziej carusowskimi efektami, które sprawiły ogromną radość stojącemu obok krajowcowi, powracającemu z Pennduffryn. Roześmiał się i począł drwić z Jerry'ego chichocząc cienko na poły ptasim, na poły ludzkim głosem, przypominającym bardziej krzyki stworzeń żyjących w dżungli niż głos człowieka, prawdziwego człowieka, a zatem boga. To okazało się wybornym środkiem przeciwdziałającym. Jerry'ego ogarnęło oburzenie, że byle czarnuch wyśmiewa się z niego, i w następnej chwili ostre jak igły, szczenięce zęby naznaczyły nagą łydkę zdumionego dzikusa długimi, równoległymi bruzdami, z których natychmiast trysnęła krew. Czarny odskoczył z przerażeniem, ale krew Terencjusza Wspaniałego odezwała się w Jerry'm, który wzorem ojca pognał za nim i rozorał drugą łydkę krwawymi krechami.

W tej chwili, właśnie gdy podniesiono kotwicę i wciągano przednie żagle, kapitan Van Horn, którego bystremu oku nie uszedł żaden szczegół tego wydarzenia, rzucił rozkaz czarnemu sternikowi i obrócił się, by pochwalić Jerry'ego.

— Dobrze, Jerry! — zachęcał psa. — Bierz gol Potrząśnij nimi Potarmoś! Weź go! Weź go!

Murzyn broniąc się wymierzył kopniaka Jerry'emu, który miast odskoczyć, rzucił się naprzód — co było jeszcze jednym dziedzictwem po Terencjuszu — i w ten sposób uniknął uderzenia bosej stopy oraz nakreślił następną serię równoległych czerwonych krech na ciemnej łydce. Tego już było za wiele i czarny, bojąc się bardziej Van Horna niż psa, zawrócił i czmychnąwszy w stronę dziobu schronił się na świetliku kajutowym, gdzie leżało osiem karabinków Lee-Enfield, strzeżonych przez jednego z członków załogi. Jerry począł srożyć się wokół świetlika, na próżno usiłując nań wskoczyć, póki kapitan Van Horn go nie odwołał.

— To ci dopiero poganiacz Murzynów z tego psa! — zwierzył się Van Horn Borckmanowi nagradzając Jerry'ego głaskaniem i należną pochwałą.

A Jerry pod dotknięciem pieszczotliwej dłoni boga — aczkolwiek boga nie noszącego spodni — na chwilę zapomniał o swoim losie.

— Prawdziwy lew z tego psiaka; podobniejszy jest do airedale'a niż do irlandzkiego teriera — mówił Van Horn, wciąż głaszcząc Jerry'ego. — Patrz pan, jaki już duży. A jak zbudowany I Co za wspaniała pierś! Ma krzepę. Będzie z niego pies nie lada, jak się rozrośnie proporcjonalnie do tych swoich łap.

Jerry właśnie przypomniał sobie o swym zmartwieniu i już chciał rzucić się przez pokład do relingu, aby spojrzeć na Meringe malejącą z każdą sekundą w oddali, gdy wtem w żagle uderzył podmuch południowo-wschodniego pasatu i przygiął „Arangi" burtą do wody. Jerry ześliznął się i osunął po pokładzie, pochylonym pod kątem czterdziestu pięciu stopni, na próżno usiłując przytrzymać się pazurami gładkiej powierzchni. Oparł się dopiero o podstawę bezanmasztu, podczas gdy kapitan Van Horn, który swym marynarskim okiem wypatrzył przed dziobem rafę koralową, dawał rozkaz: „Ster na wiatr!"

Borckman i czarny sternik powtórzyli jak echo jego słowa i kiedy okręcono koło sterowe, „Arangi" błyskawicznie wyostrzył, po czym natychmiast wyprostował się pośród łopotu, żagli i chrobotania szkotów .

Jerry, wciąż zapatrzony w Meringe, skorzystał z poziomej pozycji pokładu, by się pozbierać i popełznąć ku relingowi. Jednakże zatrzymał go zgrzyt bloków grot-szkota na tęgim wodzidle, w chwili gdy grot-żagiel, dostawszy wiatr z przeciwnej strony, przelatywał nad nim jak szalony. Jerry dzikim skokiem uniknął niebezpieczeństwa (nie mniej dzikiego susa dał Van Horn, śpieszący mu na ratunek) i znalazł się wprost pod bomem, nad którym ogromny grot-żagiel piętrzył się, jakby miał runąć i zmiażdżyć go.

Było to pierwsze zetknięcie Jerry'ego z żaglami. Nie znał tych bestii, a tym bardziej ich obyczajów, ale w jego pamięci gorzało żywe wspomnienie jastrzębia, który — gdy Jerry był jeszcze maleńkim szczenięciem — runął nań z nieba w samym środku osady. Pod grozą przepotężnego uderzenia Jerry przywarł do pokładu. W górze, spadając nań jak grom, zawisł skrzydlaty jastrząb, niepomiernie większy od tamtego. Ale w skuleniu się Jerry'ego nie było ani śladu strachu. Przycupnął tak, by zebrać się w sobie, poddać wszystkie komórki ciała władzy ducha, przygotować się do skoku i pochwycić w locie ową potworną, groźną rzecz; Lecz oto w następnym ułamku sekundy grot-żagiel, znów zazgrzytawszy blokami po wodzidle, przeleciał na przeciwną stronę i wydął się na drugim halsie tak szybko, że Jerry skoczywszy nie zdążył dopaść nawet jego cienia.

Van Hornowi nie wymknął się żaden szczegół tej sceny. Nieraz już widywał młode psy doprowadzone do prawdziwych konwulsji strachu przy pierwszym spotkaniu z wypełniającymi niebo, przesłaniającymi światło, czyhającymi w górze żaglami. Ten pies był pierwszym, który w jego oczach skoczył nieulękle z wyszczerzonymi zębami, ażeby podjąć walkę z potężnym Nieznanem.

Wiedziony odruchem podziwu Van Horn podniósł Jerry'ego z pokładu i chwycił go w objęcia.

III

Jerry chwilowo zapomniał zupełnie o Meringe. Pamiętał dobrze, że jastrząb miał ostre szpony i dziób. Trzeba więc było mieć się na baczności przed tym trzepoczącym, gromowym potworem. Toteż Jerry, zebrany do skoku, wciąż usiłując utrzymać się na śliskim, pochyłym pokładzie, nie spuszczał oczu z grot-żagla i wydawał przyciszone pomruki za lada jego ruchem.

„Arangi" lawirował pod wiatr między koralowymi wyspami wąskiego toru wodnego. To wymagało częstych zmian halsu, toteż w górze grot-żagiel ustawicznie przelatywał z lewej burty na prawą i z powrotem, czyniąc hałas podobny do świstu skrzydeł, ostro strzepując ref-linkami i donośnie chrobocząc po wodzidle. Kiedy tak przelatywał w górze, Jerry z pół tuzina razy doskakiwał do niego, rozwierając pysk do ukąszenia, poddzierając wargi nad czyściutkimi, szczenięcymi zębami, które błyszczały w słońcu niby cacka z kości słoniowej.

Ponieważ chybiał za każdym skokiem, doszedł więc do pewnego wniosku. Należy tu zanotować mimochodem, że wniosek ten był owocem określonego aktu rozumowania. Na podstawie kolejnych obserwacji owej rzeczy, która ciągle groziła mu ponawianymi atakami, Jerry stwierdził, że ani razu nie zadała ciosu, ani nawet nie zdołała go dotknąć. A więc — aczkolwiek wcale nie myślał o tym, że myśli — nie była widać tak groźna i niszcząca, jak zrazu mniemał. Może było i dobrze wystrzegać się jej, ale w klasyfikacji Jerry'ego zajęła już miejsce jako coś, co wydaje się straszne, lecz straszne nie jest. Podobnie nauczył się dawniej nie czuć lęku przez szumem wiatru między palmami, kiedy leżał zwinięty w kłębek na werandzie domu na plantacji, ani też przed atakiem fal, które nadlatując z sykiem i hukiem na plażę rozpływały się u jego stóp w nieszkodliwą pianę.

Po wielekroć w ciągu owego dnia Jerry czujnie i nonszalancko, nieledwie z ironiczną wyższością przekrzywiał głowę zerkając na grot-żagiel, kiedy ten przelatywał nagle albo targał się napinając z chrzęstem szkoty. Ale psiak już nie gotował się do skoku. Była to pierwsza lekcja i opanował ją szybko.

Załatwiwszy się z grot-żaglem Jerry powrócił myślą do Meringe. Ale nie było już Meringe, nie było też na plaży Biddy, Terencjusza ani Michaela; nie było Mister Haggina, Derby'ego ani Boba; nie było plaży, lądu z pobliskimi palmami i dalekimi górami, które wiecznie wznosiły w niebo swoje zielone wierzchołki. Ilekroć Jerry oparł przednie łapy na sześciocalowym relingu i wyjrzał — widział z prawej i lewej burty, przed dziobem i za rufą tylko ocean, pomarszczony i skłębiony, a jednak karnie toczący pod naporem pasatu swe białogrzywe fale.

Gdyby miał oczy człowieka, znajdujące się prawie o dwa jardy wyżej niż jego własne, i gdyby to były wytrawne oczy marynarza, mógłby dojrzeć w kierunku północnym płaskie pasemko wyspy Ysabel, a na południu mglisty zarys Floridy, ukazującej się coraz wyraźniej, w miarę jak „Arangi" płynął pełnymi zakosami, gnany południowo-wschodnim pasatem. Gdyby zaś mógł korzystać z lunety, którą kapitan Van Horn przedłużał zasięg swego wzroku, byłby zobaczył na wschodzie dalekie szczyty Malaity, nad nimi zaś pierzaste, różowawe obłoczki.

Ale dla Jerry'ego najbardziej bezpośrednia była teraźniejszość. Wcześnie poznał żelazne prawo bezpośredniości i nauczył się przyjmować to, co jest w danej chwili, miast zaprzątać sobie głowę jakimiś odległymi sprawami. Morze było. Lądu już nie było. „Arangi" był na pewno, razem z tym wszystkim, co żyło na jego pokładzie. Jerry począł więc zapoznawać się z tym, co jest — krótko mówiąc, badać nowe otoczenie i przystosowywać się do niego.

Zrobił pierwsze rozkoszne odkrycie: znalazł szczeniaka dzikiego psa z wyspy Ysabel, którego wiózł na Malaitę jeden z powracających z Meringe krajowców. Pies był rówieśnikiem Jerry'ego, ale różnił się od niego rasą. Był sobie zwyczajnym, dzikim psem, który skrada się chyłkiem, z uszami stale zwieszonymi, ogonem niezmiennie wtulonym pod siebie, wciąż boi się nowego nieszczęścia czy sponiewierania, zawsze jest wystraszony i nieufny, złośliwie szczerzy szczenięce kły w obawie przed krzywdą, kuli się pod ciosem, piszczy ze strachu i bólu, zawsze gotów zdradziecko ukąsić, jeżeli okoliczności sprzyjają, a niebezpieczeństwo nie grozi.

Dziki pies był dojrzalszy od Jerry'ego, roślejszy i bardziej przebiegle złośliwy, natomiast Jerry miał krew błękitną, dobry rodowód i odwagę. Dziki pies był owocem równie ścisłej selekcji, ale selekcji innego rodzaju. Puszczańscy przodkowie, od których pochodził, ostali się dzięki selekcji strachu. Nigdy dobrowolnie nie podejmowali walki z silniejszym przeciwnikiem. Na otwartym polu nie atakowali, chyba że ich ofiara była słaba albo bezbronna. Żyli nie dzięki odwadze, lecz dzięki temu, że skradali się chyłkiem i unikali niebezpieczeństwa. Selekcji dokonała tu na ślepo natura wśród okrutnego, wrogiego otoczenia, w którym prawo do życia zdobywało się przebiegłym tchórzostwem, a czasem rozpaczliwą obroną w sytuacji bez wyjścia.

Natomiast Jerry był owocem selekcji miłości i odwagi. Jego przodków świadomie i z rozmysłem dobrali ludzie, którzy niegdyś w zamierzchłej przeszłości wzięli dzikiego psa i uczynili z niego to, co sobie wymarzyli, co pragnęli mieć i co podziwiali. Nie powinien był walczyć jak szczur w kącie, bo nie wolno mu było czmychać w kąt wzorem szczura. Odwrót musiał być dlań nie do pomyślenia. W przeszłości ludzie odrzucali psy, które rejterowały. Nie zostały one przodkami Jerry'ego. Na jego przodków wybrano psy dzielne, junackie i zuchwałe, które rzucały się wprost na niebezpieczeństwo, walczyły i ginęły, ale nie ustępowały nigdy. A ponieważ jabłko niedaleko pada od jabłoni, więc Jerry był taki sam jak Terencjusz i jak od dawien dawna wszyscy przodkowie Terencjusza.

Toteż gdy Jerry natknął się na dzikiego psa, zmyślnie ukrytego przed wiatrem w zakamarku pomiędzy grot-masztem a świetlikiem kabiny, nie zastanawiał się ani chwili, czy tamten jest większy lub zacieklejszy od niego. Wiedział tylko jedno: że jest to odwieczny wróg — dziki pies, który ongiś nie przyszedł do ognisk ludzkich. Z zapamiętałym peanem radości, który zaalarmował wszystkosłyszące uszy i wszystkowidzące oczy kapitana Van Horna, Jerry przypuścił atak. Dziki pies rzucił się do ucieczki z niewiarygodną szybkością, ale Jerry dopadł go i przeturlał kilka razy po nachylonym pokładzie. A tamten, tocząc się tak i czując ukłucia ostrych zębów, począł kłapać i warczeć, wydawać na przemian skowyty i skomlenia pełne strachu, bólu i nikczemnej pokory.

Jerry był dżentelmenem, to znaczy psem szlachetnym. Taką już miał krew. Ponieważ tamten nie stawiał oporu, ponieważ skomlał w upodleniu, ponieważ leżał pod nim bezradnie, Jerry zaprzestał ataku i puścił przeciwnika, z którym kotłował się w ścieku burtowym. Nie myślał o tym wcale. Nie myślał, bo taki już był. Stanął na rozkołysanym pokładzie, z niezmiern satysfakcją czując w pysku rozkoszny smak psiej sierści, a w uszach i świadomości mając pełne uznania słowa kapitana Van Horna: „Dobry piesek, Jerry Dzielny pies! Dobry pies, dobry !"

Trzeba przyznać, iż kiedy Jerry odchodził, widać było, że jest z siebie dumny. Kroczył odrobinę za sztywno, a głowa przekrzywiona w stronę skowyczącego psa zdawała się mówić: „No, chyba masz dość na dzisiaj. Teraz będziesz uważał, żeby mi nie wchodzić w drogę".

Jerry nadal badał swój nowy, malutki świat, który ani przez chwilę nie pozostawał w bezruchu, lecz nieustannie wznosił się, przechylał i ześlizgiwał po rozkolebanej powierzchni morza. Byli tu powracający z Meringe krajowcy. Postanowił sobie zidentyfikować ich wszystkich, przy czym otrzymywał w odpowiedzi ponure spojrzenia i burknięcia, które z kolei odwzajemniał zuchwałymi napaściami i groźbami. Ponieważ tak go wychowano, więc choć były to dwunożne istoty, przecież na swoich czterech nogach kroczył przed nimi z całą wyższością, zawsze bowiem poruszał się i żył pod opieką wielkiego dwunożnego, strojnego w spodnie boga, Mister Haggina.

Prócz tamtych byli na statku obcy Murzyni, powracający z Pennduffryn i z Zatoki Tysiąca Okrętów. Postanowił poznać ich wszystkich. Kiedyś w przyszłości taka znajomość mogła okazać się potrzebna. Ale Jerry nie myślał o tym. Po prostu posiadł wiedzę o swoim otoczeniu nie bawiąc się w żadne przewidywania ani nie troszcząc o przyszłość.

Zdobywając po swojemu tę wiedzę, wprędce wykrył, że podobnie jak na plantacji chłopcy do posług byli czymś odmiennym od pracujących w polu, tak i na „Arangi" powracający Murzyni różnili się od reszty. Tą resztą była załoga statku. Piętnastu składających się na nią czarnych pozostawało w bliższych niż tamci stosunkach z kapitanem Van Hornem. Najwyraźniej należeli bardziej bezpośrednio do niego i do „Arangi". Pracowali pod jego rozkazami, stawali u koła sterowego, przyciągali liny, windowali zza burty wodę w wiadrach i szorowali szczotkami pokład.

Podobnie jak od Mister Haggina Jerry nauczył się, że winien być bardziej wyrozumiały wobec posługaczy niż wobec pracujących na plantacji, którym zdarzyło się wkroczyć w obręb osady — tak samo i od kapitana Van Horna nauczył się większej tolerancji w stosunku do załogi niż do powracających krajowców. Miał mniej swobody w obcowaniu z załogą niż z tamtymi. Skoro kapitan Van Horn nie życzył sobie napastowania załogi, obowiązkiem Jerry'ego było powstrzymać się od tego. Z drugiej strony jednak nie zapominał nigdy, że jest psem białego boga. Jakkolwiek nie wolno mu było rzucać się na tych właśnie Murzynów, jednakże nie pozwalał im na żadną poufałość. Miał na nich oko. Bywał już świadkiem, jak czarni, których tolerowano zupełnie tak samo jak tych, stali w szeregu i otrzymywali chłostę od Mister Haggina. Ludzie należący do załogi zajmowali w ogólnym porządku rzeczy miejsce pośrednie i należało baczyć, czy aby go się trzymają. Jerry przyznawał im pewne prawa, ale nie przyznawał równości. W najlepszym razie mógł być dla nich wyrozumiały nie zapominając jednak o dystansie.

Dokonał gruntownych oględzin kambuza; był on prymitywny, otwarty od strony pokładu, wystawiony na wiatry, deszcze i burze, z małą kuchenką, nawet nie okrętową, na której dwaj czarni, łatając ją i klinując, jakoś tam pitrasili wśród kłębów dymu strawę dla osiemdziesięciu ludzi przebywających na statku.

Jerry'ego zainteresowały następnie pewne osobliwe poczynania załogi. Mianowicie w reling wkręcano pionowo rurki, mające- służyć jako paliki, i przymocowywano do. nich trzy pasma drutu kolczastego, który obiegał cały statek dokoła, z ledwie piętnastocalową luką na trap. Jerry bez chwili zastanowienia odgadł, że jest to środek ostrożności na wypadek niebezpieczeństwa. Całe jego życie, od momentu doznania pierwszych wrażeń, upływało wśród niebezpieczeństw stale grożących ze strony dzikich. W domu na plantacji Meringe kilku przebywających tam białych zawsze patrzało podejrzliwie na rozlicznych krajowców, którzy dla nich pracowali i byli ich własnością. W pokoju bawialnym, gdzie znajdował się stół, bilard i gramofon, umieszczono stojaki ze strzelbami, a w każdej sypialni, przy każdym łóżku leżały pod ręką pistolety i karabinki. Podobnie Mister Haggin, Derby i Bob, wychodząc z domu między czarnych, zawsze mieli u pasa rewolwery.

Jerry wiedział, czym są owe grzmiące przedmioty — a mianowicie narzędziami zniszczenia i śmierci. Widział, jak niszczyły żywe istoty — puarki, kozły, ptaki i krokodyle. Za pomocą tych rzeczy biali bogowie wolą swoją przemierzali przestrzeń, nie przemierzając jej ciałem i niszczyli żyjące stworzenia. Natomiast on sam, chcąc dobrać się do czegoś, musiał przebyć przestrzeń fizycznie. Był inny niż tamci. Był ograniczony. Wszelkie niemożliwe rzeczy były możliwe dla nie ograniczonych dwunogich białych bogów. W pewnym sensie ta ich zdolność niszczenia na odległość stanowiła przedłużenie kłów i pazurów. Nie zastanawiając się nad tą sprawą, nie uświadamiając jej sobie, przyjmował to tak samo jak wszystko na otaczającym go, tajemniczym świecie.

Raz nawet widział, jak jego Mister Haggin zadaje na odległość śmierć innym grzmiącym sposobem. W jego oczach Haggin ciskał kiedyś z werandy laski eksplodującego dynamitu w wyjącą tłuszczę dzikich napastników, którzy przybyli z Nieznanego w długich, czarnych, rzeźbionych i wysadzanych masą perłową czółnach wojennych o zadartych dziobach, które to czółna pozostawili wyciągnięte na brzeg u progu Meringe.

Jerry stykał się z wieloma środkami ostrożności przedsiębranymi przez białych bogów, toteż kierując się jakimś nieomal nieuchwytnym wyczuciem uznał oczywiście to ogrodzenie z drutu kolczastego za oznakę stałego istnienia niebezpieczeństwa. Klęska i śmierć czyhały tuż-tuż oczekując sposobności, by skoczyć i zdusić życie. Choć Jerry od niedawna znał życie, przecie nauczył się jednego prawa: że musi ono być bardzo żywotne, aby się ostać.

Następną przygodą Jerry'ego, gdy obserwował zakładanie drutu, było spotkanie z Lerumim, powracającym z Meringe krajowcem, którego Biddy tegoż rana na plaży wywróciła do wody razem z całym dobytkiem. Spotkanie to nastąpiło między świetlikiem kajutowym a prawą burtą, przy której Lerumi stał przeglądając się w tanim lusterku i czesał kudłatą czuprynę ręcznie wyrzezanym z drzewa grzebieniem.

Jerry, nie zauważywszy Lerumiego, dreptał właśnie na rufę, gdzie oficer Borckman nadzorował uwiązywanie drutu do palików. Lerumi, zerknąwszy z ukosa, by się upewnić, czy zamierzony przezeń wyczyn nożny będzie osłonięty przed cudzym wzrokiem, wymierzył kopniaka synowi swej czworonożnej nieprzyjaciółki. Bosa stopa trafiła Jerry'ego we wrażliwy koniuszek świeżo przyciętego ogona, i oburzony psiak, w poczuciu popełnionego na nim świętokradztwa, z punktu oszalał.

Kapitan Van Horn, który stał nie opodal rufy obserwując kierunek wiatru wydymającego żagle oraz niezbyt sprawne sterowanie stojącego przy kole krajowca, nie widział psa, gdyż zasłaniał mu go świetlik. Jednakże dostrzegł ruch ramion Lerumiego, zdradzający balansowanie na jednej nodze w chwili, gdy druga zadawała kopniaka. A z tego, co teraz nastąpiło, wywnioskował, co stało się przedtem.

Wrzask, jaki podniósł Jerry, gdy przysiadłszy okręcił się w miejscu, skoczył i ugryzł, był prawdziwym szczenięcym skowytem oburzenia. W powietrzu dosięgło go drugie kopnięcie, rozorał jednak stopę i kostkę Lerumiego, i chociaż poleciał przez nachylony pokład aż do ścieku burtowego, pozostawił jednak na czarnej skórze czerwone ślady szczenięcych, ostrych jak igły zębów. Wciąż wyszczekując swoje oburzenie, począł się wspinać z powrotem na stromą, drewnianą pochyłość.

Lerumi, zerknąwszy powtórnie z ukosa, zauważył, że jest obserwowany, i nie śmiał posunąć się do ostateczności. Pobiegł wzdłuż świetlika, chcąc umknąć na dół zejściem kajutowym, ale ostre zęby Jerry'ego ucapiły go za łydkę. Jerry, atakując na. oślep, zaplątał mu się między nogi. Lerumi potknął się, a jego upadek przyśpieszyło jeszcze nagłe, silniejsze uderzenie wiatru w żagle. Na próżno usiłując ustać na nogach, pochwycił trzy druty kolczaste, umieszczone na zawietrznej burcie.

Wszyscy czarni obecni na pokładzie statku ryknęli śmiechem, a Jerry, widząc, iż przeciwnik jest niezdolny do walki, a mylnie sądząc, że to on sam jest przedmiotem tych drwin, z nie zmniejszoną furią rzucił się na krajowców i w nagłym ataku pokaleczył liczne nogi, które przed nim umykały. Murzyni powskakiwali do zejścia kajutowego i luku na dziobie, uciekli na bukszpryt, wdrapali się na olinowanie i pouczepiali wszędzie niczym potworne ptaszyska. W końcu na pokładzie pozostał tylko Jerry oraz załoga statku; nauczył się już bowiem rozróżniać jednych krajowców od drugich. Kapitan Van Horn z głośnym śmiechem począł go chwalić; przywołał psiaka i na znak radosnego podziwu obsypał go żartobliwymi, męskimi kuksańcami. Następnie zwrócił się do swoich pasażerów i wygłosił taką orację w bêche-de-mer.

— Hej, wy, chłopaki! Ja do was duża mowa. Ten pies moja własność. Jak który skrzywdzić ten pies, ja — daję słowo! — bardzo ogromnie zły na niego. Ja go stłuc na miazgę. Wy uważać na swoje nogi. Ja uważać na swój pies. Rozumieć?

A pasażerowie, wciąż pouczepiani wysoko, ugadując się między sobą piskliwie i łyskając czarnymi oczami, przyjęli prawo białego człowieka. Nawet Lerumi, mocno pokaleczony drutem kolczastym, nie łypał spode łba i nie mamrotał gróźb. Przeciwnie, pomacał ostrożnie palcami zadrapania, co wywołało wybuch śmiechu towarzyszy i ognik w oczach kapitana, po czym powiedział:

— No, no! To ci kawał pies!

Jerry nie był złym psem. Po prostu, tak samo jak Biddy i Terencjusz, był zajadły i nieulękły, które to cechy należały już do jego dziedzictwa. I również wzorem Biddy i Terencju sza lubił napastować czarnych, co z kolei było już sprawą wychowania. Tak go uczono od małego. Czarni byli czarnymi, natomiast biali byli bogami i ci właśnie biali bogowie nauczyli go napastować Murzynów i osadzać ich na owym pośledniejszym miejscu, które im przypadło na świecie. Biały człowiek dzierżył cały świat w swoich rękach. A czarni? Alboż nie widział, jak ich zawsze spychano na to poślednie miejsce? Czyż nie był świadkiem, jak na Meringe biali bogowie przywiązywali ich do palm i batogami siekli im plecy na strzępy? Nic dziwnego, że dobrze urodzony terier irlandzki, czule hołubiony przez białego boga, patrzał na krajowców jego oczyma i postępował z krajowcami tak, aby zasłużyć sobie na pochwałę.

Ten dzień był dla Jerry'ego pełen wrażeń. Wszystko na „Arangi" było nowe i obce, a tyle tam przebywało ludzi, że ustawicznie działy się rzeczy ciekawe. Stoczył ponowną utarczkę z dzikim psem, który podstępnie zaatakował go z boku. Skrzynki z dobytkiem krajowców poustawiano tak nierówno, że między dwiema w najniższej warstwie pozostała niewielka luka. Z niej właśnie wyskoczył dziki pies, gdy Jerry biegł na wołanie kapitana. Wbił ostre, młode zęby w żółtą, aksamitną sierść Jerry'ego i czmychnął z powrotem do kryjówki.

I znów Jerry'ego zdjęło oburzenie. Rozumiał, że można atakować z boku. Nieraz bawili się w ten sposób z Michaelem, była to jednak tylko zabawa. Ale odwrót bez walki, kiedy się ją zaczęło, był obcy naturze i obyczajom Jerry'ego. Ze słusznym gniewem skoczył za wrogiem do dziury. Jednakże dziki pies najlepiej walczył właśnie w ten sposób — zaszyty w kąt. Gdy Jerry wpadł do ciasnej kryjówki, uderzył się łbem o stojącą wyżej skrzynkę i w następnej chwili uczuł na pysku zaciekłe zęby przeciwnika.

Nie mógł dobrać się do dzikiego psa ani rzucić się nań z rozmachem, całym ciężarem. Mógł tylko pełzać, miotać się i przepychać naprzód, a za każdym razem napotykał warczący, uzębiony pysk. Ale i tak dobrałby się w końcu do dzikiego psa, gdyby nie to, że Borckman przechodząc sięgnął do dziury i wywlókł Jerry'ego za tylną nogę. A potem znowu rozległo się wołanie kapitana Van Horna i Jerry posłusznie pobiegł na rufę.

Na pokładzie, w cieniu bezanu, podawano posiłek i Jerry, przysiadłszy między oboma mężczyznami, otrzymał swoją porcję. Doszedł już do wniosku,, że z tych dwóch kapitan jest wyższym bogiem i wydaje liczne rozkazy, których oficer słucha. Oficer z kolei wydawał rozkazy czarnym, natomiast kapitanowi nigdy. Prócz tego Jerry zaczynał lubić Van Horna, więc usadowił się tuż przy nim. Kiedy wetknął nos do jego talerza, otrzymał łagodną naganę. Gdy natomiast zaledwie obwąchał dymiącą filiżankę herbaty oficera, ten trzepnął go po. nosie brudnym paluchem. Nie ofiarował mu też ani kąska.

Kapitan Vąn Horn najpierw podsunął Jerry'emu miseczkę owsianej papki, obficie podlanej skondensowaną śmietanką i osłodzonej czubatą łyżką cukru. Potem od czasu do czasu dawał mu kawałki chleba z masłem i dzwonka smażonej ryby, z których przedtem starannie usuwał drobne ości.

Ukochany Mister Haggin nigdy nie karmił Jerry'ego przy stole, toteż psiak, uradowany tak rozkosznym przeżyciem, po prostu wychodził z siebie. A że był młody, uległ więc swoim zapałom i wkrótce zaczął natrętnie domagać się od kapitana dalszych kąsków ryby i chleba z masłem. Raz nawet szczeknął prosząco. To nasunęło pewien pomysł kapitanowi, który natychmiast zaczął go uczyć „mówić".

Po pięciu minutach Jerry umiał już mówić cicho, odzywać się raz tylko — stłumionym, delikatnym, dźwięcznym szczeknięciem jednosylabowym. Również w ciągu tych pierwszych pięciu minut nauczył się „siadać" w odróżnieniu od „leżenia", a także tego, że winien usiąść, ilekroć się odzywa, mówić nie podskakując i nie zmieniając siedzącej pozycji, a potem czekać, aż mu dadzą kąsek.

Następnie dorzucił trzy wyrazy do swego słownictwa. Odtąd już zawsze „mów" miało dla niego znaczyć, że winien się odezwać, zaś „siadł", że winien usiąść, a nie kłaść się. Trzecim dodatkiem do jego słownika był wyraz: „Kapitan". Słyszał, że w ten sposób nazywa Van Horna oficer. I podobnie jak wiedział, że ktoś, wołając „Michaell", zwracał się do Michaela, a nie do Biddy lub Terencjusza czy do niego samego — tak samo pojął, że Kapitan jest nazwą dwunogiego, białego pana, który władał tym nowym, nawodnym światem.

— To nie jest zwyczajny pies — zakonkłudował Van Horn do oficera. — Za tymi piwnymi oczami tkwi prawie ludzki rozum. Przecież on ma sześć miesięcy! Każdy sześcioletni chłopak byłby cudownym dzieckiem, gdyby w pięć minut nauczył się tego, co on. Gott-fer-dang! Psi mózg musi być podobny do ludzkiego. Bo jeżeli ten psiak postępuje jak człowiek, musi też myśleć jak człowiek.

IV

Schodnia wiodąca do głównej kajuty była stromą drabiną, po której kapitan zniósł Jerry'ego, gdy pies się najadł. Kajuta — długie pomieszczenie zajmujące całą szerokość „Arangi" — sięgała od ładowni rufowej do małej kabiny na dziobie. Za tą kabiną, oddzielony szczelną grodzią, znajdował się forkasztel, w którym sypiała załoga statku. Małą kabinkę dzielili Van Horn i Borckman, a główną kajutę zajmowało sześćdziesięciu kilku powracających krajowców. Siedzieli w kucki i leżeli wszędzie: na podłodze oraz na długich, niskich pryczach, które biegły wzdłuż obu boków kajuty.

Znalazłszy się w małej kabinie, kapitan rzucił na podłogę w kącie koc i bez trudu wyjaśnił Jerry'emu, że to ma być jego posłanie. A Jerry, najedzony i utrudzony tyloma wrażeniami, również bez trudu zapadł natychmiast w sen.

W godzinę później zbudziło go wejście Borckmana. Kiedy Jerry pomerdał krótkim ogonkiem i uśmiechnął się przyjaźnie oczami, oficer łypnął na niego spode łba i mruknął coś chrapliwie a gniewnie. Jerry nie robił mu dalszych awansów i leżał obserwując go spokojnie.

Oficer przyszedł łyknąć coś mocniejszego. Prawdę mówiąc podkradał trunki z zapasów Van Horna. Jerry o tym nie wiedział. Na plantacji często widywał popijających białych ludzi. Ale Borckman pił jakoś inaczej. Jerry uświadomił sobie niejasno, że jest w tym coś ukradkowego. Nie wiedział, na czym polega zło, ale je wyczuł i przeto obserwował podejrzliwie.

Po odejściu oficera Jerry byłby znów zasnął, gdyby nie to, że nie domknięte drzwi rozwarły się nagle z trzaskiem. Otworzywszy oczy, gotów odeprzeć wszelkie wrogie najście Nieznanego, spostrzegł spełzającego po ścianie wielkiego karalucha. Kiedy się podniósł i począł ostrożnie skradać ku niemu, karaluch umknął z cichym szelestem i zniknął w jakiejś szczelinie. Jerry od urodzenia znał karaluchy, ale miał dowiedzieć się paru nowych rzeczy o tej odmianie, która zamieszkiwała na „Arangi".

Dokonawszy pobieżnych oględzin kabiny Jerry powędrował do głównej kajuty. Wszędzie leżeli tu czarni, ale Jerry, uważając to za obowiązek wobec swojego Kapitana, postanowił zidentyfikować wszystkich po kolei. Kiedy ich obwąchiwał, spoglądali na niego spode łba i wydawali stłumione, groźne pomruki. Jeden miał śmiałość zamachnąć się na niego pięścią, ale Jerry, zamiast uciekać, pokazał zęby i zebrał się do skoku. Murzyn czym prędzej opuścił rękę i począł coś mówić uspokajająco, ze skruchą, podczas gdy inni chichotali. Jerry poszedł dalej. Nie było to dlań nowością; zawsze należało spodziewać się razów od krajowców, kiedy biali nie przebywali w pobliżu. I Kapitan, i oficer znajdowali się właśnie na pokładzie, więc Jerry, choć bynajmniej nie zastraszony ostrożniej podjął teraz swoje oględziny.

Jednakże u bezdrzwiowego wejścia do ładowni rufowej zapomniał ze szczętem o wszelkiej ostrożności i rzucił się do wnętrza w pogoni za nową wonią, która doleciała do jego nozdrzy. Ktoś obcy, kogo jeszcze dotąd nie zwietrzył, siedział w tym niskim, ciemnym pomieszczeniu.

Na prymitywnej macie z sitowia, rozpostartej na stosie skrzynek z tytoniem i pięćdziesięciofuntowych puszek mąki, leżała w samej tylko koszuli mała, czarna dziewczynka.

Było w niej coś przyczajonego i lękliwego, czego Jerry nie omieszkał wyczuć, a z dawna już wiedział, że coś jest nie w porządku, kiedy czarny przyczaja się albo skrada. Krzyknęła ze strachu, gdy zaszczekał na alarm i rzucił się na nią. Choć zęby Jerry'ego zadrapały jej obnażoną rękę, nie próbowała go uderzyć. I nie krzyknęła powtórnie. Skuliła się drżąc i nie stawiała oporu. Jerry zacisnąwszy zęby na lichej koszulinie począł nią tarmosić i szarpać warcząc i pomrukując, aby zastraszyć dziewczynkę, oraz naszczekiwać głośno w nadziei, że ściągnie tu Kapitana lub oficera.

Podczas owego szamotania dziewczynka przeważyła skrzynki i puszki, i cały stos runął na podłogę. To sprawiło, że Jerry począł ujadać jeszcze zacieklej, a czarni, którzy zaglądali z kajuty, ryknęli okrutnym śmiechem.

Gdy zjawił się Kapitan, Jerry pomerdał kikutem ogonka i stuliwszy uszy począł jeszcze usilniej szarpać i tarmosić cienką, bawełnianą koszulę dziewczynki. Spodziewał się za to pochwały, ale kiedy Kapitan po prostu kazał mu puścić, usłuchał domyślając się, że to lękliwe, wystraszone stworzenie czymś się widocznie różni od pozostałych i winno być traktowane inaczej.

Dziewczynka była istotnie ogarnięta takim strachem, jaki przetrzymać mogą tylko nieliczne ludzkie istoty. Van Horn. nazywał ją „swoją paczką kłopotów" i pragnął się jej pozbyć, nie unicestwiając jednak „paczki" ostatecznie. Bo właśnie od unicestwienia ocalił dziewczynkę wykupując ją w drodze równej wymiany za tłustego wieprzka.

Otępiała, na nic nie przydatna, zgnębiona i chorowita, nie mająca więcej niż lat dwanaście, dziewczynka owa, która nie budziła zachwytu w młodzieńcach z wioski,.. przeznaczona została przez zawiedzionych rodziców do kotła. Kapitan Van Horn ujrzał ją po raz pierwszy w chwili, gdy była centralną postacią ponurego orszaku nad brzegami rzeki Balebuli.

„Wszystko, tylko nie piękność" — brzmiała ocena kapitana, kiedy zatrzymał ów pochód zmierzający na miejsce pow-wow . Dziewczynka, wyniszczona chorobą, miała skórę zeschniętą i złuszczoną od egzemy zwanej bukua; ze związanymi rękami i nogami wisiała jak wieprzek u tęgiego drąga niesionego na ramionach przez tych, którzy zamierzali ją pożreć. Nazbyt zrezygnowana, aby spodziewać się miłosierdzia, nie wzywała pomocy, choć o straszliwym lęku, jaki nią targał, wymownie świadczyły dziko rozwarte oczy.

W uniwersalnej angielszczyźnie bêche-de-mer wyjaśniono kapitanowi Van Hornowi, że dziewczynka nie cieszy się sympatią współplemieńców, i że właśnie mają pławić ją po szyję w wartkich wodach rzeki Balebuli. Jednakże przedtem zamierzano porozrywać jej stawy i połamać grube kości rąk oraz nóg. Nie był to żaden religijny rytuał ani też sposób przebłagania okrutnych bogów dżungli. Była to sprawa czysto gastronomiczna. Tak przygotowane żywe mięso nabierało delikatności i smaku, a jak podkreślali jej towarzysze, dziewczynka z całą pewnością wymagała podobnego zabiegu. Oświadczono kapitanowi, że dwa dni w wodzie powinny całkowicie wystarczyć. Potem ją się zabije, rozpali ognisko i zaprosi paru znajomych.

Po półgodzinnych targach, w których toku kapitan Van Horn podkreślał bezwartościowość towaru, nabył tłustego świniaka ocenionego na pięć dolarów i wymienił go na dziewczynkę. Ponieważ zapłacił za świniaka w towarach, te zaś obliczone były na sto procent zysku, dziewczynka kosztowała go przeto dwa dolary i pięćdziesiąt centów.

I wtedy zaczęły się kłopoty kapitana Van Horna. Nie mógł się pozbyć dziewczynki. Zbyt dobrze znał krajowców z Malaity, aby im ją przekazać w którymkolwiek punkcie wyspy. Wódz Iszikola z Su'u oferował mu za nią pięć razy po dwadzieścia młodych orzechów kokosowych, a Bau, wódz plemion żyjących w buszu, proponował na plaży w Malu dwa kurczaki. Ale ta druga oferta, której towarzyszył szyderczy śmiech, świadczyła, że stary hultaj drwi sobie z chudości dziewczynki. Ponieważ kapitan Van Horn nie zdołał nawiązać kontaktu z misjonarskim brygiem „Krzyż Zachodu", na którym byłaby bezpieczna od pożarcia, musiał więc trzymać dziewczynkę w ciasnym pomieszczeniu na „Arangi" ufając, że w jakiejś niewiadomej przyszłości uda mu się powierzyć ją misjonarzom.

Jednakże dziewczynka nie była mu wcale wdzięczna, gdyś brakowało jej zdolności rozumienia. Ponieważ została sprzedana za tłustego wieprzka, uważała więc, że jej żałosna rola na tym świecie bynajmniej się nie zmieniła. Przedtem przeznaczono ją na zjedzenie. Tak samo było nadal. Zmienił się tylko ten, kto ją miał zjeść, a niewątpliwie wielki biały pan z „Arangi" zamierzał, to uczynić, gdy tylko ją dostatecznie utuczy. Jego zamysły były od początku przejrzyste, kiedy usiłował ją odkarmić. Ale starała się go przechytrzyć jedząc rozmyślnie tylko tyle, by się utrzymać przy życiu.

Wynik był taki, że ona, która od urodzenia żyła w buszu i nigdy nie tknęła stopą czółna, kołysała się teraz i kolebała bez końca na szerokim oceanie, w nieustającym koszmarze strachu. Rozliczni pasażerowie „Arangi" przepowiadali dziewczynce, co ją czeka, posługując się owym bêche-de--mer, używanym przez czarnych zamieszkałych na tysiącu wysp i mówiących dziesięcioma tysiącami dialektów. „Daję słowo, ty dziewczyna — mówił jeden. — Niedługo wielki biały pan ciebie kai-kai". A drugi: „Wielki biały pan ciebie kai-kai w duży brzuch".

Kai-kai oznaczało w bêche-de-mer: zjeść. Nawet Jerry to wiedział. „Jeść" nie istniało w jego słowniku, natomiast było tam kai-kai, które znaczyło więcej niż „jeść", służyło bowiem zarazem jako rzeczownik i czasownik.

Dziewczynka nie odpowiadała na drwiny krajowców. Właściwie nie odzywała się wcale, nawet do kapitana Van Horna, który w ogóle nie znał jej imienia.

Było późne popołudnie, kiedy Jerry, wykrywszy dziew czynkę w ładowni, znalazł się znów na pokładzie-. Zaledwie Kapitan, który wniósł go tam po stromej drabinie, postawił psiaka na deskach, ten dokonał nowego odkrycia, a mianowicie lądu. Nie dojrzał go, ale zwietrzył. Nos Jerry'ego zadarł się do góry i poczie,ł badać wiatr przynoszący wieści. Jerry odczytywał nozdrzami powietrze, tak jak człowiek czyta gazetę — rozróżniał słony zapach morskiego wybrzeża, wilgotną zgniliznę porosłych mangrowcami bagien, wyczuwalną teraz w chwili odpływu, korzenne aromaty tropikalnej roślinności i wątłą, wątlutką, cierpką woń dymu z ognisk.

Pasat, który zapędził „Arangi" pod ten sterczący w morze cypel Malaity, ucichł teraz, więc statek jął przetaczać się po łagodnych falach pośród skrzypienia szkotów i bloków oraz grzmiącego trzaskania żagli. Jerry zaledwie raczył rzucić pogardliwe, ironiczne spojrzenie grot-żaglowi, który wyprawiał nad nim swoje brewerie. Znał już czczą jałowość jego gróźb, ale miał baczenie na wielokrążki szkotów i obchodził wodzidło dokoła miast przez nie przeskakiwać.

Korzystając z ciszy morskiej kapitan Van Horn postanowił przećwiczyć załogę w posługiwaniu się bronią palną oraz dokonać przeglądu karabinków. Kiedy zdejmował je ze świetlika kajutowego, Jerry nagle przywarował i począł się skradać na sztywnych łapach. Ale dziki pies, który stał o trzy stopy od swego legowiska pod skrzynkami, miał się na baczności. Patrzał i warczał groźnie. Nie było to miłe warczenie. Prawdę mówiąc, było równie złe i dzikie jak całe jego życie. Większość pomniejszych stworzeń bała się tego pomruku, ale nie podziałał on hamująco na Jerry'ego, który podkradał się nadal. Kiedy dziki pies skoczył do swojej dziury pod skrzynkami, Jerry rzucił się za nim i chybił wroga ledwie o parę cali.

Kapitan Van Horn ciskał za burtę kawałki drewna, butelki i puste puszki rozkazując ośmiu ludziom z załogi celować do nich. Jerry podniecony i zachwycony strzelaniną przydawał do huku swoje szczenięce ujadanie. Gdy wystrzelone mosiężne łuski spadały na pokład, powracający krajowcy zbierali je na czworakach uważając, że są to przedmioty nader cenne, i wpychali sobie jeszcze ciepłe gilzy w otwory w muszlach usznych. Otwory te były bardzo rozmaite; najmniejszy z nich mógł pomieścić gilzę naboju, w większych zaś tkwiły gliniane fajki, pałeczki tytoniu, a nawet pudełka zapałek. Niektóre otwory były tak ogromne, że krajowcy nosili w nich wystrugane z drzewa kołki o trzycalowej średnicy.

Kapitan i oficer mieli u pasa pistolety i teraz zaczęli z nich wystrzeliwać magazynek za magazynkiem ku niezmiernemu podziwowi czarnych dla tak cudownej szybkości ognia. Załoga statku strzelała dość słabo, ale Van Horn, jak każdy kapitan z Wysp Salomona, wiedział, iż krajowcy z buszu i z plemion nadbrzeżnych są jeszcze znacznie gorszymi strzelcami i że na celności załogi można polegać — jeżeli sama w krytycznym momencie nie zwróci się przeciwko statkowi.

Borckmanowi od razu zaciął się pistolet i oficer otrzymał od Van Horna naganę za to, że nie utrzymuje go w czystości i nie oliwi dość cienko. Prócz tego usłyszał karcące pytanie, czy dużo wypił i czy na karb tego należy kłaść jego słabsze niż przeciętnie wyniki w strzelaniu. Borckman wyjaśnił, że ma lekką gorączkę, a Van Horn powstrzymał się od wypowiedzenia swych wątpliwości do chwili, gdy w kilka minut później, przysiadłszy w cieniu bezanu. z Jerry'm na ręku, wyznał mu, co o tym myśli.

— Najgorsza z nim bieda to ten sznaps, piesku — wyjaśnił. — Gott-fer-dang! Przez to muszę pełnić wszystkie swoje wachty i jeszcze połowę jego na dodatek. A ten mi powiada, że to gorączka! Nie wierz temu, Jerry. To sznaps, po prostu sz-n-a-p-s, nic więcej. Na trzeźwo dobry z niego marynarz, Jerry. Ale jak się zaleje, po prostu dostaje bzika. Wtedy kręci mu się we łbie, durnieje z kretesem i chrapałby w sztorm, a chodził jak kołowaty ze snu w ciszę morską. Jerry, ty dopiero zaczynasz tuptać po świecie tymi swoimi czterema miękkimi łapami, więc posłuchaj rady kogoś, kto zna się na rzeczy, i nie tykaj sznapsa. Wierz mi, Jerry, mój chłopcze, s rzuchaj ojca: sznapsem niczego nie zwojujesz.

Po czym zostawiwszy na pokładzie Jerry'ego, który znów zaczął podchodzić dzikiego psa, kapitan Van Horn zszedł do małej kabiny i łyknął potężny haust z tej samej flaszki, z której podkradał Borckman.

Podchodzenie dzikiego psa stało się zabawą, przynajmniej dla Jerry'ego, który taką już miał naturę, że w sercu nie nosił złości, a bawił się tym wspaniale. Ponadto dawało mu to rozkoszną świadomość własnej wyższości, gdyż przeciwnik zawsze przed nim uciekał. Jerry był psim panem na pokładzie ,,Arangi". Nie przyszło mu do głowy zastanawiać się, jak jego postępowanie wpływa na dzikiego psa, aczkolwiek trzeba przyznać, że setnie zatruwał mu życie. Jeżeli Jerry nie był na dole, tamten nigdy nie śmiał oddalić się .więcej niż o kilka stóp od swej kryjówki i ustawicznie drżał ze strachu przed owym pulchnym ladaco, który nie lękał się jego warczenia.

Późnym popołudniem Jerry, udzieliwszy jeszcze jednej nauczki dzikiemu psu, podreptał na rufę, gdzie zastał Kapitana, który siedział na pokładzie, oparty o niski reling, i podkurczywszy kolana patrzał w zamyśleniu ku zawietrznej. Jerry obwąchał jego nagą łydkę — nie żeby ją musiał rozpoznawać, ale po prostu dlatego, że mu to sprawiało przyjemność, a także niejako w charakterze przyjaznego pozdrowienia. Ale Van Horn nie zwrócił na, niego uwagi i dalej patrzał na morze. Nie był nawet świadom obecności psiaka. Jerry złożył pysk na kolanie Kapitana i długo, poważnie wpatrywał mu się w twarz. Tym razem Kapitan go zauważył i był tym mile zaskoczony, ale nadal nie dawał nic poznać po sobie. Jerry, popróbował innego sposobu. Kapitan opierał się przedramieniem o kolano, a jego rozchylona dłoń zwisała swobodnie. W tę rozchyloną dłoń Jerry wsunął swój miękki, złotawy pysk aż po oczy i pozostał tak bez ruchu. Gdyby mógł patrzeć, zauważyłby ognik w oczach Kapitana, które oderwały się od morza i spoglądały teraz na niego. Ale Jerry nie mógł tego widzieć. Przesiedział tak nieruchomo jeszcze chwilą, po czym dmuchnął potężnie.

Tego już było za wiele dla Kapitana; parsknął śmiechem tak wesołym i serdecznym, że jedwabiste uszy Jerry'ego stuliły się z zażenowania i tkliwości, jakby błagając, aby mu wolno było kąpać się w słonecznym uśmiechu boga. Ten śmiech Kapitana wprawił też ogonek Jerry'ego w szaleńczy ruch. Rozchylona dłoń zwarła się w mocnym uścisku obejmując fałdy skóry nad szczękami i na łbie Jerry'ego. Potem zaczęła potrząsać nim w przód i w tył tak serdecznie, że chcąc nie chcąc musiał kołysać się za jej ruchem na wszystkich czterech łapach.

Była to dla niego rozkosz. Nie, więcej: była to ekstaza. Bo Jerry wiedział, że nie ma złości ani groźby w tym szorstkim potrząsaniu i że jest to taka sama zabawa, jaką uprawiał z Michaelem. Niekiedy bawił się podobnie z Biddy i czule ją tarmosił. Zdarzało się też, choć bardzo rzadko, że tarmosił go czule i Mister Haggin. Dla Jerry'ego była to mowa pełna nieomylnego znaczenia.

Kiedy potrząsanie stało się bardziej szorstkie, Jerry wydał swe najgroźniejsze warknięcie, które poczęło przybierać na zajadłości, w miarę jak Kapitan potrząsał nim coraz gwałtowniej. Ale i to była tylko igraszka, udawanie, że chce skrzywdzić tego, kogo zbyt lubił, by mu wyrządzić krzywdę. Szarpał się i próbował rozluźnić uścisk, usiłując tak przekręcić szczękę w fałdach skóry, aby móc kłapnąć zębami.

Gdy Kapitan puścił go i szybkim pchnięciem odrzucił od siebie, Jerry zawrócił, warcząc zapamiętale i szczerząc zęby, po to, aby go znów złapano i wytarmoszono. Zabawa trwała dalej przy wzrastającym rozochoceniu psiaka. Raz, szybszy od Kapitana, zdążył chwycić jego dłoń zębami, ale ich nie zwarł. Przymknęły się miłośnie, pozostawiając znaki na skórze, ale nie było to ukąszenie.

Zabawa przybierała na gwałtowności, i Jerry zupełnie się zapamiętał. Ogarnęło go takie podniecenie, że wszystko, co do tej pory było udawaniem, stało się prawdziwe. Toczył teraz walkę, zmagał się z ręką, która chwytała go, potrząsała i odrzucała. W jego warczeniu nie było już pozorowanej drapieżności; stała się ona rzeczywista. Kiedy Van Horn go odpychał, Jerry przyskakiwał z powrotem, szczekając piskliwie, ogarnięty, szczenięcą histerią. Kapitan uświadomił to sobie i nagle zamiast zacisnąć dłoń, wyciągnął ją szeroko otwartą, gestem symbolizującym pokój, tak dawnym, jak ręka ludzka. Jednocześnie wykrzyknął jedno jedyne słowo: „Jerry!" Była w nim stanowcza nagana, rozkaz i zarazem cała troskliwość uczucia.

Jerry zrozumiał i od razu ochłonął. Natychmiast okazał skruchę; wszystek już był łagodną pokorą, uszy położył po sobie, jak gdyby 'błagał o wybaczenie i zapewniał, że jego gorące serce tętni miłością. Ze szczerzącego kły psa, atakującego gwałtownie z rozwartym pyskiem, przemienił się błyskawicznie w kłębek miękkości i jedwabistości, który przypadł do otwartej dłoni i całował ją językiem wysuniętym spomiędzy białych, lśniących zębów na kształt różanego klejnotu. W następnym momencie był już w objęciach Kapitana i tulił pysk do jego policzka, a język znowu wysuwał się szybko z całą siłą przekonywania, jaką posiadać może istota pozbawiona mowy. Była to prawdziwa uczta miłości, jednako miła dla obydwu.

— Gott-fer-dang! — zawołał kapitan Van Horn. — Przecież ty jesteś jednym kłębkiem wrażliwości ze złotym sercem w środku i złotą powłoką z wierzchu. Dalibóg, Jerry, tyś cały z czystego złota; jeszcze nie było na świecie psa ukutego z takiego kruszcu. Masz złote serce, złoty psiaku; bądź dla mnie dobry i kochaj mnie, tak jak ja zawsze będę dobry dla ciebie i będę cię kochał.

I oto kapitan Van Horn, który rządził na „Arangi" boso, w przepasce biodrowej i lichym podkoszulku — który przewoził tam i z powrotem czarnych ludożerców, dzień i noc mając pistolet u pasa i wiedząc, że na jego głowę dybią w dziesiątkach nadmorskich wiosek oraz obronnych gniazd w buszu — którego uważano za najtwardszego szypra na Wyspach Salomona, gdzie tylko ludzie twardzi mogą się ostać i przeto cenią twardość — ten sam kapitan Van Horn zamrugał nagle, czując pod powiekami wilgoć, i przez chwilę nie widział wyraźnie psiaka, który drżał cały z miłości w jego objęciach i scałowywał mu z oczu to słone rozrzewnienie.

V

Szybko zapadająca, podzwrotnikowa noc pochłonęła „Arangi", który na przemian to przetaczał się po falach wśród ciszy morskiej, to znów kolebał się i parł naprzód przez szkwały u wybrzeży kanibalskiej wyspy Malaita. Tak zmienną pogodę spowodowało ucichnięcie południowo-wschodniego pasatu, sprawiając zarazem, że gotowanie na pokładowej kuchence stało się męką, a powracający krajowcy, chociaż nie mogło im przemoknąć nic oprócz skóry, czmychnęli pod pokład.

Pierwszą wachtę od ósmej do dwunastej godziny pełnił oficer; kapitan Van Horn, którego rzęsista ulewa i szkwał spędziły do małej kabiny, zabrał tam z sobą na noc Jerry'ego. Jerry był zmęczony wielorakimi przeżyciami tego najbardziej podniecającego dnia w swoim życiu i zasnął powarkując i wierzgając łapami przez sen, nim jeszcze Kapitan, przykręciwszy lampę naftową, rzucił nań, okiem po raz ostatni i mruknął głośno:

— To ten dziki pies, Jerry. Weź go! Potrząśnij nim, a mocno!

Jerry spał tak twardo, iż kiedy deszcz ustał i obrawszy powietrze z ostatniego tchnienia wiatru sprawił, że kabina zmieniła się w parny, duszny piec — nie spostrzegł, że Kapitan, w podkoszulku i przepasce mokrej od potu, chwytając z trudem oddech wziął pod pachę koc i poduszkę i wyszedł na pokład.

Jerry obudził siVan dopiero wtedy, gdy ogromny trzycalowy karaluch zaczął mu nadgryzać wrażliwą, bezwłosą skórkę między palcami. Ocknąwszy się wierzgnął bolącą łapą i spojrzał na karalucha, który bynajmniej nie uciekł, ale odmaszerował z godnością. Patrzał, jak karaluch połączył się z innymi, paradującymi po podłodze. Nigdy jeszcze nie widział ich na raz tylu ani tak dużych. Były one ogromne i łaziły wszędzie. Długimi szeregami wypełzały ze szpar w ściankach i schodziły na podłogę, aby przyłączyć się do towarzyszy.

To było wręcz nieprzyzwoite — przynajmniej Jerry uważał, że nie podobna tego tolerować. Mister Haggin, Derby i Bob nigdy nie tolerowali karaluchów, a ich zasady Jerry przyjął za swoje.. Karaluch był pod zwrotnikami odwiecznym wrogiem. Jerry skoczył na najbliższego chcąc go przydusić łapami do podłogi. Ale tamten uczynił coś, czego nie zrobił dotąd żaden znany Jerry'emu karaluch. Wzbił się w powietrze silnym, ptasim lotem. I jakby na dany znak rojowisko karaluchów uleciało w górę i jęło trzepotać się i krążyć po kabinie.

Jerry zaatakował uskrzydloną chmarę. Skakał do góry, kłapał zębami na latające robactwo, usiłował zrzucać je łapą na ziemię. Od czasu do czasu udawało mu się dosięgnąć i zniszczyć któregoś; walka ustała dopiero wtedy, gdy karaluchy, jak gdyby na nowy sygnał, zniknęły w licznych szparach, pozostawiając Jerry'ego na placu.

Jego następną; szybką myślą było: „Gdzie jest Kapitan?" Wiedział, że nie ma go w kabinie; wspiąwszy się na tylnych łapach, przeszukał niską koję, a wrażliwy, mały nos drgał mu z zachwytu, kiedy prychając leciutko wietrzył woń świadczącą o niedawnej obecności Kapitana. Ta sama zaś przyczyna, która powodowała, że nos Jerry'ego drgał węsząc, wprawiła w ruch jego krótki ogonek.

Ale gdzie jest Kapitan? Ta myśl była w jego mózgu równie wyrazista i określona jak w mózgu człowieka. I tak samo poprzedzała działanie. Drzwi zostawiono uchylone, więc Jerry wybiegł do sąsiedniej kajuty, gdzie pół setki czarnych wydawało przez sen osobliwe postękiwania, westchnienia i chrapnięcia. Leżeli ciasno jeden przy drugim, zaścielając całą podłogę ł długie prycze, tak że musiał przełazić przez ich gołe nogi. A nie było nigdzie białego boga, który by go ochronił. Wiedział o tym, lecz nie czuł strachu.

Upewniwszy się, że Kapitana nie ma w kajucie, Jerry przygotował się do niebezpiecznej wspinaczki na stromą schodnię, która była właściwie drabiną, i wtedy przypomniał sobie o ładowni. Pobiegł tam i obwąchał śpiącą w bawełnianej koszuli dziewczynkę, która mniemała, że zostanie zjedzona przez Van Horna, jeżeli ten zdoła ją utuczyć.

Wróciwszy do drabiny spojrzał w górę i zaczekał chwilę w nadziei, że a „nuż pokaże się Kapitan, który go wniesie na pokład. Wiedział, że tędy przechodził, a wiedział o tym z dwóch przyczyn. Była to bowiem jedyna droga, którą mógł wyjść, a prócz tego nos mówił Jerry'emu, że Kapitan istotnie tędy przeszedł.

Pierwsza próba wpełznięcia po stopniach zaczęła się dobrze. Dopiero na jednej trzeciej drogi, kiedy „Arangi" przechylił się na fali, a potem wyprostował raptownie, Jerry pośliznął się i spadł. Kilku wyrwanych ze snu krajowców, poczęło go obserwować przygotowując sobie do żucia orzeszki betelu owinięte w zielone liście.

Po dwakroć Jerry, ledwie rozpocząwszy wspinaczkę, osuwał się na. powrót, a dalsi dzicy, zbudzeni przez towarzyszy, popodnosili się i z radością obserwowali jego zmagania. Za czwartym razem udało mu się dotrzeć do połowy drogi, zanim spadł ciężko na bok. Powitały to przyciszone śmiechy i cienkie, świegotliwe głosy, które równie dobrze mogłyby dobywać się z gardeł jakichś ogromnych ptaków. Jerry podniósł się, zjeżył komicznie na karku i warczeniem dał wyraz najwyższej wzgardzie dla tych poślednich dwunożnych istot, które były posłuszne woli wielkich, białoskórych, dwunogich bogów, takich jak Mister Haggin albo Kapitan.

Bynajmniej nie zniechęcony ciężkim upadkiem, Jerry znów popróbował wleźć na drabinę. Skorzystał z chwilowej przerwy w kołysaniu i jego przednie łapy znalazły się już na górnej krawędzi schodni, kiedy przyszła następna wielka fala. Przy trzymał się kurczowo zgiętymi łapami, po czym wypełznął na pokład.

Na śródokręciu przysiadł nie opodal świetlika i począł przypatrywać się ludziom z załogi oraz Lerumiemu. Rozpoznał ich ostrożnie i nagle odszedł sztywno, kiedy Lerumi wydał stłumione, groźne syknięcie. Na rufie, przy kole zastał sterującego krajowca, a przy nim oficera, który pełnił wachtę. W chwili gdy Borckman zagadał do Jerry'ego i pochylił się, żeby go pogłaskać, pies zwietrzył gdzieś niedaleko Kapitana. Pomerdawszy więc pojednawczo ogonem, ruszył pod wiatr i natknął się na Van Borna, który leżąc na wznak spał twardo, zawinięty w koc tak, że wystawała mu tylko głowa.

Jerry przede wszystkim obwąchał go radośnie i z zadowoleniem pomachał ogonem. Ale Kapitan nie obudził się; kiedy zaś nadleciała fala deszczu, drobnego niemal jak mgła, Jerry skulił się i ostrożnie wpełznął pomiędzy głowę a ramię Van Horna. To wreszcie zbudziło kapitana, gdyż cichym, pieszczotliwym głosem wyszeptał: „Jerry", na co psiak odpowiedział dotykając jego policzka zimnym, wilgotnym nosem. Wtedy Kapitan znów zasnął. Ale Jerry nie spał. Uniósł nosem brzeg koca i wśliznął się cały do środka po ramieniu Kapitana. Ten ocknął się i na poły przez sen pomógł mu zwinąć się tam w kłębek. Ale Jerry nie poprzestał na tym. Począł okręcać się w kółko, aż wreszcie wtulił się w zagięcie ręki Kapitana i dopiero wtedy, złożywszy mu łeb na ramieniu, westchnął głęboko z zadowoleniem i zasnął.

Kilkakrotnie budził Van Horna hałas, który czyniła załoga przyciągając szkoty w miarę zmieniania się kierunku wiatru. Za każdym razem Kapitan przypominał sobie szczeniaka i pieszczotliwie przygarniał go ręką do siebie. I za każdym razem Jerry przez sen poruszał się w odpowiedzi i mocniej przytulał do niego.

Pomimo że był psem niepospolitym, Jerry miał ograniczone możliwości i nie mógł odgadnąć, jakie wrażenie wywiera na twardym Kapitanie delikatne, ciepłe dotknięcie jego aksamit nego ciała. Otóż pod wpływem tego dotknięcia Kapitan sięgnął pamięcią wiele lat wstecz, do chwili, gdy trzymał na ręku swą śpiącą córeczkę. Przypomniał to sobie tak żywo, że rozbudził się zupełnie i przeróżne obrazy, poczynając od dzieciństwa malutkiej, jęły palić udręką jego mózg. Żaden biały na Wyspach Salomona nie wiedział, co Van Horn nosi w sobie ma jawie i często we śnie, a właśnie owe obrazy kazały mu uciec na Wyspy w daremnym usiłowaniu wymazania ich z pamięci.

Najpierw we wspomnieniu, pobudzonym przez tulącego się doń miękkiego psiaka, pojawiła mu się dziewczynka z matką w małym mieszkanku w Harlem. Małe było, to prawda, lecz wypełnione przemieniającym je w raj szczęściem ich trojga.

Ujrzał lnianopłowe włosy dziewczynki, które stopniowo upodabniały się do ciemniejszego złota włosów matki, w miarę jak wyrastały w pukle i loki, by wreszcie stać się dwoma grubymi, długimi warkoczami. Zrazu usiłował odegnać owe obrazy, lecz potem zaczął rozpamiętywać je, chcąc tak zaprzątnąć nimi wyobraźnię, by nie dopuścić do siebie tego jednego jedynego, którego nie chciał zobaczyć.

Przypomniał sobie swą pracę — wóz tramwajowego pogotowia technicznego — i swoich podwładnych i zastanowił się, co też porabia Clancey, który był jego prawą ręką. Stanął mu przed oczyma ów długi dzień, kiedy wyrwano go z łóżka o trzeciej nad ranem, żeby wydobyć elektrowóz z potłuczonych okien wystawowych sklepu i ustawić go z powrotem na szynach. Tego dnia harowali do wieczora, usuwając pół tuzina innych uszkodzeń, a kiedy o dziewiątej wrócili do zajezdni, przyszło ponowne wezwanie.

„Chwała Bogu!" — powiedział wtedy Clancey, który mieszkał w sąsiednim domu. Van Horn widział jeszcze jego spoconą twarz, którą ocierał mówiąc te słowa. — „Chwała Bogu, to chyba coś niewielkiego i w naszej dzielnicy — o kilkanaście ulic stąd. Jak tylko się z tym załatwimy, będziemy mogli machnąć się do domu, a chłopaki odprowadzą wóz do warsztatów".

„Trzeba go tylko podlewarować" — odpowiedział wtedy.

„A co tam się stało?" — zapytał Billy Jaffers, inny członek ekipy.

„Kogoś najechali i nie mogą teraz wyciągnąć" — odparł, kiedy wsiadali do wozu technicznego i ruszali z miejsca.

Widział znów wszystkie wydarzenia tej długiej jazdy, razem z zatorem spowodowanym przez wozy strażackie pędzące do jakiegoś pożaru. Przez ten czas on i Clancey podkpiwali z Jaffersa na temat jego randek z różnymi wyimaginowanymi dziewczętami, udaremnionych przez tę dodatkową robotę.

Dotarli do długiej linii zablokowanych tramwajów, ujrzeli tłum, powstrzymującą go policję, dwie karetki pogotowia czekające na swój ładunek oraz młodego policjanta, który pełnił tu służbę, a teraz stał blady, wstrząśnięty i powitał go słowami: „Straszna rzecz, panie. Aż się człowiekowi niedobrze robi. Dwie osoby przejechane. Nie możemy ich wydobyć. Próbowałem. Jedna chyba jeszcze żyła".

Ale Van Horn był człowiekiem krzepkim i dziarskim, przywykłym do takiej roboty. Był już znużony ciężkim dniem, a w perspektywie miał miłe, wesołe mieszkanko, czekające nań po skończonej pracy o kilkanaście ulic dalej. Odpowiedział więc wesoło i ufnie, że ich wyciągnie raz-dwa, po czym pochylił się i wpełznął na czworakach pod tramwaj.

I znowu zobaczył teraz siebie w chwili, kiedy pocisnął guzik latarki elektrycznej i spojrzał. Znów ujrzał bliźniacze, grube warkocze złocistych włosów, nim palec osunął się z guziczka pogrążając go w ciemności. .

„Żyje jeszcze ta jedna?" — pytał wstrząśnięty policjant.

I powtarzał to pytanie, podczas gdy Van Horn pasował się z sobą, aby się zdobyć na zapalenie latarki.

Usłyszał własny głos, gdy odpowiadał: „Za chwilę się przekonam".

I znowu patrzał. Patrzał przez długą minutę.

„Obie nie żyją — odrzekł spokojnie.— Clancey, daj lewar numer trzy i wejdź z drugim pod tamten koniec wozu".

Teraz, na statku, leżał na wznak wpatrując się w samotną, przymgloną gwiazdę, która kołysała się, widoczna poprzez rzednące obłoki. Czuł w gardle dawny ucisk, w ustach i oczach —dawną, chropawą suchość. I wiedział to, czego nie wiedział nikt inny: dlaczego jest tu, na Wyspach Salomona, szyprem tekowego szkunera „Arangi" przewożącego niewolników, dlaczego ryzykuje głową i pije więcej szkockiej whisky, niż to może wyjść komukolwiek na zdrowie.

Od tamtego wieczora nie spojrzał już ciepło na żadną kobietę. U innych białych miał opinię notorycznie nieczułego na wdzięki wszelkich dzierlatek o czarnej czy białej skórze.

Lecz oto stanąwszy oko w oko z najwyższą grozą wspomnień, wkrótce zdołał zasnąć znowu, rozkosznie przy tym świadom bliskości głowy Jerry'ego, złożonej na jego ramieniu. Raz, kiedy Jerry, któremu przyśniła się plaża na Meringe, Mister Haggin, Biddy, Terencjusz i Michael, zaskomlał cichutko, Van Horn ocknął się na tyle, że przygarnął go mocniej do siebie i mruknął groźnie: „Niech tylko któryś czarnuch tknie tego psiaka..."

O północy, kiedy oficer dotknął jego ramienia, Van Horn budząc się, jeszcze nie oprzytomniawszy całkowicie, uczynił szybko, automatycznie dwie rzeczy. Prawą ręką sięgnął do pistoletu spoczywającego na biodrze oraz mruknął: „Jeżeli któryś czarnuch tknie tego psiaka..."

— To chyba przylądek Kopo przed nami — powiedział Borckman, kiedy obaj popatrzeli ku nawietrznej na wznoszący się z morza ląd. — Nie zrobiliśmy więcej niż dziesięć mil i nie ma co spodziewać się stałego wiatru.

— Tam się coś niecoś szykuje — odparł Van Horn spoglądając na poszarpane chmury, które sunęły po przymglonych gwiazdach.

Zaledwie oficer zdążył przynieść sobie z dołu koc i ułożyć się na pokładzie, rzeźwa, silna bryza powiała od lądu i pchnęła „Arangi" po gładkiej wodzie z szybkością dziewięciu węzłów. Jerry przez pewien czas próbował pełnić wachtę razem z Kapitanem, ale wkrótce zwinął się w kłębek i zasnął, jedną połową ciała na deskach, a drugą na bosych stopach Kapitana.

Kiedy Van Horn podniósł go i zawinął w koc, Jerry ocknął się i po chwili usnął znowu. Zaraz jednak obudził się i wyskoczywszy z koca, jął dreptać po pokładzie za przechadzającym się tam i z powrotem Kapitanem. Teraz nastąpiła nowa lekcja; Jerry w pięć minut pojął, iż wolą Kapitana jest, aby pozostał w kocu, że wszystko jest w porządku, a Kapitan będzie spacerował w pobliżu. O czwartej oficer objął wachtę na pokładzie.

— Upłynęliśmy trzydzieści mil —oznajmił mu Van Horn. — Ale teraz znowu wieje zmienny wiatr. Uważaj pan na szkwały przybrzeżne. Lepiej rzucić fały na -pokład, a wachta niech będzie gotowa. Jasne, że będą spali, ale niech chociaż śpią przy fałach i szkotach.

Jerry zbudził się w chwili, gdy Kapitan wsuwał się pod koc. Zupełnie jakby to był od dawna już ustalony zwyczaj, psiak zwinął się w kłębek pomiędzy jego ręką a bokiem, raz prychnął radośnie, pocałował go chłodnym językiem, a kiedy Kapitan pieszczotliwie przytulił się do niego policzkiem, Jerry zapadł w sen.

W pół godziny później — o tyle, o ile Jerry mógł się połapać —doznał wrażenia, że wedle wszelkiego prawdopodobieństwa nastąpił niespodziewany koniec świata. Obudził go Kapitan zrywając się gwałtownym susem, od którego koc poleciał w jedną stronę, a psiak w drugą. Pokład „Arangi" przemienił się niejako w ścianę, po której Jerry zsuwał się pośród huczącej ciemności. Wszystkie lny i wanty dźwięczały i skrzypiały pod wściekłym naporem szkwału.

— Do fałów! Żywo! — usłyszał donośny krzyk Kapitana. Słyszał też cienki brzęk grotaszkotu sunącego przez bloki, podczas gdy Van Horn w ciemnościach luzował śpiesznie szkot, który tylko raz okręcony na maglu przelatywał mu poprzez piekące dłonie.

Podczas gdy te wszystkie odgłosy, wrzaski załogi i krzyki Borckmana. uderzały Jerry'ego w bębenki uszne, zsuwał się on po stromym pokładzie swego nowego, niestałego świata. Ale nie doleciał do relingu, o który mógłby łatwo połamać sobie kruche żebra. Ciepła woda oceanu, chlusnąwszy przez zanurzoną burtę powodzią bladej fosforescencji, osłabiła jego upadek. Kłębowisko luźnych lin oplatało go w chwili, gdy zaczynał płynąć.

Płynął nie po to, aby ocalić życie, ani nie z lęku przed śmiercią. Opanowała go tylko jedna myśl. Gdzie jest Kapitan? Nie żeby chciał go ratować czy przyjść mu z pomocą. Powodowało nim miłujące serce, które każdego zawsze ciągnie do ukochanych. Podobnie jak matka w chwili katastrofy usiłuje dostać się do swego dziecka, jak Grek konając wspomina słodkie Argos, jak żołnierz na polu bitwy umiera z imieniem lubej na ustach — tak Jerry w tym walącym się świecie chciał być przy Kapitanie.

Szkwał ucichł równie nagle jak uderzył. „Arangi" wyprostował się raptownym szarpnięciem, a Jerry wylądował w prawym ścieku burtowym. Podreptał przez poziomy już pokład do Kapitana, który stojąc na szeroko rozkraczonych nogach, ze zwojem grotaszkotu w garści, wykrzykiwał:

— Gott-fer-dang! Wiatr poszedł! Deszczu nie ma!

Poczuł na nagiej łydce zimny nos Jerry'ego, usłyszał jego radosne dmuchnięcie, pochylił się i pogładził psa. Nie widział nic po ciemku, ale serce rozgrzała mu świadomość, że Jerry na pewno merda ogonem.

Liczni wystraszeni krajowcy stłoczyli się na pokładzie, a ich żałosne, piskliwe głosy brzmiały niby senne ćwierkanie ptactwa. Borckman stanął przy Van Hornie i obaj, pełni napięcia i niepokoju, usiłowali przeniknąć wzrokiem otaczającą ich czerń, wsłuchując się usilnie w odgłosy żywiołów wody i powietrza.

— Co się stało z deszczem? — zapytał gderliwie Borckman. — Zawsze najpierw jest wiatr, potem zaś przychodzi deszcz, który go tłumi. A tu deszczu nie ma.

Van Horn wciąż wytężał wzrok, nasłuchiwał i nic nie odpowiadał.

Ich zaniepokojenie wyczuł Jerry, który także był pełen napięcia. Przycisnął chłodny nos do łydki Kapitana, a różany pocałunek języka przyniósł mu słony smak morskiej wody.

Kapitan pochylił się nagle, szybko i trochę szorstko zawinął go w koc i złożył między dwoma workami yamów, uwiązanymi za bezan-masztem. Po namyśle okręcił jeszcze koc kawałkiem powroza, tak że Jerry znalazł się jakby zawiązany w worku. Ledwie to się stało, przeleciał nad nimi bom, przednie żagle strzeliły wypełniając się raptownie, a wielki grotżagiel, wskutek poluzowania szkotu przez Van Horna, napiął takelunek z trzaskiem, od którego cały statek zatrząsł się i przechylił gwałtownie. To drugie uderzenie przyszło z przeciwnej strony i było potężniejsze niż pierwsze.

Jerry usłyszał głos Kapitana wołającego do oficera:

— Do fałów! Luzować liny! Ja pilnuję takelunku!

A potem do kogoś z załogi:

— Batto! Ty luzować szybko lina bezan! Ranga ! Ty puścić szkot bezan!

Tu Van Horna zwaliła z nóg lawina krajowców, którzy stłoczyli się na pokładzie podczas pierwszego szkwału. Kotłująca się masa ludzka, której sam był cząstką, stoczyła się na zanurzone w wodzie druty kolczaste nadburcia. Jerry był tak dobrze ulokowany w swoim kąciku, że nie wypadł stamtąd. Gdy jednak usłyszał, że komendy Kapitana zamilkły, a w parę minut potem rozległy się jego przekleństwa przy drucie kolczastym, począł ujadać przenikliwie i szarpać wściekle koc, aby się zeń uwolnić. Coś się stało Kapitanowi. To jedno wiedział. Wiedział tylko tyle, bo nie myślał o sobie w tym chaosie walącego się świata.

Umilkł jednakże, aby nadstawić ucha na nowy odgłos — grzmiący łopot żagli, któremu towarzyszyły wrzaski i krzyki. Wyczuł — i wyczuł błędnie — iż jest to zapowiedź czegoś niedobrego, nie wiedział bowiem, że to grot-żagiel zjeżdża na dół, gdyż Kapitan przeciął nożem jego liny.

Piekielną wrzawę pomnażał jeszcze Jerry ujadaniem, gdy wtem poczuł czyjąś rękę macającą wewnątrz koca. Znieruchomiał i pociągnął nosem. Nie, to nie był Kapitan. Powąchał raz jeszcze i poznał Lerumiego, Murzyna, którego Biddy przewróciła na plaży poprzedniego ranka i który później kopnął Jerry'ego w czubek ogonka, a nie dalej jak tydzień temu cisnął kamieniem w Terencjusza.

Powróz był rozwiązany, a ręka Murzyna szukała Jerry'ego wewnątrz koca. Warknął, jak umiał najgroźniej. To było świętokradztwo. On, pies białego człowieka, był tabu dla wszystkich czarnych. Wcześnie nauczył się prawa, że żadnemu Murzynowi nie wolno tknąć psa białego boga. A tu Lerumi, który był uosobieniem zła,ośmielał się go dotykać w momencie, gdy walił się otaczający ich świat.

Kiedy palce dotknęły Jerry'ego, ten zwarł na nich szczęki. A potem druga ręka czarnego spadła nań z taką siłą, że zaciśnięte zęby rozorały skórę i ciało na palcach, kiedy Lerumi je wyrywał.

Wściekając się jak szatanek, Jerry uczuł, że go podnoszą za kark i na wpół uduszony wyleciał w powietrze. Lecąc nie przestał szaleć z furii. Spadł w morze i zniknął pod powierzchnią wchłaniając w płuca łyk słonej wody, po czym wychynął dławiąc się, ale płynąc dalej. Pływanie było jedną z rzeczy, o których nie potrzebował myśleć. Nigdy nie musiał uczyć się pływać, podobnie jak nie musiał uczyć się oddychać. Prawdę mówiąc, uczył się chodzić, natomiast pływanie było dla niego czymś zupełnie naturalnym.

Wicher wył dokoła. Lotne piany, gnane podmuchami wiatru, wciskały się Jerryemu w pysk i nozdrza, biły w oczy, oślepiały i piekły. Walcząc o oddech, Jerry, nie obeznany z morzem, podniósł nos wysoko w powietrze, aby go wydźwignąć ponad dławiącą kipiel. Wynik był taki, że utraciwszy pozycję poziomą, nie mógł utrzymać się na powierzchni przebierając łapami i opadł prostopadle w dół. Wypłynął znowu dławiąc się słoną wodą, która wlewała mu się do tchawicy. Tym razem, nie wyrozumowawszy sobie tego, a tylko idąc po linii najmniejszego oporu, która dlań była linią największej wygody, wyciągnął się w morzu na płask i płynął dalej w tej pozycji.

Kiedy szkwał zaczął przycichać, doleciał z mroku do Jerry'ego łopot na wpół opuszczonego grot-żagla, piskliwe głosy załogi, przekleństwa Borckmana i górujący nad tym wszystkim głos Kapitana, który krzyczał:

— Trzymać żagiel, chłopaki ! Nie puszczać ! Ściągać mocno! Grotaszkot o dwa bloki ! Dalej go, cholera na was!

Koniec wersji demonstracyjnej.

VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXI

Piękny, trzymasztowy szkuner „Ariel", płynący z San Francisco w rejs dookoła świata, był w drodze już od roku, gdy Jerry wstąpił na jego pokład. Jako świat, świat białych bogów, nie mógł się z niczym równać w oczach Jerry'ego. Nie był mały, jak „Arangi", ani też zatłoczony ciżbą Murzynów od dziobu do rufy, na pokładzie i pod nim. Jedynym czarnym, jakiego Jerry tu znalazł, był Johnny; cały przestronny statek zapełniali głównie biali bogowie.

Napotykał ich wszędzie: stali u koła sterowego i na dziobie, polerowali mosiężne okucia, wspinali się na olinowanie, po sześciu na raz pracowali przy takelunku. Istniały jednak między nimi pewne różnice. Byli tam bogowie i bogowie, i Jerry wkrótce pojął, że w hierarchii nieba białych bogów z „Ariela" ci, którzy pełnią funkcje żeglarskie i pracują na statku, znajdują się znacznie niżej od kapitana i jego dwóch biało-złotych oficerów. Oni zaś z kolei zajmowali miejsce niższe niż Harley Kennan i Villa Kennan; Jerry bowiem szybko zrozumiał, że rozkazuje im Harley. Niemniej istniała pewna rzecz, o której się nie dowiedział i nie miał nigdy dowiedzieć — a mianowicie, kto był najwyższym bogiem na „Arielu". Aczkolwiek nie próbował tego zgłębić, nie będąc zdolnym do sięgania myślą tak daleko, przecie nie zorientował się nigdy, czy to Harley Kennan wydaje rozkazy Villi, czy też na odwrót. Nie trapiąc się tym problemem uznał, że ich panowanie nad owym światem jest władzą dualistyczną. Jedno nie stało nad drugim. Wedle wszelkich pozorów rządzili na równej stopie, podczas gdy wszyscy inni chylili przed nimi czoła.

To nieprawda, że karmieniem psa zdobywa się jego serce. Harley czy Villa ani razu nie karmili Jerry'ego, a przecież do nich postanowił należeć, ich kochać i im służyć, nie zaś japońskiemu stewardowi, który regularnie go żywił. Bo Jerry, jak zresztą każdy pies, potrafił odróżniać zwykłego bezpośredniego dawcę pokarmu od źródła wyżywienia. To znaczy podświadomie rozumiał, że źródłem wyżywienia nie tylko jego samego, ale wszystkich, którzy znajdowali się na pokładzie statku, są ów mężczyzna i kobieta. To oni żywili wszystkich i wszystkimi rządzili. Kapitan Winters mógł wprawdzie wydawać rozkazy marynarzom, ale sam przyj mował je od Harleya Kennana, Jerry wiedział o tym ponad wszelką wątpliwość i bez wahania dostosowywał do tego swoje postępowanie, aczkolwiek nigdy nie postała mu w głowie owa myśl jako element świadomej wiedzy.

I tak jak przywykł przez całe życie — jak było z Mister Hagginem, Kapitanem, a nawet Basztim i głównym czarownikiem z Somo — Jerry związał się z najwyższymi bogami i dzięki temu cieszył się szacunkiem pomniejszych. Podobnie jak Kapitan na „Arangi" i Baszti w Somo ustanawiali rozmaite tabu, tak mężczyzna i kobieta na „Arielu" chronili Jerry'ego. Otrzymywał jedzenie tylko i wyłącznie od Sano, stewarda-Japończyka. Od żadnego marynarza z osady szalupy czy motorówki nie wolno mu było przyjąć kawałka suchara bądź zaproszenia na spacer po wybrzeżu, i żaden mu tego nie proponował. Nikomu też nie było wolno spoufalać się tak dalece, ,by baraszkować z nim lub bawić się na pokładzie czy nawet przywoływać go gwizdnięciem.

Ponieważ z natury był „psem jednego pana", więc odpowiadało mu to najzupełniej. Istniały tu oczywiście pewne gradacje, ale nikt nie wyczuwał ich subtelniej i wyraźniej od samego Jerry'ego. A więc na przykład obaj oficerowie mogli witać go słowem „Hello!", albo: „Jak się masz?" czy nawet pogłaskać go krótko, przyjaźnie po głowie. Natomiast z kapitanem Wintersem dopuszczalna była większa poufałość. Kapitan Winters mógł drapać go za uszami, brać za łapę, skrobać po grzbiecie, a nawet szorstko chwytać za pysk. Ale kapitan Winters natychmiast ustępował pola, ilekroć na pokładzie zjawił się tamten jedyny mężczyzna lub ta jedyna kobieta.

Na różne poufałości, rozkoszne, swawolne poufałości z owym mężczyzną i kobietą mógł sobie pozwalać tylko i wyłącznie Jerry, a z drugiej strony sam na nie pozwalał jedynie tym dwojgu. Wszelkie niepoczciwości, jakie Villi Kennan podobało się z nim wyprawiać, przyjmował z żarliwą ochotą — na przykład wywracanie mu uszu na drugą stronę wraz z jednoczesnym sadzaniem go na tylnych łapach, tak że przebierał w powietrzu przednimi, usiłując utrzymać równowagę, albo też łobuzerskie dmuchanie w pysk i nozdrza. Równie złośliwa była sztuczka stosowana przez Harleya Kennana, który zdybawszy go drzemiącego na brzeżku sukni Villi, łechtał mu włosy między palcami, skutkiem czego Jerry mimowolnie zaczynał wierzgać przez sen, póki nie zbudził się przy akompaniamencie chichotów i wybuchów śmiechu.

Wieczorem zaś, na pokładzie, kiedy Villa zaczynała przebierać pod kocem palcami stóp, pozorując łażenie jakiegoś dziwnego, pełzającego stworu, Jerry ośmielał się udawać, że wyprowadzono go w pole, i bez mała rozwalał jej łóżko wściekłym atakiem na to coś, co jak dobrze wiedział, było jedynie jej palcami. Wśród huraganów śmiechu, zmieszanych z okrzykami na wpół prawdziwego lęku, gdy Jerry już, już chwytał zębami jej palce, Villa zawsze kończyła zabawę porywając go w objęcia i śmiejąc się do syta wprost w jego uszy stulone z uciechy i miłości. Któż inny ze wszystkich przebywających na „Arielu" odważyłby się na podobne brewerie z łóżkiem polowym bogini? Nigdy nie przyszło Jerry'emu do głowy, by zadać sobie takie pytanie, lecz mimo to był w pełni świadom, jak szczególnymi cieszył się łaskami.

Na inną igraszkę wpadł zupełnym przypadkiem. Wysunąwszy kiedyś miłośnie pysk, uderzył Villę niechcący w twarz swym twardym nosem tak silnie, że aż odskoczyła z okrzykiem. Kiedy innym razem całkiem niewinnie powtórzył to samo, uświadomił sobie skutek i potem, ilekroć zaczynała w zabawie przekomarzać się z nim zbyt obcesowo i swawolnie, trącał ją pyskiem w twarz zmuszając Villę do odrzucenia w tył głowy. Po pewnym czasie, nauczywszy się, że jeśli będzie wciąż to powtarzał, Villa rozładuje sytuację chwytając go w objęcia i szepcząc coś pieszczotliwie do ucha — wziął sobie za zasadę powtarzać tę sztuczkę, dopóki nie osiągnął rozkosznej kapitulacji i radosnego punktu kulminacyjnego.

Nigdy w owej zabawie nie uraził nawet przypadkiem bro dy czy policzka Villł tak dotkliwie, jak swój własny, wrażliwy nos, ale i w tym bólu znajdował więcej uciechy niż przykrości. Wszystko to było zabawą, a na dodatek zabawą pełną miłości. A taki ból był jeszcze czymś więcej niż zabawą. Taki ból był rozkoszą serca.

Wszystkie psy czczą jakiegoś boga. Jerry, szczęśliwszy od innych, pozyskał sobie dwoje bogów, którzy choć wiele rozkazywali, kochali więcej jeszcze. Jakkolwiek jego nos mógł czasem boleśnie trącić w policzek umiłowaną boginię, Jerry prędzej dałby sobie utoczyć krwi z kochającego serca, niż by jej zrobił prawdziwą krzywdę. Żył nie dla- pokarmu, schronienia czy wygodnego miejsca w otaczającym go, mrocznym świecie. Żył miłością. I równie chętnie, jak żył dla tej miłości, byłby też dla niej umarł.

Na Somo jego wspomnienia o Kapitanie i Mister Hagginie bynajmniej nie zblakły szybko. Życie w wiosce ludożerców nie mogło go zadowolić. Za mało tam było miłości. A tylko miłość może zatrzeć wspomnienie innej miłości czy raczej żal za utraconą miłością. Natomiast na pokładzie „Ariela" nastąpiło to prędko. Jerry nie zapomniał Kapitana i Mister Haggina. Ale w chwilach, gdy ich wspominał, doznawana przy tym tęsknota była mniej dojmująca i bolesna. Między owymi chwilami następowały coraz dłuższe przerwy, a Kapitan i Mister Haggin już nie tak często przyoblekali realny kształt w jego snach; albowiem Jerry, jak wszystkie psy, śnił często i bardzo a id="filepos381597">ywo.

XXII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIII

Jednej rzeczy nauczył się Jerry od razu na „Arielu": a mianowicie, że napastowanie Murzynów nie jest dozwolone. Gorąco pragnąc przypodobać się i przysłużyć swym nowym bogom, skorzystał z pierwszej okazji, by rzucić się na krajowców, którzy przybyli czółnem na statek. Natychmiastowe napomnienie przez Villę i rozkaz Harleya sprawiły, że przystanął zdumiony. W przeświadczeniu, że się pomylił, począł znowu tarmosić czarnego, na którego napadł. Tym razem głos Harleya zabrzmiał stanowczo, a Jerry przybiegł do niego, błagając o przebaczenie merdaniem ogona i skręcaniem całego ciała i ucałował różaną wstążką języka wybaczającą dłoń, którą go Harley pogładził.

Potem zawołała go Villa. Ująwszy Jerry'ego z obu stron za pysk, przyciągnęła go blisko, oczy w oczy, nos w nos, i zaczęła mu poważnie objaśniać, jakim grzechem jest napastowanie Murzynów. Mówiła mu, że przecież nie jest pospolitym dzikim psem, lecz dobrze urodzonym dżentelmenem irlandzkim, i że żaden pies-dżentelmen nie robi takich rzeczy, jak atakowanie nikomu nie wadzących czarnych ludzi. Słuchał tego patrząc na nią poważnymi, skupionymi oczami i wprawdzie rozumiał niewiele, ale pojmował wszystko. „Niegrzeczny" — było w języku „Ariela" słowem, którego już się nauczył, a Villa użyła go teraz parokrotnie. Dla Jerry'ego „niegrzeczny" znaczyło: „nie wolno" i wyrażało jakieś tabu.

Ponieważ taki był ich obyczaj i taka wola, mógł przeto zadać sobie pytanie: „kimże jestem, aby nie słuchać ich nakazów czy też podawać je w wątpliwość?" Jeżeli nie wolno napastować Murzynów, nie będzie ich napastował, pomimo faktu, że niegdyś zachęcał go do tego Kapitan. Jerry nie w takich słowach rozważał tę sprawę, ale na swój sposób doszedł do tego wniosku.

Dla niego miłość do bogów oznaczała służbę. Miło mu było przypodobać im się usługami, a w jego wypadku kamieniem węgielnym służby było posłuszeństwo. Mimo to przez pewien czas bardzo ciężko mu przychodziło powstrzymać się od warczenia i kłapania zębami, kiedy po białym pokładzie „Ariela" stąpały tuż koło niego łydki obcych i zuchwałych czarnuchów.

Ale mogło się różnie zdarzyć, o czym miał się przekonać, kiedy Villa Kennan zapragnęła kąpieli, prawdziwej kąpieli w słodkiej, deszczowej, bieżącej wodzie, i kiedy Johnny, czarny pilot z Tulagi, popełnił omyłkę. Na mapie zaznaczona była zaledwie mila rzeki Suli, w miejscu, gdzie wpadała ona do morza. Przyczyną, iż zaznaczono tam tylko milę, był fakt, że żaden biały człowiek nie zbadał dalej tej rzeki. Kiedy Vilła zaproponowała kąpiel, mąż jej zasięgnął rady Johnny'ego. A Johnny pokiwał głową.

— Nikt nie być w to miejsce — oświadczył. — Nikt was tam nie zaczepić. Ludzie z busz być daleko za bardzo.

Toteż szalupa popłynęła do lądu i podczas gdy jej osada rozłożyła się w cieniu nadbrzeżnych palm kokosowych, Villa, Harley i Jerry podeszli ćwierć mili w górę rzeki, do pierwszego dogodnego jeziorka.

— Nigdy nie można być zanadto ostrożnym — powiedział Harley wyjmując z kabury rewolwer i kładąc go na ubraniu, które przedtem złożył na brzegu. — Zawsze nas może zaskoczyć jakaś zabłąkana banda dzikusów.

Villa weszła po kolana do wody, popatrzyła na wysokie, cieniste sklepienie dżungli, przez które tylko z rzadka przenikały promienie słońca, i wzdrygnęła się.

— Doskonała sceneria dla ciemnych sprawek — uśmiechnęła się, po czym obryzgała chłodną wodą męża, który znurkował ku niej.

Jerry przez pewien czas siedział przy ich ubraniach i obserwował te igraszki. Później przyciągnął jego uwagę przelotny cień ogromnego motyla, a wkrótce potem już węszył w dżungli na tropie szczura leśnego. Nie był to zbyt świeży trop. Wiedział o tym doskonale, ale gdzieś głęboko czaiły się w nim dawne instynkty — instynkt łowów, grabieży, ścigania żywych stworzeń, krótko mówiąc, chęć zabawy w zdobywanie mięsa, jakkolwiek od wieków zdobywał je dla niego i jego plemienia człowiek.

Tak więc wykorzystując właściwości, które nie były już do niczego potrzebne, ale żyły w nim i głośno domagały się zastosowania, podążył za starym śladem szczura leśnego, pełzając bezgłośnie z całą wytrawnością łowcy mięsa i biegle odczytując trop. Trop ów skrzyżował się z tropem świeżym, bardzo świeżym, najświeższym. Jak gdyby miał linkę uwiązaną do 'głowy, Jerry szarpnął łbem gwałtownie w bok, pod kątem prostym do ciała. W nozdrzach poczuł niewątpliwą woń czarnego człowieka. Co więcej, był to człowiek obcy, gdyż Jerry nie rozpoznał w owej woni żadnej z tych, które miał posegregowane w przegródkach swego mózgu.

Podążając za nowym tropem, zapomniał o zwietrzałym szczurze. Pchały go naprzód ciekawość i chęć zabawy. Nie przyszło mu na myśl niepokoić się o Villę i Harleya — nawet wtedy, gdy dotarł do miejsca, gdzie czarny, najwyraźniej zaskoczony ich głosami, przystanął, by się namyślić, i przez to pozostawił nader silną woń. Od tego punktu trop zbaczał w kierunku jeziorka. Jerry pobiegł dalej, w nerwowym podnieceniu i napięciu, ale nadal bez niepokoju, wciąż zabawiając się w tropienie.

Od jeziorka dolatywały chwilami okrzyki i śmiechy, a za każdym razem Jerry słysząc je czuł mały, radosny dreszczyk. Gdyby go zapytano i gdyby potrafił wyrazić w kategoriach myślowych swoje odczucia, powiedziałby, że najsłodszym dźwiękiem na świecie jest każdy głos wydawany przez Villę Kennan, po nim zaś każdy głos wydany przez Harleya. Zawsze podniecały go owe głosy, przypominały, że kocha tych dwoje i że jest przez nich kochany.

Podejrzenia Jerry'ego obudziły się w chwili, gdy po raz pierwszy ujrzał obcego krajowca w pobliżu jeziorka. Nie zachowywał się on tak, jak powinien się zachowywać zwykły Murzyn, nie żywiący żadnych złych zamiarów. Przeciwnie, postępował ze wszech miar jak człowiek, który knuje coś niedobrego. Przypadł do ziemi i zerkał ponad wielkim korzeniem drzewa. Jerry najeżył się i przycupnął obserwując go bacznie.

Raz czarny zaczął już podnosić karabin do ramienia, lecz w tejże chwili, pośród głośnego pluskania i śmiechu, nieświadome niczego ofiary usunęły się snadź z jego pola widzenia. Dziki miał nie jakiegoś staroświeckiego snidera, lecz nowoczesny, repetowany winchester, i najwyraźniej przywykł strzelać z ramienia, a nie z biodra, jak większość Malaitańczyków.

Snadź niezadowolony ze swego stanowiska za drzewem, opuścił karabin do boku i podczołgał się bliżej ku jeziorku. Jerry rozpłaszczył się na ziemi i popełznął za nim. Skradał się tak płasko, że głowa, wyciągnięta poziomo, znajdowała się znacznie niżej od łopatek, dziwacznie przygarbionych i stanowiących w tej chwili najwyżej wzniesioną część jego ciała. Ilekroć czarny się zatrzymywał, Jerry zastygał w bezruchu. Gdy tamten pełznął dalej, pełznął i on, tyle że szybciej, zmniejszając dzielącą ich odległość. A przez cały czas sierść na jego karku i barkach wciąż się jeżyła nowymi falami drapieżności i gniewu. Nie był to już ów pozłocisty psiak o uszach stulonych, co śmiał się w objęciach bogini, ani też Śpiewający Głuptasek, który pośród gęstwiny jej włosów zawodził pieśń o dawnych wspomnieniach — ale czworonożna, wojownicza istota, zabijaka zbrojny w kły, gotów nimi rozdzierać i niszczyć.

Jerry zamierzał zaatakować, gdy tylko znajdzie się dostatecznie blisko. Nie był pomny owego tabu z „Ariela", które zakazywało napastowania Murzynów. W tej chwili nie istniało ono w jego świadomości. Wiedział jedynie, że coś złego grozi mężczyźnie i kobiecie i że knuje to ów czarny.

Znalazł się tak blisko swojej ofiary, że kiedy dziki znowu przykucnął gotując się do strzału, Jerry uznadzi, że może już skoczyć. Karabin podnosił się do ramienia, gdy Jerry rzucił się naprzód. Choć skoczył błyskawicznie, nie uczynił żadnego hałasu i jego ofiara połapała się dopiero wtedy, gdy Jerry całym ciałem grzmotnął ją niczym pocisk prosto między łopatki. W tym samym momencie kły psa wbiły się dzikiemu w kark, jednakże zbyt blisko jego nasady przy twardych mięśniach barkowych, by mogły przeniknąć do stosu pacierzowego.

W pierwszym odruchu przerażenia palce czarnego zacisnęły się na spuście, a z gardła wydarł mu się nieludzki ryk. Runął na twarz i począł zmagać się z Jerry'm, który rozorał mu policzek i kość policzkową oraz rozerwał ucho, jako że terier irlandzki ma zwyczaj gryźć szybko raz po raz, a nie zwierać zęby jak buldog.

Kiedy Harley Kennan, nagi jak Adam i z rewolwerem w garści, przybiegł na miejsce, zastał psa i człowieka sczepionych z sobą w walce i rwących leśną darń. Czarny, z twarzą zbroczoną, dusił oburącz Jerry'ego, a Jerry prychając, dławiąc się i warcząc drapał go co sił pazurami tylnych łap. Nie były to już pazurki szczeniaka, ale tęgie pazury dorosłego psa, wzmocnione przez twarde mięśnie. Haratały od góry do dołu nagą pierś i brzuch, aż cały człowiek zaczął spływać krwią.

Walczący byli zwarci w tak ciasnym uścisku, że Harley Kennan nie miał odwagi ryzykować strzału. Podbiegł więc blisko i kolbą rewolweru trzasnął Murzyna w głowę. Uwolniony z rozwierających się rąk ogłuszonego dzikusa, Jerry błyskawicznie skoczył mu do odsłoniętego gardła i tylko ręka Harleya, która spoczęła na szyi psa, i ostry rozkaz sprawiły, że puścił czarnego. Dygotał z wściekłości i wciąż jeszcze warczał zaciekle, aczkolwiek od czasu do czasu milknął na chwilę, by zerknąć w górę, stulić uszy i pomerdać ogonem, ilekroć Harley .mówił: „Dobry piesi"

Wiedział, iż „dobry pies" oznacza pochwałę, a z faktu powtarzania tych słów przez Harleya wywnioskował ponad wszelką wątpliwość, że mu się przysłużył i to przysłużył dobrze.

— Wiesz, że ten łajdak chciał nas podejść? — zawołał Harley do Villi, która zjawiła się wpół ubrana, jeszcze naciągając suknię. — Już był o niecałe pięćdziesiąt stóp i nie mógłby spudłować. Tylko spójrz na ten winchester. To nie żadna staroświecka, gładka lufa. Człowiek mający taką broń na pewno umie się nią posługiwać.

— Ale czemu tego nie zrobił? Mąż pokazał jej Jerry'ego.

W oczach Villi zabłysło zrozumienie.

— Jak to, więc on... — zaczęła.

Kiwnął głową. — Właśnie. Śpiewający Głuptasek go nakrył. — Pochylił się, odwrócił na twarz leżącego człowieka i pokazał poszarpany kark. — Tu się z początku do niego dobrał; czarny musiał już mieć palec na cynglu i mierzył w nas, a prawdopodobnie najpierw we mnie, kiedy Głuptasek pokrzyżował mu plany.

Villa słuchała tylko jednym uchem, chwyciła bowiem Jerry'ego w objęcia i powtarzała: „Najdroższy piesek!" uciszając jego warczenie i przygładzając jeszcze zjeżoną sierść.

Ale Jerry zawarczał znowu i zebrał się do skoku, kiedy czarny poruszył się niespokojnie i usiadł otumaniony. Harley wyciągnął mu zza pasa nóż.

— Jak ty nazywać? — zapytał.

Ale Murzyn patrzał tylko na Jerry'ego i wytrzeszczał oczy ze zdumienia, aż wreszcie zdołał odtworzyć sobie sytuację, w miarę jak mu się rozjaśniało w głowie, i wtedy pojął, że pomieszało mu szyki to małe, krzepkie zwierzę.

— Daję słowo — wyszczerzył zęby do Harleya. — Ten pies mnóstwo na mnie napaść.

Pomacał rany na karku i twarzy i jednocześnie uświadomił sobie, że biały zabrał mu karabin.

— Ty dać mój strzelba — powiedział bezczelnie.

— Ja tobie dać w łeb — brzmiała odpowiedź Harleya.

— Mnie się nie zdaje, żeby to był prawdziwy Malaitańczyk — zwrócił się Harley do Villi. — Po pierwsze skądby wziął taki karabin? A poza tym pomyśl tylko, co to za czelność. Musiał przecież widzieć, jak rzucaliśmy kotwicę, a pewnie także wiedział, że szalupa stoi przy brzegu. Mimo to chciał nam uciąć głowy i drapnąć z nimi w busz...

— Jak ty nazywać? — powtórzył pytanie.

Dowiedział się jednak dopiero wtedy, gdy z plaży przybiegł zdyszany Johnny z osadą szalupy. Johnny'emu zabłysły oczy, kiedy ujrzał jeńca. Zwrócił się do Kennana z Wyraźnym podnieceniem.

— Pan mi dać ten człowiek — poprosił. — Pan mi dać ten człowiek, dobrze?

— Dlaczego ty go chcieć?

Johnny przez dłuższy czas wzdragał się z odpowiedzią, a udzielił jej dopiero wówczas, gdy Kennan oświadczył, że nie stało się nic złego i że ma zamiar puścić dzikiego wolno. Słysząc to Johnny zaprotestował gwałtownie.

— Jak pan zawieźć ten człowiek do dom rządowy w Tulagi, dom rządowy dać dwadzieścia funtów. On zły człowiek mnóstwo za bardzo. On nazywać Makawao. Zły człowiek za bardzo. On człowiek z Queensland...

— Jak to z Queenslandu? — przerwał Kennan. — On tam mieszkać?

Johnny kiwnął głową.

— On najpierw mieszkać na Malaita. Bardzo za bardzo dawno, on popłynąć na szkuner pracować w Queensland.

— To jest taki, który wrócił z Queenslandu — przetłumaczył Harley Villi. — Bo wiesz, kiedy Australia zrobiła się „biała", plantacje w Queenslandzie musiały odesłać wszystkich czarnych. Ten Makawao jest widocznie jednym z nich, a musiał porządnie nabroić, jeżeli to prawda, co gada Johnny, że wyznaczono za niego dwadzieścia funtów nagrody. To duża suma jak na Murzyna.

Johnny dalej ciągnął swoje wyjaśnienia, z których po przetłumaczeniu na zwykłą, normalną angielszczyznę wynikało, że Makawao był znanym złoczyńcą. W Queenslandzie przesiedział w sumie cztery lata w więzieniu za złodziejstwa, rabunki i usiłowanie morderstwa. Odesłany przez rząd australijski na Wyspy Salomona, zaciągnął się do pracy na plantacji Buli w celu — jak się później okazało — zdobycia broni i amunicji. Za próbę zamordowania nadzorcy plantacji otrzymał w Tulagi pięćdziesiąt plag i rok więzienia. Wróciwszy na plantację zabił jej właściciela pod nieobecność nadzorcy i uciekł szalupą.

Do szalupy zabrał wszystką broń i amunicję z plantacji, głowę właściciela, a oprócz tego dziesięciu krajowców z Malaity i dwóch z San Cristobal — tych ostatnich dlatego, że pochodzili z nadmorskiego plemienia i umieli obchodzić się z łodzią. On sam i dziesięciu Malaitańczyków, jako mieszkańcy buszu, byli zbyt nieobeznani z morzem, by ważyć się na długą przeprawę z Guadalcanaru.

Po drodze napadli na małą wysepkę Ugi, splądrowali tamtejszy magazyn i ucięli głowę samotnemu kupcowi, który był poczciwym mieszańcem z wyspy Norfolk i wywodził się bezpośrednio od zamieszkałych na Pitcairn potomków słynnego McCoya z okrętu „Bounty". Przybywszy zdrowo i cało na Malaitę, Makawao i jego towarzysze, nie potrzebując już dłużej obu Murzynów z San Cristobal, ucięli im głowy, a ciała zjedli.

— Daję słowo, on zły człowiek za bardzo — dokończył Johnny swej opowieści. — Rządowy dom w Tulagi mnóstwo zadowolony dać za niego dwadzieścia funtów.

— Mój kochany Śpiewający Głuptasku — szepnęła Villa do ucha Jerry'emu. — Gdyby nie ty...

— Makawao wracając do domu obnosiłby teraz w tryumfie po buszu twoją i moją głowę — dokończył za nią Harley. — Daję słowo, ten pies dobry za bardzo — dodał wesoło. — Parę dni temu nawymyślałem mu za napastowanie Murzynów, a on przez cały czas lepiej ode mnie wiedział, co robi.

— Jeżeli ktokolwiek zgłosi się po niego... — zaczęła groźnie Villa.

Harley przytaknął kiwnięciem głowy.

— W każdym razie — powiedział z uśmiechem — byłaby jedna pociecha, gdyby twoją główkę poniesiono w busz...

— Pociecha?! — wykrzyknęła zachłystując się z oburzenia.

— No tak; bo wtedy i moja poszłaby za nią.

— Mój kochany, drogi Pan Mąż — szepnęła, a oczy jej zaćmiły się łzami. Objęła go czułym spojrzeniem tuląc zarazem Jerry'ego, który w uniesieniu radości ucałował jej wonny policzek rozkochaną wstąa id="filepos414155">ką języka.

XXIV

Gdy „Ariel" odpłynął od Malu położonego na północno-zachodnim wybrzeżu Malaity, wyspa ta skryła się za krawędzią morza i na zawsze znikła z życia Jerry'ego jako jeszcze jeden przemijający świat, który w jego myślach zapadł się w tę ostateczną nicość, co pochłonęła Kapitana. Albowiem, choć Jerry nie zastanawiał się nad tym, Malaita była dla niego wszechświatem, który na kształt uciętej głowy spoczywał na kolanach jakiegoś zamyślonego, pomniejszego boga. Bóg ów był jednak znacznie potężniejszy niż Baszti, kiedy trzymał w zadumie na kolanach ususzoną na słońcu i w dymie głowę Kapitana i niespokojny, pełen wątpliwości usiłował wyczuć i rozwikłać otaczające go zewsząd podwójne, bliźniacze tajemnice czasu i przestrzeni, ruchu i materii.

Tylko że Jerry nie zastanawiał się nad tym problemem ani nie był świadom istnienia podobnych tajemnic. Po prostu przyjmował fakt, że Malaita jest jeszcze jednym światem, który przestał istnieć. Przypominał go sobie tak, jak pamiętał sny.

Będąc istotą żywą, materialną, posiadającą ciężar i wymiary, bezspornie rzeczywistą, poruszał się w przestrzeni, konkretny, żwawy, bystry i widomy, jako absolut czegoś otoczony cieniami i mrokami płynnej fantasmagorii niczego.

Przyjmował swoje światy jeden po drugim. I jeden po drugim rozwiewały się, unosiły i ginęły mu z oczu na kształt oparów w gorącym alembiku słońca, zapadały na wieki pod powierzchnię morza, tak nierzeczywiste i przemijające, jak senne przywidzenia. Maleńki, prosty świat ludzi, choć tak mikroskopijny i nieważki w całym gwiezdnym wszechświecie, był dla niego równie nieogarniony, jak ów gwiezdny wszechświat jest nieogarniony dla najśmielszych myśli i najbardziej otchłannej fantazji człowieczej.

Jerry nie miał już nigdy ujrzeć tej dzikiej, okrutnej wyspy, choć często jawiła mu się we snach jaskrawymi obrazami. Wówczas od nowa przeżywał spędzone na niej chwile, poczynając od zniszczenia „Arangi" i ludożerczej orgii na brzegu aż po ucieczkę od roztrzaskanej granatem chaty i zmasakrowanego ciała Nalasu. Owe przeżycia senne tworzyły dla niego nową krainę Inności, tajemniczą, nierzeczywistą i ulotną niby obłoki, co sunęły po niebie, czy owe mieniące się tęczowo banieczki, które pękały na powierzchni morza. Były delikatną pianą, które nikła szybko, kiedy się budził, i nie istniała podobnie jak Kapitan, jak głowa Kapitana złożona na wychudłych kolanach Basztiego w strzelistej chacie trzcinowej. Malaita rzeczywista, Malaita konkretna i namacalna zniknęła na zawsze, tak jak zniknęło Meringe, jak zniknął Kapitan pogrążając się w nicość.

Z Malaity „Ariel" pożeglował na północo-zachód ku Ongtong Java i Tasmanowi — wielkim atolom, które prażyły się pod równikiem na wielkim pustkowiu południowo-zachodniego Pacyfiku. Z Tasmanu popłynął poprzez szeroką połać oceanu ku wyniosłej wyspie Bougainville. A dalej, wziąwszy kurs na południowy wschód, żeglował zwolna ku nawietrznej, rzucając kotwicę nieomal w każdej przystani Wysp Salomona, od Choiseul i Ronongo do wysp Kulam bangra, Vangunu, Pavuvu i Nowej Georgii. Stanął nawet na kotwicy, przeraźliwie samotny, w Zatoce Tysiąca Okrętów.

Po raz ostatni na Archipelagu Salomona kotwica „Ariela" zazgrzytała i wgryzła się w koralowy piasek dna przystani w Tulagi, gdzie na wyspie Florida mieszkał i rządził komisarz rezydent.

Harley Kennan przekazał mu Makawao, którego osadzono w trzcinowym domku więziennym, pod dobrą strażą i z kajdanami na nogach, aby tam czekał na sąd a swoje rozliczne zbrodnie. Pilot Johnny, przed powrotem na służbę komisarza, otrzymał sporą część dwudziestu funtów nagrody, resztę zaś Kennan rozdzielił pomiędzy osadę szalupy, która przybiegła przez dżunglę na pomoc owego dnia, gdy Jerry rzucił się na kark Makawao, a ten, zaskoczony, pociągnął za cyngiel nie wycelowanej broni.

— Ja panu powiem, jak ten pies ma na imię — oświadczył komisarz, kiedy zasiedli na obszernej werandzie jego bungalowu. — To jest jeden z terierów Haggina, tego z laguny Meringe. Jego ojcem jest Terencjusz, a matką Biddy. On sam nazywa się Jerry, a wiem o tym, bo ochrzczono go przy mnie, nim jeszcze otworzył oczy. Mało tego; mogę panu pokazać jego brata. Ma na imię Michael i pilnuje Murzynów na „Eugenie", tym dwumasztowym szkunerze, który stoi na kotwicy obok pańskiego statku. Dowódcą jest kapitan Kellar. Poproszę, żeby przywiózł Michaela na ląd. Bez wątpienia Jerry jest jedyną istotą, jaka ocalała z „Arangi".

Jak będę miał trochę czasu i wolnych funduszów, złożę wizytę wodzowi Baszti — ale już nie na brytyjskim krążowniku. Wynajmę kilka handlowych keczów, zabiorę moją murzyńską policję i tylu białych, ilu nie zdołam powstrzymać od zgłoszenia się na ochotnika. Nie będzie wtedy żadnego bombardowania trzcinowych chat. Wysadzę moją ekspedycję gdzieś dalej na wybrzeżu, ruszymy w głąb lądu i zajdziemy Somo od tyłu, a jednocześnie nasze statki podpłyną od strony morza.

— I odpowie pan rzezią na rzeź? — zapytała Villa Kenzan.

— Odpowiem na rzeź prawem — odrzekł komisarz. — Nauczą Somo prawa. Mam nadzieję, że nie będzie ofiar. Ufam, że nikt nie straci życia po jednej i drugiej stronie. Ale wiem, że odbiorę im głowę kapitana Van Horna i jego oficera, Borckmana, i że przywiozę obie do Tułagi, by je pochować po chrześcijańsku. Wiem, że złapię starego Basztiego za kark, przyduszę go do ziemi i wpompuję w niego zasady prawa i uczciwości. No, oczywiście — wzruszył ramionami komisarz, wychowanek Oxfordu, starszy pan o ascetycznej powierzchowności, wąski w ramionach, spoglądający zmęczonymi oczami zza okularów upodabniających go do uczonego, którym był w istocie. — No, oczywiście, jeżeli nie da się przemówić im do rozsądku, może dojść do awantury i wtedy po obu stronach wynikną straty. Ale tak czy owak, skutek będzie ten sam. Stary Baszti nauczy się, że jest wskazane zostawiać białym głowy na karkach.

— Ale czy aby się nauczy? — spytała Villa Kennan. — Jeżeli okaże się na tyle sprytny, by z wami nie walczyć, a tylko siądzie i zacznie słuchać pańskich angielskich praw, wszystko to będzie dla niego po prostu wybornym kawałem. Zapłaci jedynie tę cenę, że wysłucha wykładu na temat potworności, które popełnił.

— Wprost przeciwnie, łaskawa pani. Jeżeli spokojnie wysłucha tego wykładu, nałożę na niego tylko grzywnę w wysokości stu tysięcy kokosów, pięciu ton orzechów indyjskich, stu sążni pieniędzy muszelkowych i dwudziestu tłustych świń. Jeżeli natomiast odmówi słuchania i wkroczy na ścieżkę wojenną, będę musiał — z wielką przykrością, zapewniam panią — najpierw spuścić cięgi jemu i jego wiosce, a potem potroić grzywnę i nauczyć go prawa odrobinę dosadniej.

— A jeżeli nie będzie walczył, zatka sobie uszy i odmówi zapłacenia grzywny? — upierała się Villa Kennan.

— Wtedy będzie moim gościem tutaj, w Tulagi, dopóki nie zmieni zdania, nie zapłaci i nie wysłucha całego kursu wykładów.

Tak więc zdarzyło się, że Jerry usłyszał swe dawne imię z ust Villi i Harleya i znowu ujrzał swojego brata, Michaela.

— Nic nie mów — szepnął Harley żonie, gdy w zbliżającej się do brzegu szalupie dojrzeli rudopłową sierść Michaela, który wyglądał nad dziobem. — Nie wiemy o niczym i nawet nie damy po sobie poznać, że ich obserwujemy.

Jerry, który udając ogromne zainteresowanie, wygrzebywał dziurę w piasku, jak gdyby właśnie zwietrzył tam świeżą woń, nie zauważył Michaela. Prawdę mówiąc, udawał tak dobrze, iż zapomniał, że to tylko zabawa, i naprawdę przejęty węszył i prychał radośnie na dnie wykopanej dziury. Była już tak głęboka, że sterczały z niej tylko jego tylne łapy, zadek oraz inteligentny, sztywno wyprężony ogonek.

Nic więc dziwnego, że nie spostrzegli się nawzajem z Michaelem, który wyrwawszy się z ciasnego pokładu „Eugenie", począł z niezmierną energią uganiać się po plaży, ogarnięty szałem radości. Biegając wietrzył setki swojskich zapachów lądowych, w podskokach zakreślał koła, kłapiąc dobrotliwie zębami dopadał krabów, które umykały mu z drogi do wody albo też (przysiadały grożąc potężnymi kleszczami i pluły pianą przez szczeliny między skorupami pyszczków.

Plaża me była tutaj zbyt długa. Sięgała tylko do miejsca, gdzie wznosiła się poszarpana skała przylądka. Podczas gdy komisarz przedstawiał państwu Kennan kapitana Kellara, Michael zawrócił i pognał z powrotem po wilgotnym, stwardniałym piasku. Wszystko tu interesowało go tak ogromnie, że nie zauważył owej niewielkiej części zadka Jerry'ego, widocznej nad równą powierzchnią plaży. Jerry'ego natomiast ostrzegły własne uszy i oto w chwili gdy pośpiesznie wyłaził tyłem z dziury, zderzył się z Michaelem. Jerry przekotłował się po piasku, Michael wywrócił się na niego i w tej chwili obaj warknęli zajadle. Potem zerwali się, zjeżyli i pokazawszy zęby zaczęli dumnie a godnie okrążać się wzajem na sztywnych łapach, zakreślając groźne półkola.

Ale przez cały ten czas udawali tylko i zaczynali czuć niemałe zakłopotanie, bo w mózgach obydwu jawiły się wy raźne obrazy domu na plantacji, osady i plaży Meringe. Wiedzieli już, lecz jeszcze nie chcieli pokazać, że się nawzajem poznali. Nie byli teraz szczeniakami, odczuwali niejaką dumę ze swej statecznej dojrzałości i usiłowali zachowywać się poważnie i godnie, choć wszystko ich pchało do tego, by razem pogonić w radosnym uniesieniu.

Pierwszy Michał, mniej bywały w świecie niż Jerry i z natury nie tak opanowany, odrzucił precz ową udaną godność i z przenikliwym piskiem wzruszenia zwinął się cały z radości, wywiesił czule język i szorstko otarł się bokiem o brata, chcąc być jak najbliżej niego.

Jerry równie skwapliwie odpowiedział pocałunkiem języka i szturchnięciem ramienia; potem odskoczyli od siebie i przyjrzeli się sobie nawzajem czujnie, badawczo, nieledwie wyzywająco. Uszy Jerry'ego nastawiły się niby dwa żywe znaki zapytania, zdrowe ucho Michaela sterczało też pytająco, a czubek okaleczonego zwisał jak zawsze do dołu. Jednocześnie pognali obaj dziko po plaży, bok w bok, śmiejąc się do siebie i od czasu do czasu trącając się łopatkami w biegu.

— Nie ma żadnych wątpliwości — zawyrokował komisarz. — Identycznie biegali ich ojciec i matka. Często im się przyglądałem.

Ale po dziesięciu dniach wspólnych uciech przyszło rozstanie. Michael składał właśnie pierwszą wizytę na „Arielu" i obaj z  Jerry'm spędzili przezabawne pół godziny na jego białym pokładzie wśród gwaru i krzątaniny, wciągania szalup, żagli i kotwicy. Kiedy „Ariel" zaczął sunąć po wodzie i pochylił się pod rzeźwym pasatem, który wypełnił jego żagle, komisarz i kapitan Kellar uścisnęli po raz ostatni dłonie Kennanom i spuścili się po trapie do oczekujących szalup. W ostatniej chwili kapitan Kellar chwycił Michaela, wsadził go sobie pod pachę i zeskoczył na rufę łodzi.

Odrzucono cumy, a na rufach obu szalup stanęli samotni biali mężczyźni, uprzejmie obnażywszy głowy w palących promieniach tropikalnego słońca, 1 po raz ostatni pomachali dłońmi na pożegnanie. Michael, zarażony ogólnym podnieceniem, szczekał i szczekał, jak gdyby właśnie obchodzono święto bogów.

— Powiedz „do widzenia" swojemu braciszkowi, Jerry — szepnęła Villa Kennan do ucha Jerry'emu ściskając oburącz jego pulsujące boki i przytrzymując psa na relingu, na którym go posadziła.

Jerry, który nie rozumiał jej mowy, targany sprzecznymi pragnieniami, odpowiedział skręceniem całego ciała, szybkim podrzuceniem głowy i czerwonym błyśnięciem całującego języka. W następnej chwili, wywiesiwszy łeb za reling, ażeby dojrzeć Michaela, który szybko malał w oddali, zawył żałośnie i boleśnie, tak jak niegdyś jego matka, Biddy, wyła na plaży w Meringe, kiedy odpływał z Kapitanem.

Albowiem Jerry znał już rozstania, a to właśnie było ponad wszelką wątpliwość rozstanie. Nie śniło mu się tylko, że po latach znów spotka Michaela hen, w świecie, w bajecznej dolinie dalekiej Kalifornii, gdzie będą spędzać dni w objęciach kochających, umiłowanych bogów.

Michael, oparty przednimi łapami o burtę łodzi, szczeknął coś do niego pytająco i jakby ze zdziwieniem, a Jerry w odpowiedzi zaskomlał na znak, że rozumie. Bogini łagodnie ścisnęła go za boki, on zaś obrócił się i dotknął chłodnym nosem jej policzka. Jedną ręką przygarnęła go mocno do piersi, opierając na relingu drugą dłoń, na wpół rozchyloną niby różanobiały kwiat, wonny i ponętny. Jerry popróbował wcisnąć w nią nos. To rozchylenie wprost zapraszało do wnętrza. Wtulał się w nią powoli, trącając ją i podbijając nosem, rozwarł lekko palce i wtedy wsunął mordę w rozkoszną cudność tej dłoni.

Znieruchomiał teraz, miękko ukrywszy w niej swój złoty pyszczek aż po oczy, i siedział spokojnie, niepomny, że „Ariel", przechylony pod ciśnieniem wiatru, ukazuje słońcu miedziane blachy swego kadłuba i że Michael wciąż maleje w oddali, w miarę jak szalupa niknie za rufą. Villa stała rów nie spokojnie. Oboje pochłonięci byli tą zabawą, choć dla niej była ona czymś nowym.

Jerry trwał w bezruchu, póki mógł. Ale potem cała miłość wymknęła się spod jego władzy i dmuchnął nosem tak potężnie, jak niegdyś w tunelu dłoni Kapitana. I podobnie jak Kapitan odprężał się wówczas w czułym śmiechu, tak uczyniła teraz bogini. Roześmiała się radośnie. Jej palce zacisnęły się na pysku Jerry'ego niemal bolesną pieszczotą. Drugą ręką przygarnęła go do siebie tak mocno, że aż zabrakło mu tchu. Ale przez cały czas jego krótki ogonek merdał bez przerwy i kiedy wreszcie Jerry wyzwolił się z tego rozkosznego uścisku, położył po sobie jedwabiste uszy i liznąwszy szkarłatnym językiem policzek bogini, chwycił jej dłoń zębami i wycisnął na miękkiej skórze miłosny, bezbolesny ślad.

I tak zniknęło dla Jerry'ego Tulagi wraz z bungalowem komisarza na wzgórzu, statkami stojącymi na kotwicy w- przystani i jego bratem Michaelem. Jerry przywykł już do takiego znikania. Tak samo rozwiały się niczym senne miraże Meninge, Somo i „Arangi". Tak samo znikały wszystkie światy, przystanie, redy i laguny atolów, w których „Ariel" podnosił kotwicę, by płynąć dalej i dalej po horyzontach oceanu.