Tekla Łubieńska

KAROL WIELKI Y WITYKIND

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY

AKT PIERWSZY.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

Scena VII.

Scena VIII.

Scena IX.

AKT II.

Scena I.

Scena II.

Scena III.

Scena IV.

Scena V.

Scena VI.

KANTATA

KAROL WIELKI Y WITYKIND

Drama historyczne we dwóch Aktach wierszem

Łubieńska Tekla

Gdy Karol W. pokonawszy Lombardów we Włoszech, Saracenow w Hiszpanii, przeniost zdobywczy oręż aż nad brzegi Elby i Odry: Witykind na czele Saxonów, umiał powściągnąć zwyticscę, i w zaciętey woynie chwałę narodu twego utrzymywać. Długo wątpliwym losem z oboiey strony walczono: szczęście, siła, potęga, zwycięztwa nawet nie potrafiły przełamać nieugiętey talosci. Karol umieiący izacować odwagę w nieprzyiacielu, wysłął nakoniec poslów do bohatyra Saxonów ofiarując mu pokóy i przyiaźń- Zawierzył Witykind stowu cesarza, udał się sam do Attum, i tam przyiął godność Xiążęcia Saskiego, połączył się z Francyą przez związki rnałżeńkie syna swego, nazwanego Robertem Silnym, i trwałem przymierzem walkę dwu narodów zakończył. To iest co autor wziął za przedmiot dzieła. Wydawca, wstrzymuie sie od obszernieyszego rozbioru sztuki, którey istotnej iest zaiadą podobieństwo zdarzeń i równie wielkich ludzi, lubo przeciągiem dziesieciu wieków oddalonych,

Też samo podobienstwo dało zapewne powód do wybicia w Paryżu, na pamiątkę traktatu Poznańskiego, medalu, którego rys na czele tey edycyi umieściłem.

OSOBY

KAROL WIELKI Cesarz zachodni,

WITYKlND Wodz Saxonów, JT. Szymanowjki.

ROBERT Syn iego, " JP. Dmuszewki

BRADAMANTAsiawna rycerkca, JPanna Bogujławjka

KLOTYLDA iey siostra, JPani Ledóchowsia

RAD0MIR Poset z narodu Wendów, JP. Kudlicz

RAYNFROY JP. Zieliski

Wodzowie Francuzcy, RORYKON JP- Szczurowjku

Francuzcy Sascy kołnierze,

Rycerze.

Scena w Attini mieście Szampanii

KAROL WIELKI I WITYKIND.

AKT PIERWSZY.

(Teatr wysławia okazałe przysłonki pałacu Cesarskiego,)

Scena I.

(RORYKON i inni wodzowie na czele woyska wchodzącego przy odgłosie muzyki woienney.)

CHÓR.

Bracia, po woiennym znoiu,

Pamiętni chwaty i męstwa,

Poydziem na łonie pokoiu

Użyć Owoców zwycięstwa,

Lecz nas pokoy nie odmieni...

Dowiedziem za pierwszą sprawą,Żeśmy do chwały zrodzeni,

Ze woyny naszą zabawą,

RORYKON

Tak jest bracia! w dzielnym mężu

Sam spoczynek strasznym bywa;Żołnierz wsparty na orężu

Grozi świątu choć spoczywa

Gdy Mars w Karola postaci,

Znowu nas wezwie do boiu,

Póydziem — i drogo przypłaci,

Kto nam zazdrościł pokoiu.

Scena II.

(Cis sami KAROL otoczony orszakiem Woyskowych i Dworzan w czasie iego przybycia)

CHÓR

(powtarza.)

Gdy Mars w Karala postaci

 Znowu nas wezwie do boiu

Poydziem — i drogo przypłaci,

Kto nam zazdrościł pokoiu.

KAROL

Wierni sławie żołnierze, wy co w każdey chwili,

Dobrzeście się oyczyźnie i mnie zasłużyli,

Czas iuż doznać swobody: niech waleczni męże

Nawykłe do tryumsów zawieszą oręże.

W pośród nieprzełamaney tylu zwycistw straży,

Ktoż wam społtoyność waszę przerwać się odważy?

Buiaią orły Franków od brzegów Sekwany,

Aż po nad mórz Bałtyckich pieniste bawełny.

Tutay bitwy wygrane, tam twierdze zdobyte,

Nicesor sprzymierzony, Lombardy podbite,

Wendowie do Oyczyzny wróceni i stawy.

Te są karzyści waszey ostatniey wyprawy,

Które teraz zupełnym uwieńczą się plonem

Gdy wiecznotrwały pokóy zawrzemy z Saxonein.

Tego iedynie żądam, tegom dawno życzył

ebym wśrzód mych przyiaciół Witykinda liczył,

Skutek moich układów, W krótce wam obiawię:

Odeydźcie — bądźcie wierni oyczyźnie i sławie,

JEDNA CZEŚĆ CHORU

Karol przewaga oręża,

Mógłby całym światem władać:

Przecież dla tego zwycięża,

Zeby, ziemi pokóy nadać.

DRUGA CZĘŚĆ CHORU

Niech twoia zwycięska ręka,

Zapewni nasze swobody:

Niechay się twey pomsły lęka

Kto zechce mieszać narady.

CHOR CAŁY

Tak wielka niebios-potęga

Dwoiako ziemi:

Złych piorunami dosięga

I czuwa nad cnotliwemi.

 ( Wojsko odchodzi )

Scena III.

KAROL, BRADAMANTA, RORYKON, Wodzowie.

KAROL

Zacney córki Aymonda cieszę ile powrotem:

Zawsze iesteś przyiemnym mych oczu przedmiotem.

BRADAMANTA

Pozwól, niechay twą rękę łza radości zrosi:

Ta stawa która wszędzie ogram twych dzieł głosi,

Niewyrównanym żalem me serce grzebodła,

Tyś walczył, sprzeczuość losów gdzie indziey mię wiodła.

KAROL

To równaiące z ciebie z rycerzami męstwo,

Nie raz życie, a zawsze dato mi zwycięstwo:

Umiem cenić tak dzielną, państw moich podporę,

Może iey kiedy użyć znayde ieszcze porę.

Lecz teraz milsze dla mnie nadzieie powstały.

Jużem podobno dosyć pracował dla chwały,

Żołnierz móy co się tylu zwyciestwy ozdobił,

Już nareszcie na chwile spoczynku zarobił.

Czegóż matm więcey żądać? tak rozliczne kraie

Staią fortuna berłu moieniu poddaie...

BRADAMANTA

Wszędzie twoy oręż słynie, wszędzie laury zbiera,

I kiedy hardych gromi, razem słabych wspiera,

Nie skąpi ci zwycięztwo tryumfalnych wieńców;

Rzym pomszczony, Lombardów król w liczbie twych ieńców,

Ibin na Saragossy tronie umocniony,

Tak, czy bierzesz, czy wzmacniasz, czy daiesz korony,.

Rzymian, Frankow, Germanów, ogarnia twa władza;

Przez ciebie się Zachodu cesarstwo odradza,

Tyś sam mieczem granice twoich państw odmierzył,

Tych podbił, tych podźwignął, tych z sobą sprzymierzył

Nie trudno ci świat wielkością zadrwić.

KAROL

Chciałbym ten świat pokoiem stałym uszczęśliwić.

W pośród zwyciestw, krwi rozlew i podległych itosy,

Trucizną i zaprawiały nayszczęśliwsze losy.

Każdy którym przydawał wawrzyn do korony,

Nie raz przykremi łzami skrycie był skropiony.

O! w tenczas się dopiero szcześliwym osądzę,

Gdy świat który podbiiam i lud którym rządzę

Pod opieką braterstwa, przymierzów i zgody,

Przezemnie zaczną trwałey doznawać swobody,

BRADAMANTA

Cóż ci trudnego? rozkaz: ziemia zmieni posłać;

Zwycięsców, zwyciężonych możesz oycem zostać.

Damy śmiałości moiey; lecz gdy zechcesz, Panie

Nową chwałą ozdobisz twoie panowanie,

Gdy oręż złoży twoia dobroczynna ręka",

Czyliż się Karol nowych nieprzyiaciół lęka?...

KAROL

Wszystkiego iuż dokazał moy żołnierz waleczny,

Sam tylko Saxon odpór daie mi stateczny;

Równie wielki w zwycięstwie iak w przegraney stały

Witykind, godny mściciel ludu swego chwały.

Choć z nim walczę, szacunkiem me serce przenika:

Miło mi żem takiego znalazł przeciwnika.

Na próżno sercanasze los woyny rozdziela,

Wiernego w Witykindze chcę mieć przyiaciela.

Jeśli wzgardzi przyiaźnią; znowu walczyć trzeba;

Lecz milszą mi odpowiedź obiecują nieba...

I iemu iuź nieszczgścia Woyny czuć się dały;

Wątpić nie mogę, umysł rycerza wspaniały,

Łatwo się do lubego pokoiu nakłania;

Nie odrzuci zapewne moiego żądania.

Dziś ma Raynsroy powrócić: może dzisiay ieszcze

Witykinda w śrzód moich przyiaciół umieszczę...

Ty Pani do tych związków możesz się przyłożyć,

Możesz wspaniaią świetność dnia tego pomnożyć,

BRADAMANTA

Ja Panie ?

KAROL

Jeśli ślubną pochodnią zapali

Twa ręka dwu narodów przymierze ustali.

Uczyń czego publiczna domaga się sprawa,

Te wdzięki, krwi dostoyność, ta rycerska sława.

Zwycięża Witykinda: i miłości władza

Wielkim ofiarom moim nową cenę dadzą

Nie będzie bohatyra umysł oboiętny...

BRADAMANTA

Panie, czyliż ci Rugier tak mało pamiętny?

On mi tylko iest miły, iemu zawsze stała..

KAROL

Zwykłe serca skłonności niech przemoże chwała,

Rycerz w laury ozdobny pierwszeństwo odbiera..

BRADAMANTA

Tysiące znam rycerzy, iednego Rugiera,

Wolności serca mego nikt mi nieodbierze:

Każ mi krew przelać, życie oddam ci w ofierze,

Tak wysoko móy umysł twóy rozkaz ocenia,

Lecz słowo Bradamanty nigdy się nie zmienia.

Sam tylko Rugier może mą rękę posiadać,

KAROL

Mogę żądać; lecz niechcą twardych praw nakładać.

I mnie Rugier iest miły: w krótce nawet skłonie

Oyca twego, by wiernie chciał połączyć dłonie.

Przyidzie czas, gdy na moim dworze go obaczysz...

BRADAMANTA

Zawsze Panie, halkami twoie rządy znaczysz;

Wdzięczność moie przechodzą odebrane dary..

KAROL

Lecz siostra twoia moie wesprzeć mc zamiary;

Godna krwi przodków, godna tak wielkiego męża,

Klotylda wszystko łączy co serca zwycięża...

Zaniesiesz iey móy rozkaz, przydasz iak ią cenię.

Kiedy w niey tak wysokie składam przeznaczenie.

Scena IV.

Ciż sami RAYNFROY.

RAYNFROY

Panie, Witykind spełnia twe wielkie nadzieie,

I równie iak ty żądzą przymierza goreie;

Sam tu iedzie, sam pierwszy pragnie cię odwiedzić,

Ledwie w nagłym pośpiechu mogłem go uprzedzić,

Naypierwsi z iego wodzów W teyże samey chwili

Niosąc ci te nowinę, wraz ze mną przybyli,

Są i Wendów posłowie, i proszą cię Panie,

Żebyś ocznego ludu wysłuchał żądanie...

KAROL

Znam ten naród woienny, co w świetnym zaszczyce:

Ola sławy i Oyczyzny poświęca swe życie.

Doznałem ich przyiaźni, doświadczyłem męstwa,

I oni do moiego należą zwycięstwa.

Dzień ten dla szcześcia mego wizystko dobrze wróży;

Lecz dokończ... mów o dobrym skutku twey podroży.

RAYNSROY

Kto uyrzy szczeście ludu na Saxonów ziemi,

Ten rządy Witykinda porówna z twoiemi.

W bogastwa przyrodzenia kraina obfita

W przemysł, handel, nauki, swobody zakwita:

Zdaie lig, że ten naród tak waleczny W boiu

Nigdy ulubionego nie przerwał pokoiu,

Mie widać woyny śladów, bo w iednakiey mierze

Wszyscy obywatele i wszyscy żołnierze,

Każdy w domu i w woynie zarówno się wstawia,

Taż ręką boie stacza i ziemie uprawia.

Saxon wszystkie zarazem połączą przymioty,

Serce, obywatelstwo i domowe cnoty:

Wszystkich tam porównały proste obyczaie:

Męstwo tylko i cnota pierwszeństwo nadaie.

Tak rostropny Witykind swym ludem kieruie,

Każdy w nim oyca kocha, nikt pana nie czuie,

Słowem, tak iest od swego narodu kochanym,

Ze gdyby nie twym, iego chciałbym bydź poddanym,

Wszędzie mie przyiacielska gościnność przyięła;

Umieią i tam Panie wielbić twoie dzieła,

We wszystkich ustach wielkie twoie cnoty słyną:

Cóż kiedym ich szcześliwą pocieszył nowiną?

Radość mię poprzedzała, z tym lubym odgłosem,

Ze los Saxonów z twoim chcesz połączyć losem.

Mówić o Witykindzie nie iestem dość śmiały,

Mógłbym Panie umnieyszyć winney mu puchwały.

Sam go uyrzysz, sam poznasz iak serce rycerza,

Poważa twoię wielłkość i żąda przymierza.

Walcząc z tobą mógł nabyć woiennych przymiotow....

Równie iest do przyiaźni iak do bitwy gotow.

KAROL

Przyiaźń, nie woyna niechay między nami będzie...

Dobrześ odbył powinność w danym ci urzędzie.

Spełniam się nakoniec wszystkie me życzenia,

Dziś długa niechęć, w trwały pokóy się zamienia.

W krótce naród o moich zamiarach się dowie.

Póydżmy godnie go przyiąć... wy sławni wodzowie,

Coście go w szczęku broni z honorem widzieli,

Przyimiycie iak rycerza... niech moię cześć dzieli,

Miech gonitwy, turnieie, woienne igrzyska,

Miłe woiownikowi sprawią widowiska.

Pani, donieś Klotyldzie, żem uznał iey wdzięki,

Godne zacnego męża i serca i ręki...

Odchodzi, z nim Wodzowie.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT II.

Scena I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KANTATA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej