David Herbert Lawrence

KOBIETA, KTÓRA ODJECHAŁA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

1

2

3

KOBIETA, KTÓRA ODJECHAŁA

Lawrence David Herbert

1

Myślała, że to małżeństwo — w przeciwieństwie do innych — okaże się wspaniałą przygodą. Nie żeby mężczyzna tak bardzo się jej podobał. Przeciwnie, był dość niski, chudy i żylasty, starszy od niej o dwadzieścia lat, o piwnych oczach i siwiejących włosach. Jako mały chłopiec przybył z Holandii do Ameryki, pracował w kopalniach złota na zachodnim wybrzeżu, potem trafił na południe do Meksyku, gdzie z czasem się wzbogacił i został właścicielem kilku kopalni srebra na pustkowiach Sierra Madre. Nie ulegało wątpliwości, że przygoda, na którą liczyła, wiązała się bardziej z barwnym życiem, jakie dotąd wiódł, niż z jego osobą. Mężczyzna jednak — mimo licznych opresji, z których tylko cudem udało mu się wyjść cało — wciąż tryskał energią, a wszystko, co w życiu osiągnął, zawdzięczał tylko sobie. Tak, tak, zdarzają się niekiedy tacy dziwacy.

Kiedy na własne oczy zobaczyła, co naprawdę osiągnął, zrobiło się jej ciężko na sercu. Jednopiętrowy dom z suszonej cegły, z patio, na które prowadziła szeroka weranda osłonięta z dwóch stron tropikalnym pnączem, stał samotnie pośród martwej pustki; w oddali ciągnęły się porośnięte zielenią ogromne wzgórza, a bliżej wznosiły się szkielety wież wyciągowych oraz różowe hałdy wyschniętego błota wydobytego z szybów. Nawet z kwiecistego patio, okolonego murami domu, widać było jedynie wielki różowy stożek hałdy oraz rysujące się na tle nieba metalowe konstrukcje. Nic poza tym.

To prawda, solidne, drewniane drzwi domu często bywały otwarte. Wychodziła wtedy poza mury i patrzyła na rozległe przestrzenie, na wielkie, usiane drzewami góry ciągnące się pasmo za pasmem, znikąd donikąd, zielone jesienią, a przez pozostałą część roku różowe, spalone słońcem, abstrakcyjne.

Czasem mąż zabierał ją starym, sfatygowanym fordem do zapomnianej pośród gór małej hiszpańskiej osady — głuchej i wymarłej. Był tam wielki martwy kościół z suszonej cegły, o martwych portalach, oraz posępne targowisko, gdzie za swoim pierwszym pobytem kobieta ujrzała wyciągniętego między straganem z mięsem a stoiskiem z warzywami martwego psa leżał tam jakby od wieków i jakoś nikt nie zadał sobie trudu, aby usunąć go z przejścia. Martwość w martwości.

Dużo mówiono o srebrze i pokazywano sobie kawałki kruszcu, ale bez entuzjazmu. Ceny srebra utknęły w miejscu. Wielka wojna wybuchła i dobiegła końca. Kopalnie srebra stały się nieopłacalne. Mąż zamknął swoje, ale nadal mieszkali tam, gdzie dawniej, w domu z patio, pośród kwiatów, które zawsze wydawały się jej nie dość kwieciste.

Miała dwójkę dzieci, chłopca i dziewczynkę. Starsze, chłopiec, miało prawie dziesięć lat, kiedy wreszcie ocknęła się z odrętwienia, w jakie popadła przez te lata. Była teraz trzydziestotrzyletnią kobietą, postawną i ciągle przybierającą na tuszy. Mąż, mały, chudy mężczyzna, starszy od niej o dwadzieścia lat, nadal odznaczał się siłą i uporem i wciąż tryskał energią, ale na skutek spadku cen srebra oraz dziwnej nieprzystępności żony jakby stracił dawną radość życia:

Był dobrym mężem i prawym człowiekiem. Na swój sposób uwielbiał żonę. Chociaż minęło tyle lat od ich ślubu, nadal wzbudzała w nim zachwyt. Jednakże w głębi serca właściwie pozostał kawalerem. Już jako dziesięcioletni szczeniak musiał sobie sam radzić w życiu. Kiedy się żenił, miał ponad czterdzieści lat i stać go było, żeby założyć rodzinę. Wszystkie pieniądze zgromadził w czasach kawalerskich. Nabył za nie kilka kopalni srebra; żona stanowiła ostatni, choć najbardziej osobisty nabytek.

Podziwiał ją do szaleństwa, podziwiał jej ciało, podziwiał wszystko to, co reprezentowała. W jego oczach ciągle była tą samą olśniewającą dziewczyną z Berkeley w Kalifornii, z którą ożenił się przed laty. Niczym szejk trzymał ją dobrze strzeżoną w górzystej Chihuahui. Był o nią równie zazdrosny jak o swoje kopalnie a to mówiło samo za siebie.

W wieku trzydziestu trzech lat kobieta istotnie tylko tuszą różniła się od tej młodej dziewczyny, którą niegdyś poznał w Kalifornii. Odkąd wyszła za mąż, przestała się rozwijać, w tajemniczy sposób popadła w marazm. Mężczyzny, którego poślubiła, nigdy nie zaakceptowała, ani fizycznie, ani psychicznie. Fizycznie w ogóle jej nie pociągał, chociaż to dzięki niej rozbudziła się w nim — człowieku nie najmłodszym — młodzieńcza namiętność. Na jej psychikę miał jednak niewątpliwy wpływ: przygnębiał ją, spychał do roli niewolnicy.

I tak mijały lata w domu ze słonecznym patio, w cieniu wież wyciągowych. Mężczyzna nie potrafił znieść bezczynności. Kiedy zamknął kopalnie, od razu wybudował w swojej posiadłości, mniej więcej trzydzieści pięć kilometrów od domu, chlewy i założył hodowlę rasowych świń. Miał wspaniałe prosiaki, a jednocześnie nienawidził tych zwierząt. Był wrażliwym, zbłąkanym idealistą, który organicznie nie cierpiał brudnych aspektów życia. Uwielbiał pracę, tak, nade wszystko uwielbiał pracę oraz tworzenie nowych rzeczy. Małżeństwo i dzieci stanowiły część jego życia, coś, co sam stworzył, choć zysk, jaki przynosiły, dawał się mierzyć w kategoriach wyłącznie uczuciowych.

Kobiecie nerwy powoli zaczęły odmawiać posłuszeństwa: pragnęła wyjechać, wyjechać dokądkolwiek. Zabrał ją więc na trzy miesiące do El Paso. Przynajmniej znów była w Stanach Zjednoczonych.

Ale nie zdołała wyzwolić się spod jego wpływu. Trzy miesiące dobiegły końca i powróciła do domu pośród gór, gór na przemian to zielonych, to różowobrązowych i tak pustych, jak puste bywa tylko niezbadane. Uczyła dzieci i pilnowała meksykańskiej służby. Czasem mąż przywoził z sobą gości; na ogół byli to Hiszpanie lub Meksykanie, rzadziej ktoś ze Stanów.

Najbardziej lubił zapraszać Amerykanów, ale goszcząc ich nie miał chwili spokoju. Był zazdrosny o żonę jak o bogatą żyłę srebra, o której nikt poza nim nie powinien wiedzieć. Ją zaś fascynowali młodzi dżentelmeni, inżynierowie kopalnictwa, których tak chętnie podejmował. Jemu zresztą również imponowali. Jednakże był człowiekiem staromodnym, więc ilekroć któryś z nich patrzył na jego żonę, czuł się tak, jakby okradano mu kopalnię, jakby usiłowano poznać wszystkie jej tajemnice.

Właśnie jeden z owych dżentelmenów całkiem nieświadomie podsunął kobiecie pewien pomysł. Stali w trójkę przed solidnymi drewnianymi drzwiami spoglądając na świat. Nastał wrzesień, skończyła się pora deszczowa, wieczne, nieruchome góry okryte były zielenią. Jeśli nie liczyć zamkniętej kopalni, porzuconych maszyn oraz opuszczonych chałup górników, wokół zionęło pustką.

— Ciekawe, co się znajduje za tymi górami? — zadumał się gość.

— Inne góry — odparł Lederman. — Z tamtej strony leży Sonora i wybrzeże. Z tej pustynia, zza, której pan przybył. A przed nami ciągną się góry i wzgórza.

— Tak, ale co tam rośnie, co tam żyje? Tam musi być wspaniale. Nie ma chyba drugiego takiego miejsca na ziemi; tu człowiek ma wrażenie, jakby przebywał na księżycu,

— Jest sporo zwierzyny, jeśli ktoś lubi polować. No i są Indianie, ale to nic wspaniałego.

— Dzicy Indianie?

— Raczej tak.

— Ale chyba niegroźni?

— To zależy. Niektóre plemiona nikomu nie pozwalają się do siebie zbliżyć. Mordują misjonarzy. A tam, gdzie misjonarzom nie udało się dotrzeć, nikomu się nie udaje.

— A co na to rząd?

— Nic. Ci ludzie żyją tak daleko od cywilizacji, że nikt nie zawraca sobie nimi głowy. Przebiegłe bestie. Jeśli podejrzewają, że mogą mieć jakieś kłopoty, natychmiast wysyłają delegację do Chihuahui i oficjalnie składają przeprosiny. To rządowi w zupełności wystarcza.

— Więc żyją całkiem dziko, kultywując barbarzyńskie wierzenia i obyczaje?

— Naturalnie. Ich jedyna broń to łuki. Czasem widuję ich w mieście, z łukiem w ręku, w zabawnych kapeluszach ozdobionych kwiatami, ubranych nawet podczas chłodów jedynie w coś, co przypomina koszulę; na wpół nadzy kręcą się po rynku.

— A nie sądzi pan, że ich prymitywne, ukryte pośród gór wioski muszą być pełne uroku?

— Jakiego tam uroku? To dzikusy, proszę pana, a wszystkie dzikusy żyją tak samo: w biedzie, nędzy i brudzie. Znają może kilka chytrych sztuczek, ale przymierają głodem.

— Chyba jednak muszą mieć jakieś pradawne wierzenia, jakieś tajemnicze obrzędy? To przecież fascynujące!

— Nic mi nie wiadomo o ich wierzeniach, choć oczywiście wydzierają się po nocy, odprawiając swoje bardziej czy mniej wyuzdane pogańskie obrzędy. Nie, zupełnie nie widzę w tym nic interesującego. I dziwi mnie pańskie zafascynowanie; przecież człowiek, który bywa w Londynie, w Paryżu, w Nowym Jorku...

— Och, w Londynie, Paryżu czy Nowym Jorku bywa każdy odparł młody gość, tak jakby to był niepodważalny argument.

Jego dziwny entuzjazm dla nieznanych Indian odbił się echem w sercu kobiety. Obudziły się w niej naiwne, romantyczne marzenia, równie szalone jak marzenia dziecka. Poczuła, iż przeznaczeniem jej jest udać się w niezbadane rejony gór, które zamieszkiwały od wieków tajemnicze, wspaniałe plemiona indiańskie.

Nie zdradziła się nikomu ze swoich pragnień. Młody gość wkrótce ich opuścił; wyjechał w towarzystwie jej męża, który zamierzał zabawić kilka dni w Torreon, gdzie miał do załatwienia jakieś interesy. Przed ich wyjazdem jeszcze raz dokładnie wypytała męża o okolicę; dowiedziała się o plemionach podobnych do Indian Nawaho, które po dziś dzień prowadzą koczowniczy tryb życia, o Indianach Yaqui z Sonory, o licznych plemionach osiadłych w różnych dolinach Chihuahui.

Jedno plemię, Huichole, zamieszkujące wysoko położoną dolinę na południe od kopalni, uważane było za święte plemię wszystkich Indian. Wciąż żyli wśród nich potomkowie Montezumy, dawnych władców Azteków i Totonaków, a starzy kapłani nadal odprawiali pradane obrządki religijne, składając bogom ofiary z ludzi. Takie przynajmniej krążyły słuchy, chociaż uczeni, krtórzy dotarli do ziem Huicholi i wrócili wychudli, wycieńczeni głodem oraz strasznymi warunkami życia, przywożąc z sobą cudaczne, prymitywne przedmioty kultu, twierdzili, iż podczas swojej bytności w ich ubogich wioskach nie dostrzegli nic niezwykłego.

Mimo lekkiej pogardy, którą wyczuwała w głosie męża, gdy mówił o Indianach, widać było, że myśl o tych pradawnych, tajemniczych barbarzyńcach podnieca jego wyobraźnię.

- Daleko stąd mieszkają? - spytała.

- Ze trzy dni jazdy konno, za Cuchitee, w pobliżu małego jeziora.

Mąż z gościem odjechali. Kobieta postanowiła wprowadzić w czyn swój szalony pomysł. Ostatnio, usiłując urozmaicić swoje monotonne życie, zmusiła męża, żeby czasem pozwalał jej towarzyszyć sobie, kiedy wybierał się gdzieś konno. Samej nie wolno jej było opuszczać domu. Okolica bowiem była dzika i niebezpieczna; panowało bezprawie.

Miała jednak własnego konia i z całego serca marzyła o tym, aby być wolną jak za dawnych czasów w górzystej Kalifornii.

Jej dziewięcioletnia, córeczka: przebywała w przykląsztornej szkółce z internatem, w wyludnionej hiszpańskiej osadzie górniczej położonej niecałe dziesięć kilometrów od domu.

— Manuel, jadę do klasztoru zawieźć coś Margaricie — oznajmiła służącemu. — Może przenocuję u zakonnic. Opiekuj się Freddym i pilnuj domu, dopóki nie wrócę.

— Kto ma pani towarzyszyć, ja czy Juan? — spytał Meksykanin.

— Nikt. Pojadę sama.

W oczach służącego ujrzała sprzeciw: to zbyt ryzykowne, aby wyruszyła z domu bez opieki!

— Pojadę sama — powtórzyła stanowczo, z naciskiem, ta duża jasnooka i na ogół łagodna kobieta. Służący zamilkł i ustąpił niezadowolony,

— Dlaczego, jedziesz bez Manuela, mamo? — spytał synek, kiedy pąkowała jedzenie na drogę.

— Czy nigdy nie mogę być sama? Ani chwili w życiu?! — zawołała nie panując nad gniewem.

I dziecko, podobnie jak służący, zamilkło wystraszone.

Ubrana w lniane bryczesy i opadającą na nie płócienną spódnicę, w białą koszulę, czerwoną chustę na szyi i czarny, filcowy kapelusz, dosiadła rosłego konia i bez najmniejszych wyrzutów sumienia ruszyła w drogę. W jukach miała jedzenie, wzięła z sobą również wojskową menażkę z wodą oraz gruby meksykański koc, który przytroczyła z tyłu do siodła. Zapatrzona w rozległą przestrzeń, oddalała się od domu. Manuel z dzieckiem stali w drzwiach, spoglądając, jak odjeżdża. Nawet nie odwróciła się, żeby pomachać im na pożegnanie.

Po dwóch kilometrach skręciła z pustynnej drogi w prawo i dalej jechała wąskim szlakiem, biegnącym po stromych wzniesieniach porośniętych wielkimi drzewami, do sąsiedniej doliny, w której mieściła się następna wyludniona osada. Był wrzesień i rzeczka, z której czerpali wodę górnicy pracujący w porzuconej obecnie kopalni, płynęła wartkim nurtem. Kobieta zsiadła z konia, żeby go napoić i sama się napić.

W oddali na stoku ujrzała idących między drzewami Indian — dwie kobiety i młodzieńca. Oni również ją dostrzegli i zaczęli jej się uważnie przyglądać. Przypatrywała się im bacznie. Szli szerokim łukiem, żeby ominąć ją z daleka. Było jej to obojętne. Wsiadła z powrotem na konia i ruszyła w głąb pogrążonej w ciszy doliny, zostawiając za sobą kopalnię srebra oraz wszelkie ślady górniczych robót. Posuwała się wyboistym szlakiem pełnym kamieni, który wiódł przez przełęcz ku kolejnej dolinie. Kiedyś była tu z mężem. Dalej trasy nie znała; wiedziała tylko, że musi kierować się na południe.

Ku własnemu zdumieniu nie bała się, choć okolica — milczące, tchnące grozą górskie zbocza, od czasu do czasu przemykający w oddali podejrzliwi, tajemniczy Indianie oraz sępy krążące niby wielkie muchy nad padliną, farmą albo skupiskiem chat — mogła wzbudzać strach.

Im wyżej się wspinała, tym rzadziej pojawiały się drzewa liściaste; coraz częściej szlak prowadził przez cierniste krzaki okryte niebieskim powojem lub różowym pnączem. Po pewnym czasie barwne pnącza pozostały w tyle; przed sobą miała już tylko sosny.

Kiedy dotarła na szczyt, zobaczyła, że rozpościera się przed nią jeszcze jedna pogrążona w ciszy zielona dolina. Nastało południe. Koń dowiózł ją do małego strumyka, zeskoczyła więc na ziemię, żeby pożywić się przed dalszą drogą. Siedziała w milczeniu, spoglądając na martwą, nieruchomą dolinę i na ostre grzbiety gór ciągnących się ku południu, gór coraz bardziej skalistych, porośniętych jedynie sosnami. Odpoczywała dwie godziny, przeczekując największy upał, podczas gdy koń stał obok skubiąc trawę.

Dziwne, ale nie bała się, samotność też jej nie przeszkadzała. Przeciwnie, rozkoszowała się nią tak, jak spragniony rozkoszuje się smakiem zimnej wody. Czuła jakieś niezwykłe ożywienie.

Wędrowała dalej. Noc spędziła przy strumieniu w jednej z kolejnych dolin, ukryta pośród gęstych krzaków. Widziała po drodze pasące się bydło oraz kilka ścieżek przecinających szlak, którego się trzymała. W pobliżu musiało zapewne być rancho. Słyszała przeraźliwe wycie kuguara i wtórujące mu ujadanie psów. Siedziała jednak w ukryciu przy niedużym ognisku i nie odczuwała cienia strachu. Dziwne ożywienie, które ją ogarnęło, dodawało jej sił.

Przed świtem zrobiło się bardzo chłodno. Leżała owinięta kocem, wpatrując się w gwiazdy na niebie i słuchając prychania dygoczącego z zimna konia. Miała wrażenie, że umarła i znajduje się teraz w innym świecie. Wydawało się jej, że słyszała w nocy jakiś potężny huk, huk, który rozległ się w jej sercu — huk śmierci; ale równie dobrze mógł to być huk zrodzony w sercu ziemi, huk o doniosłym, tajemniczym znaczeniu.

Zdrętwiała z zimna wstała, gdy tylko zaczęło świtać, i rozpaliła ogień. Zjadła pospiesznie śniadanie, nakarmiła konia i ruszyła w drogę. Unikała spotkań z Indianami, a ponieważ nikogo nie spotkała, widać było, że i jej unikano. Wreszcie dostrzegła w oddali Cuchitee: ponure, smętne skupisko czarnych chat o czerwonawych dachach, znajdujące się w pobliżu jednej z licznych, dawno porzuconych kopalni srebra. Dalej wznosiły się potężne, strome zbocza gór, jasnozielone w dolnej partii, przechodzące stopniowo w ciemną zieleń lasu sosnowego. Jeszcze wyżej, za lasem, rysowały się na tle nieba łyse, skaliste szczyty poznaczone białymi plamami. Wysoko w górach zaczął już padać śnieg.

Teraz, gdy zbliżała się do kresu podróży, powoli ogarniało ją przygnębienie i zniechęcenie. Minęła małe jeziorko usytuowane między żółto kwitnącymi osikami o białych pniach, gładkich niczym białe, krągłe ramiona kobiet. Widok był wspaniały! W Kalifornii piałaby z zachwytu. Teraz jednak patrząc na jezioro, czuła, że jest piękne, ale nic jej to nie obchodziło. Była wyczerpana i zmęczona po dwóch nocach spędzonych pod gołym niebem i bała się nadchodzącego zmroku. Nie wiedziała, dokąd zmierza ani w jakim celu. Koń sunął smętnie, noga za nogą, po wąskiej kamienistej ścieżce, zbliżając się do wielkiej, przejmującej grozą góry. Zdawała sobie sprawę, że gdyby miała choć odrobinę silnej woli, zawróciłaby do wioski, gdzie znalazłaby schronienie i skąd odebrałby ją mąż.

Ale była całkiem bezwolna. Koń, rozbryzgując kopytami wodę, przebył strumień i idąc pod olbrzymimi żółknącymi topolami, wkroczył w dolinę, która znajdowała się niemal trzy tysiące metrów nad poziomem morza. Kobieta czuła potworne znużenie, a od rozrzedzonego powietrza kręciło jej się w głowie. Za topolami, po obu stronach doliny, wznosiły się przytłaczające swym ogromem góry, gęsto porośnięte osikami, a wyżej stożkowatymi świerkami i sosnami. Koń szedł sam, nie ponaglany. Mała, ciasna dolina nie pozostawiała innej możliwości: można było jedynie brnąć przed siebie, wąską ścieżką wspinając się coraz wyżej.

Koń wierzgnął: na drodze pojawiło się trzech mężczyzn otulonych w ciemne poncha.

—  Adios — powitał ją Indianin spokojnym, bezbarwnym głosem.

—  Adios — odparła głośno, z amerykańskim akcentem.

— Dokąd jedziesz? — spytał cicho po hiszpańsku.

Mężczyźni w ciemnych ponchach podeszli bliżej i przyglądali się jej z zainteresowaniem.

— Przed siebie — rzekła chłodno, wymawiając twardo miękkie hiszpańskie słowa.

Śniade twarze widoczne spod słomkowych kapeluszy i silnie zbudowane ciała okryte ciemnymi ponchami nie były dla niej niczym nowym. Jedynie długie, czarne włosy opadające aż na ramiona różniły jeźdźców od robotników, którzy pracowali u jej męża. I właśnie te włosy wzbudziły w niej niesmak. Tak, byli to ci dzicy Indianie, na których poszukiwanie wyruszyła.

Skąd przybywasz? Ciągle jeden i ten sam zadawał pytania. Był to młody mężczyzna o dużych oczach, czarnych i lśniących, którymi spoglądał na nią z ukosa. Czarne, jedwabiste wąsy ocieniały jego usta, na brodzie zaś sterczało mu kilka pojedynczych kosmyków. Długie, czarne włosy, jakby pełne życia, luźno opadały mężczyźnie na ramiona. Mimo śniadej cery sprawiał wrażenie, że dawno się nie mył.

Jego dwaj towarzysze, starsi, milczący i dostojni, byli do niego podobni, przy czym jeden miał skąpy, czarny wąs nad górną wargą, a policzki i brodę całkiem gładkie, drugi zaś policzki miał gładkie, a na brodzie typowy dla Indian ciemny, bardzo rzadki zarost.

— Z daleka — odparła na wpół żartobliwie, na wpół wymijająco.

Przyjęli te słowa w milczeniu.

— Gdzie mieszkasz? — zapytał cicho, z naciskiem, najmłodszy z nich.

— Na północy — rzuciła lekko.

Znów nastała chwila ciszy. Młodzieniec ściszonym głosem naradził się w niezrozumiałej dla niej mowie ze swoimi towarzyszami.

— Dokąd zmierzasz tą drogą? — spytał stanowczo, tonem nie znoszącym sprzeciwu, pokazując na szlak, którym jechała.

— Do Indian Huichole — oznajmiła krótko. Popatrzył na nią uważnie. Oczy miał bystre, czarne i jakby nieludzkie. W blasku popołudniowego słońca widział na jej szerokiej, jasnej twarzy lekki, przekorny uśmiech; widział również zmęczenie i sińce pod wielkimi niebieskimi oczami, a także spojrzenie, w którym kryła się dziecinna naiwność, a zarazem duma i kobieca pewność siebie. W sumie jednak wyglądała tak, jakby była w transie.

—  Usted es señora?

— Tak, jestem mężatką — potwierdziła.

— Masz rodzinę?

— Męża i dwójkę dzieci, chłopca i dziewczynkę. Indianin odwrócił się do swoich towarzyszy i wydobywając z gardła niskie, chrapliwe dźwięki, przypominające bulgotanie wody, przetłumaczył im odpowiedź kobiety. Wszyscy trzej byli wyraźnie zbici z tropu.

— Gdzie jest twój mąż?

— Bo ja wiem? — odparła beztrosko. — Wyjechał na tydzień w interesach.

Czarne oczy wpatrywały się w nią przebiegle. Mimo zmęczenia kobieta uśmiechnęła się, dumna z własnej przedsiębiorczości, pewna swej kobiecej siły, nieświadoma szaleństwa, jakie ją opętało.

— Czego szukasz?

— Huicholi; chcę zobaczyć ich domy, poznać ich bogów.

Młodzieniec szybko przetłumaczył jej słowa swoim starszym, milczącym towarzyszom, którzy w pełnej konsternacji ciszy, jaka zapadła, spojrzeli na nią z ukosa spod kwiecistych kapeluszy. Po chwili grubymi, gardłowymi głosami powiedzieli coś do młodzieńca.

Ten przez moment wahał się, po czym zwrócił się do kobiety:

— Dobrze. Możesz jechać z nami. Ale na miejsce dotrzemy dopiero jutro. Dziś musimy nocować w lesie.

— Doskonale. Umiem przygotować biwak.

Bez dalszych zbędnych pytań ruszyli pośpiesznie kamienistą ścieżką. Młody Indianin biegł koło konia, pozostali dwaj z tyłu. Jeden z nich podniósł z ziemi gruby kij i od czasu do czasu silnie walił nim w koński zad, żeby ponaglić zwierzę. Za każdym razem koń podskakiwał, podrzucając w siodle kobietę, która mimo zmęczenia nie posiadała się ze złości.

— Nie bij go! — krzyknęła, spoglądając gniewnie przez ramię. Napotkawszy wielkie, czarne,-lśniące oczy, po raz pierwszy poczuła, jak opuszcza ją odwaga. Miały bowiem w sobie jakiś nieludzki wyraz; uzmysłowiła sobie, że wcale nie widzą w niej pięknej, białej kobiety. Patrzyły na nią z ponurym, nieludzkim blaskiem i w ogóle nie widziały w niej kobiety, tylko jakąś dziwną, niepojętą rzecz, tajemniczą i niebezpieczną. Jechała oniemiała ze zdumienia i znów ogarnęło ją uczucie, że nie żyje. Indianin po raz kolejny uderzył kijem w koński zad, a ona ponownie opadła boleśnie na siodło.

— Powiedz mu, żeby nie bił konia! — zawołała do młodzieńca.

Ich spojrzenia się spotkały: w lśniącej, niezgłębionej czerni jego oczu ujrzała krótki błysk pogardy. Wydając niskie, gardłowe dźwięki indiańskiej mowy, mężczyzna zwrócił się do biegnącego za koniem towarzysza. Ten przez chwilę słuchał nie podnosząc znad ziemi wzroku, po czym krzyknął cicho na konia i trzasnął go w zad tak mocno, że przerażone zwierzę podskoczyło gwałtownie, rozpryskując kopytami kamienie i silnie podrzucając siedzącą w siodle kobietę.

Oczy zapłonęły jej szaloną wściekłością, twarz pobladła. Energicznie skróciła cugle, ale zanim zdołała zawrócić, młody Indianin chwycił je, szarpnął w przeciwną stronę i ruszył pędem, ciągnąc za sobą konia.

Była bezsilna. Ale nagle, prócz ledwo tłumionego gniewu, poczuła lekki dreszcz podniecenia. Wiedziała, że umrze;

Słońce chyliło się ku zachodowi: złociste promienie padały na coraz rzadziej rosnące tu osiki oraz na pnie sosen; najeżone ciemnymi igłami gałęzie migotały na tle nieba, a skały lśniły nieziemskim blaskiem. W tym gorejącym świetle obserwowała biegnącego niestrudzenie przed koniem Indianina: ciemne poncho powiewało mu na ramionach, gołe nogi mieniły się w smugach słońca dziwną czerwienią, a słomkowy kapelusz, cudacznie przyozdobiony kwiatami i piórami, barwnie połyskiwał nad kaskadą długich, czarnych włosów. Raz na jakiś czas młodzian niskim głosem pokrzykiwał na konia i wtedy ten drugi, biegnący z tyłu, walił zwierzę kijem po zadzie.

Iskrzące się bajkowym blaskiem promienie zgasły nad górami; świat powoli pogrążał się w mroku i wieczorny chłód przenikał powietrze. Na niebie księżyc w kwadrze walczył ze światłem przebijającym z zachodu. Strome, skaliste zbocza rzucały potężne cienie. W pobliżu szemrała woda. Kobieta odczuwała jedynie zmęczenie, nieludzkie wprost zmęczenie oraz chłód wiatru wiejącego od gór. Nie zdawała sobie w ogóle sprawy z tego, że promienie księżyca wyparły blask dnia. Przemiana dokonała się, kiedy jechała na koniu nieprzytomna z wyczerpania.

Przez kilka godzin wędrowali w srebrzystej poświacie. Nagle, ni stąd, ni zowąd, zatrzymali się. Mężczyźni przez chwilę naradzali się szeptem.

— Tu przenocujemy — oświadczył najmłodszy.

Czekała, żeby pomógł jej zsiąść z konia, ale on stał bez ruchu, trzymając cugle. Niemal spadła z siodła, była tak potwornie zmęczona.

Wybrali miejsce u podnóża skał, wciąż jeszcze nagrzane od słońca. Jeden z mężczyzn pościnał pachnące żywicą gałęzie sosnowe, drugi ustawił je przy skale, wznosząc prowizoryczne szałasy dla osłony przed wiatrem — kilka rozłożył na ziemi, żeby służyły jako posłanie. Trzeci rozpalił niewielkie ognisko i zaczął podgrzewać placki kukurydziane.

Kobieta napiła się wody. Nie chciała nic jeść, pragnęła tylko się położyć.

— Gdzie mam Spać? — spytała.

Młodzieniec wskazał jej jeden z szałasów. Wsunęła się do środka i wyciągnęła na gałęziach. Była tak wykończona wędrówką, tak zobojętniała na wszystko, że nie robiło jej różnicy, co się z nią stanie. Przez szpary w gałęziach widziała przycupniętych wokół ogniska mężczyzn, którzy ciemnymi palcami wyjmowali z popiołu placki i popijali je wodą z tykwy. Od czasu do czasu rozlegał się niski, zdławiony szept, a potem znów zapadała cisza. Siodło i juki leżały przy ognisku nie tknięte. Nie byli zainteresowani jej mieniem. W kapeluszach na głowach, otuleni w ciemne poncha z frędzlami, które opadały na ziemię, siedzieli przy ognisku, przycupnięci jak zwierzęta i jedli jak zwierzęta — chciwie, łapczywie. Widziała smagłe, gołe nogi i przepaski na biodrach, które oprócz brudnych, białych koszul stanowiły ich jedyną odzież. Kobietą interesowali się nie więcej, niż gdyby była kawałkiem mięsa, który zdobyli na polowaniu i powiesili w szałasie.

Po pewnym czasie starannie wygasili ogień i udali się na spoczynek. Obserwując przez szpary w gałęziach przechodzące w milczeniu ciemne sylwetki oświetlone słabym blaskiem księżyca, przez moment poczuła dreszcz grozy. Gzy teraz ją zaatakują?

Ale nie. Zachowywali się tak, jakby całkiem o niej zapomnieli. Słyszała, jak koń porusza się niespokojnie — przednie nogi miał spętane. Wkrótce zaległa cisza, chłodna, złowroga, tak typowa dla gór. Kobieta spała i budziła się, półprzytomna, zdrętwiała z zimna i wycieńczenia. Noc, wieczna i lodowata, ciągnęła się bez końca, a ona była świadoma tylko tego, że umarła.

Koniec wersji demonstracyjnej.

2

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

3

Niedostępny w wersji demonstracyjnej