Franciszek Zabłocki

KRÓL W KRAJU ROZKOSZY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT PIERWSZY

Scena I

SCENA II

Scena III

Scena IV

SCENA V

AKT DRUGI

Scena I

Scena II

Scena III

SCENA IV

Scena V

Scena VI

Scena VII

Scena VIII

SCENA IX

SCENA X

SCENA XI

SCENA XII

Scena XIII

Scena XIV

AKT TRZECI

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

Scena VII

Scena VIII

Scena IX

Scena X

KRÓL W KRAJU ROZKOSZY

Zabłocki Franciszek

OSOBY:

KRÓL

BARASZ - giermek i śmieszek Filandra

SZTUFADA - marszałek minister

GAMOŃ - dworski liczebny Ludwili

FRYKASY - minister stanu

HORTULAN , FLORBEL - ogrodnicy Króla

FELICJA , PLACYLLA , RÓŻA - damy honorowe

ALZOR - czarnoksiężnik

JASKIER

FILANDER - rycerz wędrujący

FIOŁEK - kwiaty

LUDWILA - infantka trebizondzka

MACZEK

ANONIMA

[Drugi Dygnitarz, Dragon, Urzędniki stołu królewskiego, Urzędnicy korony, Straż, Sylfy,

Salamandry, Gnomy, Najady]

Scena w Krainie Rozkoszy

AKT PIERWSZY

Scena I

Alzor, Filander, Ludwila, Barasz, Gamoń

FILANDER

Tak tedy rozmaite zwędrowawszy kraje -

I gdzie słońce zapada, i gdzie jutrznia wstaje,

Lądem, morzem, powietrzem, jak nikt z ludzi może -

Pozwolisz Alzor, że mu winne dzięki złożę.

Któż jeżeli nie czarne sprawiły to księgi,

Że nad ludzką moc większe zgromiłem potęgi,

Żem się tylu piorunom, tylu burzom złożył?

GAMOŃ

A ja, żem z trwogi umarł, żem tu przecie ożył.

Zwłaszcza gdy człowiek wspomni na tę podróż naszą

Prawdziwie osobliwą, nie ludzką, lecz ptaszą.

ALZOR

Prawda, że was niejednej odjąłem napaści:

Lądem, abyście w ziemne nie wpadli przepaści,

Mocą moją dźwignąłem w powietrzną dzielnicę,

W drodze wiązałem burze, dusił błyskawice,

Lecz co najgorsza, na co kunszt innych jest słaby,

Pomnicie te dwie łyse na ożogach baby,

Tę trzecią w zgrzybiałego wieku szczątkach zdartą,

Tę ledwie że mającą ludzką postać czwartą...

BARASZ

Przerywając

Złe mniejsze...

ALZOR

Zły twój, owszem, sąd o płci niewieściej;

Jak pierwsza młodość w gronie niebianek ją mieści,

Jak po całej naturze jej uroków władza

Szerokie panowania swoje rozprowadza,

Tak, gdy trupieje, dziwnej zmiany postać bierze, 

Złość małp, a szpetność jaką mają nietoperze... 

LUDWILA

Przerywając 

Za tak wielką uprzejmość jakież odwdzięczenie? 

ALZOR

Nad wszystko szczęście twoje i Filandra cenię. 

Nadgroda dobrych czynów tym jednym objęta: 

Gdy kto świadczy, nie pomni, kto bierze, pamięta. 

Filandrze, przy kochaniu uleganie statek!

Królewno, ty masz w liczbie wiernych, być mężatek! 

BARASZ

Co ma być, a co będzie - różnicy niemało. 

Ale pytam, dokąd nas nieszczęście zagnało? 

Jak bowiem sądzić można, choć w tak krótkiej chwili, 

Wszystko nie tak jak u nas, wszystko piękniej, milej, 

Inne widoki, krzewy, zioła, kwiaty, drzewa, 

Powietrze nawet lżejsze i leksze powiewa. 

Jak się ten kraj nazywa? 

ALZOR

Trudność go nazwania 

Ułatwiona zmyślonym imieniem Kokania, 

Ja zaś ku zrozumieniu waszemu tłumaczę: 

Kraj Zbytników. A jeśli nierządne, próżniacze 

I zniewieściałe życie, jak niektórzy wnoszą, 

Jest losem najszczęśliwszym i ludzi rozkoszą, 

Ten kąt, w którym krajowców nie inne jest życie, 

Krajem Rozkoszy można nazwać przyzwoicie. 

GAMOŃ 

Gdy ten kraj Kraj Rozkoszy, nieźle się nam wiedzie. 

Jeść najpierwsza jest rozkosz, myślmyż o obiedzie.

ALZOR

Cierpliwość...

GAMOŃ

Podrzyźniając

Tak, cierpliwość! Kto nie chce, niech nie je,

Ale ja żyć nie mogę tym wiatrem, co wieje.

BARASZ

krzywiąc się

Ani ja! Jeść co prędzej!

FILANDER

Jakby mazgaj kwili!

Toć i my nic, tak jak wy, ni jedli, ni pili.

BARASZ

Tak, "ni jedli, ni pili"! Małeż to łakocie

W ustawicznych umizgach, w ciągłej żyć pieszczocie?

Łzy, westchnienia, jeszcze łzy, i jeszcze westchnienia -

Toć to rosół, to sztuka mięsa, to pieczenia.

GAMOŃ

z podziwieniem

Patrzcie no, patrzcie! Jakaś z oblicza, z odzieży

I z postaci szczególna ku nam maska bieży.

BARASZ

Fraszka odzież, patrzcie twarz! Jakie znamię zdrady!

ALZOR

Tajny też to minister królewskiej jest rady.

SCENA II

Alzor, Filander, Ludwila, Barasz, Gamoń, Sztufada

SZTUFADA

prędko jak głupi

Kłaniam! Cóż nam wydarza mieć tak rzadkich gości? 

BARASZ

Głód najpierwej, potem chęć poznania waszmości. 

SZTUFADA

Gdy tu jestem, macie mnie, pomyślę o reszcie, 

Lecz najprzód niech się godzi spytać, kto jesteście? 

FILANDER

Ja rycerz wędrujący, w tym pięknym obrazie 

Bogini moja.

Wskazuje Ludwilę 

BARASZ

A my tej bogini pazie.

Ten zaś pan, 

Wskazuje Alzora

zwięzły dając rys jego przymiotom 

W jednym słowie zamykam, jest dworskim faktotum. 

FILANDER

Wszedłszy o nią w turnieje z ludźmi olbrzymami, 

Mimo tych wielkoludów pobitych krociami, 

Mimo zdrowia i życia tysiączne ofiary, 

Gdy przy mnie było męstwo, a za nimi czary, 

Musiałem pójść na odwód; lecz straszne przypadki 

Pokonane, mam męstwa niewątpliwe świadki. 

Nie szerzę się z opisem, iłem przebył morza, 

Ziemi, powietrza... dosyć, że mnie szczęsna zorza 

Tu stawi, gdzie zajęte mnóstwem cudów oko 

O narodzie i królu sprawia myśl wysoką. 

SZTUFADA

Jak minister, gospodarz kraju, mam z urzędu 

Powinność przyjęcia was, a przez wdzięczność względu 

Dla podróżnych, co (nie jak wędrowni oszczerce) 

Krajom, gdzie goszczą, niosą szacunek i serce, 

Że ten sam będzie króla sentyment i dworu,

Ręczę słowem ministra i słowem honoru.

BARASZ

Honor dworów i słowa, was ministrów, znamy,

Jak są szczere, rzetelne, bez cienia, bez plamy

I gdyby przyszło zgrzeszyć złą myślą w tej mierze,

Szukałbym przywar w prostych ludzi charakterze,

Nie zaś w klasie magnatów, którym, jak na wiano,

W kolebce od natury wszystko dobre dano.

Lecz mówiąc o tym kraju, co w pierwszą myśl wpada,

Jakie jego granice, jaka też posada?

SZTUFADA

Granice nierozległe; miarą tego kraju

Nie przeciąg, lecz wszelkiego jest rozkosz rodzaju...

GAMOŃ

Przerywa

Prawdaż to, czemu wierzyć nie można tak snadno,

Że tu krajowce rzeczą nie trudnią się żadną?

BARASZ

I że tu ustawiczne, czemu ja nie wierzę,

Śniadania, podwieczorki, obiady, wieczerze,

Reduty, maskarady, bankiety, biesiady,

Że sama prawda, nie fałsz, otwartość, nie zdrady,

Że nie macie jurystów, sądownictwa, sporów,

Pieni, chorób i nad nie szkodliwszych doktorów,

Że nie sieją, nie orzą, a przecież szczęśliwa

Obfite rok w rok ziemia wydaje wam żniwa,

Że u was zaraz skutek styka się z nadzieją;

Wreszcie, że starki młodną, niegładkie pięknieją?

SZTUFADA

Wszystko jest tak, jak mówisz, istotnie, prawdziwie,

Ale tym, co wam powiem, więcej was zadziwię.

U nas tak jest: gdy komu ubrać się podoba,

Idzie w gaj, jest gotowa w gaju garderoba;

Chce jeść czy pić, co czyja może spragnąć wola, 

Kuchnie, piwnice - pełne ich są gaje, pola; 

Jak u was w źródłach wody, u nas tryska wino. 

GAMOŃ 

O najszczęśliwsza ziemio! 

BARASZ

O rajska kraino!

SZTUFADA

Zamiast deszczów i śniegów, jak pora, jak czasy, 

Tu spadają kwiczoły, jarząbki, bekasy, 

Kuropatwy, cietrzewie, spadają przysmaki: 

Pająki, glisty, żaby, polipy, ślimaki... 

GAMOŃ 

A barany na przykład, a woły, cielęta? 

SZTUFADA

Czekajże, tamto jedzą przebrane panięta, 

Te zaś jak pośledniejsze, mniej kosztowne dary, 

Spadają także na stół, lecz na koniec szary, 

Tak dalece, że aby apetyt umorzyć, 

Dość jest w górę nos zadrzeć i usta otworzyć. 

GAMOŃ 

Patrz, waszmość, ja otwieram, przecież nic nie czuję, 

Jak tylko to, że mi wiatr po gębie plądruje. 

SZTUFADA

Najprzód, gościu, tutejsze masz poznać zwyczaje, 

U nas nikt nie je pierwej, aż się król pan naje. 

BARASZ

Dobrze to jest; z tym wszystkim, jak na nasz stan niski,

Nie spadłyby nam z deszczem choć ze dwa półmiski? 

SZTUFADA

Nie spadną, lecz wam powiem jeszcze tajemnicę,

Którą, jak potem macie sprawiać się, oświecę.

Tu nie ma kąska ziemi, iskry ognia, wody,

Powietrza kropli, gdzie by nie miało gospody

Jakieś stworzenie, które choć w istotach różne,

W tym jak jedno, że wszystkie są ludziom usłużne.

Lecz tak trwałą niezmiennie wszystko idzie drogą,

Że jej w niczym nikt chybić nie ma dla nikogo.

FILANDER

Tym tworom, chcąc choć myślą dać jakieś korpusy,

Nie sąż one jak u nas upiory, pokusy?

SZTUFADA

Rzeczy trudnych objaśniać nie chcę przez trudniejsze,

Lecz jakie są, nie zwiększę, ani ich pomniejszę.

Wy mniemacie, widząc to, co oko zobaczy,

Żeście wszystko widzieli - tu wszystko inaczej.

Tych stworzeń, których mamy głównych różnic cztery,

Najprzód powiem imiona, potem charaktery.

LUDWILA

do Filandra

Prawdziwie osobliwość! W żywiołach narody!

SZTUFADA

Tak jest, ma je powietrze, ziemia, ogień, wody.

I tak w powietrzu żyją Sylfy, Gnomy w ziemi,

Najady pod wodami kryją się czystemi,

A Salamandry żadnym ogniem niepożyte

Składają jedną wspólną tę rzeczpospolitę.

BARASZ

Gamoniu, gdyby można wnijść z nimi w sojusze,

Sobie w tym mniej, lecz tobie wiele szczęścia tuszę!

Ja bym mógł jąć się wody, ciebie szczęścia godło

Może by na powietrze szczeblami powiodło. 

GAMOŃ 

Ja szczęściu nierad ufam, lecz twoje przymioty... 

Jeśli kto godzien za nie podwyższenia, to ty. 

SZTUFADA

Dosłuchajcież mnie! Sylfy polują na ptaki, 

Najady tym są u nas, czym u was rybaki, 

Gnomy na czworonożne sidła stawią zwierze; 

To wszystko, gdy się celne z podłego wybierze, 

Odnoszą do Salamandr, królewskich kucharzy, 

Tam się sosuje, tam się dusi, tam się warzy, 

Tam zagniata, przyprawia i wędzi, i piecze 

Na użytki, jak wszystkim wiadomo, człowiecze. 

Ale ma król pan nadejść. Właśnie zwykł tą porą 

Trawić czas swój w ogrodzie na rozrywkach z Florą 

I czynić popis kwiatów. Wiecież, jakie kwiaty? 

GAMOŃ 

Zapewne co najrzadsze: kaktusy, granaty...

SZTUFADA

Rzecz ta nie wiem, czy od was będzie dość pojęta: 

Naszych ogrodów kwiaty są piękne dziewczęta, 

Lecz biorą im właściwą barwę, wonią, postać. 

BARASZ

Brawo! Skoro tu takich kwiatów można dostać, 

Tak jak tu stoję, biegnę, bo takie ogrody 

Bawiły mnie, gdy byłem więcej jak dziś młody, 

A lubo w ziołozbiorze zależałem pole, 

Może coś i przypomnę, choć się namozolę, 

Zawsze pierwej podjadłszy. Ale że tu róże 

Samiczki, tak jak u nas, mają swój cierń może, 

Aby się nie utrudzić pracą bezowocną, 

Uszczknę sobie roślinkę jaką łacną, nocną,

Aby wiedzieć, czy równie w każdej świata stronie

Jednakich kwiatów też są i smaki, i wonie,

Powaby, i odrazy, i tam, i tam dalej...

Lecz zda mi się, że słychać coś tak, jakby grali

Tu się opodal daje słyszeć głos dętych instrumentów

Czy w puzany, czy w surmy.

SZTUFADA

To daje wiadomość,

Że w te miejsca ma nadejść wkrótce król jegomość,

Nie zwykł bowiem ze swoich ruszać się pokojów,

Tylko wpośrzód trąb, kotłów, waltorni, obojów.

U nas tu aż do bydląt same wirtuozy.

GAMOŃ

Czy podobna? Barany; na przykład, psy, kozy...

SZTUFADA

Osły nawet jak ludzie...

BARASZ

wskazując Gamonia

A u nas jak osły

Ludzie. Tak to z swych karbów rzeczy się wyniosły.

SZTUFADA

Ale skracam mówienie. Odejdźcie na chwilę;

Jest u nas do widzenia pięknych rzeczy tyle,

Można się dobrze bawić. Ja dam znać Królowi,

Żeście tu; rad usłyszę, co mi na to powie.

Właśnie teraz nadchodzi Wielka Stanu Rada,

Gdzie każdy z Królem mówi i Król odpowiada.

GAMOŃ

Rada pod gołym niebem?

BARASZ

Gdzież tron, ławy, krzesła?

SZTUFADA

W moment gmach naszych Gnomów ujrzycie rzemiesła. 

Dekoracja odmienia się w pyszną salę 

Jakże, nie mówiłem wam? Patrzcie... 

GAMOŃ 

Co za głowy! 

W mgnieniu oka tak pyszne, wspaniałe budowy! 

BARASZ

Już co pałac, to pałac rzadko gdzie widziany! 

SZTUFADA

Fraszka piękność, ale smak! Widzicie te ściany? 

GAMOŃ 

Jasne, białe... 

SZTUFADA

Ale ich nie znacie przymiotu:

I w miąższ, i wzdłuż, i wszerz są z cukru kandyzbrotu. 

BARASZ

Gamoniu, urwij kawał! 

SZTUFADA

nie puszczając Gamonia 

Cóż to za gorączki! 

Dosłuchajcież, te gzymsy... 

GAMOŃ 

Konfitury, pączki... 

SZTUFADA

Wszystko porujnujecie, wszystko się obali! 

BARASZ

Wszystko można zatrzymać, ale nie głód! Dalej! 

Rwą się do łupania cukrowych ścian 

Spieszmy się, spieszmy!... 

SZTUFADA

Wstrzymując ich

Ja-ż to nic u was nie ważę,

Ja minister? Nie jedzcie pałacu, nie każe!

Szczęściem Król Pan - wyjdźcie stąd!

Wszyscy spiesznie wychodzą

Scena III

Król, Frykasy, Sztufada, Dworscy

KRÓL

Dworscy moi, hola!

Wszyscy wyjść macie, taka pańska moja wola,

Mam z moimi ministry mieć radę tajemną.

Frykas, Sztufada, oba zostajecie ze mną!

Pauza

Ministry, krajów moich i tronu ozdobo!

Choć ja król, wy ministry, szczerze mówmy z sobą.

Wiecie, jak małych jestem panem posiadłości,

Świat ledwie słyszy o nich i już mi zazdrości.

Lecz co mi to królestwo, te wielkie zaszczyty,

Kiedy w nich smak utracam, przeto żem ich syty.

Nie, nie tak ja szczęśliwy, jak może myślicie.

Jeść, pić, spać i coś więcej - toż to ma być życie?

Ta obfitość napojów, ten dostatek mięsa -

Wszystko jest dla sytości, dla smaku ni kęsa.

FRYKASY

Prawda, dobry apetyt, kto się nań nie skarży,

Wystarcza za przyprawę, za wszystkich kucharzy.

KRÓL

Nade wszystko zaś dziewcząt gromada tak mnoga.

Cóż mi po nich? Powolne wszystkie, żadna sroga,

Żadna taka, co by jak twarda morska skała

Tłuc się bałwanom, ale nie wskróś przeszyć dała,

Co by jak ta przyjemna w żartach bałamutka

Rzekła czasem: "Nie swywol, bo dostaniesz szczutka!" 

Otóż to jest rokambuł, co tępy smak drażni: 

Zaraz się człowiek rusza i porywa raźniej. 

Wszak prawda?

SZTUFADA

Wielka prawda, najjaśniejszy panie! 

KRÓL 

Słuchajcież, w tym co myślę, jakie wasze zdanie? 

Chciałbym na czas niejaki złożyć uprzykrzony 

Ten ciężar majestatu, ten ucisk korony. 

Pauza

Ale że tron rzecz piękna... 

SZTUFADA

Lecz w nim znój i praca. 

FRYKASY

przeciwiając się 

Ale kto tron opuści, rzadko doń powraca. 

KRÓL 

Żądam więc rady waszych wiernych uprzejmości, 

Czy lepiej być mi królem, czy przejść do równości? 

SZTUFADA

Panie, mówię, jak myślę, a jak myślę, sądzę: 

Mieć tysiączne i wszystkie dogodzone żądze, 

Chcieć jeść i jeść do zbytku, chcieć pić i pić z garła, 

Aby się żadna piękność chuciom nie oparła, 

Że mijam inne ludzkich rozkoszy bawidła, 

A czym jednym podobno różniśmy od bydła, 

Pytam, kiedy człek szczęścia więcej czuje łaski, 

Jak kiedy z kłopotami zmierzy się w zapaski, 

Gdy go bieda przetrzepie, chłód i głód przesili, 

Czy można jak naówczas uczuć rozkosz milej?

Porzuć więc, panie, rozkosz wchodzącą przez zmysły,

Z próżnowania już pańskie członki ci uwisły.

Zacznij to tym, a tamto tamtym, króciej, dłużej,

Przynajmniej wiedzieć będziesz, co, gdzie i jak służy.

Nie radzę jak polityk, lecz radzę po prostu:

Abyś smacznie jadł, obierz niektóre dni postu.

Jeśli ci czerstwe zdrowie złe sprawia humory,

Od czegóż, najjaśniejszy panie, są doktory?

Sprowadź kilku do kraju, ich w tym będzie głowa,

Że wasza królewska mość przestanie być zdrowa.

Przed wszystkim jednak jako pełne trudów życie,

Złóż królewską dostojność i żyj pracowicie.

Skończyłem. Myśli twoich rad słucham, kolego!

FRYKASY

Zdanie twoje jest zdanie ministra wielkiego.

Prawda, byłoby pięknie i z rozumem zgodnie,

Ażeby Król żyć raczył mniej nieco wygodnie,

Mniej leniwie, a więcej trocha pracowicie,

Niech się dowie, jakie jest rąk i nóg użycie,

Niech wie, że nie na tym jest tron króla opartym,

Ażeby był pijakiem, zbytnikiem, obżartym -

Ale aby na chwilę złożył panowanie,

Tak jak Król Pan ma rozum, na to nie przystanie

I ja tego jak sługa przychylny nie radzę.

Monarcho! Pomyśl tylko o swojej powadze:

Naród liczny, na twoje skinienia gotowy,

Serca ci wierne daje, pod tron schyla głowy,

A ty na stolcu pańskim hoży, czerstwy, świeży

Wysoko i szeroko siedzisz jak należy.

Powtarzam, nie pod moim styrem to się zdarzy,

Nie złoży pan korony, bo mu w niej do twarzy,

Bo by żałował potem w czapce się ujrzawszy.

A zatem przyjmij prośbę, Królu najłaskawszy, 

Niechaj miłość narodu przemaga nad tobą, 

Wyrozumiej łzom, wzrusz się wszystkich nas żałobą, 

Weź przedsię myśli lepsze i póki jest pora. 

W imię narodu proszę, daj nam sukcesora? 

KRÓL 

Pauza milczenia

Jak widzę, rzecz zważywszy na oboją stronę, 

Głupstwo zrobiłbym, gdybym z głowy zdjął koronę 

I przyszło by mi na to, co spotkało wielu, 

Że jak tyka pod jesień obnażona z chmielu, 

Gdy wieńca, co jej nagość okrywał, postrada, 

Ptak się pod nią nie gnieździ, lecz na nią usiada; 

Jak na pochyłe drzewo kozy - mówią - skaczą, 

Tyle wyzuci z swoich państw królowie znaczą. 

Kończę więc rozmysł na tym. Zacny mój Frykasy, 

Ministry tym są w państwie, czym we drzwiach zawiasy, 

Na was się waga mocarstw i królów osadza, 

Rada twoja przedziwna jest, bo mi dogadza.

Już nie złożę korony, a żeś przy honorze 

Swojego pana obstał, rad zbawiennych wzorze, 

Żeś przy tym złączył rzadką miłość ku ojczyźnie, 

Pięć tysięcy czerwieńców bierzesz w darowiźnie. 

Małe wprawdzie pieniędzy u nas są użytki... 

FRYKASY

Ale na nie, jak na lep, lgną nasze kobietki. 

KRÓL 

konfidencjonalnie

A bez których żaden z was... 

FRYKASY

Króla pana wzorem,

Jak to bywa zwyczajnie: hołota za dworem.

KRÓL

Nim mi tłum interesów przerwie to zacisze;

Niech kartę wygotują do skarbu, podpiszę.

SZTUFADA

na stronie

Podchlebił i skorzystał; otwarcie nie mogę,

Ale skrycie zaszkodzę i wlizę mu w drogę.

Głośno do Króla

Właśnie też ziemia nasza dostała dziś gości;

Ludzie jacyś, świadomi snadź pańskiej wielkości,

Proszą o pozwolenie, aby tu czas jaki

Mogli równych używać swobód jak rodaki.

KRÓL

Nieźle to, lecz trzeba by w większej coś powadze

I majestacie. Gdzież są?

SZTUFADA

Zaraz ich wprowadzę.

KRÓL

Tymczasem kwiaty, które przezierałem rano

I kazałem poznaczyć, przede mną niech staną.

Kilku z nich już pąkowie brzękło, już i puszek

Zwiastował bliskie kwiatka wywicie z pieluszek,

Ten więc moment zda mi się być godzien uwagi.

FRYKASY

Prawda, panie, te kwiaty są tak jak szparagi:

Nie uszczknąć młodocianych, co krótką trwa chwilę,

Jużci nieużyteczny z nich chwast i badyle.

KRÓL

Odemknąć mój wirydarz!

[Frykasy i Sztufada wychodzą] 

Scena IV

Król, Hortulan, Florbel, Kwiaty, to jest osoby 

KRÓL 

ucieszony

Kunszt i przyrodzenie

Mogąż milsze dla oka wystawić widzenie 

Jak żywe, świeże farby? Kochany Florbelu, 

Znam te kwiaty, lecz imion zapomniałem wielu. 

FLORBEL

Nic dziwnego! Król Pan tak kręci się jak fryga, 

Interes z interesu, jeden drugi ściga, 

Więc aby ich nazwiska królewska mość zgadła 

Podług naszego trzeba znać je abecadła. 

Śpiewa 

Stokroć kwiat wdzięku i ciszy, 

Też i laszka ma przymioty, 

Firletka im towarzyszy,

Chryzantem kwiatek pieszczoty.

HORTULAN

Powój - serca upominek, 

Belladona - nocny kwiatek,

Żywa zawsze chęć - barwinek, 

Amaran - zbytnik, niestatek.

FLORBEL

Helijotrop - przywiązanie, 

Aster - nadętość i pycha, 

Lilija - czyste kochanie,

Fijołeczek - skłonność cicha. 

HORTULAN

Maczek - miłość, która drzymie, 

Laur, co nie chce przyjść do skutku,

Tego kwiatka zna pan imię,

To cyprysek - ziółko smutku.

Lecz raczej niech kwiat każdy przez tańce i pienie

Da znać swoje przymioty, własność, przyrodzenie.

Śpiewa

Kwiaty, co was Flora pieści

Dla miłości na użycie,

Ile was ten ogród mieści,

Pielęgnuje, daje życie;

Wdziękom się waszym dziwiemy,

Piękność wasza nas zachwyca,

Lecz ta piękność świadek niemy,

Nie dość jeszcze nas oświeca.

Niech za sobą każdy, co wie,

W czym celuje, sam opowie.

RÓŻA

Śpiewa

Ja ta jestem wdzięczna, hoża,

Kwiat jutrzenki, kwiatek Róża,

Jej to staranie, nie czyje,

Żem tak piękna i że żyję;

Z kwiatem, prawda, że cierń noszę,

Lecz im więcej cierniem ranie,

Tym milsze zdarzam rozkosze.

Szczęśliwy, kto mnie dostanie!

ASTER

Nie jestem jak inne zioła,

Pochodzenie moje z nieba,

Plemię Lucyny i Feba,

Bóstwo jesieni kościoła.

Boskiego też chcę uwielbienia.

Nie jest moim zwolennikiem,

Kto mnie czci serca płomykiem - 

Żądam serc całopalenia. 

FIOŁEK 

Ja prosty, drobny Fijołek, 

Wdzięczny wiosny pierwszy wianek, 

Cel zdobyczy chciwych pszczółek, 

Chłopiąt i dziewcząt sielanek, 

Lecz dni moich krótkie trwanie; 

Zgon i życie z wiosną biorę, 

Kto tę jedną zaspał porę, 

Już mnie więcej nie dostanie. 

MACZEK

Wy, co na srogie płaczecie, 

Co cierpicie od dziwaczek,

Ulga dla was w moim kwiecie,

Ja to jestem kwiat snu, Maczek.

Kto szczęścia nie zna na jawie, 

We śnie widzi jego marę, 

Ja go szczęściem przez sen bawię. 

ANONIMA

Ja ta, panie, Anonima,

Bez której rozkoszy nie ma. 

Ja stałych ogniów ochłoda, 

Cel żądań, cierpień nadgroda. 

O niewdzięczni, co mam za to, 

Że statku jestem zapłatą? 

Szkodzę ja tym sama sobie: 

Wieńcząc stałość, płochych robię. 

KRÓL 

Mnóstwo kwiatów i pięknych, lecz idąc do treści: 

Któryż kwiat mocniej kocha, który wdzięczniej pieści?

FLORBEL

śpiewa

Róża piękna, lecz ma ciernie,

Jacynt kocha, ale miernie,

Tuberoza wdzięcznej woni,

Lecz trud wielki wzdychać do niej,

Rzecz odkłada do miesięcy,

Drażni, łudzi i nic więcej.

Moja zatem, panie, rada:

Kwiat, co na pierwszą chęć woli

Tknąć się i użyć pozwoli,

Tobie gwoli niechaj spada.

KRÓL

Aby prawdę powiedzieć, a nie skłamać, wolę

Kwiat taki, co mnie sparzy, co czasem ukole...

Koniec wersji demonstracyjnej.

SCENA V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena XIV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej