Karol May

LEW KRWAWEJ ZEMSTY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Bracia Snuffle

ERSKI MIRZA

To-kej-chun

Wymiana

Nowe przeszkody

Żółta Góra

Haddedihnowie

Syn czarownika

Lew krwawej zemsty

Hanneh

Na falach Tygrysu

Ojciec Korzeni

Pułapka

LEW KRWAWEJ ZEMSTY

Karol May

Bracia Snuffle

Większość moich czytelników zna Winnetou, wodza Apaczów, najszlachetniejszego spośród Indian, najlepszego i najwierniejszego mego przyjaciela. Wiadomo im zapewne, jaką zginął śmiercią. W głębokim kraterze góry Hancock, podczas walki z Siuksami z plemienia Ogellallajów, kula przeszyła mu pierś. Wyzionął ducha na moich rękach. Zanieśliśmy jego zwłoki w góry Gros Ventre i pogrzebaliśmy je w dolinie rzeki Metsur. Przypadł mi smutny obowiązek wyprawy na południe celem zawiadomienia Apaczów, że najwyższy ich i najsławniejszy wojownik nie żyje.

Jazdę tę dziś jeszcze ze smutkiem wspominam. Śmierć Winnetou poruszyła mnie do głębi. Stałem się innym człowiekiem. Znikła gdzieś beztroska i wiara we własne siły. Nie mogłem się zdobyć na najlżejszy uśmiech. Opuściła mnie radość życia. Szukałem samotności, unikałem ludzi. A gdy podczas samotnej, dalekiej wyprawy trzeba było zamienić kilka słów w jakimś forcie lub osadzie, starałem się, aby rozmowa trwała jak najkrócej. Ludzie, z którymi się od czasu do czasu stykałem, nie traktowali mnie jak równego sobie. Nie zwracali na mnie uwagi, nie dostrzegali mnie prawie, a gdy się z nimi rozstawałem nie zawsze mówili: do widzenia. Przyczyną był mój wygląd zewnętrzny.

Ruszyłem z Winnetou w góry Hancock, aby oswobodzić kilku znanych nam osobiście osadników, których Siuksowie wzięli do niewoli. Cel wyprawy został osiągnięty, ale przypłaciliśmy ją śmiercią Winnetou. Po pogrzebaniu zwłok, część białych postanowiła zostać w dolinie rzeki Metsur i utworzyć tam kolonię. Pomagałem im w tym i dlatego nie od razu ruszyłem do Apaczów.

Mój strój myśliwski był do tego stopnia zniszczony, że musiałem postarać się o inny. Na Dzikim Zachodzie nie ma sklepów z ubraniem, trzeba więc było zadowolić się propozycją pewnego osadnika, który ofiarował mi strój własnego wyrobu. Był to ubiór z niebieskiego płótna: człowiek ów wykonał go na warsztacie tkackim, przykroił i przyfastrygował. Oczywiście, o linii kroju nie mogło być mowy. Spodnie przypominały podwójną rurę, Kamizelka — worek bez rękawów, marynarka — wór z rękawami. Ubranie było uszyte na człowieka o zupełnie innej figurze, niż moja. Nietrudno więc sobie wyobrazić, jak w nim wyglądałem; nie byłem ani odrobinę podobny do westmana. Na dobitek milczałem jak zaklęty i z niechęcią patrzyłem na ludzi. W tej sytuacji pojawienie się Old Shatterhanda nie wywołało zwykłego efektu.

Droga prowadziła przez szeroką, płaską prerię, na której rosły kępy drzew i krzewów. Trzeba było zaostrzyć czujność, gdyż te drzewa i krzewy zasłaniały widok. W każdej chwili należało się spodziewać spotkania z nieprzyjacielem, chodziły bowiem pogłoski, że wśród Komanczów, których terytorium sięgało aż do prerii, wybuchły poważne niepokoje.

Około południa dotarłem do strumienia, którego świeża, czysta woda musiała zwabić każdego wędrowca. Wybrawszy miejsce, z którego roztaczał się daleki widok, zsiadłem z konia, napiłem się krynicznej wody i wyciągnąłem się pod cienistym drzewem.

Po jakimś kwadransie ujrzałem dwóch jeźdźców. Stwierdziwszy, że to biali, nie ruszyłem się z miejsca. Zbliżali sie po tej samej linii, po której przybyłem; jechali po moich śladach. Widziałem, że im się bacznie przypatrują. Siedzieli na mułach i byli jednakowo ubrani. Gdy się zbliżali, zauważyłem, że podobieństwo rozciąga się również na postacie i rysy twarzy. Nie ulegało wątpliwości, że to bracia, jeśli nie wręcz bliźnięta.

Byli bardzo wysokiego wzrostu, a przy tym straszliwie wychudzeni. Mimo woli nasuwało się przypuszczenie, iż od dłuższego czasu głodują. Za to cerę mieli zdrową. Siedzieli mocno na swoich mułach. Z bliska zauważyłem, że jeden różni się od drugiego nieznaczną blizną, przecinającą lewy policzek. Nie można powiedzieć, by byli pięknościami, gdyż najbardziej wystającą część twarzy mieli niezwykle rozwiniętą. Byli to posiadacze nieprawdopodobnych nosów! Można się śmiało założyć, że takich nosów nie ma w całych Stanach. Aby opisać wielkość, kształt i kolor, trzeba je widzieć. Mimo tych trąb jerychońskich nie byli brzydalami. Przeciwnie, wyraziste, wygolone twarze wzbudzały sympatię. Kąty ust uśmiechały się radosnym, beztroskim uśmiechem; jasne oczy patrzyły w świat przenikliwie. Ubrani byli w wygodne ciemnoszare ,wełniane bluzy i spodnie. Nogi tkwiły w mocnych sznurowanych kamaszach, na głowach mieli kapelusze o szerokich kresach, z ramion zwisały szerokie koce, podobne do nieprzemakalnych płaszczy. Za skórzanymi pasami tkwiły noże i rewolwery. Ponadto, obaj jeżdźcy, uzbrojeni byli w długie, dalekonośne strzelby.

Dotąd nie spotkałem tej pary, ale słyszałem o nich nieraz. Wiedziałem, kogo mam przed sobą. Pomyłka była wykluczona. Nikt nie widział tych nieodłącznych towarzyszy oddzielnie, i nikt nie znał ich nazwisk. Ze względu na potężne nosy, nazywano ich po prostu bracia Snuffle. Ten z blizną zwał się Jim Snuffle, a drugi — Tim Snuffle. Jak widać nawet imiona mieli podobne. Ale nie koniec na tym. Muły ich również wabiły się prawie identycznie: Jim nazywał swojego Polly, Tim na swojego wołał Molly. Mimo, że w ostatnich czasach unikałem towarzystwa, spotkanie tej pary nie sprawiło mi przykrości. Byli to ludzie z gruntu uczciwi i tak sympatyczni, że perspektywa odbycia w ich towarzystwie szmatu drogi przedstawiała się wcale przyjemnie.

Nie zauważyli mego konia, ukrytego za krzakami, ani mnie, gdyż leżałem w gęstej, wysokiej trawie. Zbliżali się coraz bardziej, wpatrzeni w moje ślady. Odległość, dzieląca nas, nie przekraczała dwudziestu kroków. Wreszcie zauważyli, że ślady, za którymi jadą, urywają się nagle. Zdumieni, zatrzymali swe mufy. Ten z blizną zawołał:

— Do licha! Ślady się skończyły! Widzisz, stary Jimie?

— Yes! — skinął drugi. — Ale gdzie jest ta kanalia?

— Ulotnił się jak kamfora!

— Ktoś musiał go sprzątnąć, mój stary Jimie. Nie widzę śladów.

— To fałsz, oto ślady kopyt, prowadzą w kierunku krzaków. Łotr z pewnością się tam schował.

— Nie. Zwróć swój błogosławiony wzrok w tym kierunku, a zobaczysz, że zsiadł z konia i poszedł ku wodzie, gdzie...

Urwał. Wodząc wzrokiem za śladami, wreszcie mnie ujrzał.

— Do stu tysięcy diabłów! — zawołał po chwili. — Leży w trawie i nie rusza się. Czyż sądzi, że na Dzikim Zachodzie nie znają prochu i noża? Wypoczywa sobie, jak u siebie w domu na kanapie; zapomniał, że na tym brzegu Missisipi Komancze podkradają się po łup, jak wilki. Chodź, obudzimy go.

Skierowali mufy w moją stronę. Patrzyłem na nich szeroko otwartymi oczami, nie mogli więc mieć żadnych wątpliwości, że nie śpię. Ten z blizną rzekł:

— Good day! Ale z pana nieostrożny człowiek. Ślady widać na trzy mile! Rozkłada się pan na trawie czerwonoskórym na cel. Z pewnością nie jesteś westmanem!

Miał wybitnie nosowy głos, któremu też zawdzięczał przezwisko Snuffle. Obrzucił mnie badawczym, ale życzliwym spojrzeniem, które wytrzymałem z całym spokojem, i ciągnął dalej:

— No i cóż, nie odpowie pan?

— Owszem, nie chciałem jednak przeczyć, — odparłem.

— Przeczyć? Ciekaw jestem, do czego miałoby się to odnosić? — Sądzicie naprawdę, że czerwoni nakryliby mnie tak łatwo?

— Oczywiście!

— Oho! Gdybym pierwszego z nich zobaczył, wpakowałbym mu kulę w łeb, zanimby się zdążył zorientować, w jakim miejscu leżę. Przecież sami ujrzeliście mnie dopiero wtedy, gdy dzieliło nas zalednie parę kroków. Mogłem więc was sprzątnąć o wiele łatwiej, niż się wam to obecnie zdaje.

Spojrzał zdziwiony na swego brata i rzekł doń:

— Ten człowiek ma rację, prawda, Tim? Mówi, jak z książki, choć nie wygląda na szpaka. Mógł nas istotnie sprzątnąć, oczywiście gdybyśmy byli wrogami i gdyby... gdyby był westmanem.

— Yes, ale nie jest westmanem — odrzekł Tim stanowczo, patrząc na mnie z przyjaznym politowaniem. — Musi to być zabłąkany osadnik.

— Tak, to widać. Trzeba się nim zająć i skierować na odpowiednią drogę. Zabłąkał się na Dzikim Zachodzie. Perspektywa niewoli u Komanczów nie należy do przyjemności. Spocznijmy na chwilę.

Zeskoczył z muła, usiadł obok mnie i gdy brat poszedł za jego przykładem zapytał protekcjonalnym tonem:

— Sądzę, że nie będziemy panu przeszkadzać, he?

— Preria stoi dla każdego otworem, sir.

— Oho, to brzmi tak, jakby nasza rada i pomoc była obojętna.

— Bardzo jestem wdzięczny, ale nie potrzeba mi ani rady, ani pomocy.

— Nie? — zapytał, ściągając brwi i obrzucając mnie badawczym spojrzeniem. — A więc nie zboczył pan z drogi?

— Nie.

— Hm! Dziwne! Stawiam mego muła przeciw młodej kozie, że nie jesteś pan westmanem. Skąd pochodzisz?

— Z Niemiec.

— Hm, to bardzo prawdopodobne. Dowodzi tego strój i ubiór. Sądzę, że wolno zapytać, co tu pan robi i jak się nazywa?

— Dlaczegóżby nie? Skoro jednak przybyłem tu pierwszy, to i do pytań powinienem mieć pierwszeństwo.

— Do licha! Jaki formalista z tego człowieka! Nie będziemy więc ukrywać, że jesteśmy westmanami, i to najprawdziwszymi westmanami, a nie żadnymi poszukiwaczami padliny, których gromady niepokoją starą prerię. Jak się zwiemy? Sądzę, że prawdziwe nazwiska nie będą pana interesować; wystarczy, jeżeli powiem, że ze względu na nosy cały świat nazywa nas Snuffle. Przydomek to nieco irytujący, ale przyzwyczailiśmy się do niego. Teraz, skoro pan wie, kim jesteśmy i jak się nazywamy, zechciej odpowiedzieć na moje pytanie.

— Bardzo chętnie — odparłem, posługując sie jego słowami. — Nie będę również ukrywać, że jestem westmanem i to westmanem najprawdziwszym, a nie poszukiwaczem padliny, których gromady niepokoją starą prerię. Jak się zowię? Sądzę, że prawdziwe nazwisko nie będzie was interesować; wystarczy, jeżeli powiem, że cały świat zwie mnie Old Shatterhandem.

Jim Snuffle skoczył na równe nogi i zawołał:

— Old Shatterhand? Do licha! Mamy więc zaszczyt z najsławniejszym ...

Nie skończył, gdyż brat Tim przerwał:

— Brednie! Nie pozwól z siebie kpić, stary Jimie! Przypatrz się tylko dobrze temu człowiekowi. Jakże można go porównać z Old Shatterhandem!

Jim usłuchał wezwania brata. Przyjrzawszy mi się dokładnie rzekł tonem pełnym rozczarowania:

— Well,  masz rację, stary Timie! Człowiek ten nie jest Old Shatterhandem; zdawało mi się tylko. Tak mu daleko do Old Shatterhanda, jak zwykłemy niedźwiedziowi do niedźwiedzia grizzly.

Po tych słowach usiadł.

— Możecie mym słowom wierzyć, lub nie wierzyć. Prawdy nie zmienicie.

— Pshaw! — roześmiał się ironicznie. — Nie podawaj się za Old Shatterhanda. Wiem lepiej, kim pan jesteś.

— No?

— Jesteś pan żartownisiem. Chciałeś nas wodzić za nasze długie nosy. Ale to się nie uda! Gdy przed chwilą wypowiedział pan imię Old Shatterhanda, tak byłem zaskoczony, żem zapomniał, iż znam tego sławnego strzelca osobiście.

— Ach! Znasz go?

— Tak. Widzieliśmy go kiedyś w Fort Clark nad Missouri;

— W Fort Clark? Nie wiadomo mi, bym tam był kiedykolwiek.

— Wierzę, gdyż jestem przekonany, że zna pan Old Shatterhanda tylko z nazwiska. Otóż muszę panu powiedzieć, że jest to ogromny, barczysty mężczyzna i na kruczą brodę, sięgającą aż do pasa. Winnetou, nim został jego przyjacielem, zadał mu toporem cios w czoło, od którego ślad pozostał dotychczas.

— Cios toporem w czoło? Wielki, barczysty mężczyzna o czarnej brodzie? Hm. W taki razie ktoś naprawdę wywiódł was w pole. Old Shatterhand nie był nigdy w Fort Clark. Człowiek, któregoście przed chwilą opisali, pochodzi z Iowy, nazywa sie Stoke i jest zastawiaczem sideł. Niejednokrotnie podawał się za Old Shatterhanda, aż wreszcie został zdemaskowany.

— Przez kogóż to?

— Przez prawdziwego Old Shatterhanda.

— Ach! Więc przez pana? Jakże się to stało? Jestem Bardzo ciekaw.

— Bardzo prosto i jasno. Było to w Fort Randall, również nad Missouri. Przybyłem tam dla zakupienia amunicji i zastałem w knajpie gromadę ludzi, którzy z ogromnym zainteresowaniem słuchali jego przechwałek. Zapytałem, czy jest istotnie Old Shatterhandem. Gdy odpowiedział, że tak, oświadczyłem, że jestem jedynym człowiekiem, który ma do tego imienia prawo. Ponieważ nazwał mnie kłamcą, przeprowadziłem dowód prawdy.

— Dowód? Jaki?

— Walnąłem go pięścią w łeb tak mocno, że się zwalił jak długi.

— Well! Czy byłbyś pan łaskaw pokazać nam tę pięść?

— Oto jest.

Pokazałem mu swoją rękę. Ujął ją w dłoń, obmacał dokładnie i rzekł z uśmiechem:

— Jest pan istotnie niezwykłym wesołkiem. Przecież to kobieca ręka. Takie miękkie ręce miała nasza nieboszczka ciotka. Wiem o tym doskonale, bo częstowała mnie często policzkami, ale ani jeden nie powalił mnie na ziemię. Tymi palcami potrafi pan powalić człowieka?

— Nawet tak, że nie wstanie.

— Well! Bądź pan łaskaw zaaplikować mi takie uderzenie. Chciałbym poznać stan nieprzytomności. Musi to być wspaniałe uczucie — roześmiał się znowu.

— Tego nie może pan wymagać, mister Snuffle. Dla pana potrzebowałbym dwóch uderzeń. — Jak to?

— Jednego w głowę, drugiego zaś w nos.

— Ach, tak! Nieźle pan się wykręcił, ale to nie pomoże. Gdybyś był naprawdę Old Shatterhandem, uderzyłbyś mnie teraz, gdyż Old Shatterhand nie pozwoliłby, by go bezkarnie nazywano wesołkiem.

— Zwłaszcza, gdy to miano oznacza kłamcę, — dodałem spokojnie.

— Ponieważ był pan łaskaw użyć mniej drastycznego terminu, nie mogę spełnić pańskiego życzenia.

— Znowu świetna wymówka! Czy nie wie pan, jakie strzelby posiada Old Shatterhand?

— Niedźwiedziówkę i sztucer Henry'ego. Muszę dodać, że z powodu deszczu, który padał nocy ubiegłej, okryłem sztucer pokrowcem.

Jim Snuffle wskazał na leżącą obok mnie strzelbę i zapytał:

— Nie zechce pan chyba twierdzić, że stara, zdemontowana armata, to niedźwiedziówka Old Shatterhanda?

— Owszem, twierdzę.

— W takim razie można by nazwać armatę z czasów Waszyngtona zwykłym rewolwerem kieszonkowym! A ta dubeltówka w pokrowcu — to zdaniem pana sztucer Henry'ego?

— Tak.

— Pokaż no pan! Jestem bardzo ciekaw.

— Czy tamten Old Shatterhand z Fortu Clark pokazywał wam swoją broń?

— Nie. Jakże byśmy śmieli niepokoić takiego człowieka!

— Ale mnie niepokoicie bez skrupułów! Czy miał przy sobie niedźwiedziówkę i sztucer?

— Nie wiem i wcale o tym nie pomyślałem. Zapewniam pana, że to prawdziwy Old Shatterhand. Szeroki kapelusz, surdut myśliwski ze skóry elków, koszula myśliwska ze skóry jeleniej, skórzane spodnie i wysokie buty. Spójrz pan teraz na siebie! Jedynie kapelusz mógłby zdobić strzelca lub westmana; reszta garderoby zalatuje oborą lub królikami. A poza tym najważniejsze; Old Shatterhanda nie ma w tych okolicach.

— Dlaczego?

— Ponieważ znajduje się w górach Gros Ventre. — Jesteście tego pewni?

— Tak. Z pewnością pan nie wie, co w górach zaszło. Słyszał pan kiedyś o Winnetou?

— O wodzu Apaczów? Cóż wam o nim wiadomo?

— Wiemy, że zginął. Siuksowie plemiania Ogellallajów zabili go w górach Hancock; Old Shatterhand ściga ich, by pomścić śmierć sławnego przyjaciela. Oświadczam wam, że żaden z nich nie ujdzie z życiem. Old Shatterhand nigdy nie przelewa krwi bez potrzeby, lecz w tym wypadku nie spocznie, dopóki nie zmiecie z powierzchni ziemi ostatniego spośród tych łotrów. Czy pan twierdzi nadal, że jesteś Old Shatterhandem?

— Tak.

— W takim razie może pan nam opowiedzieć, co się stało w górach Hancock?

— Przeżyłem to wszystko. Szkoda słów.

— Well! Znowu niezła wymówka, albo ma pan lekkiego bzika i puszcza wodze imaginacji. Jeśli tak jest istotnie, musimy się panem zająć, aby ci się nie przywidziało, że jesteś sułtanem tureckim lub cesarzem chińskim. A może pan żartuje po prostu? W takim razie jesteś porządnym towarzyszem. Jeśli udajesz się w tą samą drogę, co my, zabierzemy pana chętnie ze sobą.

— Naprawdę? Chcecie mi okazać ten zaszczyt?

— Mniejsza o zaszczyt. Po prostu lubimy się pośmiać. Skąd pan przybywa?

— Z gór Gros Ventre.

— Well! Dobra odpowiedź. Dokąd pan podąża? — Do Apaczów.

— Do licha! Czegóż pan od nich chce? — Zawiadomię ich o śmierci Winnetou.

— Człowieku, świetnie grasz swoją rolę! Jeżeli jednak naprawdę żywisz ten zamiar, szkoda narażać się na niebezpieczeństwa podróży, gdyż nie ulega wątpliwości, że Apacze wiedzą o śmierci Winnetou.

— Racja. Nie mogłem wyruszyć od razu; pewne okoliczności zatrzymały mnie, więc wieść o śmierci przyjaciela podążyła przede mną. Mimo to muszę przedsięwziąć tą wyprawę, ponieważ chcę, aby Apacze dowiedzieli się o wszystkim od naocznego świadka.

— Od naocznego świadka! Pyszna z pana figura! Będziemy się cieszyć, jeśli zechcesz nam towarzyszyć. Przeprawimy się przez Canadian, potem zaś mamy zamiar ruszyć do Santa Fe. Drogi nasze częściowo się zbiegają. Czy będzie pan nam towarzyszyć?

— Owszem, podobacie mi się.

— Well! A więc sprawa załatwiona. Musimy jednak wiedzieć, jak pana mamy nazywać?

— Old Shatterhand.

— Człowieku, tego nie możesz od nas wymagać! Nie chcemy wycierać sobie gęby tym nazwiskiem. Wyszukaj sobie inne przezwisko!

— Obstaję przy tym.

— Więc my panu wyszukamy. Ponieważ jesteś Niemcem, będziemy pana nazywać mister German do chwili, aż nam raczysz wyjawić swe prawdziwe nazwisko. Zgoda?

— Nie mam nic przeciwko temu.

— Zgadzacz się również, stary Timie?

— Dobrze, nazwij go, jak chcesz.

— A więc, mister German, pojedziesz pan z nami? Czy wiesz, co to znaczy?

— Nie przypuszczam, aby to było coś niezwykłego.

— Oho! Musimy się przedostać przez terytorium Komanczów, którzy znowu podnieśli broń przeciw białym. Twierdzą, że zostali oszukani przy jakichś dostawach. Może mają rację. Jeśli nas pochwycą, będziemy zgubieni.

— Jeśli nas pochwycą, będziemy głupcami.

— Well, wcale nieźle! Miejmy nadzieję, że pan będzie rozsądny nie tylko w słowach i nie pozwoli się schwytać. No, odpoczęliśmy i możemy rus2yć w drogę. Sprowadź pan swego konia, sir!

— Zjawi się sam.

Gwizdnąłem. Zza krzaków wyszedł mój wierzchowiec. Na widok wspaniałego karego rumaka, oniemieli na chwilę. Wreszcie Jim zawołał:

— Do licha, skąd taki wierzchowiec do pana?

— To dar Winnetou.

— Daj pan spokój! Winnetou darowałby panu takiego rumaka? Wyznam szczerze, że to wydaje mi się podejrzane. Taki człowiek właścicielem tak wspaniałego wierzchowca! Miejmy nadzieję, że nie spotkamy właściciela i że nie powieszą nas jako koniokradów.

— Nie martw się, mister Snuffle! Nie jestem koniokradem. Z tego, że mnie słucha, możecie wnioskować, że jest moją własnością.

— To mnie nieco zbija z tropu. Człowiek, który posiada takiego konia, nie jest z pewnością zwykłym włóczęgą. Ale prawdziwy westman nie obwiesza swego ciała płóciennymi płachtami, które z niego spadają. Jesteś pan dla mnie zagadką.

— Może. Nie łamcie sobie głowy; rozwiązanie przyjdzie samo przez się.

— Jeśli łaska, niech się to stanie, jak najszybciej, mister German. Uważam was za greenhorna, ale pojawienie się wierzchowca wywołało we mnie wątpliwości. Na szczęście, ma pan szczery wyraz twarzy, więc spróbujmy! A więc na koń i jazda!

Od samego początku spotkanie z braćmi nie było mi niemiłe; teraz zaczynało mnie bawić. Obydwaj poczciwcy nie chcieli żadną miarą uwierzyć, że jestem Old Shatterhandem. Moje zachowanie zdezorientowało ich zupełnie, ponadto do wątpliwości przyczynił się również mój strój. Byli przekonani, że jestem fantastą, lub człowiekiem niezupełnie normalnym, jeśli nie koniokradem!

Gdy ruszyliśmy w drogę, zachowywałem się jak człowiek niezbyt dobrze obeznany z siodłem. To potwierdzało jeszcze bardziej ich wątpliwości i zaczęli po cichu wymieniać zdania pod moim adresem, obserwując mnie przy tym bacznie.

Gdybym im pokazał sztucer Henry'ego, nastroje zmieniły by się od razu. Bawiło mnie jednak, że się z mego powodu niepokoją i zaczynają żałować propozycji wspólnej jazdy.

Przed wieczorem zatrzymaliśmy się na nocleg na skraju lasu. Niebezpieczeństwo, grożące ze strony Komanczów, wymagało wystawienia warty. Zwróciłem ich uwagę, by ustalili porządek czuwania. Odpowiedzieli, że mogę spać spokojnie przez całą noc, gdyż rozdzielą warty między siebie. Wskazywało to, że nieufność ich względem mnie wzrosła! W innych okolicznościach byłbym im dał dowód, że jestem istotnie tym, kim się mienię; jednak podczas ostatnich kilku nocy, ze względu na konieczność baczenia na wroga, nie spałem prawie zupełnie, więc postanowiłem skorzystać z nęcącej propozycji. Spałem do rana jak kamień, trzymając w rękach obydwie strzelby.

Gdyśmy rano wyruszyli, od Beaver Creek dzieliły nas cztery godziny jazdy. Przez cały czas byłem równie milczący jak wczoraj. Obydwaj bracia nie starali się o podtrzymywanie rozmowy. Najchętniej byliby się mnie pozbyli.

Po jakichś dwóch godzinach, gdy znaleźliśmy się na małej, otwartej sawannie, ukazał się na horyzoncie jakiś jeździec, zdążający w naszym kierunku. Gdy nas ujrzał, skierował konia na prawo, aby zniknąć nam z oczu. Obudziło to podejrzenie Jima:

— Nie chce się z nami spotkać. Nie ulega wątpliwości, że to biały. Z pewnością widzi również, że nie jesteśmy Indianami. Dlaczego gardzi nami, mój stary Timie?

— Ponieważ w tych stronach nie można ufać nikomu, nawet białym — odparł Tim.

— Pokażemy mu, że nam ufać można. Może dowiemy się od niego, skąd przybywa i czy natrafił na ślady Komanczów. Zboczmy w jego stronę!

Jeździec zobaczył, że ruszyliśmy ku niemu. Gdyby zboczył jeszcze bardziej, obudziłby w nas tylko większe podejrzenie. Poszedł więc po rozum do głowy i ruszył w naszą stronę.

Po niedługiej chwili ujrzałem, że dosiada świetnego konia. Stwierdziłem również ze zdumieniem, że koń ma typ uprzęży, zupełnie nieznany w Ameryce. Siodło i wędzidło przypominały kosztowne uprzęże perskie, zwane reszma. Imitacja była bardzo skromna i nie ulegało wątpliwości, że robił ją człowiek nie znający oryginału. Mimo to uderzył mnie sam fakt napotkania w Ameryce perskiej reszmy.

Jeździec, ubrany w strój strzelców Zachodu, był stuprocentowym Amerykaninem. Przez ramię zwisała strzelba, za pasem tkwił rewolwer, nóż, i ... Nie chciałem uwierzyć własnym oczom, gdym ujrzał długi, perski handżar, którego trzon był wykładany srebrem. Skąd się ta broń wzięła u westmana?

Pozdrowił nas z ponurą miną i zatrzymał konia. Odpowiedziawszy na ukłon, Jim Snuffle rzekł:

— Czy pan weźmie nam za złe, jeśli zatrzymamy go na chwilę? Komancze wyleźli ze swych nor, trzeba się więc mieć na baczności i zważać, czy w okolicy nie ma nieprzjaciół. Przybywa pan z nad Beaver Greek?

— Istotnie — odparł zapytany, wyprostowując swój długi tułów i potrząsając szerokimi ramionami. — Jeżeli chcecie się czegoś dowiedzieć, śpieszcie się, gdyż nie mam czasu.

— Będę się streszczać. Jaką drogą pan jechał po tamtej stronie Creek?

— Ruszyłem od Antelope Buttes.

— Natrafił pan na ślady Komanczów? — Nie.

— Czy po tamtej strome doszło już do starcia?

 Nic o tym nie słyszałem. Czy to już wszystko? Spieszno mi, panowie!

— Tak. Pana rzeczowe odpowiedzi wyczerpują sprawę. Dziękuję, sir i życzę szczęśliwej podróży!

Obaj bracia byli zadowoleni z relacji nieznajomego. Nie mogłem tego powiedzieć o sobie. Poza obcą uprzężą i handżarem zaniepokoił mnie wielki pośpiech przybysza. Wydawało mi się rzeczą nieprawdopodobną, by sam przybył z Antelope Buttes. Gdy więc chciał ruszyć w dalszą drogę, podjechałem doń i rzekłem:

— Jeszcze chwilę, sir! Cóż za dziwna uprząż zdobi tego konia? Nigdy na Zachodzie takiej nie widziałem.

— To nie pana sprawa — burknął brutalnie, usiłując mnie wyminąć. Nie ustępowałem jednak z drogi. Ciągnąłem dalej:

— Racja, nic mi do tego. Ale jestem człowiekiem ciekawym i chciałbym wiedzieć.

— Ustąp pan z drogi! — fuknął. — To uprząż meksykańska! No, a teraz jedź do wszystkich diabłów!

Spiąłkonia, aby zatoczyć dookoła mnie łuk. Dałem koniowi ostrogi i znów znalazłem się obok niego.

— Mylisz się, sir. Nie jest to uprząż meksykańska, lecz perska. Czy wolno spytać skąd pochodzi egzotyczny sztylet, który tkwi za pasem pana?

— Nie, o to pytać nie wolno. Jakim prawem... Nie dokończył, gdyż Jim wtrącił z niechęcią:

— Co też panu strzeliło do głowy? Zostaw tego gentlemana w spokoju. Nie dopuszczę do bójki bez powodu.

Nie zwracając na te słowa uwagi, rzekłem do nieznajomego:

— Ten sztylet to po prostu perski handżar. Żądam wyjaśnienia, skąd pochodzi. Wierzchowiec, którego pan dosiada, jest obcą własnością.

— Jak śmiesz mnie posądzać o kradzież? — ryknął. — Chcesz, żebym ci wpakował kulkę w łeb?

— Do tego nie dojdzie — odparłem z całym spokojem. — Zechciej się pan przyjrzeć swoim butom i ostrogom. Czy harmonizują z orientalnymi strzemionami? Koń nie jest pana własnością. Komuś go ukradł?

— Odpowiem ci na to kulą, kanalio!

Wyrwał rewolwer zza pasa. Zanim zdążył wziąć mnie na cel, wymierzyłem w jego skroń cios tak potężny, że wypuścił lejce i zwalił się z konia. Zeskoczyłem ze swego wierzchowca, aby zrewidować jego kieszenie. Widząc to, Jim Snuffle również zsiadł z konia, podbiegł chwytając mnie za ramię, zawołał:

— Na Boga, człowieku, zachowujesz się jak zwyczajny zbój! Jeśli nie zostawisz tego podróżnego w spokoju, walnę pana kolbą w łeb.

Nie wiem, czy był gotów wykonać swój zamiar. Dość, że odsunąłem go od siebie gwałtownym ruchem i oświadczyłem kategorycznie:

— Pięść moja działa sprawniej, niż pana kolba, mister Snuffle. Old Shatterand nie jest zbójem, ale nie jest również tak lekkomyślnym młokosem, jak pan. Jeśli będziecie mi przeszkadzali, powalę was na ziemię tak samo, jak tego kłamcę.

— Ależ... — powiedział zbity z tropu — przecież on nie wyrządził panu żadnej krzywdy!

— Dowiodę wam, że wyrządził krzywdę innym.

Pochyliłem się powtórnie i opróżniłem kieszenie nieznajomego, który nie odzyskał jeszcze przytomności. Nie znalazłem w nich nic podejrzanego. Poczciwy Jim zwrócił się więc do mnie z wyrzutem:

— Pomyliłeś się sir, nic w nich nie znajdziesz. Nie godzi się rzucać na człowieka, jak dzikie zwierzę, jeżeli...

— Proszę, nie unoś się, sir! — przerwałem. — Zawartość kieszeni dowodzi jedynie, że jest westmanem, natomiast nie wynika stąd, że koń do niego należy. Zobaczymy, co się mieści w kulbace!

Wyciągnąłem z niej coś, co trudno znaleźć u westmana, a mianowicie tomik, oprawiony w marokańską skórę. Kartki pokryte były perskim pismem.

Był to tomik poezji "Diwan", napisany przez największego liryka perskiego Haflsa; Nie mógł on być własnością pospolitego wędrowca prerii. Ludzie tego typu nie uczą się po persku i nie mają czasu na zajmowanie się Hafisem podczas przeprawy przez terytoria wrogich Komanczów.

Wróciłem do rewizji kulbaki. Oprócz fajki perskiej, zwanej hukah, znalazłem jeszcze kilka innych przedmiotów, które mnie upewniły, że prawowity właściciel konia pochodził ze Wschodu, lub co najmniej przyswoił sobie orientalne obyczaje. Tutaj, w zachodniej Ameryce? Może to bogaty Jankes, który przybył na prerię z Persji, czy w ogóle ze Wschodu? Obrabowano go, może zamordowano. Bezwzględnie należało to zbadać!

Tim również zsiadł z konia i podobnie jak jego brat, oczekiwał w napięciu, co się dalej stanie. Gdym wskazał na hukah, Jim zapytał zaciekawiony.

— Cóż to jest? Jakby wąż o szklanej głowie! Coś w rodzaju aptekarskiego przyrządu.

— Skądże znowu! To po prostu perska fajka, w której dym przechodzi przez warstwę wody.

— Dym przechodzi przez wodę? Musi to być szczyt rozkoszy! A więc człowiek, który tu leży, pali w ten sposób? — Nie ten, ktoś inny, kogo odszukamy.

— Cóż to za książka?

— Perskie wiersze. Prawie cała zawartość kubaki jest perskiego pochodzenia.

— Skąd pan wie, że to perska książka?

— Przeczytałem kilka wyjątków.

— Pan rozumie po persku? —Tak.

— Ta Persja leży w kraju, który się zwie Wschodem?

— Tak.

— Pośród pusty i Sahary, w której pełno ludzi na wielbłądach? — Mniej więcej tak.

— Do licha! Słyszałeś, stary Timie?

— Yes — odparł milczący brat.

— Popatrz na mnie!

— Yes!

Zlustrowali się wzajemnie. Nie mogę twierdzić, aby twarze ich miały przy tym zbyt mądry wyraz.

— Tim, słyszałeś, co niedawno opowiadano w Fernandino o Old Shatterhandzie?

— Oczywiście. Słyszałem na własne uszy, a słuch mam niezgorszy. — Ile razy był w Stanach Zjednoczonych?

— Wspomniano o czternastu.

— A poza tym?

— Podobno tłukł się po Turkach, Chińczykach i Murzynach. Opowiadano, że był na Saharze, gdzie ludzie siedzą na wielbłądach, a słońce tak przyświeca, że skóra złazi z ciała.

— Well. Pomyśl w dodatku, że pod wpływem uderzenia tego mister Germana nasz nieznajomy stracił przytomność.

— Yes!

— Czyta po persku, a więc zna narzecza z okolic Sahary.

— Yes!

— Old Shatterhand zna narzecza wszystkich Chińczyków i muzułmanów?

— Tak opowiadano. Mówią, że z muzułmanami porozumiewa się za pomocą tysiąca dialektów indiańskich.

—  Well! Pozwól się więc zapytać mister. German, czyś bywał w tamtych krajach i czyś się z tamtymi gentlemanami porozumiewał w ich języku? — Nie przeczę temu — odparłem.

— W takim razie bracia Snuffle okazali się parą osłów. Więc to, cośmy wczoraj słyszeli o zastawiaczu sideł Stoke, jest prawdą?

— Od a do zet.

— W takim razie ta stara armata jest zapewne niedźwiedziówką. Może pan zechce łaskawie pokazać tamten sztucer.

— Wiecie, jak wygląda sztucer Henry'ego?

— Yes. Opisano mi go dokładnie. Poznałbym go z miejsca.

— Proszę, przyjrzyjcie się; Nie mam nic przeciwko temu.

Wyjąłem z pokrowca sztucer i podałem go braciom. Pod wpływem zakłopotania wyglądali przekomicznie. Uświadomiwszy sobie, jak się w stosunku do mnie pomylili, nie mieli odwagi spojrzeć mi w oczy.

— Cóż powiesz, Timie, o tej strzelbie? — zapytał Jim. — To sztucer Henry'ego.

— Bez wątpienia. Oto srebrna okładzina z napisem. Potrafisz odczytać?

— Yes. "Old Shatterhand" — sylabilizował.

— Racja! A myśmy nie uwierzyli! Zbłądziliśmy tak dalece, żeśmy sławnego gentlemana posądzili... o koniokradztwo! Pierwszy raz w życiu tak się skompromitowałem.

— Ja również.

— Trzeba błąd naprawić. Ale jak? Hm, hm!...

Niełatwo mu było przyznać się do fatalnej pomyłki. Stał jeszcze przez chwilę odwrócony, potem wykręcił się nagłym ruchem, podszedł do mnie i rzekł:

— Postąpiliśmy obydwaj jak patentowani idioci. Mam jednak nadzieję, że pan nie będzie miał do nas urazy. Proszę nas wyśmiać dowoli, lecz potem proszę puścić w niepamięć tą fatalną pomyłkę.

— Wierzycie więc, że jestem Old Shatterhandem?

— Yes — skinął Tim.

Brat zaś bardziej wymowny, ciągnął dalej:

— Oczywiście, że wierzymy, nawet gotowiśmy na to przysiąc. Jeśli ktoś ośmieli się wątpić i przeczyć, podziurawimy do kulami na rzeszoto. Zgadza się pan wspólnie z nami podróżować?

— Oczywiście do chwili, w której drogi nasze się nie rozejdą. A teraz zajmijmy się nieznajomym! Widzę, że się rusza. Musimy uważać, aby się nie ulotnił.

Mieliśmy pod ręką kilka rzemieni, więc związaliśmy go. Obydwaj bracia starali się gorliwością okupić swoją pomyłkę.

Powoli odzyskiwał przytomność. Chciał się podnieść. Gdy poczuł, że jest związany, przytomność wróciła mu całkowicie. Przez długą chwilę wodził po nas błędnym wzrokiem. Przypomniał sobie co zaszło i próbował nadludzkimi wysiłkami oswobodzić się z więzów. Gdy trud okazał się daremny, przemówił:

— Zwariowaliście! Naprzód walicie w łeb, a potem związujecie mi ręce i nogi. Cóż złego wam uczyniłem? Muszę jechać dalej i żądam uwolnienia mnie z więzów!

— Wierzę, że spieszno panu, — odparłem. — Pościg powinien wkrótce nadciągnąć.

— Chwała Bogu, że wam to wiadomo! — odparł wbrew oczekiwaniu. — A więc uwolnijcie mnie i uciekajcie wraz ze mną!

— Dlaczegóż? Gdzież przyczyna?

— Przyczyna jest prosta i jasna. Komancze.

— Pshaw! Niedawno pan opowiadał, żeś o nich nie słyszał nawet.

— Bo się wami nie interesowałem. Ale teraz sprawa wygląda inaczej. Jeśli mnie nie puścicie, zginiecie wraz ze mną. Pięćdziesięciu Komanczów tu ciągnie!

— Doskonale! Zawrzemy z nimi znajomość. Ale przedtem chciałbym się od pana czegoś dowiedzieć.

— Odwiążcie mnie, inaczej pary z ust nie puszczę.

— Ależ wprost przeciwnie: nie uwolnimy pana, dopóki nie odpowiesz na nasze pytania.

— Zwłokę przypłacimy życiem.

— Jestem innego zdania. Radzę odpowiadać na moje pytania i odpowiadać prawdą.

Zaczął mnie obsypywać obelgami. Przekonawszy się, że nic tą drogą nie wskóra, zwrócił się do Jima i Tima. Gdy i ci okazali się nieprzejednani, syknął ponuro:

— O cóż chodzi? Przysięgam, że drogo zapłacicie za ten gwałt! — No, zobaczymy. Do kogo należy koń i sztylet?

— Głupie pytanie. Oczywiście, że do mnie!

— A ta książka?

— Także do mnie.

— Cóż zawiera?

— Własne notatki.

— Ale nie w języki angielskim?

— Nie. Stenografowałem.

— Bezcelowe wybiegi, sir! To perskie pismo i perski tekst. A konia po prostu ukradłeś. Uprzedzam: jeżeli wyznasz prawdę, możesz liczyś na naszą wyrozumiałość. Jeżeli jednak nie zmienisz taktyki, właściciel konia ukarze cię według prawa prerii. Wiesz zapewne, że koniokradów karze się śmiercią?

— Koń by się uśmiał! Bo jakże to możliwe ukraść własnego konia? Nie grajcie komedii! Przejrzałem was: sami jesteście koniokradami; chcecie mi odebrać mojego konia pod pozorem, żem go ukradł.

To zuchwalstwo nie wyprowadziło mnie z równowagi. Ale Jim Snuffle oburzył się do tego stopnia, że podszedł doń z zaciśniętymi pięściami i rzekł groźnie:

— Kanalio, łotrze! Śmiesz twierdzić, że jesteśmy złodziejami? Powtórz to jeszcze raz, a wygarbuję ci skórę jak ostatniemu psu. Czy wiesz z kim rozmawiasz?

— W każdym razie nie z uczciwymi ludźmi. Uczciwi puściliby mnie wolno.

— Właśnie dlatego, żeśmy ludzie uczciwi, nie odzyskasz wolności. Dowiesz się, że zowią nas Snuffle.

— Ach, więc to wy? W takim razie dziwię się jeszcze bardziej, że mnie tak traktujecie. Oskarżacie mnie bez cienia powodów. Nie zapytaliście nawet, jak się nazywam.

— I tak nie powiesz prawdy.

— Jestem gentlemanem, nie mam powodu ukrywać swego nazwiska. Odwiążcie mnie. Ze stenogramów, zawartych w tym notesie, będziecie się mogli przekonać, że jestem prawowitym właścicielem konia i tych wszystkich rzeczy.

— Gdybyśmy byli sami, może udało by ci się wymigać. Uwierzylibyśmy ci na słowo, że książka z perskimi wierszami jest notatnikiem, zawierającym stenogramy. Na szczęście jednak ten gentleman rozumie i czyta po persku.

— Kłamstwo! To indywiduum ubrane w niebieskie płótno nie może znać perskiego języka!

— Indywiduum ubrane w niebieskie płótno? Łotrze, bądź grzeczniejszy! Gdy ci wymienię jego nazwisko, zdechniesz z przerażenia.

— No, jestem ciekaw. Sam zapewne nie śmie go wymówić.

— Co? Old Shatterhand wstydziłby się swego nazwiska? — To indywiduum Old Shatterhandem? Ha, ha, ha!

Zaśmiał się na całe gardło. Oburzyło to Jima tak dalece, że podniósł nogę, by go kopnąć. Odsunąłem go jednak i rzekłem:

— Szkoda psuć sobie krwi dla tego człowieka! Wkrótce dowie się, kim jestem. Od tej chwili nie zaszczycimy go już ani jednym słowem. Gdyby zeznał prawdę, obeszłibyśmy się z nim łagodnie. Obecnie zeznanie jest już niepotrzebne.

— Święta racja, sir! Nie wierzyć, że jesteś Old Shatterhandem! Już to, żeś go uderzeniem pięści zwalił z konia, powinno mu posłużyć za dowód wystarczający. Spójrz, łotrze, to niedźwiedziówka, a to sztucer Henry'ego.

Kto wobec takich argumentów ma jeszcze wątpliwości, ten jest niespełna rozumu!

Nieznajomy rzucił okiem na obydwie strzelby, potem spojrzał na mnie. Zaczęło mu świtać w głowie, że nierozsądnie przeczył i kłamał. Ja zaś obojętnie rzekłem do braci:

— Przywiążemy go do konia i wrócimy po jego śladach. Wkrótce okaże się, w jaki sposób zdobył przedmioty. Mam również nadzieję, że niedługo będzie świadkiem mej rozmowy z właścicielem konia. Oczywiście, prowadzić ją będziemy w języku perskim.

Jeńcowi krew uderzyła do głowy. Było to dowodem, że istotnie sprawa dotyczy Persa, lub osoby, której nieobca jest Persja.

Włożyliśmy znalezione przedmioty do kulbaki i podniósłszy jeńca, przywiązaliśmy go mocno do konia. Broń odebraną trzymali Snuffle, z wyjątkiem handżara, który schowałem za pas. Dosiedliśmy koni i ruszyliśmy ku Beaver Creek. Jechałem na przodzie, za mną Jim i Tim, między nimi nieznajomy.

Miałem plan dosyć ryzykowny i niebezpieczny. Słowa nieznajomego o Komanczach nie były chyba wyssane z palca. Mogły zawierać odrobinę prawdy. Dlatego, skoro tylko wjechaliśmy w las, wyprzedziłem towarzyszy podróży, aby ich ewentualnie ostrzec przed niebezpieczeństwem. Musiałem zdwoić uwagę. Trzeba było natężać wzrok, aby nie stracić z oczu śladów. Ponadto musiałem się strzec, aby nieprzyjaciel nie zjawił się niespodzianie. Z tych względów nie mogliśmy jechać zbyt szybko, jakkolwiek należało się śpieszyć, gdyż każda zwłoka mogła zaszkodzić okradzionemu właścicielowi konia, o ile oczywiście, znajdował się w niebezpieczeństwie.

Na szczęście, nie przytrafiło się nic złego. Dotarliśmy nad Beaver Creek przed upływem dwóch godzin.

Rzeka nie była tu głęboka. Dojrzeliśmy ślady na przeciwległym brzegu, ale gdzie były ślady, prowadzące ku rzece z tej strony?

— Do wszystkich diabłów! Cóż teraz poczniemy? — spytał Jim. — Ta bestia musi nam powiedzieć, w jaki sposób przeprawił się przez rzekę.

Zmusimy go do tego!

Spojrzawszy na jeńca przelotnie, wyczytałem w jego oczach błysk zadowolenia. Myśl, że bezpowrotnie straciliśmy ślady, dodała mu otuchy. Przedwcześnie się jednak radował. Odnalezienie ich nie przedstawiało żadnej trudności. Chodziło o ustalenie w którym punkcie przeprawił się przez rzekę. Zsiadłem z konia i wszedłem do wody wolno, ostrożnie, by jej nie mącić. Była czysta, sięgała najwyżej metra, mogłem więc dojrzeć dno. Gdym wytężył wzrok w kierunku przeciwległego brzegu, zobaczyłem na dnie wyraźne ślady kopyt. Wynikało stąd, że dla zmylenia tropu spory szmat drogi przebył wodą. Skinąłem na braci, aby mi podali konia.

Twarz jeńca zasępiła się. Znowu stracił nadzieję. Spoważniał i spochmurniał i można było poznać, że rozgrywa się w nim jakaś walka.

Ślady prowadziły wzdłuż rzeki, potem skręciły nagle pod kątem prostym na prawo i wbiegły w gęsty las. Poprzez drzewa doszły do strumienia i tu, nad jego brzegiem, nagle się urywały. Po drugiej stronie strumienia trawa była mocno wdeptana w ziemię. Zsiadłem z konia i zacząłem badać dno. Po chwili ujrzałem ślady kopyt.

— Mam wrażenie, że na tamtym brzegu popasali jacyś jeźdźcy — rzekł Jim do brata.

— Yes! — brzmiała odpowiedź.

— Któż to mógł być? Sądzi pan, że będzie można to ustalić mister Shatterhand?

— Mam nadzieję. Ustalenie, kto tu był przed dwiema godzinami, jest dla nas rzeczą bardzo ważną — odparłem.

— Przed dwiema godzinami? Nie gniewaj się sir, ale sądzę, że więcej czasu upłynęło! Niech pan spojrzy na trawę. Jest bardzo zgnieciona. Przypuszczam, że obozowali tu przez całą noc.

— Jestem tego samego zdania.

— Doskonale! W takich razach jednak trawa nieprędko się podnosi. Dlatego sądzę, że miejsce to opuszczone zostało wcześniej, niż przed dwiema godzinami.

— Racja. Mam jednak wrażenie, że pan nie wszystko wziął pod uwagę. Po ludziach, którzy tu obozowali od wczorajszego wieczora, przybyli inni, i ci właśnie ruszyli stąd przed dwiema godzinami.

— Inni? Więc pan przypuszcza, że obozowały tutaj dwie oddzielne grupy?

— Bez wątpienia.

— W takim razie może pan będzie łaskaw pomóc nieco mym słabym oczom?

— Chętnie. Ale teraz muszę przejść na przeciwległy brzeg strumienia wy zostaniecie tutaj, gdyż nie chciałbym, byście zatarli ślady.

Przeskoczyłem przez wąski strumień. Zbadawszy opuszczony obóz, poleciłem braciom, aby przybyli do mnie wraz z jeńcem i moim wierzchowcem.

— Czy mogę wraz ze stary Timem zbadać również te ślady? — zapytał Jim. — Jestem bardzo ciekaw czy potrafimy tak czytać ze śladów, jak pan. Byłaby to rozkosz prawdziwa!

— Nie mam nic przeciwko temu — odparłem. — Sprawa nie nastręczy trudności dwom tak wybitnym jednostkom, jak bracia Snuffle.

Zsiedli z koni i zaczęli przyglądać się śladom. Z prowadzonej półgłosem rozmowy wyniosłem wrażenie, że doszli do zgodnej konkluzji. Po chwili Jim rzekł:

— Stoimy przed zagadką, którą niełatwo rozwiązać. Jeśli Old Shatterhand twierdzi, że obozowały tu dwie różne grupy, nie myli się z pewnością. Cóż to za druga grupa?

— Ruszyła za pierwszą.

— Ale gdzież są jej ślady? Nie widać ich.

— Przecież ciągną się przed waszym nosem. Skąd przybyli ci ludzie, którzy tu obozowali i dokąd ruszyli?

— Przybyli z południa; ruszyli na zachód. Ślady są wyraźne, innych niema.

— To właśnie pomyłka.

— Pomyłka?

— Przyjrzyjcie się kątowi, jaki tworzą. To przecież nieprawdopodobne, aby westmani tak nakładali drogi. Ruszyli stąd na zachód, należy więc przypuszczać, że przybyli od wschodu.

— Well Czyż nie dostrzega pan swym bystrym spojrzeniem, że przybywają od południa?

— Przecież to nie ich ślady!

— Ach! A więc to ślady tamtych?

— Tak. Spójrzcie na wschód. Nic nie widzicie? Skierowawszy wzrok we wskazanym przeze mnie kierunku, odparł: — Mam, mam! Na trawie ciągnie się ledwie widoczna smuga. To z pewnością wczorajszy ślad tych, co tu nocowali. Od chwili Od chwili ich przybycia upłynęło tyle czasu, że trawa zdążyła się wyprostować.

— Tak, teraz jesteśmy na dobrej drodze, mister Jim.

— A więc nie ulega wątpliwości, że ludzie, o których nam chodzi, przybyli od wschodu i ruszyli dziś na zachód. A ślady, idące od południa?

— Wycisnął silny oddział jeźdźców, który przybył z południa i miał zamiar kontynuować podróż na północ. Odkrywszy jednak ten obóz, zboczył na lewo, za pierwszym oddziałem.

— Tak, ma pan zupełną rację, sir. Prawda, stary Timie?

— Yes!

— Z kogóż więc składał się pierwszy oddział, a z kogo drugi? — rzuciłem dla wypróbowania jego sprytu i orientacji.

— Pierwszy składał się z białych, drugi z Indian.

— Na jakiej podstawie to twierdzicie?

— Mam ku temu dwie przyczyny. Przede wszystkim, drugi oddział składał się najmniej z sześćdziesięciu jeźdźców. Trudno przypuścić, aby w tych okolicach stowarzyszyło się tylu białych, wypada więc przyjąć, że byli to Indianie. Po drugie zaś, konie nie były podkute, co można zauważyć przy bliższym badaniu śladów. Jedynie Indianie mogą mieć tak wielką ilość niepodkutych koni.

— Racja, ale dlaczego pierwszy oddział ma się składać z białych?

— Ponieważ ślady wskazują wyraźnie na podkowy końskie. Do oddziału tego należał zresztą i nasz jeniec, który przecież jest biały.

— Racja mister Jim. Ale on temu zaprzeczy.

— W takim razie musielibyśmy przyjąć, że należy do czerwonoskórych, którzy żywią wobec tych białych wrogie zamiary. Jeżeli tak jest, trzeba się z nim porozumieć za pomocą noża. Jim Snuffle nie jest greenhornem, ale odczuwa prawdziwą rozkosz, gdy go wypytuje Old Shatterhand.

Byłem przekonany, że nasz jeniec należy do białych i że z jakiegoś określonego powodu, w jakimś zbrodniczym celu, rozstał się z nimi. Było mi jednak na rmiekę, że Jim posądził go o porozumienie z Indianami.

Słowa, wypowiedziane przez Jima, poskutkowały od razu. Nieznajomy odparł:

— Mylisz się, mister Jim. Chciałem ujść przed czerwonoskórymi.

— Może kto inny w to uwierzy, nas nie okłamiesz.

— Ależ nie okłamuję! Po prostu, rozmyśliłem się i doszedłem do przekonania, że lepiej będzie wyznać całą prawdę.

— Postąpiłbyś pan rozsądnie — rzekłem. — I tak wkrótce dogonimy czerwonoskórych i pomówimy z białymi, wśród których jest również ten, któregoś okradł. Skonfrontuję pana z nim.

— Bynajmniej nie miałem na celu kradzieży.

— Oho! Czy ten koń nie jest jego własnością?

— Owszem, należy do niego.

— A rzeczy w kulbace?

— Również.

— Zechce pan twierdzić, żeś to wszystko otrzymał w darze?

— Nie. Możliwe są też inne ewentualności.

— Ciekaw jestem, jakie. Pożyczył pań konia?

— Tak jest. Pożyczyłem.

— Wykręt!

— Nie, to prawda. Będę zupełnie szczery. Wiem, że chcecie ścigać czerwonych. Słuchajcie więc!

— Tylko bez blagi. Nazwisko?

— Nazywam się Perkins. Pewien biały wynajął mnie wraz z dwoma westmanami, byśmy go przeprowadzili przez góry. On właśnie jest właścicielem konia.

— Któż to taki? Czym się trudni?

— Tego dokładnie nie wiem. Jest małomówny. Kazał się nazywać mister Dżafar.

— Dżafar? Ach! Mówi po angielsku?

— Od biedy można go zrozumieć.

— Podróżuje sam?

— Nie, z dwoma lokajami, których zaangażował w Londynie. — Nie wie pan, skąd pochodzi?

— Nie. Mówiłem już, że jest małomówny. Trudno więc było pytać o cokolwiek.

— Z pewnością bogaty?

— Tak przypuszczam. Ma dwa juczne konie; płacił dobrze. Zdaje się, że nie jest chrześcijaninem.

— Z czego to pan wnosi?

— Z tego, że pięć, sześć razy dziennie modlił się w dziwny sposób . w niezrozumiałym języku.

— Czy posługuje się podczas modlitwy dywanem?

— Ma koc, na którym staje, klęka i kłania się krzyżuje przy tym ręce na piersiach, lub składa je razem. —Jak jest ubrany?

— Tak samo, jak my. Tylko nosi czapkę ze skóry jagnięcia. Włosy ma ciemne i bardzo gęstą, długą brodę.

— Ile mniej więcej ma lat?

— Około trzydziestu.

— Pochodzi ze Wschodu, jest prawdopodobnie Persem. Nic więc dziwnego, że trudno wytłumaczyć sobie, w jaki sposób taki człowiek mógł się dostać do Ameryki i to na Dziki Zachód! Dokąd podąża?

— Do San Francisco. Mamy go odprowadzić do Santa Fe. Tam zamierza wziąć innych przewodników. Wierzy mi pan teraz, mister Shatterhand?

— Mam wrażenie, że obecne pana informacje nie mijają się z prawdą. Powiedz pan szczerze, dlaczegoś od niego zbiegł?

Trudno mu było wyznać prawdę. Widząc jednak, że kłamstwem daleko nie zajedzie, odparł:

— Może mi pan wierzyć, że nie była to ucieczka planowa. Zdecydowałem się na nią pod wpływem nagłego ukazania się czerwonoskórych. Podeszli tak blisko, żem stracił głowę. Myśl o ukryciu się w bezpiecznym miejscu opanowała mnie niepodzielnie.

— Przecież opuściliście już obóz!

— Tak, ale miałem wrócić. Zupełnie słusznie pan przypuszczał, żeśmy na to miejsce przybyli wczoraj od wschodu. Przenocowawszy tu, ruszyliśmy rano w dalszą drogę. Po jakiejś godzinie Dżafar zauważył brak sztyletu, zwanego handżarem, któryście mi zabrali. Nie ulegało kwestii, że zostawił go tutaj. Chciał sam wrócić po ulubioną broń. Nie zna jednak Zachodu i mógłby zabłądzić, zaproponowaliśny więc, że jeden z nas pojedzie po handżar. Zgodził się i wysłał mnie.

— Na swoim koniu?

— Tak, ponieważ wierzchowiec jego był najbardziej rączy. Pożyczył mi go, bym jak najprędzej powrócił.

— Gdybyśmy się nie spotkali, czekałby na ten powrót wieki całe. Dalej! Przybył pan tutaj? Znalazł pan sztylet?

— Tak. Leżał pod krzakiem, otoczony gęstymi gałęziami. Zsiadłem z konia, schyliłem się by go podnieść. Gdym się wyprostował, ujrzałem ku memu przerażeniu oddział sześćdziesięciu do siedemdziesięciu Komanczów, ciągnący od południa. Na twarzach mieli barwy wojenne, więc pojąłem, że skoro mnie odkryją, nie uniknę śmierci. Krzaki stanowiły moją jedyną osłonę. Nie mogłem ich opuścić. Po jakimś czasie przeciągnąłem konia z przeciwnego brzegu, zdając sobie sprawę, że Komańcze niełatwo odszukają ślady na dnie rzeki.

— A potem, zamiast ruszyć na zachód i ostrzec towarzyszy, puścił się pan na północ?

— Tak. Przyznaję się do tego błędu. Ale usprawiedliwić mnie może paniczny strach przed czerwonymi.

— Nie uważam tego za dostateczny powód. Westman, którego przeraża widok pary Indian, przestaje być westmanem.

— Paru? Powiedziałem przecież, że było ich sześćdziesięciu do siedemdziesięciu!

— To znaczy paru! Był pan przewodnikiem nieznajomego, odpowiedzialnym za jego życie, więc obowiązkiem pana było ostrzec go niezwłocznie.

— Nie mogłem. Dostrzegliby mnie Komancze.

— Nonsens! Las był przecież dostateczną osłoną. Mogłeś po pewnym czasie zawrócić ku śladom swoim i swych towarzyszy.

— Tak, racja, — potwierdził Jim Snuffle. — Może w międzyczasie napadnięto na tych biedaków i sprzątnięto ich z powierzchni ziemi. Nie sądzisz, stary Timie?

— Yes — skinął brat.

Perkins patrzył przed siebie z zakłopotaną miną. Czując, że mamy rację, próbował się usprawiedliwić:

— Tak źle nie jest. Mam nadzieję, że moi towarzysze na czas zobaczyli czerwonych i ukryli się przed nimi.

— Zupełnie bezpodstawne przypuszczenie — odrzekłem. — Nawet w tym wypadku Komancze na widok ich śladów bez trudności odnaleźliby miejsce, w który się ukryli. Zwłaszcza, że wszystko działo się podczas białego dnia. Postąpił pan niegodnie. Czyż nie wiesz, że przewodnik życie stawia na kartę w obronie tych, którzy powierzyli się jego pieczy? Chciałeś się usprawiedliwić, a osiągnąłeś skutek wręcz przeciwny. Koniokrad jest złodziejem, ale zasługuje na pewnego rodzaju podziw dla swej odwagi. Natomiast przewodnik, tak tchórzliwy jak pan, godzien jest pogardy. Ruszymy w ślad za czerwonymi. Będziecie mi towarzyszyć, mister Jim?

— Pan jeszcze pyta? Bracia Snuffle są zawsze gotowi do wyratowania bliźnich z opresji. Nie sądzisz, stary Timie?

— Yes — skinął drugi. — Musimy się podkraść do nich jak najprędziej, inaczej zginą.

— Oczywiście. Pięciu białych, z których trzech nie jest westmanami, przeciw siedemdziesięciu czerwonoskórym, którzy ruszyli na zbrojną wyprawę! Proszę mi jednak powiedzieć, mister Shatterhand, czy zdaniem pana Perkins, tym razem mówił prawdę?

— Sądzę, że tak. Nie przypuszczam, aby zbijał jedno kłamstwo drugim, przypłaciłby to życiem. Według jego słów, grupa białych składała się z pewnego nieznajomego, z jego służących i dwóch westmanów. Ciekaw jestem bardzo, co to za westmani?

— Dzielni, bardzo dzielni ludzie, — zapewnił Perkins.

— Jeśli tacy dzielni, jak pan, niech Bóg ulituje się nad nieznajomym. A więc naprzód! Straciliśmy dziś wiele czasu!

Dosiedliśmy koni i ruszyli na zachód, wzdłuż śladów ciągnących się w kierunku górnego biegu rzeki. Miałem wrażenie, że ostatnie zeznania Perkinsa były prawdziwe. Upewnić się o tym było trudno, gdyż ślady białych zostały na miejscu popasu zatarte przez Indian. Spodziewałem się, że pod drodze natrafimy na bardziej wyraźne odciski. Nadzieja ziściła się, gdyśmy dotarli do miejsca, w którym czerwoni się zatrzymali. Jim Snuffle osadził wierzchowca i rzekł:

— Tutaj się naradzali. Ale nad czym?

— Wiem lit rzekłem. — Zastanawiali się nad liczbą białych, których ścigają.

— Tak? Czemu pan tak przypuszcza?

— Do tego miejsca jechali tropem białych. Tu opuścili go, dwaj spośród nich zsiedli z koni, aby zbadać ślady. Widocznie po drodze powstała różnica zdań, chcieli więc przekonać się, kto ma rację. Ponieważ starali się nie zatrzeć śladów bladych twarzy, my również będziemy mogli przyjrzeć się im dokładnie, i przekonać się, czy Perkins powiedział prawdę.

— Ależ proszę, sir! — rzekł pojmany. — Przekonacie się, że nie kłamałem.

Zacząłem badać ślady. Zadanie było trudne, gdyż przestrzeń nie stratowana przez czerwonych była niewielka, a zależało mi na odkryciu śladów, zwróconych w przeciwnym kierunku podków. Po długim jednak mierzeniu i porównywaniu osiągnąłem pożądany rezultat. Odnalazłem owe ślady. Był to dowód jego prawdomówności, co prawda bardzo niewyraźny; odkryłem go tylko dlatego, że miałem go na względzie podczas poszukiwania. Indianie badali ślady w pomyślniej— szych okolicznościach, więc liczyłem się z tym, że dostrzegli również odciski odwróconych podków. W taki razie powinni byli pchnąć wywiadowców w trop za jeźdźcem. Ponieważ nie spotkaliśmy ich ani nie natrafiliśmy na ich ślady, nie troszczyłem się tymczasem oto.

ERSKI MIRZA

Ruszyliśmy w drogę. Po jakimś czasie wyczytaliśmy ze śladów, że dwaj Indianie odłączyli się od oddziału. Jeden ruszył na prawo, a drugi na lewo.

— Czyżby ruszyli na zwiady? — zapytał Jim Snuffle.

— Oczywiście. Dowódca oddziału zorientował się po śladach, że jest niedaleko białych, więc pchnął dwóch wywiadowców. Wkrótce dotrzemy do miejsca, w którym przyłączyli się do swoich towarzyszy.

Po jakimś kwadransie ślady obu wywiadowców zbiegły się z głównym tropem. Spodziewałem się, że wkrótce dotrzemy do miejsca, w którym dokonano napadu. Ponieważ Indianie mogli się tam jeszcze znajdować, zachowaliśmy jak największą ostrożność, by się przypadkiem na nich nie natknąć. Jechałem przodem, w każdej chwili gotów do ataku.

Na szczęście, jakkolwiek teren wydawał mi się niebezpieczny, obawa okazała się płonna. Dookoła rosły gęste krzaki, za każdym mógł się ukryć nieprzyjaciel. Nagle zarośla się urwały i w odległości jakichś pięciuset kroków ujrzałem obóz Indian.

Konie, puszczone wolno, harcowały po polu. Stało również kilkanaście koni jucznych, obładowanych żywnością. Nie było w tym nic dziwnego. Czerwoni przecież wykopali topór wojenny i nie mieli czasu na urządzanie polowań. Ponadto strzelanina zdradziłaby położenie ich obozu.

Wojownicy utworzyli wielkie koło. Wewnątrz niego toczyła się widocznie jakaś ważna narada. Stali tak blisko siebie, że nie mogłem poprzez ich ciżbę przebić się spojrzeniem. Cofnąłem się nieco, zsiadłem z konia, przywiązałem go do drzewa i to samo zaleciłem obydwu braciom.

— Trzeba zsiadać? Nie można jechać dalej?

— Nie. Jesteśmy w pobliżu indiańskiego obozu.

— Do licha! Nareszcie ich dogoniliśmy! Schwytali białych? — Tak.

— Przyjrzyjmy się im.

Ruszyliśmy naprzód, bacząc, by nas nie zauważono. W pewnym punkcie zatrzymaliśmy się.

— Tak, to Komancze — rzekł Jim. — Nie sądzisz, stary Timie?

— Yes — odparł tamten lakonicznie.

— Utworzyli zwarte koło. Białych nie widać. Prawdopodobnie znajdują się wewnątrz koła. Jak sobie czerwoni będą z nimi poczynać?

— To się wkrótce okaże. Wielką rolę gra tu kwestia, czy przy napadzie krew się polała. Jeżeli choć jeden z czerwonoskórych został ranny, lub zabity, białych czeka rychła śmierć.

— Tak, ma pan rację. Zabiją ich na miejscu. — Nie sądzę.

— Sądzi pan, że ich zabiorą ze sobą?

— Tak. Ale niezbyt daleko. Indianie lubią nadawać wyrokom i egzekucjom uroczysty charakter. Obecny ich obóz nie jest odpowiednim terenem dla kaźni. Nie ma wody, poza tym jest to miejsce pozbawione ochrony naturalnej, zbyt otwarte i widoczne. Sądzę więc, że poszukają wkrótce innego obozowiska.

— Gdyby dało się ustalić, jakie miejsce wybiorą, można by się tam podkraść już teraz — rzekł Jim.

— W każdym razie zwrócą się ku rzece. Ale wyprzedzić ich byłoby niezmiernie ryzykownym eksperymentem. — Dlaczego?

— Trzeba znać nie tylko okolicę, ale i miejsce, w którym popasają. Zresztą, w dzień zauważyliby nasze ślady.

— Well. Nie wyprzedzajmy ich więc, lecz idźmy za nimi. Ale czy uda się oswobodzić jeńców?

— Na razie trudno określić.

— Bądź co bądź, wykonanie naszego planu jest diablo niebezpieczne. Jest nas trzech przeciw siedemdziesięciu!

— W takich wypadkach nie można operować liczbami. Miałoby to sens, gdybyśmy planowali otwarty atak. Ponieważ jednak możemy dopiąć celu tylko podstępem, liczby nie grają istotnej roli. Decydować będzie przewaga moralna.

— Sądzi pan, że Tim i Jim Snuffle dają tą przewagę?

— Mam nadzieję. Tylko tą drogą uda się nam przechytrzyć czerwonych.

— Przechytrzyć? Hm, jeżeli o to chodzi, to sądzę, że nie będziemy głupcami. Nie przypuszczasz, stary Timie?

— Yes.

— Czy wolno o coś poprosić? — zapytał jeniec. —O cóż chodzi?

— Moja to wina, że towarzysze znaleźli się w tym położeniu. Obowiązkiem więc moim jest postarać się o uwolnienie ich. Odwiążcie mnie, dajcie mi wolność, a uczynię wszystko, czego tylko zażądacie.

— Gdybyśmy panu mogli ufać... — odparł Jim.

— Możecie, zapewniam was...

— Milcz! — przerwałem. — Kto tak nikczemnie i tchórzliwie opuszcza w niebezpieczeństwie swych towarzyszy, temu nie wolno ufać.

— Opuściłem ich przecież ze strachu, sir!

— Gdyby nawet tak było, należy się spodziewać, że się znów przestraszysz.

— Nigdy. Wiem, kogo mam przeciw sobie; niebezpieczeństwo nie może mnie już zaskoczyć.

— A pana tchórzostwo? Stawiamy na kartę własne życie! Błagał i zaklinał. Kazałem mu zamilknąć i znowu skierowałem uwagę na Indian, którzy skończyli swą naradę. Zwarte dotychczas koło otworzyło się. W środku leżało kilku ludzi. Nie mogli się podnieść, byli widocznie związani. Podniesiono ich i przytroczono do wierzchowców. Czerwoni ruszyli gęsiego na północ. Przypuszczenie moje okazało się słuszne. Na czele jechał stary wódz z głową ozdobioną piórami. Dzieliła nas zbyt wielka odległość, abym mógł rozpoznać rysy jego twarzy. Siwe włosy świadczyły o podeszłym wieku.

Po jakimś czasie Indianie zniknęli w lesie. Przeczekawszy sporą chwilę, udaliśmy się na miejsce odbytej narady.

Ziemia była wprost poryta kopytami. A więc tu napadli na białych! Ślady krwi wskazywały, że walka była zacięta. Okoliczność ta, pogarszająca położenie jeńców, była nam bardzo nie na rękę. Należało bowiem działać szybko i zdecydowanie.

Przede wszystkim trzeba było rozpocząć pościg za Indianami. Zatoczyliśmy dookoła lasu wielki łuk. Zbliżywszy się do zagajnika, odnaleźliśmy miejsce, w którym wkroczyli do lasu. Wzgląd na niebezpieczeństwo nie przeszkadzał nam trzymać się ślepo ich śladów. Zsiadłem jednak z konia i wyprzedzając towarzyszy o jakieś pięćdziesiąt kroków, ruszyłem po wydeptanym tropie. Szedłem zwolna, cichaczem, natężywszy wzrok i słuch.

Mijały godziny. Po południu wstąpiła we mnie pewna otucha. Skoro czerwonoskórzy rozbiją obóz o tak późnej porze, nie znajdą czasu na uroczyste przygotowania do egzekucji. Będą więc zmuszeni odłożyć ją do jutra. Może w ciągu wieczora lub nocy nadarzy się okazja do przeszkodzenia morderstwu. Największą wagę przykładałem do okoliczności, że Komancze nie przeczuwają naszej interwencji. Znajdowali się na własnych terenach i byli przekonani, że nikt nie ośmieli się w ich głąb zapuścić. Mogłem więc liczyć na to, że nie zastosują środków ostrożności.

Już dawno dotarlibyśmy do rzeki, gdyby nie zataczała szerokiego łuku. Dopiero przed wieczorem ukazały się pierwsze oznaki, że woda już niedaleko. Posuwaliśmy się jeszcze wolniej, niż dotychczas. Okazało się, że było to celowe, gdyż po niedługim czasie usłyszałem wołanie, na które ktoś odpowiedział.

Komancze byli w pobliżu. Podpełzłem do towarzyszy wyprawy i poleciłem im, aby się zatrzymali i poszukali kryjówki.

Wkrótce znaleźli odpowiednie miejsce. Uwiązaliśmy konie. Jeniec był nam ogromną zawadą i ciężarem; ofiarował wprawdzie swą pomoc, może nawet w szczerych zamiarach, trudno jednak było mu zaufać. Przywiązawszy go do drzewa, Jim zapytał:

— Cóż teraz poczniemy, sir? W lesie jeszcze dośćwidno, aby śledzić nieprzyjaciela, nie narażając własnej skóry. Czy pan jest pewien, że czerwoni rzeczywiście są w pobliżu?

— Tak. Dwaj spośród nich porozumiewali się okrzykami. Jest to dla mnie niezawodnym i bardzo pożądanym dowodem, że nawet nie przeczuwają naszej obecności. To bardzo ułatwi wykonanie planu.

— Well, zabierzemy się więc do roboty! Podpełzniemy do nich?

— Oczywiście. Najważniejszą sprawą jest w tej chwili ustalenie miejsca ich postoju.

— Doskonale. Kiedy ruszymy?

— Ruszymy? Kogo pan ma na myśli?

— Oczywiście, pana i siebie. Stary Tim musi pozostać przy jeńcu.

— Hm. Wolałbym pójść sam.

— Sam? Beze mnie? Nie ma pan do mnie zaufania?

— E, głupstwa pan plecie. Nie lubię jednak innych obarczać tym, co sam mogę zrobić. Stało się to moją drugą naturą.

— Obarczać? Co też pan mówi! Proszę wierzyć, że się przydam! Spaść jak sęp na czerwonoskórego, który nic nie przeczuwa, to rozkosz prawdziwa! Wpadłbym w rozpacz, gdyby mnie pan nie chciał zabrać. Pójdę z panem; brat zostanie tutaj.

— No — rzekł niespodziewanie Tim.

— Nie? Co ci wpadło do głowy? Przecież ktoś musi pilnować jeńca.

—Yes.

— A więc ty.

— No.

— A któż taki?

—Ty.

— Ja? Oszalałeś? Jim Snuffle będzie tu siedzieć, gdy inni splatają figla czerwonym łotrom.

— I Tim Snuffle nie chce zostać na uboczu!

— Musisz! Mam do tego prawo, ponieważ jestem starszy.

— Tylko o pięć minut, a to niewiele stanowi. Nie pozwolę się steroryzować, podkradnę się razem z tobą do Indian. Raz chcę być starszy!

Jim zamilkł na chwilę. Zdumienie z powodu nagłego oporu brata odebrało mu mowę. Po chwili rzekł tym dobitniej:

— Mam wrażenie, że się buntujesz przeciw pierworodnemu bratu! Taki młokos śmie wyrażać swoje zdanie! Odejdę, a ty zostaniesz!

— No.

— Yes, mówię! Nie słucham wcale twego no.

Rozmowa bliźniaków stawała się coraz głośniejsza. Upomniawszy ich, zaproponowałem jako jedyne wyjście z sytuacji, że pójdę sam. Ale Jim nie chciał się zgodzić. Gnała go chęć przekonania mnie o swej zręczności. W końcu ustąpiłem. Tim milczał. Milczenie to wydało mi się podejrzane, więc zapytałem:

— Chyba nie żywi pan jakichś ukrytych zamiarów, mister Snuffle?

— No — odparł ponuro.

— Pan się zgadza, aby brat poszedł ze mną?

—Yes.

— Teraz jestem spokojny. Byłyby to igraszki z ogniem, gdyby jeden z nas przedsięwziął coś bez wiedzy dwóch pozostałych. W ten sposób nie tylko runąłby nasz cały plan, ale narazilibyśmy na szwank wolność i życie.

— Niech sobie pan takimi myślami nie zaprząta głowy! — uspokoił mnie Jim — Są najzupełniej bezpodstawne. To młokos! O całe pięć minut młodszy ode mnie! Będzie tu spokojnie czekał, aż powrócimy. No, nie traćmy czasu, bo zmrok zapada.

— Dobrze! Proszę pana Tim, pilnuj jeńca i nie opuszczaj tego miejsca aż do chwili naszego powrotu. Powierzam panu obydwie moje strzelby. Na zwiadach byłyby mi tylko zawadą.

Nie mówiąc słowa, Tim wziął niedźwiedziówkę i sztucer. Oddaliłem się wraz z Jimem.

Podczas ostrej wymiany zdań między braćmi, zaczęło się powoli ściemniać. Nie trzeba więc już było czołgać się po ziemi i pełzać na brzuchu. Przebiegaliśmy od drzewa do drzewa w tym kierunku, skąd dochodziły głosy. Dotarliśmy bez żadnej przeszkody do urwistego brzegu rzeki, nie zauważywszy śladu Indian. Powiedziałem: "dotarliśmy do urwistego brzegu", gdyż dopiero po chwili ujrzeliśmy na dole niemal do dna wyschnięte łożysko rzeki.

Zapadł mrok. Mimo to dostrzegłem, że w miejscu, na którym stoimy, brzeg tworzy stromy, urwisty cypel, który pod ciężarem człowieka w każdej chwili spaść może na dno rzeki. Szliśmy więc ostrożnie dalej w pobliżu krawędzi, aż dotarliśmy do miejsca, pokrytego krzewami.

— Musiał się pan pomylić, sir — szepnął do mnie Jim. Czerwonych tu nie ma.

— Przeciwnie. Słyszałem wyraźne głosy. — Teraz nic nie widać i nic nie słychać. — Racja, ale czuję Indian.

— Czuje ich pan? Do licha! Dziwne powonienie! Nos taki jest prawdziwą rozkoszą.

— Mam nos wprawdzie najpospolitszy w świecie, lecz bardzo czuły na koński zapach. Czuję zapach koni Komanczów.

— Gdzie?

— Stoją na dole, nad wodą.

— Nos pana działa na taką odległość?

— Pshaw! Nie wyobraża pan sobie nawet, że zapach koński... Ale, ale, widzi pan, miałem rację! Proszę spojrzeć w dół.

Na dole, nad rzeką, zamigotał płomyk i szybko się rozszerzał. To Indianie rozpalali ognisko. Było rzeczą zupełnie zrozumiałą, dlaczego nie zostali na wysokim brzegu.

Przecież na dole mieli wodę dla koni. Płonęło już pięć świateł.

— Świetnie — rzekł Jim. — Gdy się do nich podkradniemy, zobaczymy wszystko jak na dłoni.

— Jeżeli nie będziemy ostrożni, mogą nas również spostrzec. Zadowolony jestem z tych ogni jedynie dlatego, że świadczą, iż Komancze czują się bezpiecznie i nie przypuszczają, że ich ktoś obserwuje.

— Zejdziemy na dół, mister Shatterhand?

— Zejdziemy lewą stroną, podkradniemy się pod obóz, a prawą stroną wrócimy znów na górę.

— Dobrze, sir. A więc na dół!

Schodzenie po nieznanym, stromym brzegu nie było rzeczą łatwą. Nie mogliśmy się chwytać za gałęzie krzaków w obawie, aby nas nie zdradził ich szelest. Każdy spadający z góry kamień mógł wniwecz obrócić nasze plany. Schodziliśmy więc bardzo wolno. Po upływie pół godziny znaleźliśmy się na dole. Jim Snuffle spisywał się dobrze. Zsunął się cicho jak duch. Mimo że trzymał się ciągle w pobliżu mnie, ledwo-ledwo słyszałem odgłos jego kroków. Znalazłszy się ponad obozem Indian, zwróciliśmy się ku brzegowi rzeki. Rzeka prawie do dna wyschła. Odstęp między łożyskiem a rosnącymi na brzegu krzakami nie był osłonięty przed okiem czerwonoskórych, więc należało tej strefy unikać.

Padliśmy na ziemię i zaczęliśmy wśród krzaków pełzać ku obozowi. Po pewnym czasie dotarliśmy na taką od niego odległość, że można było co nieco dojrzeć. Komancze wybrali miejsce bardzo odpowiednie, położone niżej od pozostałej części terenu, wskutek czego woda docierała aż do samej ściany doliny. Był to rodzaj placu bez drzew i krzaków, na którym swobodnie mógł się ulokować znaczniejszy oddział ludzi. Nie trzeba podkreślać, że byliśmy tym zachwyceni.

Indianie zajęci posiłkiem, rozmawiali z zupełną swobodą, dowodzącą że nie spodziewali się żadnego niebezpieczeństwa. Przy pięciu ogniskach siedziało pięć grup, mniej więcej równych ilościowo. Można więc było bez trudu ustalić ogólną liczbę. Obozowało tu siedemdziesięciu jeden wojowników. Z całej gromady wyróżniał się wódz siwą, jak gołąb, głową. Siedział przy drugim ognisku w odległości jakichś trzydziestu kroków od nas. Zwrócony był ku nam twarzą. Ku najwyższemu zdumieniu poznałem w nim To-kej-chuna, jednego z tych wodzów, którzy byli postrachem wrogów. Wiedziałem, że jeśli dostanę się w jego ręce, nawet nie na ścieżce wojny, czeka mnie śmierć. Przypomniałem sobie dzień, w którym wraz z Winnetou i kilkoma innymi wojownikami zostałem jego jeńcem. Obecnie jednak trzeba było myśleć o pięciu jeńcach, a nie o To-kej-chunie. Leżeli obok siebie przy ognisku, przy którym siedział wódz. Byli tak związani, że nie mogli się ruszyć, Jeden z nich, leżący najbliżej mnie, miał gęstą, długą czarną brodę. Nie ulegało więc wątpliwości, że to ten, który kazał nazywać się Dżafarem.

Między ogniskiem a mną ciągnęło się pasmo krzaków. Czerwoni nie wystawiali wart; siedzieli spokojnie przy swych ogniskach — nie obawialiśmy się, że nas zauważą. Wódz porozumiewał się ze swym najbliższym otoczeniem; byłem bardzo ciekaw, o czy mówią. Przestrzegając zaleceń ostrożności, posunęliśmy się nieco naprzód. Wreszcie dotarliśmy do ostatniego krzaka i skryliśmy się w cieniu jego gałęzi. Cel czołgania się został osiągnięty: można było już rozróżnić poszczególne słowa. Rozmowa toczyła się na temat wyprawy. Wymieniono kilka osad, na które miały być urządzone napady, przy czym postanowiono wymordować wszystkich białych. Przed tą rabunkową wyprawą postanowiono jednak udać się na Makik Natun, Żółtą Górę, i wykonać tam wojenne tańce celem zasięgnięcia zdania wyroczni, czy wyprawa się uda. Uroczystość chcieli Indianie uświetnić przywiązaniem do pala męczarni pięciu bladych twarzy.

Poznawszy ich zamiary, mogłem się wycofać z niebezpiecznego posterunku. Jeżeli się nie uda uwolnić dziś naszych jeńców, będziemy musieli ruszyć za Indianami na Makik Natum, aby na górze, albo po drodze, znaleźć okazję do ich oswobodzenia.

Już chcieliśmy opuścić krzak, którego gałęzie dały nam schronienie, gdym nagle usłyszał jakiś szelest.

— Pst! — szepnąłem do Jima. — Nic pan nie słyszał?

— Nie — odparł. — A pan?

— Z góry osunęło się trochę piasku. Czyżby to był...

— Kto? Co?

— Pana brat! Byłby to szczyt bezmyślności!

— Brat? Niechby się tylko zjawił! Już ja bym mu...

Nie kończąc zdania, omal nie skoczył z przerażenia. Na szczęście schwyciłem go i przytrzymałem. — "Niechby się tylko zjawił" — powiedział. — I oto zjawia się Tim we własnej osobie! Naprzód rozległ się odgłos ziemi, osypującej się na gałęzie, po czym głośny okrzyk Thunderstorm! i Tim zwalił się z góry prosto na Indian, którzy z początku rozbiegli się z hałasem po chwili jednak otoczyli go kołem,wydając głośne okrzyki Tim Snuffle zrealizował istotnie swój plan. Na nieszczęście, dotarł do miejsca na urwistym cyplu, o którym przedtem wspominałem. Niebaczny, posunął się za daleko, ziemia obsunęła się i zjechał na dół jak na sankach. Obsiadła go cała gromada. Tim ryczał jak lew, przekrzykując ich wycie. Był to dowód, że spadając, nie wyrządził sobie żadnej krzywdy. Ale nie koniec na tym. Zapominając, że należy zachować najgłębsze milczenie, Jim zaczął się również drzeć w niebogłosy.

— Timie, bracie mój, Timie! — ryczał, wyrywając się z moich objęć.

— Milczeć, milczeć! — szepnąłem w pasji. — Zgubisz siebie i mnie!... — Zamordują go, zamordują!

Ponieważ leżałem na ziemi, a Jim podniósł się, nie mogłem, wytężyć wszystkich sił. Tymczasem Jim pod wpływem strachu o brata szamotał się jak obłąkany. Wreszcie wyrwał się i skoczył prosto między Indian. Po chwili znikł mi z oczu. Oczywiście, powalili go na ziemię jak Tima.

Co miałem począć? Biec za nim? Leżałem dalej, jakkolwiek należało się spodziewać, że Indianie zaczną przetrząsać okolicę. Nieszczęśliwi bracia Snuffle! Zamiast uwolnić pięciu jeńców, powiększyli ich liczbę. A dalsze skutki?

Niedługo na nie czekałem. Po chwili rozległ się rozkazujący głos wodza:

— Zadeptać ogniska, żywo! Może jeszcze jakieś blade twarze są w pobliżu.

Rozkaz wykonano niezwłocznie. W tumulcie, który trwał przez chwilę, zaświtała mi w głowie pewna myśl. Zrealizowałem ją z tą samą szybkością, z jaką się narodziła. Ogniska pogasły. Leżałem na ziemi, więc przy blasku dogasających plam mogłem jeszcze dojrzeć, że czerwoni krzątają się dokoła braci Snuffle, nie zwracając uwagi na pierwszą partię jeńców. Udało mi się szczęśliwie dotrzeć do obozu i zbliżyć do jeńców. Nie namyślając się długo, wziąłem za kark tego, który mi się zdawał być Dżafarem, i pociągnąłem go w tył, tam, gdzie przed chwilą leżałem.

Indianie byli tak pochłonięci nowymi jeńcami, że nie zauważyli mego manewru. Był to cud prawdziwy! Znowu dzieliły nas krzaki, mogłem więc wstać i wyprostować się. Należało przede wszystkim pomyśleć o ucieczce, nie mogłem tu zostać ani chwili dłużej! Wsadziwszy na plecy związanego jeńca,który milczał jak zaklęty, zacząłem biec. Zatrzymałem się dopiero wtedy, gdym się poczuł bezpieczny, Ułożywszy nieznajomego na ziemi, wyciągnąłem nóż, przeciąłem rzemienie, którymi był związany i rzekłem:

— Jesteś pan wolny. Wstań i spróbuj chodzić.

— Wolny? — spytał łamaną angielszczyzną. — Więc pan nie jesteś Indianinem?

— Nie. Miałem zamiar oswobodzić pana, ale nie spodziewałem się, że nastąpi to właśnie w ten sposób i w tak opłakanych warunkach.

Dopiero teraz nieznajomy podniósł się powoli, ujął mnie za ręce i rzekł:

— Allah, Allah! Jestem wolny, wolny, wyzwolony ze szponów tych diabłów! Powiedz mi, sir, kim jesteś! Muszę wiedzieć, komu zawdzięczam wyzwolenie.

— O tym później. Teraz musimy uciekać. Słyszysz krzyki czerwonoskórych? Zauważyli żeś zniknął, sir, za chwilę rozpoczną poszukiwania i pościg. Nie możemy tracić ani jednej chwili. A spróbuj, czy będziesz mógł iść o własnych siłach.

Uszedłszy kilka kroków, zachwiał się i oświadczył:

— Nie mogę, sir. Byłem za mocno związany; nie czuję nóg. Za chwilę upadnę.

— W takim razie będę pana niósł.

— Jakże, sir, uniesiesz taki ciężar?

— Pshaw. To drobnostka. Muszę mieć tylko wolne ręce, gdyż trzeba będzie wdrapać się na ten stromy szczyt. Wezmę pana na plecy; trzymaj się mocno. Załóż mi ręce na szyję. No, jazda!

Włożyłem pocięte rzemienie do kieszeni aby nie zostawiać Indianom śladów ucieczki.

Nieznajomy ociągał się z przyjęciem mej propozycji. Ponieważ każda zmarnowana chwila mogła spowodować katastrofę, wziąłem go na plecy i zacząłem jak najszybciej wdrapywać się na szczyt. Dotarłszy na górę zdjąłem go z pleców, oświadczył bowiem, że krew cyrkuluje już normalnie i jest przekonany, że będzie mógł iść o własnych siłach.

Zatrzymałem się tu na chwilę, by posłuchać, co się dzieje w dolinie. Na dole panowała zupełna cisza; czerwoni musieli się liczyć przecież z możliwością, że w pobliżu znajduje się większa ilość białych. Musieli ich szukać po ciemku, więc o odnalezieniu mych śladów nie mogło być chwilowo mowy. Jutro ślady będą zupełnie niewidoczne. Zniknięcie jeńca będzie więc dla nich zagadką nie do rozwiązania, chyba że się bracia Snuffle wygadają.

Nie trzeba chyba podkreślać, że postanowiłem nie oszczędzać wysiłku, byle oswobodzić ich wraz z resztą jeńców. Plan miałem już przemyślany, ale z jego realizacji w dniu dzisiejszym musiałem zrezygnować.

Okazało się, że nieznajomy może bardzo wolno posuwać się naprzód. Na szczęście, nie ścigano nas wcale. Gdy znów zaczął prosić abym wymienił swe nazwisko, odrzekłem:

— Tu, na Zachodzie, zwą mnie Old Shatterhandem i nazywaj mnie tak samo, sir. A pana nazwisko? Mister Dżafar?

— Tak, skądże pan o tym wie?

— Dowiedziałem się od pana przewodnika, Perkinsa.

— Pan go widział? Nic mu się złego nie stało? Sądziłem, że zginął.

— Powiedz mi, sir, jakiego jesteś o nim zdania? Co to za człowiek? — Dotychczas nie miałem powodu skarżyć się na niego.

— W takim razie nie jest tak zły, jak przypuszczałem. No, musimy iść dalej. Po drodze opowiem, w jaki sposób go poznałem.

Weszliśmy w las. Ująłem go pod rękę. Przesuwając się ostrożnie pośród drzew, opowiedziałem mu przebieg wypadków. Gdym skończył, rzekł:

— Nie, sir, nie trzeba chyba powtarzać, że człowiek ten nie jest bohaterem. Zdradził nas pod wpływem nieludzkiego strachu. Poniósł dostateczną karę. To tchórz, nie łotr.

— A więc uważasz, sir, że mogę go uwolnić z więzów?

— Tak. Możesz mu zaufać. Oczywiście, spotka cię zawód, sir, jeżeli będziesz od niego żądał czynów bohaterskich. Jakże mi żal reszty towarzyszy! Nie ma dla nich ratunku.

— Później o tym pomówimy. Wkrótce dotrzemy do celu.

— Sir! W ciemnym lesie orientujesz się wśród nocy jak w biały dzień!

— To wyłącznie rzecz wprawy.

Nie mieliśmy powodu mówić cicho, więc Perkins usłyszał ostatnie słowa. Poznawszy nas po głosach zawołał z daleka:

— Czy to pan mister Shatterhand? Chwała Bogu, a więc wszystko się udało! Słyszę, że pan rozmawia z mister Dżafarem. Jakże się cieszę, że odzyskał wolność. Mam nadzieję, że i mnie oswobodzicie!

— Zgoda. Spełnię pana prośbę ze względu na wstawiennictwo mister Dżafara. Mam nadzieję, że się pan będzie lepiej spisywał, niż dotychczas.

— Z pewnością, sir, przyrzekam to święcie.

Uwolniwszy go z więzów zwróciłem mu całą zawartość kieszeni i udzieliłem następującej przestrogi:

— Niech się panu nie zdaje, że cieszysz się moim zaufaniem. Nie spuściłbym pana z oka, gdybym nie był pewien, że mam w tym wypadku sprzymierzeńca w Komanczach.

— W Komanczach? Komancze będą mnie pilnować? Jak pan to rozumie?

— To zupełnie proste i jasne; jeżeli nie będziesz pan posłuszny moim rozkazom, zginiesz. Jeżeli znów stchórzysz, dostaniesz się w ich ręce. Skoro dzień nastanie, rozpoczną się poszukiwania. Tylko ja mogę ich wyprowadzić w pole. Jesteś w zupełności zdany na mnie, stąd pewność, że mogę na pana liczyć.

Opowiedziałem w kilku słowach, co zaszło. Trzeba się bowiem było gotować do dalszej drogi. Dla zmylenia czujności Indian musiałem, niestety, pozostawić na miejscu muły obu westmanów. Chciałem wpoić w nich przekonanie, że obaj Snuffle byli zupełnie sami. Dlatego trzeba było zostawić muły w widocznym miejscu; liczyłem przy tym na rozsądek obydwóch braci. Byłem pewien, że zdają sobie dokładnie sprawę, iż jedynie moja pomoc może ich uratować. Gdy czerwoni znajdą mufy oraz broń braci Snuffle, będą przekonani, że nikt im nie towarzyszył. Przecież towarzysze nie pozostawiliby mułów i strzelb na pastwę wrogów! Nocna rosa zatrze tymczasem nasze ślady.

Przytroczywszy do siodeł obydwóch mułów strzelby bliźniaków, ruszyliśmy wraz z Perkinsem. Dżafarowi zaleciłem czekać, aż wrócimy. Szedłem naprzód, Perkins kroczył za mną. Zostawiwszy zwierzęta niedaleko miejsca, z którego spadł Tim, wróciliśmy do Dżafara, który nie posiadał się z radości z powodu odzyskania wierzchowca.

— Szkoda, że to nie mój koń — rzekł Perkins. — Będę musiał iść piechotą.

— Dobry z pana piechur? — zapytałem. — Niestety, nie.

— Więc dam panu swego konia, a sam pójdę pieszo.

— Naprawdą mu?

— Tak. No, szkoda czasu, ruszamy!

Wyprowadziliśmy konie z lasu. Na polanie Dżafar i Perkins dosiedli wierzchowców i ruszyli za mną. Było tu jaśniej, niż w lesie. Gwiazdy świeciły; szedłem pewnym krokiem.

Długie milczenie przerwał Perkins:

— Czy wie pan dokładnie, dokąd podążamy? Czy nie zechce pan nas poinformować?

— Owszem. Najbliższym naszym celem jest wzgórze Makik Natun. Indianie chcą tam nad grobami wodzów pozabijać jeńców. Dziś nie można było nic zdziałać, ale mam nadzieję, że jutro uda się nam porwać nieszczęsne ofiary.

— W jaki sposób?

— W połowie drogi na Makik Natun ciągnie się kotlina. Na wiosnę spływa do niej kilka rzek, w pozostałych zaś porach roku tyle tam wilgoci, że wyrósł w niej wielki las. Jestem pewien, że Indianie zatrzymają się w tym lesie, aby napoić konie i dać im wypoczynek. Może znajdzie się więc okazja do uwolnienia jeńców.

— A jeżeli nie?

— W takim razie będziemy musieli podążyć za nimi aż na Makik— Natun. Tani już sposobność do uwolnienia jeńców musi się znaleźć.

— Odważny z pana człowiek, mister Shatterhand! Czy pan zna kotlinę, o której mowa?

— Leży na północ od Beaver Creek. Zboczyliśmy na zachód ze względu na Komanczów, którzy bez wątpienia obiorą drogę najkrótszą. Więc my przybędziemy od zachodu.

— Wskutek nałożenia drogi może się zdarzyć, że ominiemy kotlinę. — I to mówi przewodnik?

Pod wpływem tej uwagi stracił ochotę do dalszych pytań. Teraz Dżafar zaczął opowiadać po angielsku, ze swoim specyficznym akcentem wschodnim, jak dostał się w ręce czerwonych.

Bronił się, dwóch Indian padło od jego kuł. Stąd krew, którą widziałem. Związano go mocniej, niż pozostałych i oświadczono, że czeka go najstraszliwszy rodzaj śmierci. Traktowano go jak psa.

Rozmowa trawała czas dłuższy. Ciekaw byłem pewnych szczegółów jego życia, nie chciałem jednak dopuszczać się niedyskrecji. Nie ulegało w żadnym razie wątpliwości, że to człowiek wykształcony na wzorach europejskich. Z pewnością przebywał czas dłuższy na Zachodzie.

Po chwili, kiedy wyprzedziłem ich nieco, wydało mi się, że o mnie rozmawiają, gdyż stłumili głos i zwolnili kroku.

Perkins zapytywał kilkakrotnie, czy nie chcę dosiąść konia. Nie skorzystałem z propozycji. Minęła noc, nadszedł ranek. Gdy się nieco rozjaśniło, Perkins rzekł:

— Komancze rozpoczęli poszukiwania. Wkrótce znajdą muły, sir.

— Oczywista. W lesie wilgotno więc śladów naszych widać nie będzie. Czerwoni będą przekonani, że bracia Snuffle nie mieli towarzyszy i zrezygnują z dalszych poszukiwań.

— W każdym razie będą szukali mister Dżafara.

— Także niezbyt długo. Nie wyślą pościgu na chybił trafił...

— Zniknięcie mister Dżafara jest dla nich zupełnie niepojęte, należy więc liczyć się z tym, że zechcą wyjaśnić przyczynę.

— W normalnych warunkach przeszukaliby zapewne całą okolicę. Wiemy jednak, jakie mają plany, wiemy również że nie mogą zwlekać. Ci, na których gotują napaść, mogliby przeczuć pismo nosem. Dlatego raczej zrezygnują z poszukiwania jeńca, który znikł w tajemniczy sposób, niżby mieli czas tracić na długich i być może bezowocnych poszukiwaniach. Znam zwyczaje czerwonoskórych, więc sądzę, że poświęcą na to co najwyżej dwie, trzy godziny, po czym podejmą pochód na Makik Natun.

— Kiedy, zdaniem pana, przybędą do lasu w kotlinie?

— Będą jechali znacznie prędzej niż my w nocy, przypuszczam więc, że staną tam około południa.

— A my?

— Sądzę, że za jakąś godzinę.

— Będziemy więc czekać na nich około pięciu godzin. Może będzie można coś upolować! Nie mamy nic do jedzenia.

— Niestety, zdradziłby nas odgłos wystrzałów. Ale, ale, oto i wybawienie z kłopotów!

Ledwie Perkins zdążył wypowiedzieć zdanie o polowaniu, wyskoczyły naprzeciw nas dwa zające. Ująwszy sztucer Henry'ego, położyłem je w okamgnieniu.

— Allah! — zawołał Dżafar. — Niepospolity z pana strzelec! Widzę, że Perkins miał rację, opowiadając mi cuda o Old Shatterhandzie.

Uśmiechnąłem się pod wpływem tej dziecinnej, entuzjastycznej uwagi. Podniósłszy zające z ziemi, przytroczyłem je do siodła i ruszyliśmy dalej.

Dżafar w niezwykłym skupieniu przyglądał się moim strzelbom. Po chwili zapytał:

— Sir, czy ta ciężka strzelba ma jakąś specjalną nazwę? — Nazywa się niedźwiedziówką.

— Na Allaha, to dziwne! Słyszałem już kiedyś tę nazwę w języku arabskim. A ta druga? Nie widziałem dotychczas takiej.

— Istnieją strzelby tego wyrobu, ale nie tak stare i ciężkie jak moja.

— Ile strzałów można dać z tej strzelby?

— Dwadzieścia pięć.

— Na Allaha! Ależ i to się zgadza z tym co słyszałem. Jak się ta strzelba nazywa?

— Sztucer Henry'ego.

— Nazwę tę słyszałem również w języku arabskim! Dziwny zbieg okoliczności; opowiadano mi o obydwóch strzelbach.

— Gdzieś o nich słyszał, sir?

— Nad Tygrysem. Pan zna tę rzekę?

— Każde dziecko zna ją przecież z nauki geografii. Przebywał pan nad nią, mister Dżafar?

— Przed dwoma laty. Jestem Persem. W ojczyźnie zowią mnie mirzą Dżafarem. Zapewne nie wiadomo panu, co to oznacza?

— Przeciwnie. Słowo mirza, postawione przed nazwiskiem, oznacza uczonego; gdy się jednak przestawi porządek i wymieni je po nazwisku, służy na określenie księcia czystej krwi.

— Ależ tak, ma pan rację! A więc zowią mnie mirza Dżafar. W drodze z Bagdadu do Konstantynopola, nad brzegiem Tygrysu bliżej Mosulu, spędziłem kilka dni u plemienia Haddedihnów. Tam właśnie opowiadano mi o tych strzelbach.

— Czyżby ci Arabowie posiadali niedźwiedziówkę i sztucer Henry— 'ego?

— Nie. Broń należała do pewnego cudzoziemca. Nazywał się emir Kara Ben Nemzi effendi.

— Przecież to imię arabskie, więc człowiek ten nie był cudzoziemcem.

— Kto zna arabski, wie, że słowo Nemzi oznacza Niemca. Szejk Haddedihnów opowiadał mi o tym człowieku i o jego strzelbach. Bliższych i dokładniejszych szczegółów udzielił mi ponadto jeden z wojowników plemienia.

— Jak mu było na imię?

— Był to niepokaźny, ale mądry i dzielny człowiek. Nazywał się Hadżi Halef Omar Ben Hadżi Abul Abbas Ibn Hadżi Dawud al Gossarah.

— A to ci imię! Długie jak wąż morski!

— Zwyczaj wschodni nakazuje do własnego imienia dodawać imiona przodków. W ten sposób składa się hołd całemu rodowi. Ponadto Hadżi Halef Omar miał szczególne prawo do długiego nazwiska, był to bowiem człowiek bardzo sławny ze względu na szereg bohaterskich czynów. Polował na lwy i czarne pantery, walczył z licznymi wrogami. Nie powinienem chyba podkreślać, jak bardzo się ucieszyłem, że mogę dowiedzieć się czegoś o moim małym Hadżi Halefie. Dziwiło mnie, że Dżafar nie wie, iż emir Kara Ben Nemzi effendi, o którym opowiadał przed chwilą, to ja właśnie. Nie zdradzając się, zapytałem:

— Ten emir cudzoziemiec był świadkiem jego bohaterskich czynów?

— Tak. Brał w nich nawet udział. Uchronił Haddedihnów od klęski, która mogła ich zgubić. Ja również wsponinam go z wdzięcznością, gdyż wiele mu, acz pośrednio, winienem.

Gdym go obrzucił pytającym spojrzeniem, dodał:

— Uratował życie jednemu z moich krewnych, udzielając mu pomocy w walce. Odwiózł go poźniej do Bagdadu i osłaniał przed wrogiem. Niestety, mimo jego pomocy, krewny mój został po jakimś czasie napadnięty i zamordowany.

Fakt oswobodzenia z indiańskiej niewoli perskiego mirzy na Dzikim Zachodzie jest już bezsprzecznie niezwykły. Ale gdy się człowiek w dodatku dowiaduje, że kiedye, , nad Tygrysem, uratował życie jednemu z krewnych tego mirzy, słowo "niezwykły" wydaje się zbyt blade. Temu też przypisać należy, że mimowoli wyrwało mi się następujące pytanie:

— Mówił pan o Hassanie Ardszir mirzy?

Teraz zdumiał się Dżafar. Zatrzymał konia, rozpostarł ramiona i zawołał:

— Hassan Ardszir mirza, zbiegły książe! Pan zna to imię! Allah czyni dziś wielkie cuda! Gdzieś o nim słyszał, sir?

— Gdzie słyszałem? Widziałem go, klęczałem nad jego zwłokami, gdy dżuma trzymała mnie już w swych szponach.

— Zwłoki! Dżuma!

— Obok niego leżała żona, chluba jego serca, którą razem z nim zamordowano.

Była to oryginalna scena. Staliśmy naprzeciw siebie i krzyczeliśmy tak głośno, że Perkinsowi mogło się wydawać, iż ma przed sobą wariatów. Dżafar wybałuszył oczy; usta miał otwarte, nie mógł jednak wykrztusić ani słowa. Wreszcie odetchnął głęboko i ryknął jak lew:

— Dżanah, jego dusza, jego perła najdroższa! Przez nią byłem z nim skoligacony. Mister Shatterhand, sam nie wiem, czy śnię, czy marzę, czy też bredzę w gorączce. Pan bawił u Haddedihnów?

— Tak.

— Sławny ich szejk Mohammed Emir, zmarł w pana obecności?

— Byłem na jego pogrzebie. Zginął, gdyśmy w walce przeciw Kurdom stanęli po stronie Hassana Ardszira mirzy.

— Tak, tak! W takim razie pan jest... Przetarł ręką czoło i ciągnął dalej:

— ... pan jest emir Kara Ben Nemzi effendi!

— Tak. Imię Karol przerobiono na Kara; Ben Nemzi określa moją narodowość, tytuły zaś emir i effendi dano mi bez specjalnych moich zasług.

Zarzucił mnie pytaniami, na które musiałem odpowiadać. Po jakimś czasie przerwałem ich potok:

— To fantastyczne spotkanie. Ale nie traćmy czasu! W obliczu przeszłości nie wolno nam zapominać o najbliższych zadaniach i obowiązkach. Żywo, śpieszmy ku kotlinie!

— Jak pan chce, sir! Niespodziane wzruszenie zelektryzowało mnie. A więc Old Shatterhand i Kara Ben Nemzi effendi to jedna istota! Ma pan mi wiele do opowiedzenia!

— Pan mnie również. Będzie pan musiał opowiedzieć dokładnie, w jakich warunkach i gdzie spotkałeś mego małego, wiernego Hadżi Helefa. Ale teraz naprzód!

Kontynuowaliśmy przerwaną niespodzianie jazdę. Nie łatwo nam było milczeć, zdawaliśmy sobie jednak sprawę, że trzeba całą uwagę skierować ku potrzebom chwili obecnej. Co się tyczy Perkinsa, to widocznie udzieliło mu się nasze zdumienie, bo miał taką minę, jak gdyby asystował przy spotkaniu sułtana Stambułu z cesarzem chińskim.

Przepowiednie moje sprawdziły się; odnaleźliśmy kotlinę. Po jakiejś godzinie na wschodzie zarysowała się ciemna linia lasu. Tworzył w kotlinie długi prostokąt o niezbyt wielkiej szerokości. Nie ulegało wątpliwości, że siedemdziesięciu Indian przeszuka go najdokładniej w przeciągu godziny. Ponadto trzeba było uwzględnić i tę okoliczność, że nie można było ustalić miejsca, w którym Komancze rozłożą się obozem. Mogli przecież wybrać to samo miejsce, co i my. Nawet w przeciwnym wypadku należało liczyć się z możliwością, że nas odnajdą. Przecież mógł nas zdradzić pierwszy lepszy drobiazg, na przykład parsknięcie konia Dżafara. Koń ten bowiem dotychczas nie nosił na grzbiecie westmana, więc jak każde niewyszkolone zwierzę z pewnością parskał ilekroć czuł bliskość innych koni. Dlatego też na zapytanie Perkinsa, gdzie się ukryjemy, odrzekłem:

— Nie będziemy się wcale ukrywać. W każdym razie wy dwaj zostaniecie na wolnej, otwartej przestrzeni.

— Ależ w takim razie zobaczą nas!

— Nie. Otwarta przestrzeń jest w obecnej sytuacji najlepszą kryjówką.

Chciał replikować, ale upomniał go Dżafar:

— Odkąd wiem, że to Kara Ben Nemzi, jestem przekonany, że w każdej sprawie ma rację.

— Jeżeli nie w każdej, to przynajmniej w wielu — sprostowałem pochwałę. — Zatrzymamy się tutaj; to miejsce jest najbardziej odpowiednie.

— Dlaczego właśnie to ma być najbardziej odpowiednie? — zapytał jednak Perkins. — Jakże można będzie oswobodzić jeńców, gdy my pozostaniemy tutaj, a Indnianie rozbijają obóz w lesie?

— Niech pana o to głowa nie boli! Zaręczyłem przecież, że was nie narażę na niebezpieczeństwo. Co do mister Dżafara, to zbyt mało jest obeznany z Dzikim Zachodem i jego mieszkańcami, a więc nie chciał bym w ogóle go trudzić. Pójdę do lasu sam, czekajcie tu mego powrotu.

— A jeżeli tymczasem ukażą się czerwoni?

— W takim razie oddalcie się na zachód. Skoro się ulotnią, wracajcie tutaj. Musicie starać się o to, abyście ich pierwsi ujrzeli.

— A jeżeli zajdzie konieczność ucieczki? Jeżeli nie będziemy mogli wrócić?

— O mnie się nie lękajcie. W każdym razie odnajdę i was i swego konia. No, teraz ściągniemy skórę z zająca. Drwa na ognisko mamy pod dostatkiem.

Las przechodził na równinie w szereg krzaków. Niektóre z braku wilgoci powiędły zupełnie. Perkins uzbierał nieco gałęzi; rozpaliliśmy ognisko i upiekliśmy zająca.

Podczas posiłku odpowiedziałem Dżafarowi na szereg pytań, odnoszących się do niedalekiej przeszłości. O śmiałym planie, który dziś umyśliłem, nie było między nami mowy. Po jakimś czasie wstałem i przewiesiwszy przez ramię strzelby, zacząłem gotować się do drogi. Perkins zapytał:

— Odchodzisz sir?

— Tak.

— Ze strzelbami? Jeżeli czerwoni pana pochwycą, drogocenna broń przepadnie bezpowrotnie.

— Pshaw! Nieraz dostawałem się do niewoli, nieraz zabierano mi broń, a jednak zawsze udawało mi się zbiec razem ze strzelbami. Nie martwcie się, panowie! Nic złego mi się nie stanie.

Po tych słowach odszedłem.

Koniec wersji demonstracyjnej.

To-kej-chun

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wymiana

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Nowe przeszkody

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Żółta Góra

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Haddedihnowie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Syn czarownika

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew krwawej zemsty

Nie mam zamiaru nadmiernie rozwodzić się nad Dżebel Szammar. Krajem tym rządzi szejk, którego również zowią księciem.

Stolica Hail wznosi się na wzgórzu, między górami Adża i Selma. Spędziliśmy w niej bardzo miły tydzień. Tuż przed naszym przybyciem szejk wyruszył na wielką pielgrzymkę do Mekki. Zastępował go Hamed Ibn Telal, krewny bardzo sławnego szejka Telala, któremu kraj bardzo wiele zawdzięcza. Po długich naradach udało się Halefowi zawrzeć pakt, gwarantujący Haddedihnom wielkie korzyści. Okoliczność, że pojawiliśmy się tylko we trójkę, wywołała większe wrażenie, niż setka wojowników. Podczas tego tygodnia jeździłem po kraju, zaznajamiając się z obyczajami i ludźmi. Tym niemniej z radością dowiedziałem się o zakończeniu pertraktacji i o tym, że nadszedł czas powrotu. Bylibyśmy zapewne zostali dłużej, gdyby nie to, że nie chcieliśmy czekać na przybycie karawany pielgrzymów perskich, którzy rokrocznie przeciągają przez Dżebel Szammar. Zbyt dobrze znałem pielgrzymki mahometańskie! Hamed Ibn Telal obdarował nas hojnie na pożegnanie i dodał nam dwudziestu jeźdźców, którzy mieli nas opuścić po dwudziestu dniach drogi.

Ponieważ nie mieliśmy ochoty spotkać się znowu z Szeraratami, Hamed Ibn Telal doradził nam wracać przez Lyneh. Idąc za tą radą, nie spodziewaliśmy się, że dostaniemy się w paszczę lwa. Nikt nie uniknie swego losu — mówi muzułmanin. W tym wypadku losem naszym była krwawa zemsta, którą Abu el Ghadab nazwał lwem.

W bukłakach było już niewiele wody; cieszyliśmy się więc bardzo na myśl o Wadi Aszdar, Zielonej Dolinie, gdzie mieszczą się źródła okolone skałami i ruinami prastarego zamku. Ruiny takie, pochodzące przeważnie z czasów przedislamistycznych, nie są w Arabii rzadkością. Fakt, że w Wadi Aszdar stał ongiś zamek, nie był dla mnie dziwny, gdyż znałem podanie, według którego dolina ta połączona była kiedyś z jednym z dopływów Eufratu. Wiedziałem również, że podczas deszczów dolina napełnia się wodą tak wysoko, że można się w niej kąpać, a nawet pływać. Dlatego źródła te nigdy nie wysychają i nawet w najupalniejszej porze roku dolinę okrywa bujana roślinność, wabiąca zwierzęta drapieżne. Halef słyszał, że widywano tam nawet lwy.

Jechaliśmy przez noc całą i część ranka. O jakiejś dziewiątej rano ujrzeliśmy przed sobą wierzchołki szczytów, wśród których leży Wadi.

Źródło w pustyni nasuwa myśl o ludziach. A zwykle są to indywidua, przed którymi mieć się należy na baczności. Wypadało przeszukać okolicę. Halef ofiarował swe usługi, musiałem je jednak odrzucić w obawie, że znowu popełni podobny błąd, jak nad Bir Nufah. Ruszyłem sam. Nad pierwszym źródłem nie było śladów żywej duszy. Ruszyłem więc dalej. I tutaj nic nie zaobserwowałem. Nieco zdziwiony, wróciłem po Halefa i Karę. Gdybym pojechał jeszcze dalej, aż do drugiego źródła, położonego głęboko pod ruinami, byłbym zauważył ślady łap, z powodu których ludzie nie mieli ochoty zapuszczać się w tę okolicę.

Rozbiliśmy obóz nad pierwszym źródłem, otoczonym krzakami. Zdjęliśmy siodła z wielbłądów, zwilżyliśmy gardła i napoiliśmy zwierzęta. Teraz dopiero dało nam się we znaki zmęczenia. Postanowiliśmy czuwać na zmianę, luzując się co dwie godziny.

Pierwsza kolej wypadła na mnie, druga na Halefa, trzecia na Karę.

Po upływie dwóch godzin, które minęły w zupełnym spokoju, zbudziłem Halefa i ułożyłem się do snu. Byłem ogromnie zmęczony, więc zasnąłem szybko. Arabski Morfeusz płatał mi we śnie figle. Naprzód pokazał mi napad Beduinów, potem usłyszałem cichy szelest szat, tłumione kroki, szepty, wreszcie padł strzał... Czy to istotnie sen?

Zerwałem się, równocześnie skoczyli Halef i Kara. Strzał nie był sennym urojeniem. Tak, otoczyło nas przeszło stu Arabów. Ku memu przerażeniu byli to Szeraraci. Kara usnął podczas pełnienia służby i tylko dzięki temu ludzie ci podkradli się pod nasz obóz. Wielbłądy, czy też wierzchowce, zostawili gdzieś na ustroniu. Ujrzałem nasze strzelby w ich rękach. O oporze nie było mowy. Sytuacja przedstawiała się beznadziejnie, Staliśmy bowiem w obliczu krwawej zemsty. Jedynym ratunkiem mogło być oddanie się pod opiekę jednego z wodzów.

W przeciągu sekundy powziąłem decyzję. Nie możemy czekać, aż któryś z przeciwników oświadczy, żeśmy jeńcami — musimy ich uprzedzić. O dwa kroki ode mnie stał stary Beduin o czcigodnym wyglądzie. Miałem wrażenie, że nie jest to zwyczajny wojownik. Popchnąłem więc prędko Halefa i Karę w jego kierunku, ująłem go za haik i zawołałem:

— Dakilah ia szeik!

Znaczy to — jestem pod twoją opieką, o panie! Żaden szanujący się Arab nie odmówi opieki wrogowi, który te słowa wypowie, dotykając jego szat. Gdy się to stanie, Arab jest gotów bronić wroga z narażeniem życia. Halef i Kara znali to prawo pustyni równie dobrze, jak ja. Choć postępek mój zaskoczył ich niespodzianie, mieli dosyć czasu, aby pójść za mym przykładem. Dwa szybkie dotknięcia haika, dwa równoczesne okrzyki: Dakilah ia szeik!... i znaleźli się również pod opieką Araba.

Dokoła rozległy się gniewne okrzyki. Starzec chciał się cofnąć. Uchwyciliśmy się jednak mocno jego burnusa, więc rzekł:

— Głos wasz uprzedził moje usta, więc jestem zmuszony wziąć was pod swą opiekę. Jam Abu Dem, szejk Szeraratów. Biada temu, kto choćby włos jeden strącił z głowy tych, których od tej chwili chronię. Oddajcie im broń!

Jaki szczęśliwy zbieg okoliczności, że to właśnie szejk! Gdy rai oddano obydwie strzelby poczułem się znacznie bezpieczniej. Chodziło teraz o to, czy w całej zgrai jest choćby jeden człowiek, który nas zna.

Nie zdążyłem rzucić okiem na wszystkich przeciwników, gdy ktoś, przedzierając się przez szeregi, zawołał:

— Nie bierz ich pod swą ochronę, o szejku! To nasi krwawi wrogowie.

— Krwawi wrogowie?

— Tak jest. Człowiek z dwiema strzelbami, to emir Kara Ben Nemzi effendi, chrześcijanin.

— Maszallah! — zawołał szejk, cofając się.

— Ten mały zaś, to Hadżi Halef Omar, szeik Haddedihnów. Schwytaliśmy go nad Bir Nufah, lecz emir go oswobodził. Trzeci z nich jest zapewne jego synem. Wszyscy trzej zdradzili nas przed Lazafahami, którzy dzięki temu odnieśli zwycięstwo nad Bir Bahrid.

Nastąpiła chwila decydująca.

—  Ia thar, ia thar, ia thar! O zemsty krwawej, o zemsty, o zemsty! — rozległy się głosy, a ręce chwyciły za oręż.

— Ia himaiji, ia himaiji! O opieko, o opieko — zawołałem na to, a Halef i jego syn powtarzali za mną te słowa jak pacierz.

Szejk dał znak ręką. Gwar natychmiast ucichł. Zwracając się do mnie, zapytał:

— Tyś emir Kara Ben Nemzi effendi? Jesteś chrześcijaninem?

— Tak.

— A to Hadżi Halef Omar, szejk Haddedihnów, i jego syn?

— Tak.

— Masz odwagę to wyznać?

— Nie kłamię nigdy. Zresztą, zaprzeczenie byłoby w tym wypadku szaleństwem.

— Jak to?

— Czy nie wiesz, że chroniony traci opiekę, jeżeli splami swe usta kłamstwem w obliczu tego, który go ochrania?

— Masz rację. Słyszałem, żeś w Dżezireh i u Kurdów dokonał wielkich czynów. W jaki sposób Allah użyczył giaurowi tyle siły, zręczności i dzielności?

— Jest Panem i Ojcem wszystkich ludzi, tak waszym, jak naszym. Dlaczego powołujesz się na różnicę wiary? Istotnym w tym wypadku jest tylko to, żeś mój opiekun. A może szejk Szeraratów tak się obawia swych poddanych, że chce cofnąć opiekę?

Pytanie było śmiałe. Ściągnął ponuro brwi i zapytał:

— A gdybym cofnął?

— Imię twe byłoby na wieki shańbione. — A wy zgubieni.

— Nie, wcale nie!

— Mówisz, jak szalony!

— Mówię, jak człowiek świadomy swej siły. Jeżeli ci o mnie opowiadano, słyszałeś zapewne i o moich czarodziejskich strzelbach?

— Opowiadają, że możesz strzelać bez ładowania, a nigdy nie chybisz. Nie wierzę.

— Ale uwierzysz. Odmierzcie sto kroków, wetknijcie w ziemię dziesięć dzid. Przebiję wszystkie, nie nabijając strzelby.

W odpowiedzi na te ryzykowne słowa rozległ się pomruk. Szejk odwrócił się i rozmawiał półgłosem ze swoimi towarzyszami. Halef szepnął:

— Jeżeli się zgodzą na twoją propozycję, wygraliśmy, sidi!

Po krótkiej chwili szejk odwrócił się i rzekł:

— Niech się stanie, jak chcesz, ale pod jednym warunkiem.

— Słucham.

— Jeżeli nie spełni się twoja zapowiedź, tracicie moją opiekę.

— Zgoda! — odparłem spokojnie, choć wiedziałem, co stawiam na kartę.

Jeżeli choć jedna kula chybi, zostaniemy sami wśród zgrai nieprzyjaciół. Znając jednak swą strzelbę, wiedziałem, że mogę jej być pewny nawet wtedy, gdy opieka szejka się skończy. Położenie nasze było przedtem ciężkie jedynie dlatego, ponieważ we śnie zabrano nam broń.

Odmierzono sto kroków, wetknięto dzidy w ziemię. Wszyscy skierowali wzrok na mnie. Przyłożyłem do ramienia sztucer Henry'ego i dałem dziesięć strzałów, jeden po drugim.

Powstał gwar, bieganina. Halef rzekł:

— Sidi. wszyscy biegną w tamtą stronę, zostaliśmy sami. Możnaby uciec.

— Chyba po to, żeby nas za chwilę dogonili. Nie, zostaniemy. Pomyśl, ile czasu zużylibyśmy na podniesienie wielbłądów.

Wyciągnięto dzidy z ziemi i zaczęto je sobie podawać z rąk do rąk wśród okrzyków podziwu. Odwróciłem się, aby niepostrzeżenie uzupełnić dziesięć naboi. Szeraraci patrzyli na mnie wrogo, lecz z szacunkim. Szejk zbliżył się znowu i obrzucając mnie badawczym spojrzeniem, rzekł:

— Opowiadanie o czarodziejskich strzelbach nie jest kłamstem; wszystkie kule tkwią w dzidach równomiernie. Jakiż duch wykonał tę strzelbę?

— Duch zwał się Henry.

— Zostajecie pod moją opieką. W mojej obecności nic wam się złego nie stanie. Ponieważ jednak rozdziela nas zemsta krwi, zgromadzenie starszyzny rozstrzygnie o waszym losie.

— Mam wrażenie, że powinienem być u ciebie zupełnie bezpieczny.

— Jak ci wiadomo, pewność ta i bezpieczeństwo rozciąga się najwyżej na przeciąg dwóch razy po siedem dni. Po upływie tego terminu będę zmuszony was opuścić. Jeśli wyrok zgromadzenia będzie łagodny, odbierzemy wam broń i pozwolimy wam odejść, ale po odejściu musimy was ścigać. Jeżeli przy tej okazji zostaniecie schwytani, biada wam. Nie łudźcie się, że darujemy wam życie i przyjmiemy w zamian dijeh, wykup krwi. Zwyczajni wojownicy mogą płacić wykupy, ale tacy ludzie, jak wy, muszą oddać swe życie.

— Kiedy zbierze się zgromadzenie starszyzny?

— Gdy tylko nadciągnie główny oddział moich ludzi. Musimy bardzo uważać przy pojeniu zwierząt, gdyż...

Przerwał, rzucił mi pytające spojrzenie, potem ciągnął dalej:

— Zastaliśmy was pogrążonych we śnie. Jak długo mieliście zamiar pozostać przy tym źródle?

— Do rana — odpowiedziałem.

— Allah akbar! Bóg jest wielki! Do rana! Czy zdawaliście sobie sprawę z grożącego wam niebezpieczeństwa?

— Nie.

— Allah kerihm! Bóg jest miłosierny! Uchronił was przed niechybną śmiercią. Naprawdę, nie wiadomo wam, że...

Znowu przerwał, gdyż przy wejściu do Wadi podniósł się gwar głosów ludzkich i zwierzęcych. Po chwili ujrzeliśmy wielki oddział jeźdźców na koniach i wielbłądach. Na przodzie jechał starzec o odpychającym wyrazie twarzy. Odrzucony do tyłu haik odsłaniał pierś obwieszoną amuletami. Na szyi wielbłąda i u siodła kołysały się wypchane zwierzęta i jakieś egzotyczne przedmioty. Małe oczy przybysza tkwiły głęboko w orbitach, nos wyglądał jak dziób sępi, bezzębne usta wyglądały jak szeroka jama. Cała postać, przeraźliwie długa i chuda, kołysała się na wielbłądzie. Turban koloru zielonego świadczył, że jest jednym z potomków proroka. Gdym go ujrzał, jakiś głos wewnętrzny szepnął mi, że to szaman Gadub es Sahhar. Nie omyliłem się. Fakt, że wszyscy wybiegli, by mu zakomunikować o cennym połowie, świadczył, jak wielkim szacunkiem darzyli go Szeraraci.

Dowiedziawszy się, że nas schwytano, wydał okrzyk radości, zeskoczył z wielbłąda, nie czekając aż ten uklęknie, podbiegł ku nam, popatrzył na mnie, przewracając białka i ryknął:

— Więc ty jesteś tym przeklętym psem chrześcijańskim, któremu zawdzięczam niewolę i pewną śmierć swego syna? Odpokutujesz za to! Niechaj dusza twa pogrąży się w piekle, jak płonący kawał żelaza, a ciało twoje niechaj płonie, jak żar słońca. Wyjmiemy ci wnętrzności, będziemy...

— Milcz! — huknąłem. — Jestem pod ochroną. Jak śmiesz mnie obrażać?

— Pod ochroną? — zapytał. — Któż cię chroni?

— Ja! — odparł szejk.

— Co? Jak? Pod twoją ochroną? Jak śmiesz brać pod swoją ochronę naszych śmiertelnych wrogów?

— Jak śmiem? — zapytał dumnie szejk. — Pamiętaj, żem szejk Szeraratów! Chcesz mi dyktować, co powinienem czynić? Ci ludzie dotknęli mego ubioru i zawołali: Dakilah ia szeik! Chciałbym usłyszeć, kto się teraz odważy żądać, bym ich nie ochraniał!

— Ja! Chciałbym usłyszeć, kto się odważy oprzeć moim żądaniom? Jeżeli jest taki, wpakuję mu w ciało wszystkie złe duchy ziemi i piekła!

Szejk odwrócił się do swoich ludzi i zawołał:

— Ludzie i wojownicy Szeraratu, rozstrzygnijcie, czy on ma rację, czy ja. Czy powinienem osłaniać jeńców.

Nie było odpowiedzi. W głębi duszy przyznali, że ma rację, ale żaden nie miał odwagi wypowiedzieć się przeciw czarownikowi, którego praktyki budziły strach. Czarownik roześmiał się szyderczo i rzekł:

— Czy słyszysz choć jedno słowo, szejku? Te psy uderzyły mego syna nad Bir Nadahfa batem w twarz; w odpowiedzi na tę zniewagę zagroził im szeba et thar, lwem krwawej zemsty, lwem...

Przerwał, wykonywując ruch, dowodzący, że jakaś dobra myśl strzeliła mu do głowy. Po chwili obrzucił nas wzrokiem triumfującym i rzekł do szejka po przyjacielsku jak gdyby nic nie zaszło:

— Przyznam ci rację, o szejku, jeżeli przyzna ci ją zgromadzenie starszych. Każ je zwołać. Niechaj rozpoczną natychmiast naradę. Posłuchamy, co o tych psach powiedzą doświadczeni. Nie traćmy ani chwili, gdyż jutro, skoro świt, musimy wyruszyć przeciw Lazafahom, aby uwolnić synów naszych i wojowników.

Odszedł, aby zwołać starców. Szejk podszedł do nas i rzekł półgłosem.

— Dałem wam słowo, chciałbym go dotrzymać, ale nic nie mogę uczynić przeciw szeba et thar. Mam jednak wrażenie, że nie jesteście tchórzem podszyci, zresztą macie broń lepszą niż my. Wszystko zależy od woli Allaha!

Z chwilą zjawienia się czarownika położenie nasze znacznie się pogorszyło. Szeraraci byli przedtem naszymi wrogami, ale rycerskie zachowanie się szejka świeciło im przykładem. Obecnie liczba wrogów powiększyła się, a stary Gadub es Sahhar wywierał na nich większy wpływ niż szejk. Patrzono na nas teraz znacznie groźniej, chwilowo jednak nie mieliśmy powodu do obaw, gdyż przed wyrokiem dżemmy, rady starszych, nikt nie miał prawa nas tknąć.

W pewnym oddaleniu rozpoczęła się narada. Miała charakter uroczysty i poważny. Tylko jeden spośród uczestników unosił się bardziej, niż na to zwyczaj pozwalał. Był to czarownik. Przez cały czas przekonywał o konieczności represji. Siedzieliśmy obok siebie, otoczeni wojownikami. Halef zapytał szeptem:

— Nie przeczuwasz sidi, co postanowią?

— Owszem. Z pewnością chodzi o lwy które przebywają w Wadi.

— Allah! Lew?

— Nie jeden, lecz kilka. Przecież o tej porze rodzą się młode.

— Mówiłem ci już, że nieraz bywały tu lwy. Nie jest więc wykluczone, że się znów pojawiły i przebywają wśród ruin. Cóż to ma jednak wspólnego z nami?

— Sądzę, że bardzo wiele. Widziałeś triumfujące oblicze czarownika, gdy zaczął mówić o lwie krwawej zemsty.

— Owszem, miałem wrażenie, że się bardzo cieszy.

— To radość z naszej pewnej zguby.

— Za sprawą lwów? —Tak.

— Sądzisz więc, że rzucą nas lwom na pożarcie?

— Musieliby nas zmusić, a na to nie pozwoli sztucer Henry'ego. Dopóki mam tę broń, odrzucę każdą decyzję zgromadzenia, która nam nie pozostawi furtki ratunku. Przeczuwam, że każą nam z lwem walczyć o życie.

— Zgodziłbyś się, sidi?

— Chciałbym przede wszystkim wiedzieć, co ty o tym sądzisz?

— Sam chyba wiesz. Jakże dumną byłaby Hanneh, najlepsza i najwspanialsza kobieta, gdyby jej Halef przyniósł do domu skórę lwa.

— A twój syn?

— O, sidi, — wtrącił szybko Kara — serce moje przepełnione jest głęboką żałobą i smutkiem. Moja to wina, że nas schwytano. Spałem, zamiast czuwać. Walczyłbym z dziesięcioma lwami, byle odzyskać twe zaufanie!

— Nie bierz sobie tego do serca, drogi Karo — pocieszyłem go. — Byłeś zmęczony. A co do naszej niewoli, to mam nadzieję, że się prędko skończy. Jeżeli przypuszczenie moje okaże się słuszne, zgodzę się na walkę tylko pod warunkiem, że odzyskamy wolność. A zgodzę się nie z lęku przed Szeraratami, tylko z pasji myśliwskiej, gdyż i życie i wolność potrafiłbym obronić przy pomocy sztucera, bez walki z lwami. Patrzcie, zgromadzenie się skończyło. Pewnie zaraz nas wezwą.

Wśród uczestników dżemmy powstał ruch. Szejk podniósł się, podszedł do nas i rzekł:

— Zgromadzenie starszyzny wydało wyrok. Gdybyśmy się znajdowali w duarze, opieka moja rozciągałaby się na przeciąg dni czternastu. Jesteśmy jednak w podróży i nie mogę was zabrać ze sobą. Opieka więc moja trwać będzie tylko do jutrzejszego ranka, to jest do chwili, w której opuścimy to Wadi. Właściwie nie powinienem wam nic więcej powiedzieć, gdyż czarownik zastrzegł to sobie. Ponieważ jednak wiem, że ma zamiar was zastraszyć, poczytuję sobie za obowiązek opiekuna dać wam kilka wskazówek, z których domyślcie się, co czynić.

Przerwał. Korzystając z tego, wtrąciłem:

— Jesteśmy wdzięczni za twą dobroć, szejku, muszę ci jednak powiedzieć, że niełatwo nas zastraszyć, a już staremu Sahharowi nie udałoby się to wcale. Możesz sobie o nim myśleć, co chcesz, co do mnie, znam jego fach lepiej niż wy i wiem, że jest to stuprocentowy oszust.

Pod wpływem tych słów szejk rozpogodził się nieco i rzekł:

— Widzę, że Allah obdarzył cię niezwykle zdrowym rozsądkiem. Niestety, moi Szeraraci nie odznaczają się tym przymiotem. Nienawidzę was za zdradzanie naszych wojowników przed Lazafahami, ale chciałbym podziękować wam za to, że w liczbie wziętych do niewoli znalazł się jeden, którego powrotu wcale sobie nie życzę.

— Abu el Ghadab, syn czarownika. — Maszallah! Skąd to wiesz?

— Stosunek twój do Sahhara i jego syna znam lepiej, niż ci się zdaje.

— Jeżeli tak jest istotnie, nie mów z nim o tym. Słyszałem, żeś sam w nocy położył pana z wielką głową. Nie uważaliśmy tych wieści za prawdziwe, gdyż na wyprawę na lwa udajemy się zawsze w biały dzień, w otoczeniu wielu wojowników. Gdybyśmy się wyprawili w nocy, pożarłby nas.

— Na tym właśnie polega różnica między nami, a wami. Wojownik prawdziwie odważny spojrzy lwu w ślepia nawet w nocy.

— To uspakaja moje sumienie. Chcę wam jeszcze powiedzieć, że nocy dzisiejszej będziecie walczyć z dwoma lwami, które zapewne mają już młode. Okropna to rzecz, gdy trzech ludzi staje przeciw dwom olbrzymim lwom, odkarmiającym swoje lwiątka.

— Bądź spokojny. Nie obawiamy się wcale. Zresztą, już przedtem domyślaliśmy się, co knuje stary czarownik. Jeżeli nas lwy pokonają, pragnieniu zemsty stanie się zadość. Jeżeli zwyciężymy, o czym oczywiście wątpi, uwolnimy piękne Wadi i was od wrogów, których pokonanie pociągnęłoby liczne ofiary. Od jak dawna lewi lwica przebywają w tej dolinie?

— Od trzech tygodni. Lew prawie co nocy porywa konia lub wielbłąda. Niechaj Allah ukarze go za to!

— Gdzie ma legowisko?

— Na górze, za wielkim dziedzińcem zamku. Co dzień zjawia się w dolinie wraz z lwicą, aby się napić wody u źródła. Więcej powiedzieć nie mogę. Chodźcie, zaprowadzę was przed starszyznę!

Zgromadzenie poleciło nam wysłuchać wyroku w pozycji stojącej. Mimo polecenia, usiadłem. Halef i Kara poszli za moim przykładem. Czarownik oburzył się:

— Jak śmiecie siadać wobec zgromadzenia mędrców! Jesteście...

— Milcz! — przerwałem z gestem lekceważenia. — Chętnie okazałbym tym czcigodnym mężom mój szacunek, ale ze względu na twoją obecność nie mogę stać. Czy wiesz, kim jestem w swoim kraju, u swego ludu? A kim ty jesteś? Mucha, która się przechwala, że przestraszy lwa brzęczeniem!

Położywszy rękę na rękojeści noża ryknął:

— Giaurze! Czy znasz moc moją, dzięki której rządzę wszystkimi duchami ziemi i podziemi? Podniosę, rękę, a padniecie trupem!

— Podnieś, podnieś — rzekłem, śmiejąc się na całe gardło. — Mnie nie przestraszysz, bo znam cię. Jesteś pyszałkiem i nieukiem; jesteś kuglarzem i nie zaszczyciłbym cię rozmową, gdyby szanowni mężowie nie polecili ci zakomunikować nam treści wyroku.

Skoczył jak oparzony i wrzasnął:

— Wojownicy Szeraratów, zastrzelcie tego smrodliwego szakala!

Choć nikt nie podniósł przeciw mnie broni, skoczyłem ku pobliskiej skale, ukryłem się za nią, przyłożyłem do ramienia sztucer i zawołałem:

— Kto się odważy podnieść na mnie rękę? Chyba widzicie, że mnie żadna kula nie trafi! Mam czarodziejską strzelbę, zabiję każdego, kto na mnie rękę podniesie!

Beduini cofnęli się pośpiesznie. Czarownik zamilkł. Po zgromadzeniu przemknęły szepty. Wreszcie szejk zawołał:

— Uspokój się emirze! Jesteście pod moją opieką; do jutra rana nic się wam złego nie stanie.

— Nie ja, tylko wy macie słuszne powody do obawy. Pozostanę tutaj ze swą czarodziejską strzelbą. Kto nas obrazi jednym choćby słowem, temu wpakuję kulę w łeb. Powiedzcie teraz krótko, co postanowiła dżemma. Wypraszam sobie jednak przechwałek!

Postępek mój nie chybił celu; poznałem to po spojrzeniach nieprzyjaciół. Starcy znowu się naradzili. Czarownik przemówił do mnie zupełnie innym tonem, niż dotychczas:

— Zgromadzenie postanowiło, co następuje. Na górze, u stóp ruin, żyją duchy, które nie chcą się usunąć z doliny. Z tymi duchami będziecie walczyć najbliższej nocy. Jeżeli dacie słowo, że nie uciekniecie, będziecie mogli pozostać u nas aż do wieczora już nie w roli jeńców. Po zachodzie słońca udacie się na dziedziniec ruin. Musicie tam rozpalić ognisko i czuwać do rana. Jeżeli rano zejdziecie żywi, odzyskacie wolność.

— To wszystko? — zapytałem. — Tak.

— Zgoda! Gdy słońce zajdzie wejdziemy na górę, by rozpalić ognisko i walczyć do rana z duchami. Dżemma musi jednak przysiąc, że odzyskamy wolność i będziemy mogli odjechać, jeżeli rano zjawimy się tu cali i nietknięci.

Starcy powtórzyli za mną słowa przysięgi.

Czułem się teraz bezpieczny. Zawiesiłem strzelbę na ramieniu i udałem się do towarzyszy. Musiałem przy tej okazji przejść obok czarownika. Nie mógł się opanować. Syknął:

— Jesteście zgubieni! Słyszę ducha  szeba et thar, który was połknie!

— Uważaj, aby nie połknął ciebie!

— Połyka tylko chrześcijan, których Bóg nie ma siły ochronić. Gdy ja podniosę rękę, ucieka.

— Nie bluźnij! Przekonanie, że jesteś potężniejszy od Boga, jest grzechem, który nie może ujść bezkarnie.

— Niechże mnie ten Bóg ukarze! — Odrzekł, uśmiechając się szyderczo. — Lada szaman ma więcej siły od niego. Kładąc mu rękę na ramieniu, rzekłem:

— Módl się, aby Bóg wszechpotężny i sprawiedliwy nie odpowiedział na to szyderstwo. Czuję wstręt do ciebie. Powiedziałeś, że masz władzę nad wszystkimimi duchami ziemi i podziemi. Dlaczego duchy, żyjące na górze, nie ustępują przed tobą? Dlaczego my mamy je przepędzić? Dlatego, że nie masz żadnej mocy, dlatego że się boisz pójść do nich. Jako chrześcijanin nie lękam się ani upioru ani ducha. Jutro rano wrócimy zdrowi i cali, i pokażemy zwyciężone przez nas duchy.

— Jesteś zaślepiony! — mruknął. — Jako giaur powinieneś się smażyć w piekle. Towarzysze twoi nie lepsi od ciebie, dlatego spotka ich ten sam los. Syn mój oświadczył, że szeba et thar was pożre; proroctwo to spełni się dzisiejszego wieczora. Jutro znajdziemy resztki waszych kości i będzie się nam zdawało, że należą do parszywych psów, których wypędzono z namiotów.

Ręka mnie świerzbiła, ale zacisnąłem pięść i nie powiedziałem ani słowa. Halef jednak nie umiał zapanować nad sobą chwyciwszy za bat, tkwiący za pasem, podszedł od Sahhara i zawołał:

— Z kim że ty ważysz się nas porównywać? Z parszywymi psami? Czy mam cię poczęstować batem, tak samo, jak twego syna za podobną zniewagę? Jeżeli cała twoja moc polega na wyszydzaniu jeńców i bluźnierstwach przeciw Bogu, prędzej znajdziemy twoje kości, niż ty nasze. Bóg cię ukarze! Przepowiedziay tem już twojemu synowi, że szeba et thar go pożre. Teraz i tobie oświadczam, że zginiesz w jego paszczy. Nie zapominaj mojej przepowiedni. Głosi ją bowiem Hadżi Halef Omar Ben Hadżi Abul Abbas Ibn Hadżi Dawud al Gossarah, szejk Haddedihnów, plemienia Szammar.

Czarownik chwycił za nóż. Jednakże okrążyli go starcy, a szejk, oświadczył surowo, że nie pozwoli, aby obrażano tych, których wziął pod swoją opiekę. Odciągnąłem Halefa na bok i na tym incydent się skończył.

Słuchając słów małego, dzielnego Hadżi, wypowiedzianych przed chwilą do czarownika, miałem wrażenie, że to jakiś prorok przepowiada mu przyszłość. Wielu z nas nawet nie przeczuwało, że mowa jego, pełna buńczucznej zuchwałości, była istotnie wyrocznią; dowiedzieliśmy się o tym znacznie później, i ku wielkiej grozie.

Czarownik uplanował bardzo sprytną zemstę. Lew, który ma do wyżywienia młode, jest podwójnie groźny i niebezpieczny. Mimo to, gdybyśmy chcieli, moglibyśmy ukryć się przed nim w ciemnościach nocy. Cóż, kiedy nam kazano palić przez całą noc ognisko i nie opuszczać dziedzińca, więc nie było mowy o tym, aby lew nas nie zauważył i nie zaatakował. Muszę też dodać, że lwica, karmiąca swe małe, rzadko kiedy opuszcza legowisko. Lew stara się sam o pożywienie dla całej rodziny i znosi łupy, lwica zaś oddala się tylko wtedy, gdy jest bardzo spragniona. O ile ją ktoś wtedy spotka, jest groźniejsza, niż pan z wielką głową.

Szeraraci trzymali się na uboczu, ale nie okazywali nam niechęci. Od chwili ogłoszenia wyroku zgromadzenia patrzyli na nas jak na ludzi skazanych na śmierć. Nienawiść ku nam łączyła się z uczuciem litości i podziwu. Tylko szejk podchodził do nas od czasu do czasu, aby pogawędzić. Uprzedziłem Halefa i Karę, jak się powinni zachować tej nocy; tymczasem zauważyłem, że Szeraraci splatają wiązki z cienkich gałęzi.

Na jakąś godzinę przed zapadnięciem zmroku, szejk kazał nam iść na górę. Postanowił zostać ze swoimi ludźmi przy studni i rozpalić wielkie ognisko; był przekonany, że lwy, zajęte naszę trójką, nie zjawią się na dole. Oświadczył ponadto, że wraz z kilkoma Szeraratami, obładowanymi wiązkami gałęzi, zaprowadzi nas do ruin; nie było to połączone z żadnym ryzykiem, gdyż lew opuszcza legowisko tylko w nocy, w dzień zaś jedynie huk spadających kamieni lub jakiś specjalny hałas może go wywabić z kryjówki.

Minąwszy dosyć długą dolinę, wydostaliśmy się nad źródło.

Liczne ślady łap wskazywały, że lwy korzystają z niego. Nie podzieliliśmy się z Szeraratami tym spostrzeżeniem. Wyspinaliśmy się po stromych skałach; Szeraraci nie potrafili ukryć lęku. Nareszcie dotarliśmy do wysokiego muru, w którym mieściła się na pół zmurszała furtka. Szeraraci położyli wiązki na ziemi, szejk zaś rzekł:

— Za tym murem mieści się dziedziniec, którego nie wolno wam opuszczać aż do rana. Oto i paliwo. Niechaj Allah was strzeże!

Odeszli. Po chwili jeden zatrzymał się i rzekł:

— Sahhar każe wam życzyć dobrej nocy i miłego przebudzenia się w brzuchu szeba et thar.

—  Niechaj się sam strzeże przed tym brzuchem. My się tam nie dostaniemy — rzekł ironicznie Halef.

Szerari oddalił się szybko.

Podszedłem ostrożnie do furtki i spojrzałem na dziedziniec. Mury były obrośnięte zeschłym listowiem i tworzyły czworobok. W tylnej ścianie czworoboku mieściła się również na wpół zawalona furtka, prowadząca do wnętrza ruin. Tam, a nie tu, na dziedzińcu, znajdowało się legowisko lwów. Poznałem to po śladach: Prawa część muru zwaliła się częściowo w gruzy, które stanowić mogły doskonałą osłonę. Jeżeli rozpalimy ogień na dole, a sami usiądziemy na górze, lwy nie odważą się podejść do nas poprzez płomienie. Podeszliśmy do gruzów, podłożyliśmy pod nie wiązkę chrustu, przynieśliśmy cały zapas paliwa i rozłożyliśmy się możliwie najwygodniej.

Zapadł zmierzch. Lew zwykł wychodzić z kryjówki późno, więc zwlekaliśmy z rozpaleniem ognia. Około godziny dziesiątej zszedłem na dół, podpaliłem wiązki i znów wskoczyłem na górę. Leżeliśmy teraz obok siebie, z naładowanymi strzelbami przy ramieniu. Od czasu do czasu dorzucaliśmy nieco gałęzi i czekaliśmy na zjawienie się króla zwierząt.

Puls mój uderzał normalnie. Halef był niespokojny, ale nie przerażony. Dzielny młodzieniec nie okazywał również lęku. Obydwaj wiedzieli, że mogą strzelać jedynie na mój rozkaz i muszą celować w oko.

Jeżeli mówię, że nie odczuwałem najmniejszej obawy przed lwem, nie jest to przechwałka. Jestem również przekonany, że i w moich towarzyszach nie zamierało serce. To, co odczuwali, można by nazwać gorączką myśliwską. Każdy, kto zna Halefa, wie, że szejk Hadedihnów umie się obchodzić z bronią. Kara Ben Halef, szkolony przez ojca, również był strzelcem nie lada. Niepokoiła mnie jedynie mroźna aura.

Ludzie wyobrażają sobie zupełnie niesłusznie, że Arabia jest krajem wielkich, stałych upałów. Tymczasem nawet w lecie różnica w temperaturze między dniem a nocą jest tak pokaźna, że ludzie, nie przyzwyczajeni do tutejszego klimatu, nabawić się mogą przeziębienia. W zimie i na wiosnę rtęć w termometrze spada często poniżej zera; człowiek lekko ubrany trzęsie się wtedy z zimna. Czasami nawet śnieg pruszy.

Wiedząc o tym, zaopatrzyliśmy się na wyprawę w ciepłe koce. Dziś jednak nie zabraliśmy ich, chcąc mieć w walce z lwem pełną swobodę ruchów.

Było tak zimno, że należało się liczyć z drgawkami rąk przy celowaniu. Czyż powinienem podkreślać, jak niebezpieczny mógł być dla nas strzał chybiony? Poprosiłem towarzyszy, aby się starali zapanować nad sobą. Odpowiedzieli, że w decydującej chwili z pewnością nie zadrżą.

W dziedzińcu panowała głucha cisza, przerywana od czasu do czasu trzaskiem płonących gałązek. Upłynęły dwie godziny. Jako wprawny strzelec kierowałem się nie tylko okiem i uchem, lecz i powonieniem. W pewnej chwili poczułem ostry zapach, właściwy zwierzętom drapieżnym.

— Uważajcie, nadchodzi, czuję! — szepnąłem ojcu i synowi. Utkwiwszy wzrok w drugiej furcie, przyłożyłem niedźwiedziówkę do policzka. Czy to postać jakaś, czy cień? Zatrzymał się na chwilę i znikł za przeciwległą ścianą z kamienia. Po chwili rozległ się odgłos spadających głazów.

— To był lew? — zapytał Halef szeptem.

— Trudno orzec, czy lew, czy lwica — odparłem. — Nie mieliśmy szczęścia. Lew przestraszył się ognia i przeszedł ku źródłu przez mur. Szkoda, że musimy palić to ognisko. Gdyby było ciemno, wpakowałbym mu kulę w łeb.

— Wróci!

— W tym moja nadzieja. Musimy się skupić, aby nie przeoczyć odpowiedniej chwili.

Po upływie kilku minut na jednej ze skał rozległ się pomruk, który Arabowie zowią rra'd, co oznacza grzmot. Mieliśmy wrażenie, że to trzęsienie ziemi.

— To nie lwica, to lew — szepnąłem. — Poznaję po ryku. Schodzi ku źródłu. Słuchajcie!

Od strony doliny rozległ się piskliwy okrzyk przerażenia, po nim drugi, trzeci. Brzmiał jak "Ghadab, Ghadab". Czyżbym się mylił? Nie, to imię syna czarownika. Lew ryknął po raz drugi, trzeci, potem wszystko na dole ucichło. Za to na górze, obok nas, ktoś zapytał głośno:

— Maszallah! Co to za ognisko? Kto je rozpalił? Odpowiedzcie, jestem Abu el Ghadab...

Wydał przeraźliwy, potworny okrzyk, któremu zawtórował drugi z doliny. Potem rozległ się tak dobrze mi znany odgłos łamania kości i zgrzytania zębów. Lwica też była w pobliżu. Znalazła ofiarę. Łamie jej kości zębami. Czy to człowiek? I w dodatku Abu el Ghadab? Przecież był jeńcem Lazafahów! Tak, czy inaczej, muszę strzelić i to zaraz!

Od strony furty zewnętrznej rozległ się chrzęst. Odsunąwszy się nieco, ujrzałem potężną postać zwierzęcia. Wydawszy kilka ostrych jak stal okrzyków, zacząłem celować. Pod wpływem mego głosu lwica odwróciła się w naszą stronę. Oczy lśniły jak latarnie. Strzeliłem. Rzeżenie, jęk, przedśmiertelna czkawka i... cisza.

— O, sidi, położyłeś ją trupem! — zawołał głośno Halef.

— Cicho, cicho! — odparłem. — Wkrótce zjawi się lew. Zdaje się, że znalazł na dole jakąś ofiarę. Słyszeliście wołania i następnie okrzyk?

— Tak.

— I tam ktoś dostał się między łapy zwierza. No, trzymać strzelby w pogotowiu i cicho!

Po kilku minutach zza furty rozległy się szmery, jakby ktoś chrapał, lub rozrywał na strzępy... Domyśliłem się, co rozrywał.

— Uwaga! — szepnąłem. — Nadchodzi z ofiarą w paszczy.

Istotnie, zjawił się, wlokąc jakiś ciężar. Chciałem, aby chluba pierwszego strzału przypadła Karze. Dałem umówiony znak. Lew, który niósł łup dla młodych, ujrzał teraz lwicę, pławiącą się we własnej krwi. Wypuścił ofiarę, podniósł głowę i zaczął przeraźliwie ryczeć. Po chwili zamilkł i w poszukiwaniu sprawcy skierował szeroko otwarte oczy na nasze ognisko.

— Kara, pal prosto w oko, pal!

Ledwie zdążyłem wypowiedzieć te słowa, padł strzał. Rozległ się ryk, potem lew skoczył ku nam przez płonące ognisko. Skierowałem ku niemu lufę niedźwiedziówki. Kula trafiła w samo serce. Padł opodal ogniska, rzucał się na prawo i lewo, wstrząsany dreszczem. Po chwili zamarł w bezruchu. Życie zeń uleciało.

Halef wydał okrzyk triumfu, mimo że wcale nie strzelał. Kara, wtórował mu swoim chłopięcym głosem. Zeszliśmy z naszej placówki dopiero po upływie pewnego czasu. Kara trafił lwa w oko. Król zwierząt należał więc do niego, mimo że padł od mojej kuli. Lwica natomiast była moją własnością. Przy blasku łuczywa zaczęliśmy szukać dalej. Cóż to za istoty padły ofiarą żarłocznści zwierząt? Ze zgrozą przekonaliśmy się, że to ludzkie zwłoki. Czytelnicy mogą sobie wyobrazić nasze osłupienie, gdyśmy po szczegółowym badaniu upewnili się, że są to resztki zwłok czarownika i jego syna! Staliśmy, jak wryci. Halef rzekł drżącym głosem:

— O, sidi, moje proroctwo, moje proroctwo! Szeba et thar pożarł ich!

Jakże chętnie zeszlibyśmy w dolinę, gdyby nie konieczność dotrzymania warunku, że pozostaniemy tu aż do rana. Wolę nie mówić, jak nam noc upłynęła. O świcie odszukaliśmy legowisko lwów. Znaleźliśmy w nim dwutygodniowe lwiątko. Musieliśmy je zabić, wszak nie mogliśmy zabrać go ze sobą. Ściągnąwszy z lwów skórę, zeszliśmy na dół.

Szeraraci nie spali w nocy pod wpływem podniecenia. Jakże się zdziwili, gdy nas ujrzeli nietkniętych, ze skórami na ramieniu! Z jaką ciekawością zaczęli się dopytywać o czarownika i jego syna! Dowiedziawszy się, jaki los ich spotkał, wytłumaczyli nam ów dziwny zbieg okoliczności. Otóż Abu el Ghadab uciekł wraz z czterema Szeraratami z niewoli; wczorajszego wieczora cała piątka dotarła do południowego stoku i nie przyszło jej na myśl, że w tych stronach grasować mogą dzikie zwierzęta. Ghadab chciał tę noc spędzić nad ruinami, a nie przy źródle, gdyż obawiał się Beduinów. Reszta, niezwykle spragniona, oponowała. W rezultacie Ghadab zaczął się wdrapywać na kasr, towarzysze zaś zwrócili się do dolnego źródła, gdzie natrafili na współplemieńców. Czarownik ucieszył się bardzo wiadomością o ucieczce syna. Gdy się jednak dowiedział, że syn poszedł w kierunku ruin, radość pierzchła. Pod wpływem przerażenia, pobiegł bez namysłu w kierunku górnego źródła, aby przestrzec syna okrzykami. Lew spadł nań mniej więcej tej samej chwili, w której Ghadaba pochwyciła w swe szpony lwica.

— Szeba et thar! — zawołał Halef. — Bluźnili Bogu, więc zginęli tak, jak przepowiedziałem. Niebo mnie oświeciło.

Nie powiem, aby Szeraraci bardzo się martwili z powodu straty; w każdym razie nie ulega wątpliwości, że radość z powodu zabicia lwów, które wśród ich trzód czyniły, ogromne spustoszenia, była bez porównania większa od smutku. Nie mogli oswoić się z myślą, że wiedząc o jakie duchy chodzi, tak odważnie ruszyliśmy do ruin. Staliśmy się bohaterami dnia. Mimo waśni, podlegającej krwawej zemście, traktowano nas jak gości. A gdyśmy następnego dnia opuszczali obóz, szejk pożegnał nas następującymi słowami:

— Jesteście najdzielniejszymi wojownikami, jakich znam. Dotrzymaliśmy rzetelnie słowa danego. Ale przy następnym spotkaniu będziemy zmuszeni widzieć w was przywódców wrogich Haddedihnów. Nie zapominajcie o tym! Niechaj Allah będzie z wami i niech wam skróci drogę!

Gdyśmy przybyli do obozu Haddedihnów, radość była ogromna. Halef przygalopował przed swój namiot, wywołał Hanneh, pokazując na skórę lwa i syna, rzekł:

— Hanneh, żono moja, perło wśród kobiet, popatrz na tę skórę i na tego młodego wojownika, którego powiłaś ku memu zachwytowi. Zastrzelił pana grzmotu, ubił króla zwierząt! Powinnaś go więc powitać przede mną. Przyciśnij go do serca i daj mu swe błogosławieństwo, gdyż będzie kiedyś godnym następcą swego ojca!

Plemię było niezwykle zdziwione, że posiada wojownika, który mimo młodego wieku położył lwa. Skórę lwicy darowałem Hanneh. Obydwie skóry stanowią odtąd ozdobę namiotu zebrań. Gdy goście składają Halefowi z tego powodu gratulacje, odpowiada z bezgraniczną dumą:

— W tych skórach tkwili kiedyś najstraszniejszy pan grzmotu i najstraszniejsza pani z wielką głową. Nazywano ich esz szeba et thar — małżea id="filepos366442">stwo krwawej zemsty.

Hanneh

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Na falach Tygrysu

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ojciec Korzeni

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pułapka

W Syndijeh nie zauważyliśmy śladów trzech Persów. Upewniliśmy się, że nie zarzucali również kotwicy w Saadijeh. Gdyśmy po południu dotarli do Mansurijeh, na brzegu stal jakiś mężczyzna z kobietą. Dawali znaki rękami, byśmy się zatrzymali.

— Sidi, chcą z nami pojechać — rzekł Halef. — Czy mają prawo żądać, byśmy taki ciężar brali na swe barki?

— Po co zrzędzisz! — odparłem. — W dobroci swego serca postanowiłeś od razu, że ich zabierzemy. Znam cię przecież nie od dzisiaj.

— Tak sidi, znasz dobrze swego Halefa. Biedakom, którym brak nawet kilku skór kozich na sporządzenie kelleku, nie wolno w takim wypadku odmówić. Bez wątpienia chcą się dostać do Bagdadu. Mężczyzna dowlókłby się od biedy, ale delikatne nogi kobiety nie wytrzymają marszu. Popłyniemy ku nim?

Zgodziłem się na to, choć nie podzielałem jego zdania o delikatności nóg tutejszych kobiet. Gdyśmy się zbliżyli do brzegu, okazało się, że przypuszczenia nasze były słuszne. Mężczyzna poprosił, abyśmy go zabrali wraz z żoną. Oświadczył, że nie jest w stanie nas wynagrodzić, przyrzekł jednak pomodlić się za nas.

— Przed godziną przepływała tędy tratwa z trzema ludźmi; — dodał — prosiliśmy ich również aby nas zabrali, ale nazwali nas przeklętymi sunnitami i pojechali dalej.

Przybiliśmy do brzegu. Mężczyzna i kobieta weszli na prom, po czym wróciliśmy na środek rzeki. Delikatne, zdaniem Halefa, nogi tej kobiety były znacznie większe od nóg mężczyzny. Obserwowałem to nieraz nawet u osiadłych Beduinek; przyczyna leży w tym, że mężczyźni wszystkie wyprawy odbywają konno.

Nasi goście nie mieli ze sobą nic, oprócz odrobiny jadła, zawiniętego w stare szmaty. Mężczyzna nie był uzbrojony. Oboje wywarli na nas niezłe wrażenie; skromnie ulokowali się przy tylnej krawędzi tratwy. Siedziałem opodal przy wiośle i mogłem ich niepostrzeżenie obserwować. Ku memu zdumieniu ujrzałem na palcu mężczyzny pierścień, podobny do dwóch srebrnych pierścieni, leżących w mej kieszeni. A więc tak się sprawy mają!

Kiedy nurt rzeki pozwolił mi na opuszczenie tylnej części tratwy, podszedłem do Halefa i zapytałem:

— Jak ci się podobają ci ludzie?

Wypowiedziałem te słowa w narzeczu arabskim moghreb. Halef znał je doskonale, była to bowiem jego mowa ojczysta.

— Są mi obojętni. Ale dlaczego posługujesz się mową mojej ojczyzny, sidi?

— Ażeby mnie nie zrozumieli. Nie wolno nam traktować ich obojętnie. Mają wobec nas złe zamiary.

— Allah! Naprawdę? Jakżeż to?

— Nie oglądaj się, nie patrz na nich. Nie powinni wiedzieć, że o nich rozmawiamy. Zamierzają nas wydać Persom.

— Maszallah! Na jakiej podstawie tak sądzisz?

— Mężczyzna ma na palcu pierścień sillana.

— Nie mylisz się?

— Nie. Dobrze, że trzymam tamte pierścienie w kieszeni i nie dałem ci ani jednego. Z pewnością włożyłbyś na palec przynajmniej jeden.

— Oczywiście, sidi!

— Ci ludzie zauważyliby go i wydałoby się, że nie wrzuciłem pierścieni do wody. Chwilowo nie będziemy nosić na palcach żadnego pierścienia.

— Sądzisz, że zmówili się z Persami?

— Tak. Ojciec Korzeni piastuje wyższą godność. Zna na pewno wszystkich członków, mieszkających w obwodzie jego działania.

— Myślałem, że sillani istnieją tylko w Persji.

— Jestem innego zdania. Przypominam ci naszą wczorajszą hipotezę, że sillani utrzymują stosunki z sektą babi. Gdy ich z powodu zamachu na szacha zaczęto bezlitośnie ścigać, tysiące uciekły pod wodzą mirzy Jahja do Iraku, gdzie założyli swą główną siedzibę w Bagdadzie. Z tych czasów pozostało jeszcze wielu nieoficjalnych zwolenników ściganych. Jeżeli to prawda, że utrzymują kontakt z sillanami, nie ma powodu do zdumienia, żeśmy dziś spotkali tutejszego silla. Pers zna go, wylądował więc w Mansurijeh i dał mu odpowiednie polecenie.

— Cóż to za polecenie?

— Dowiemy się o tym. Bardzo ważne jest dla nas to, że Peder-i-Baharat popełnił pomyłkę. Gdyby nie jego zapomnienie, prawdopodobnie bylibyśmy wpadli w zastawioną pułapkę. Powinien był polecić temu człowiekowi, aby ukrył przed nami pierścień, gdyż uważam pierścienie tego typu za narzędzie czarów.

— Masz rację, sidi! Teraz, kiedy nas pierścień ostrzegł, będziemy się mieli na baczności i nie pójdziemy po lini wrogich zamiarów.

— Przeciwnie. Ostrożność nakazuje udawać, że dajemy się wyprowadzić w pole. Skoro wiemy, gdzie wróg i gdzie planuje atak, sprawa jest w połowie wygrana. Jeżeli mu się w połowie wymkniemy i ruszymy do Bagdadu, nie będziemy się mogli zorientować, skąd i gdzie grozić będzie niebezpieczeństwo. Tam może spaść na nas niespodziewanie i znienacka; tu będziemy poinformowani najdokładniej, jakie są jego zamiary.

— Jakże się o tym dowiesz?

— Sill lub jego żona wygadają się niechcący. Stanie się to jeszcze dziś; jestem przekonany, że otrzymali polecenie zaatakowania nas przed przybyciem do Bagdadu. Przypuszczam, że ludzie ci zechcą nam poradzić, gdzie powinniśmy przenocować, aby nas później wydać w ręce Persów. Musimy udawać wesołość i beztroskę, aby zmylić ich czujność.

Wróciłem na tylną część tratwy i wdałem się w rozmowę z przybyszami. Zachowałem się swobodnie i niewymuszenie; udało mi się pochwycić ich spojrzenia, świadczące o tym", że są zadowoleni z przebiegu sprawy. Minąwszy Dokhalę i kilka wiosek, dotarliśmy do zakrętu, okalającego Jehultijeh. Krzyknąłem na Halefa:

— Zobacz, czy nie ma tu odpowiedniego miejsca na nocleg. Za pół godziny zajdzie słońce!

Stało się, jak przypuszczałem. Ledwie zdążyłem wypowiedzieć powyższe słowa, człowiek z Mansurijeh rzekł:

— Słyszę, że szukacie miejsca na nocleg. Effendi, znam idealne miejsce, w którym nocuję, ilekroć jadę do Bagdadu.

— Gdzie ono jest? — zapytałem.

— Na prawym brzegu, niedaleko stąd.

— Cóż to za miejsce?

— To szałas, który może swobodnie pomieścić dziesięć osób. Ściany mocne; stanowią doskonałą ochronę przed deszczem i mgłą. Wewnątrz nie ma robactwa. Człowiek czuje się tam jak u Allaha za piecem. Kto wejdzie przez jego gościnne drzwi, ma wrażenie, że to słodki sen.

Nieznajomy, podsuwając nam przynętę, wpadł w poetyczny trans, Udając, że nic nie zauważyłem, odparłem:

— Czy w pobliżu są krzaki?

— Ile chcesz. Możemy palić ogień aż do rana, ponieważ według przyjętego zwyczaju każdy, kto tam nocuje, zostawia, odchodząc, wiązkę drwa i gałęzi dla swych następców. Rzeka daje pod dostatkiem wody do picia. Wszystko to razem uprzyjemnia niezwykle pobyt w szałasie.

— Doskonale! Przenocujemy w tej chacie. Powiesz nam, w którym miejscu mam przybić do brzegu.

A więc znajdziemy nawet drwa do rozpalenia ogniska! Oczywiście, nie wierzyłem w bajkę, że każdy zostawia dla następnych wiązkę drwa i gałęzi. Nie ulegało wątpliwości, że Persowie są już od dawna w pobliżu szałasu. Chcą nas obserwować przy blasku ognią; w tym celu zadali sobie nawet nieco trudu i przygotowali opał. Z pewnością liczyli się z tym, że możemy dotrzeć do szałasu po zachodzie słońca. Ponieważ o tej porze trudno by nam było szukać drew, postarali się o to, aby nas obserwować przy blasku światła.

Po upływie kilku minut sill polecił skierować się ku brzegowi. Wkrótce ujrzeliśmy szałas. Sill wskazał miejsce, przy którym należy wylądować. Nie usłuchałem go i skierowałem tratwę w kierunku brzegu, wolnego od krzaków i zarośli. Wolałem miejsce otwarte, w krzakach Persowie mogli nas pozabijać. Nie zostawiliśmy im wprawdzie naboi, ale nie ulegało wątpliwości, że w Mansurijeh zaopatrzyli się w amunicję.

— Dlaczego nie lądujesz dalej, przy szałasie? — zapytał sill. — Przecież pokazałem ci miejsce bez porównania dogodniejsze!

— Ze względu na konie — odparłem. — Stoją od rana; trzeba im dać okazję ruchu. Pojedziemy trochę konno. A ty idź tymczasem wraz żoną do szałasu. Przybędziemy tam, zanim się zupełnie ściemni.

Wyciągnęliśmy konie na brzeg i dosiedliśmy ich. Ruszyliśmy ku szałasowi, odległemu od rzeki o jakieś pięćdziesiąt kroków, pełnym galopem wzdłuż nadbrzeżnego żywopłotu.

— Po co dosiedliśmy koni? Przecież można było dopłynąć tratwą, sidi?— rzekł Halef.

— Po to, aby przybyć przed naszym przewodnikiem i jego żoną. Szukam śladów, pozostawionych przes Persów.

Objechawszy szałas dookoła, ujrzałem ślady. Mściwa trójką wylądowała tutaj, zebrała sześć dużych wiązek drewna i gałęzi, po czym oddaliła się na tratwę. Mogli Persowie popłynąć tylko z biegiem rzeki, domyśliłem się więc mniej więcej, gdzie się ukryli. Według uzasadnionego prawdopodobieństwa nie odpłynęli daleko. Rzecz prawie pewna, że wybrali na brzegu takie miejsce, z którego nas, można było dokładnie obserwować. Biorąc pod uwagę pole widzenie ludzkiego oka, nie trudno określić w przybliżeniu, gdzie należy szukać tego miejsca. Persowie śledzą przede wszystkim górny brzeg rzeki, chcąc więc ujrzeć ich bez zwrócenia na siebie uwagi, trzeba będzie udać się na miejsce, położone nieco wyżej, niż ich kryjówka.

Podzieliłem się tymi myślami z Halefem. Zatoczywszy w wymienionym kierunku półkole, dotarliśmy w pobliże rzeki. Zsiedliśmy z koni, zostawiliśmy je na brzegu i przez krzaki podkradliśmy się nad wodę. W małej zatoce stała tratwa Persów; Persowie leżeli opodal w zaroślach. Prowadzili rozmowę, żywo gestykulując.

— Sidi, twoje przewidywania okazały się słuszne — rzekł Halef. — Najchętniej podszedłbym do tych łotrów i poczęstował ich batem.

— Chwilowo nie ma ku temu żadnego powodu — odrzekłem. — Chcąc mówić z nimi tym językiem, musielibyśmy im dowieść, że żywią wobec nas wrogie zamiary, a tych dowodów jeszcze nie mamy.

— Przeciwnie, mamy je! Przecież wiemy, że pozyskali tego mężczyznę i kobietę, aby nas wydali w ich ręce.

— Tymczasem jest to tylko nasze przypuszczenie, a musimy mieć bezwzględną pewność. Zdobędę ją, gdy siz k ściemni.

— Chcesz ich podsłuchać tak samo, jak wczoraj?

— Tak.

— Czy sill nie zdziwi się, jeżeli oddalisz się bez ważnej przyczyny?

— Nie, nie jest wykluczone, że mogłoby to obudzić w nim podejrzenie. Trzeba znaleźć jakąś wymówkę. Nie ulega wątpliwości, że z początku zmówi moghreb, potem asziję. Podczas asziji oddalę się. Gdy po skończeniu modlitwy zapyta cię, dlaczego się oddaliłem, powiesz, że chrześcijanin nie może się modlić w obecności wyznawców Mahometa. Będzie musiał zadowolić się tą odpowiedzią.

— Masz rację, sidi. Cóż się jednak stanie, jeżeli Persowie wejdą do szałasu podczas twojej nieobecności? Jak wtedy powinienem postąpić?

— Wykluczam tę ewentualność. Możemy być pewni, że nie opuszczą kryjówki, zanim sprzymierzeniec nie odszuka ich i nie złoży raportu. Do tej chwili nic nam z ich strony nie grozi. No, teraz trzeba wracać, gdyż może się ściemnić, zanim zdążymy powrócić do szałasu.

Dosiadłszy koni, zatoczyliśmy ten sam łuk, co przedtem. Wskutek tego zjawiliśmy się od strony lądu i sillowi nie przyszło nawet na myśl, żeśmy byli nad rzeką.

Ściany szałasu składały się z trzcin i gliny. Miały około pół metra grubości. Zauważyłem, że w jednej z nich znajduje się otwór, przez który można zajrzeć do środka. Wejście zawieszone było starą rogożą. W powale widniał spory otwór, rodzaj komina. Zapewnienia silla w części się sprawdziły; szałas był istotnie przestronny, ale niesłychanie brudny. Postanowiłem zrezygnować ze "słodkich snów", które przed nami sill malował, i wraz z Halefem spędzić noc pod gołym niebem. Decyzję tę zachowałem chwilowo w dyskrecji, udając, że spełnię każdą propozycję silla, który krzątał się koło mnie z niemałą gorliwością. Ułożył w kącie nieco drwa, którym chciał później rozpalić ognisko, po czym zaczął zamiatać. Krótko mówiąc, nie szczędził starań, byle pozyskać nasze zaufanie. Kiedy słońce zaszło, ukląkł przed szałasem i zwróciwszy twarz ku Mecce zmówił  moghreb.

Zachowywaliśmy się względem niego i jego żony niezwykle uprzejmie. Podzieliliśmy się z nimi resztkami jedzenia. Po wieczerzy nadeszła pora asziji, więc sill zaczął się znów gotować do modlitwy. Minąłem go, udając, że nie idę nad rzekę, lecz wgłąb brzegu. Uszedłszy kawał drogi, zawróciłem i skierowałem kroki nad rzekę. Nie doszłem jednak do samego brzegu, licząc się z tym, że Persowie mogli się zniecierpliwić i podejść bliżej. Po dosyć długiej mitrędze dotarłem wreszcie do celu. Okazało się, że nadłożenie drogi, zamiast straty, przyniosło mi korzyść.

Gdym się schylił, aby się przeczołgać przez zarośla, usłyszałem za sobą odgłos kroków; ukryłem się więc szybko w krzakach. A tuż właśnie nadszedł sill, stanął obok mnie i klasnął w dłonie. Po kilkakrotnym powtórzeniu tego hasła znad wody rozległo się pytanie:

— Min hajda? Kto tam?

— Sill Safi — brzmiała odpowiedź. —Choć prosto!

Ruszył przez krzaki z takim hałasem, że mogłem posuwać się za nim bezpiecznie. Persowie podnieśli się z ziemi; sill podszedł do nich, ja zaś położyłem się opodal.

— Myśleliśmy, że przyjdziesz później — rzekł Peder-i-Baharat. — Czy zaszło coś niemiłego, żeś się zjawił tak wcześnie?

— Nie — odrzekł zapytany. — Przyszedłem wcześniej, bo wszystko ułożyło się pomyślnie. Giaur odszedł w mrok nocy celem zmówienia modlitwy. Nie śmie mówić jej w obecności prawdziwego wiernego.

— Odszedł w mrok nocy? Dokądże to? Chyba nie tutaj ?

— O, nie! W przeciwnym kierunku. Ten pies chrześcijański jest najgłupszy spośród wszystkich ludzi, jakich spotkałem w swoim życiu. Ma do mnie bezgraniczne zaufanie.

— Czy zgodził się od razu na zabranie was?

— Tak, od razu.

— Zawdzięczamy to mojej mądrości. Kazałem ci zabrać ze sobą żonę. Nie jest taki głupi jak ci się wydaje, lecz obecność kobiety wzbudziła w nim zaufanie, przy tego bowiem rodzaju napadach, jak nasz, zwykło się zostawiać żonę w domu. Ciężko ci było namówić go, aby się udał razem z tobą do szałasu?

— Wcale nie. Zgodził się od razu. Nie mogłeś wybrać lepszego miejsca; podziwiam twój spryt, na podstawie którego obliczyłeś, że dotrzemy do chaty tuż przed zachodem słońca.

— Nie masz się czemu dziwić. Przywódca sillanów musi przecież być zdolnym i sprytnym. Gdzie konie?

— Pasą się w pobliżu szałasu. Chcecie je teraz zabrać?

— Nie. Kiedy schwytamy jeźdźców, konie i tak nam się dostaną. Najchętniej nie bawiłbym się długo z tymi psami i zastrzelił ich, ale nie, byłaby to zbyt mała kara za ból; który doznałem przez tego karła. Będziemy ich ćwiczyć batem, aż ciała ich nabiegną krwią, jak te dwie szramy na mojej twarzy, które palą jak ogień piekielny. W tym celu schwytamy ich żywcem. Gdy pod wpływem razów zaczną tracić siły i przytomność, wpakujemy im kule w łeb. Jakże się dowiemy, czy śpią, czy czuwają?

— Przyjdę do was.

— Nie. Mógłbyś wzbudzić w nich podejrzenie. — W takim razie przyślę do was moją żonę.

— Jeśli będzie spała w szałasie, musi pozostać, a jeśli położy się pod gołym niebem, nie będzie mogła sprawdzić, czy przybysze czuwają, czy też śpią. Musimy ustaliś jakieś niezawodne hasło.

— Najbardziej niezawodny jest ogień. Skoro zgaśnie, będzie to znak, że zasnęli.

— Masz rację. Napadniemy ich po ciemku. Ale w takim razie musimy wiedzieć dokładnie, gdzie będą leżeć.

— Mogę was objaśnić już teraz. Z tyłu, na prawo, płonie ogień; w pobliżu zaś przygotowałem leże. Będę oczekiwać was naprzeciw wejścia. Będziecie musieli włazić kolejno. Wezmę was za ręce i zaprowadzę do miejsca, w którym leżą. Co zrobicie później, to już wasza sprawa.

— A twoja żona?

— Będzie spała pod gołym niebem. Nie może przecież spać w jednym pokoju z mężczyznami.

— Twój projekt podoba mi się — przyjmuję go. Zaczekamy tu dwie godziny, potem zaś udamy się pod szałas. Gdy zagaśnie światło, wejdziemy kolejno. Czy masz jeszcze co do powiedzenia?

— Nie.

— Więc wracaj, bo dłuższa nieobecność mogłaby zwrócić ich uwagę. Przyrzeczone wynagrodzenie otrzymasz.

Dalej nie słuchałem, uważając, że najlepiej oddalić się przy akompaniamencie łamanych przez silla gałęzi. Sill zatrzymał się jeszcze na chwilę i rzucił Persom kilka okolicznościowych pytań. Dzięki temu mogłem pobiec w kierunku szałasu. Oczywiście, nie zapomniałem o konieczności zakreślenia łuku, aby się zdawało, że przychodzę z przeciwnej strony. Ostrożność okazała się słuszną, gdyż przed szałasem stała żona silla. Nie ulegało wątpliwości, że sill kazał jej uważać, z której strony się zjawię.

Wewnątrz szałasu siedział przy ognisku Halef. Żona silla weszła razem ze mną. Udając, że nie zauważyłem nieobecności męża, usiadłem obok Hadżiego. Rozmawialiśmy o sprawach nieaktualnych. Po jakimś czasie zjawił się sill. Usiadł obok żony. Po upływie pół godziny małżonkowie wstali i sill zapytał:

— Effendi, pozwolisz mi spać w szałasie obok was? Ciało moje dręczy chwilami reumatyzm. Szkodzi mi wilgoć i mgła.

— Możecie spać tu oboje — odrzekłem.

— O, nie! Kobiecie nie wolno przebywać w miejscu, w którym śpią mężczyźni. Urządzę jej w krzakach leże; będzie tam mogła spoczywać do rana.

— Pokażę wam miejsce, które się najbardziej nadaje na leże. Chodźcie! Choć również Halefie!

Sill spojrzał na mnie zdumiony, ale usųwniuchał. Hadżi milczał również; szybkie przebiegłe lśnienie oczu wskazywało, że sobie po moim kroku dużo obiecuje. Gdyśmy stanęli przy koniach, zdjąłem lasso z szyi mego Assila. Halef domyślił się od razu moich zamiarów i ruszył za parą sillów, która szła tuż za mną. Widząc, że coraz bardziej oddalam się od szałasu, sill zapytał:

— Gdzie nas prowadzisz, effendi? Czy żona moja nie powinna spocząć w naszym pobliżu?

— Będzie spoczywała znacznie bliżej niż ci się wydaje — odparłem. — Idziemy w kierunku tratwy.

— To za daleko, stanowczo za daleko, effendi!

— Nie martw się! Będziecie ze mnie bardzo zadowoleni. Robię to dla waszego dobra. — Jak to?

— Grozi wam wielkie niebezpieczeństwo. Chcę was od niego uchronić.

— Allah akbar! Jakie niebezpieczeństwo masz na myśli? Nie wyobrażam sobie, aby się nam w tych stronach mogło przytrafić coś złego!

— Okoliczność, że nic nie przeczuwacie, podwaja niebezpieczeństwo.

— Powiedz więc, o co chodzi! Chyba wrócimy do szałasu?

— Owszem, ale nie tak prędko, jak przypuszczasz. Chodź za mną! Chciał kilkakrotnie zatrzymać się, ale Halef następował mu na pięty, więc musiał iść dalej. Dotarliśmy wreszcie do tratwy. Wskoczywszy na nią, zwróciłem się do sillów, aby podążyli za mną. Nie mieli odwagi sprzeciwić się temu wezwaniu. Gdy i Halef stanął na tratwie, rzekłem do nich:

— Siadajcie! Muszę wam coś ważnego zakomunikować.

Usiedli. Ciągnąłem dalej:

— Przyprowadziłem was tutaj, aby wam uratować życie. Gdybyście pozostali w szałasie, lub opodal szałasu, musielibyście wejść na most śmierci.

— Maszallah! Co mówisz? Któż mógłby grozić naszemu życiu?

— Trzy perskie kanalie, które leżą w krzakach niedaleko szałasu, i za jakąś godzinę chcą na nas napaść. — All... All... lach! Z przerażenia wyjąkał to jedno słowo.

— Tak, wyobraź sobie, chcą na nas napaść, zbić nas, a później rozstrzelać. Czy przypuszczałaś, co nam grozi?

— Nie, nie, nie! — wykrztusił. — I teraz uważam to za wykluczone!

— Jest to dowód, że nie masz pojęcia, jak nikczemni ludzie istnieją na świecie. Ci trzej Persowie chcą wleźć do szałasu, skoro tylko zgaśnie ogień i wymordować nas.

— Nie ... wyobrażam sobie ... nie wyobrażam sobie, aby to było możliwe, effendi!

— To zbyteczne, myślę za ciebie. Myślę na przykład, że ci mordercy mają przewodnika, który ich chce zaprowadzić do naszego legowiska.

Milczał, jak zaklęty. Ciągnąłem więc dalej:

— Ten nikczemny zdrajca uważa mnie za psa chrześcijańskiego, który jest najgłupszym spośród ludzi, jakich w życiu widział. Może i ty uważasz mnie za głupca?

— Ja ... ? Effendi, cóż to za pytanie ?! Nie wiem, co mam na to powiedzieć. Człowiek, który uważa cię za głupca, sam jest...

— Bezdennym głupcem, nieprawdaż? A jednak ów człowiek uroił sobie, że pozwolę się wodzić na jego pasku. Zjawił się wraz z żoną na naszej tratwie, aby mnie zwabić do szałasu. Mimo że od razu przejrzałem jego zamiary, był przekonany, iż mu najzupełniej ufam. Prosił, abym przybił do brzegu tuż obok szałasu. Ja wszakże umieściłem tratwę w innym miejscu. To powinno było naprowadzić go na myśl, że nie mam do niego zaufanie. Czy tak?

— Tak, effendi, tak!

— Był jednak za głupi, aby to zauważyć. Po odmówieniu asziji udał się do Persów, aby ustalić, kiedy i jak nas napadną. Nie dziwisz się, że wiem o wszystkim tak dokładnie?

— Effendi, strach... odbiera mi mowę!

— Nie rozumiesz, dlaczego zatrzymałem tratwę w takiej odległości od szałasu?

— Nie.

— Więc ci powiem. Zdrajca i jego żona pozostaną na tej tratwie, dopóki się nie załatwię z mordercami. Przywiążę ich mocno; przy najmniejszej próbie ucieczki wpadną do wody i utoną.

— Allah, allah! Mówisz o mordercach i o zdrajcy. Gdybym wiedział, kto... co...

— Kto nim jest? Ty, kłamco, oszuście! Przecież wiesz doskonale, że o tobie mówię. Słuchaj, co ci powiem! Widzisz ten nóż w mojej ręce?

Halef trzyma również swój nóż w pogotowiu. Życie za życie, krew za krew! Oto prawo pustyni. Będę jednak litościwy. Liczę na to, żeś tchórzem. O żonie nie chcę wcale mówić. Jeżeli będziecie mi posłuszni, nic się wam złego nie stanie i jutro odzyskacie wolność. Jeżeli jednak będziecie się opierać, poczujecie na skórze ostrze naszej stali. Wstańcie, zbóje!

Wypowiedziałem te słowa takim tonem, że się podnieśli natychmiast. Milczeli przy tym, jak pień.

— Odwróćcie się plecami do siebie i spuście ręce!

Wykonali i to polecenie. Halef przysunął ich gwałtownym ruchem i rzekł:

— Stójcie tak, nie ruszając się, bo wpakuję wam nóż w serce! Przyłożył sillowi nóż do piersi. Sill jęknął:

— Nie uderzaj! Będziemy posłuszni.

— Wstrętny tchórzu! Nikczemność i zdrada chodzi zawsze w parze z tchórzostwem. Na nic innego nie zasługujesz!

Po tych słowach splunął mu w twarz. Rozwinąłem lasso. Związaliśmy nim zdradziecką parkę, tak mocno, że nie mogła się ruszyć. Tak spętanych ułożyliśmy na tratwie w ten sposób, że mogli się obrócić jedynie w kierunku wody. Jeżeli nie będą leżeć spokojnie, runą do wody i utoną.

— No, teraz możemy być o was spokojni — rzekłem. — Jeśli nie będziecie się ruszać i zachowacie milczenie, odwiążemy was później i puścimy wolno. Jeżeli zaczniecie wołać o pomoc strącimy was do wody.

— Tak, strącimy bez wątpienia — potwierdził mały Hadżi. — Takie wstrętne twory, jak wy, powinno się  topić i rzucać na pożarcie rakom, aby wasze dusze, gdy się je będzie gotować, oblewały się ze wstydu szkarłatem.

— Nie puścimy pary z ust!

— Radzę wam, gdyż w razie nieposłuszeństwa nie będziecie mogli liczyć na moją litość. Dziękuj Allahowi, że leżysz wraz z towarzyszką swoich łajdactw w najpiękniejszym haremie, na jaki zasłużyłeś. Bądźcie rozsądni, zażywajcie w milczeniu rozkoszy prowizorycznego mieszkania, dopóki nie powrócimy. Nie kłóćcie się, gdyż kłótnie między mężem a żoną męczą niepotrzebnie języki i działają źle na trawienie. Opuszczam was zatem, ale mam nadzieję, że się wkrótce zobaczymy.

Skoczyliśmy na brzeg i wróciliśmy do szałasu. Przybyliśmy w samą porę, aby podsycić dogasający ogień. Zakrywszy otwór w ścianie haikiem Halefa powiedziałem Hadżiemu, o czym Persowie rozmawiali.

— A więc przybędą tutaj, aby nas napaść podczas snu? Będziemy udawać śpiących, sidi?

— Nie, to byłoby niebezpieczne. Zjawią się kolejno, przyjmiemy ich zatem w kolejnym porządku.

— Ale znanym przyjaznym ahlen wasahlan, bądźcie zdrowi, które spoczywa w naszych pięściach, prawda, sidi?

— Tak jest.

— Będziesz ich walił, a ja zajmę się wiązaniem. Dla ewentualnych napraw tratwy zabrałem nieco rzemieni, którymi będzie można otoczyć naszych perskich przyjaciół. Miałeś rację, sidi, mówiąc, że lepiej niebezpieczeństwu przeciwstawić się, niż uciekać przed nim. Z niecierpliwością oczekuję tej chwili, gdy ukażą się głowy morderców i jękną pod uderzeniem twych rąk. Jak długo musimy jeszcze czekać?

— Powinni się zjawić w pół godziny po wygaśnięciu ogniska.

— Dopiero? Na wszelki wypadek przygotuję już rzemienie.

— Mamy czas. Staniesz tam pod ścianą; powitam Persów jako sill, podam im rękę stosownie do umowy, zaprowadzę ich ku tobie i postaram się, aby pierwsi dwaj niezbyt wiele robili hałasu. Kiedy ostatniego pochwycę, będziesz się musiał zająć rozpaleniem ogniska. No, teraz musisz siedzieć cicho, nie jest bowiem wykluczone, że z nudów opuszczą kryjówkę wcześniej, niż zamierzali. Należy się liczyć, z tym, że nas mogą podsłuchać.

— Usłyszą znacznie więcej, gdy przemówi mój bat!

Siedzieliśmy w milczeniu, nadsłuchując. Dolatywało tylko uderzenie fal o brzeg. Minęło pół godziny. Zgasiliśmy ogień, przygotowawszy suche gałęzie i zapałki. Usiadłem opodal drzwi. Halef zajął wskazane poprzednio przeze mnie miejsce. Nie czułem najmniejszej obawy; niepokoiłem się jedynie o to, czy sill i jego żona zachowają się spokojnie. Jeden ich okrzyk mógłby zniweczyć cały nasz plan.

Wytężyłem słuch. Po jakimś czasie usłyszałem szelest kroków, mimo że Persowie znajdowali się jeszcze w sporej odległości od szałasu.

— Halefie, idą — szepnąłem.

— Doskonale. Rzemienie przygotowane — odparł.

Kroki zbliżyły się i umilkły przed szałasem. Persowie byli z pewnością przekonani, że nikt ich nie słyszy.

Z pochylonym grzbietem podszedłem do wiszącej nad drzwiami zasłony, która się po chwili poruszyła. Powstała szpara, przez którą mogłem patrzeć. Ktoś wczołgał się przez otwór i stanął w szałasie. Wyprostowałem się i ująłem przybysza za rękę.

— Sill? — zapytał szeptem.

— Tak, sill — odrzekłem i pociągnąłem go od drzwi w stronę Halefa. Potem chwyciłem go lewą ręką za gardło, prawą zaś wymierzyłem w skroń dwa uderzenia. Rozległo się tylko bolesne westchnienie, po czym postać opadła na ziemię.

— Halefie, oto pierwszy, zwiąż go! — szepnąłem, śpiesząc ku drzwiom.

Zjawił się drugi. Nie pytał o nic. Odwiodłem go od wejścia i wymierzyłem mu dwa uderzenia z takim samym skutkiem jak poprzednio. Z trzecim byłem już mniej ostrożny. Skoro się przyczołgał i stanął przede mną, powaliłem go uderzeniem z tyłu, uklęknąłem na nim i złapałem go za ręce. Był tak przerażony, że się wcale nie bronił.

— Halefie, światło!

— Zaraz, sidi! — odparł mały głośno. — Trzymasz go mocno?

— Tak.

— Zaczekaj chwilę!

Potarł zapałkę; gałęzie stanęły w ogniu, rzucając jaskrawy odblask na cały szałas. Ojciec Korzeni leżał związany na ziemi; obok niego drugi kompan, ja zaś trzymałam za kark Aftaba. Ujrzawszy twarz moją w świetle ognia, zaklął siarczyście i zaczął się szamotać. Ledwo to Halef zauważył, przyskoczył doń i rzekł:

— Przede wszystkim musimy związać tego ananasa, gdyż jest zdrów i przytomny. Tamci dwaj leżą bez zmysłów, a może nawet zabiłeś ich swymi ciosami. Szkoda, że świadkami naszego zwycięstwa nie może być ani moja Hanneh, wcielenie wszystkich rozkoszy, ani twoja Emmeh, którą można jedynie porównać z wybranką sułtana. Gdyby były obecne, zanuciłyby pieśń zwycięstwa na cześć naszej niezrównanej waleczności.

— Niech sobie śpiewają w domu. Nie pora na pieśni. Rzuć tych łotrów w kąt. Potem jeden z nas położy się na dwie godziny; drugi stanie na warcie. Będziemy się luzowali aż do rana.

— A cięgi, które mają otrzymać?

— Pomówimy o tym jutro rano. — A sill i jego żona?

— Niech się prześpią na tratwie. Potem mogą iść, gdzie ich oczy poniosą. Szkoda teraz czasu na zajmowanie się jeńcami, musimy się wyspać. Kto obejmie pierwszą wartę?

— Ja, sidi, ja! Muszę być świadkiem sceny przebudzenia się obydwu nieprzytomnych i ich zdumienia, że nie udało im się ani nas wychłostać, ani pozabijać. Spłoną rumieńcem wstydu, a potem zbledną jak chusty. Gniew zacznie zżerać ich serca, złość nadwyręży wątrobę i płuca. Nerki pękną z wściekłości, wnętrzności zaś... Czekaj, dokąd idziesz?

— Wychodzę. Będę spał pod gołym niebem. A ty sobie gadaj dalej!

— O sidi, jesteś dziwnym człowiekiem, kto może zasnąć od razu po

takim zwycięstwie ten nie wart zwycięstwa. Sen jest mordercą sławy, końcem poczucia honoru. Najodważniejszy człowiek stanie się we śnie gnuśny...

Nie słyszałem dalszych słów. Opuściwszy za sobą zasłonę, udałem się do swego konia, który czekał na mnie pod szałasem. Przywitał mnie cichym, zadowolonym parsknięciem. Szepnąłem mu do ucha codzienną surę. Wkrótce usnąłem. Po dwóch godzinach Halef mnie obudził.

— Wstawaj, sidi! — rzekł. — Dwie godziny minęły. Przekonam się, czy postacie, przewijające się we śnie, wiedzą coś o sławie, którą dziś zdobyliśmy na jawie.

— Cóż się dzieje z Persami? — zapytałem, podnosząc się.

— Oprzytomnieli, ale zachowują się zupełnie niezrozumiale. —— Jak to?

— Nie chcą przyznać, że przewyższamy wszystkich bohaterów świata i że nikt na świecie nie dorówna nam mądrością i walecznością.

— Ach, tak! Palnąłeś im pewnie sążnistą mowę?

— Masz coś przeciwko temu?

— Tak. Powinieneś był milczeć.

— Milczeć? O, sidi, nie masz pojęcia o darze wymowy, w który mnie wyposażyła natura. Czy mogę milczeć, gdy ten dar otwiera mi usta? Czy mogę połykać słowa, które spływają z języka jak młode lwy, czy mogę psuć sobie w ten sposób wspaniałe trawienie? Wierz mi, drogi sidi, w sztuce krasomówczej mam więcej doświadczenia od ciebie. Mam nadzieję, że nie będziesz mnie skazywać na milczenie, skoro uznam, że należy mówić.

Jeżeli przemawiał w ten sposób do mnie, nie trudno sobie wyobrazić orację wygłoszoną pod adresem Persów! Ostudziłem go następującą uwagą:

— Milczenie jest złotem, mowa srebrem, a nawet zwykłą cyną. Kładź się i śpij! Za dwie godziny obudzę cię, Halefie.

Podszedł do swego konia. W drodze do szałasu doszły do mnie jego głośne refleksje:

— Ludzie skądinąd rozsądni mają czasami pomysły i poglądy, których najlepszy mózg nie potrafi zrozumieć. Tylko Allahowi wiadomo, dlaczego się tak dzieje!

Gdym wszedł do szałasu Persowie obrzucili mnie spojrzeniami pełnymi nienawiści. Ojciec Korzeni posunął się w zuchwalstwie tak daleko, że zaczął ryczeć:

— Nareszcie się zjawiłeś! Gdzie byłeś? Mam nadzieję, że natychmiast uwolnisz nas z więzów!

Nie odpowiadając ani słowa, dorzuciłem nieco drew do gasnącego ogniska i wyszedłem, by usiąść pod ścianą. Słychać tu było każde słowo.

— Ten pies jest głuchy na moje wezwanie — zgrzytnął. — Wiedzieli, że zjawimy się tutaj. Jestem pewien, że Safi nas nie zdradził. Gdzie on być może? Co się dzieje z jego żoną? Zapewne leżą gdzieś związani tak samo, jak my. Ciekawa rzecz, w jaki sposób ten giaur odgadł nasze zamiary!

Zniżył głos do szeptu, więc nie mogłem odróżnić poszczególnych słów. Ilekroć wchodziłem do szałasu, aby dorzucić paliwa, obrzucali mnie gradem obelg, na które odpowiadałem grobowym milczeniem. Minęły dwie godziny. Halef spał tak mocno, że nie miałem serca go budzić. Zostałem więc na warcie do wczesnego ranka. Obudził się sam i nuż mi robić wyrzuty, żem mu pozwolił spać.

— Sądziłeś pewnie — rzekł — że znowu będę się starał przekonać tych ludzi o swym talencie krasomówczym. O nie, "zwykła cyna" odebrała mi ochotę do przekonywania morderców o zaletach mego ducha. Mam jednak nadzieję, że będę mógł dowieść czynami, iż spryt mego bata stoi wyżej od ich mądrości. Zgadzasz się ze mną, sidi?

— W tym wypadku tak. Wiesz dobrze, że jestem przeciwnikiem dręczenia najbardziej nawet bezwzględnych wrogów. Jednak w tym wypadku według praw życie tych ludzi należy do nas. Daruję je tym zbrodniarzom, ale kara nie powinna ich ominąć.

— Dzięki Allahowi, że cię oświecił tym wspaniałym przekonaniem!

Jestem szczęśliwy, że pozwolisz, aby mój wierny korbacz mógł zmierzyć grubość skóry szyitów.

Mały mój przyjaciel chętnie posługiwał się batem. Nie odpowiadała mi jednak ta metoda karania, ponadto uważałem, że godność szejka Haddedihnów nie pozwala mu na wymierzanie kar doraźnych przy pomocy bata. Dlatego rzekłem:

— Zasłużyli na baty, nie sądzę jednak, byś miał zamiar odegrać rolę kata.

— Dlaczego nie, sidi?

— Bo bicie człowieka bezbronnego nie przynosi zaszczytu, nawet wtedy, jeżeli ten człowiek zasłużył na karę.

— Hm,hm! — rzekł po namyśle. — Zaszczytu nie ma przy tym, ale i o wstydzie również nie można mówić.

— Jeżeli o to chodzi, istnieją narody, które tak pogardzają katami, że żaden uczciwy człowiek nie utrzymuje z nimi stosunków towarzyskich. Tam, gdzie stosunki rozwinęły się z biegiem lat, urobił się pogląd, że nie przystoi, by sędzia był sam wykonawcą wyroku.

— Nic mnie to nie obchodzi. Przecież ty jesteś sędzią, sidi, a co do mnie, to wiesz dobrze, że ćwiczenie ręki za pomocą wywijania batem uważam za największą rozkosz i szczęście. Oczywiście, gdybym był sędzią, nie tknąłbym bata.

— Tyś znacznie więcej, niż sędzia. Górujesz nad nim niesłychanie. — Ja? Jak to? — zapytał zdumiony. — Przeczuwam, że za pomocą

jakiegoś wybiegu chcesz mnie pozbawić rozkoszy, ku której rwie się moja dusza.

— To nie wybieg, lecz poważna wątpliwość, wyrosła z szacunku i przyjaźni, jaką cię otaczam, drogi Halefie.

Zasępił się i odparł niezbyt przyjaźnie:

— Dowód tego szacunku i przyjaźni możesz mi dać teraz przez zgodę, bym nieco połaskotał skórę tego bydlaka!

— Posłuchaj! Jeżeli nie potrafię cię przekonać i będziesz nadal obstawał przy swoim życzeniu, ustąpię. Otóż sędzia wydaje wyrok na podstawie ustaw, ustalonych przez władcę. Jeżeli wykonanie kary chłosty nie przystoi sędziemu, to tym bardziej nie przystoi ono władcy, stojącemu znacznie wyżej od sędziego. Przyznajesz mi rację?

— Tak, sidi — odparł, nie przeczuwając, że przez to wpada w nastawioną pułapkę.

— I mimo to chciałbyś własnoręcznie wychłostać Persów?

— Oczywiście. Tylko ty nie mógłbyś tego uczynić, ponieważ jesteś sędzią.

— Jestem sędzią, ale ty stoisz nade mną.

— Ja? Nad tobą...? — zapytał z najwyższym zdumieniem.

— Oczywiście. Przecież jesteś władcą! —Ja, władcą?!

— Tak. Czyż nie władasz nad wszystkimi Haddedihnami wielkiego plemienia Szammar? Cesarze i królowie Zachodu są władcami swych podwładnych; Abd ul Hamid rządzi wszystkimi ludami Turcji; Nassred Din dyktuje Persom ustawy, ty zaś rozkazujesz wszystkim wojownikom, należącym do szczepu Haddedihnów. Nie ma różnicy, czy władca zwie się cesarzem, królem, sułtanem, szachem, czy szejkiem. Wszystkie te nazwy służą do określenia jednej i tej samej funkcji.

Warto zobaczyć, jak się pod wpływem moich słów zmieniła twarz małego Hadżiego. Ponury wyraz ustąpił, twarz zaczęła się rozjaśniać, wreszcie rozpromieniał cały.

— Król... cesarz... sułtan... szejk... a więc to naprawdę równoznaczne słowa! Nie przypuszczam, byś się mylił, sidi, przecież jesteś wszechwiedzący. Tak, masz rację! Ochraniam i uszczęśliwiam moich Haddedihnów zupełnie tak samo jak szach Persów, a sułtan Turków. Tak samo, jak cesarz rosyjski lub król angielski żąda posłuszeństwa od swych poddanych, tak są mi posłuszne ciała, dusze i serca wszystkich wolnych Beduinów zebranych dokoła mego tronu. Cieszy mnie, sidi, że uznajesz rozległość mego autorytetu i ogarniasz rozmiary mej władzy!

— Tak, ogarniam je, drogi Halefie. Czy wobec takiej godności i władzy chciałbyś sam skazać się na poniżającą rolę kata i chłostać jeńców tą samą dostojną ręką, na której skinienie czekają najwaleczniejsi z wojowników?

— Maszallah! Nie, czyn ten podważyłby szacunek, z jakim patrzą na mnie wszyscy dawni i obecni przodkowie i praprzodkowie. Wroga, który mnie obraża, mogę zdzielić batem po pysku, ale nie mam ani ochoty, ani zamiaru bić jeńca, na którego wydałeś wyrok, podyktowany mymi własnymi ustami. Chwała mego imienia wymaga, abym do wspaniałości swej władzy dodawał coraz nowych blasków. Dlatego proszę, abyś po powrocie z naszej podróży nie zapomniał powtórzyć tego, coś przed chwilą mówił o cesarzach, królach, sułtanach i o mnie. Chciałbym bowiem, aby Hanneh, wcielenie wdzięku kobiecego, zrozumiała kim jest dla niej i dla tych, co go znają, władca jej namiotu.

— Zgoda. A więc rezygnujesz z własnoręcznego ukarania Persów? — Tak. Ponieważ jednak muszą otrzymać baty, zapytuję cię, kto

spełni tę bądź co bądź zazdrości godną funkcję?

— Ich sprzymierzeniec Safi.

— Co...? O sidi, to napełnia głębię mej duszy smutkiem i rozpaczą! Jako sprzymierzeniec będzie wymierzał razy z taką delikatnością, że każde uderzenie zmieni się w balsam. Sprzeciwia się to sprawiedliwości, która żyje w mym sercu.

— Nie obawiaj się. Znajdziemy środek, który tak wzmocni siły jego ramienia, że będziesz z pewnością zadowolony. Choć! Sprowadzimy oboje.

— Dobrze. Chyba zrozumie, że razy istnieją po to, by przecinać skórę i dochodzić do najgłębszej komórki świadomości bitego. Gdyby tego zrozumieć nie chciał, będziemy musieli uzupełnić ten brak i oświecić prostaczka.

Sill leżał wraz z żoną w tej samej pozycji, w której ich zostawiliśmy. Widać było, że przeżyli noc udręki, nie tylko pod względem fizycznym, ale i moralnym. Poczucie niepewności dokuczyło im z pewnością nie mniej niż więzy.

Gdyśmy ich zwolnili z lassa, ledwie się trzymali na nogach. Niewiasta była równie milcząca, jak ubiegłego wieczora. Za to mężczyzna nie czekając na nasze pytania, rzekł: .

— Obiecaliście puścić nas wolno, jeżeli zachowamy spokój. Zastosowaliśmy się do rozkazu. Czy możemy odejść?

— Jeszcze nie — odrzekłem.

— Dlaczego? Przyrzekliście przecież, a człowiek, nie dotrzymujący obietnicy, godzien jest pogardy i...

— Milcz! — przerwałem. — Nikt tak nie zasługuje na wzgardę, jak kłamcy i zdrajcy twego typu. Mylisz się, że wolno ci do nas przemawiać tym tonem. Rozkazaliśmy wam zachować milczenie. Jeżeli będziesz lżył, cofnę swe słowo i poczęstuję cię tym, na co jako zdrajca zasługujesz.

Słowa moje poskutkowały. Odparł znacznie pokorniej: — Nie chciałem was obrażać. Pytałem tylko, kiedy będziemy mogli odejść.

— Od ciebie zależy, czy puścimy was wolno, czy też wrzucimy wasze zwłoki do rzeki.

— Nasze zwłoki! — zawołali z przerażeniem. — Chcecie nas zamordować?

— Nie zamordować, lecz ukarać śmiercią w odwet za wasze skrytobójcze zamysły. Jestem chrześcijaninem i daruję życie nawet najgorszej kanalii, uważam bowiem, że jedynie Bóg jest sprawiedliwym sędzią. Poza tym, taka z ciebie mizerna istota, że czuję wstręt do rozważenia, jakiego rodzaju karę należałoby tobie wymierzyć. Z tych dwóch przyczyn puszczę was wolno, jeżeli spełnisz co do joty mój rozkaz.

— Mów, co mam czynić! Czy to trudne zadanie?

— Nie — Trzej Persowie, którym chciałeś nas wydać, zasłużyli na śmierć tak samo, jak ty. Chcę jednak być wobec nich równie litościwy, jak wobec ciebie, i daruję im życie. Dotknie ich łagodniejsza kara.

— Dostaną porządne baty — wtrącił Halef. — Przyjrzyj się temu korbaczowi, co zwisa u mego boku. Sporządzono go z ożywczej skóry hipopotama, z którego też powodu czuje dziwny pociąg do ludzkiej skóry. Pożyczę ci tego bata, byś mógł dowieść swym sprzymierzeńcom, że przyjaźń, którą ich obdarzasz, posiada tę samą siłę, której wymagamy od twego ramienia.

— Czy dobrze zrozumiałem? — zapytał z przerażeniem. — Mam ich bić?

— Tak — potwierdził Halef z uśmiechem. — Wszystkich... trzech?

— Tak, wszystkich i to z całej siły. Będziemy czuwali w pobliżu. Jeżeli padnie choć jedno uderzenie nie tak silne, jak sobie życzymy, dostaniesz tyle batów, ile przeznaczyliśmy dla całej trójki.

— Allah, Allah, nie mogę tego uczynić! Kiedy się oddalicie, zabiją mnie za to.

Uspokoiłem silla następującymi słowami:

— Nie będą wiedzieli, kto ich chłoszcze, gdyż zawiązałem im przedtem oczy. Przywódcy wydzielisz pięćdziesiąt potężnych razów. Aftabowi czterdzieści, trzeciemu trzydzieści. Jeżeli będziesz sprawiał swą funkcję zbyt opieszale, otrzymasz sto dwadzieścia razów, czyli tyle, ile wszyscy trzej mają dostać. A więc posłuszeństwo, albo śmierć. Innego wyjścia nie ma.

Zgodził się. Uwiązawszy silla wraz z żoną przed szałasem, wszedłem z Halefem do środka.

Ujrzawszy nas Peder-i-Baharat ryknął pod moim adresem:

— Czy będziesz wreszcie posłuszny i puścisz nas wolno?

Nie odpowiedziałem. Zuchwałość ta poruszyła Halefa do tego stopnia, że, zapomniawszy o "rozmiarach swej godności i władzy", poczęstował Persa potężnym policzkiem.

— Psie! — krzyknął groźnie. — Poczułeś teraz jedynie moją rękę! Jeżeli jednak powiesz jeszcze jedno nieuprzejme słowo, poślę cię do piekła przy pomocy noża. Za chwilę wraz z towarzyszami poczujesz przedsmak czekających cię rozkoszy.

Uderzony nie miał odwagi odpowiedzieć. Tylko złowrogie spojrzenia świadczyły o śmiertelnej nienawiści. Halef zdjął z jego bioder kaszmirową chustkę, podarł ją na trzy części i zawiązał oczy jeńcom. Wyszliśmy przed szałas. Odciągnąwszy mnie nieco na bok, aby sill i jego żona nie mogli usłyszeć naszej rozmowy, Halef zapytał:

— Sidi, będziesz obecny podczas egzekucji, nieprawdaż?

— Nie.

— Dlaczego?

— Powinieneś o tym wiedzieć z dawnych czasów. Niestety, zdarzają się wypadki, w których chłostanie ludzi jak parszywe psy jest koniecznością. Nie mogę bez odrazy przyglądać się widowisku, w którym tego rodzaju poniżenie spotyka istotę ludzką. Staram się więc unikać scen podobnych do tej, która za chwilę nastąpi. Te łotry są związane i muszą bez oporu pozwolić na wszystko. Człowieka z Mansurijeh trzymasz rówież w swej mocy, sądzę więc, że obecność moja podczas tej wstrętnej sceny jest zbyteczna.

— Wstrętnej sceny? Sidi, jesteś na ogół człowiekiem mocnym, tylko w tej dziedzinie zdradzasz pewną słabość. Cóż w tym wstrętnego, że człowiek może oglądać własnymi oczyma, jak sprawiedliwości staje się zadość? Przeciwnie, jest to rzecz miła, przyjemna. Nazwałeś mnie władcą. Czy nie jest obowiązkiem każdego władcy przekonać się, że zbrodniczy czyn został ukarany? Przekonam się więc i w tym przypadku, choć kara jest bezwzględnie zbyt łagodna. Kto zasłużył na karę śmierci, a skazany zostanie jedynie na chłostę, ten musi być tak bity, aby mu nie mogło przez myśl przemknąć, że spadają nań słodkie daktyle. Odchodzę. Jeżeli sill nie będzie walił z całej siły, zapomnę o godności władcy i wzmocnię siłę jego ramienia swym korbaczem.

Zwolnił silla z więzów i zaprowadził go wnętrza szałasu; przed chatą pozostała uwiązana żona. Oddaliłem się, i zatrzymałem dopiero w miejscu, do którego nie docierały wrzaski. Po upływie pół godziny zjawił się Halef. Ślady wskazały mu drogę. Wbrew moim przypuszczeniom, nie miał wcale zadowolonego wyrazu twarzy. Zapytałem więc:

— Poszło gładko?

— Tak — odparł. — Ale okolice, po których korbacz wędrował nie są już gładkie.

— I mimo to nie jesteś zadowolony?

— Sprawa miała inny przebieg, niż się spodziewałem. Sill walił jak szalony, krew płynęła strumieniem, ale żaden z trzech psów nawet nie jęknął. Zgrzytali tylko zębami. Gdy padło ostatnie uderzenie, spodziewałem się gróźb i przekleństw. Nic podobnego! Milczeli jak niemi.

— Tak, to nie przelewki. Biada nam, jeżeli wpadniemy kiedyś w ich ręce!

— Chcesz ich zobaczyć? —Nie.

— Spodziewałem się tego. Dlatego też przeszukałem ich kieszenie i przyniosłem ci ich zawartość.

— Cóż tam jest?

— W kieszeniach przywódcy Peder-i-Baharat znalazłem złoto i ten dokument. Pozostali dwaj mieli przy sobie nieco miedziaków, które im zostawiłem.

Worek podany mi przez Halefa zawierał około pięciuset tumanów. Zwróciłem Halefowi pieniądze. Pergamin zapisany był z jednej strony cyframi. Na drugiej stronie widniał jakiś plan, którego nie zrozumiałem i szereg imion, które prawdopodobnie nie będą dla mnie przedstawiały żadnej wartości. Mimo to, w myśl starego przyzwyczajenia zrobiłem odpis planu i imion i schowałem do kieszeni. Szereg kresek podobnych do przecinków, wydawał mi się bezwartościowy, ponieważ miałem wrażenie, że ktoś próbował stalówki. Mimo to, jak się później okazało, zapamiętałem je sobie dokładnie. Po chwili wręczyłem pergamin Halefowi i rzekłem:

— Odnieś to z powrotem.

— Pieniądze również?

— Oczywiście. Przecież nie jesteśmy złodziejami.

— Słusznie! Przyniosłem je tylko dla pokazania. Cóż teraz zrobimy? Znowu przywiązałem silla obok żony.

— Będziemy kontynuowali naszą podróż. Ta szajka dopiero po jakimś czasie uwolni się z więzów. W ten sposób dotrzemy do Bagdadu prędzej niż Persowie, chociaż tratwa ich płynie szybciej od naszej.

— Bardzo rozsądne, sidi, choć właściwie nie mamy powodu do obaw przed ludźmi tego rodzaju. Pozwolisz mi chyba przed wyruszeniem w dalszą drogę, pożegnać się przynajmniej z człowiekiem z Mansurijeh i jego żoną?

— Po co? To zbyteczne.

— Zbyteczne? O sidi, jakże słabo orientujesz się w potrzebach ludzkiej natury, tak skłonnej do pożegnań i powitań! Nie można się przecież schodzić i rozchodzić bez przepisanych ukłonów i bez zapewnień o najgłębszej miłości i przywiązaniu. Jeżeli w kraju, z którego pochodzisz, ludzie nie ukazują sobie uprzejmości, nie jest to jeszcze dowodem, że wysoce wykształcone ludy Wschodu powinny się rozstawać jak dwie żaby, które spotykają się w milczeniu i odskakują od siebie, nie wydawszy ani jednego dźwięku.

Droga do naszej tratwy prowadziła obok szałasu. Halef podszedł ku niemu z dumną miną i popuścił nieco więzów sillowi i żonie jego, ale w ten sposób, aby praca nad zupełnym uwolnieniem się zajęła im jeszcze kilka godzin. Przy tej okazji wygłosił następujące przemówienie:

— Gdy szlachetni przyjaciele się rozstają, z oczu ich płyną potoki łez, a słońce smutku zachodzi za góry żałoby. Kiedym cię ujrzał po raz pierwszy, dusza moja wybiegła ku tobie z radością; dziś, w chwili rozstania, widzę przed sobą otwarty grób szczęścia i wchodzę do mogiły z nadzieją, że wkrótce podążysz za mną, by zamiast mnie zostać pogrzebany. Obcowaliśmy ze sobą niedługo. Mimo to związały cię z nami najserdeczniejsze więzy, a tratwa nasz przez całą noc była rozkosznym miejscem wypoczynku dla dusz waszych. Mam nadzieję, że obecne gorzkie rozstanie nie jest pożegnaniem na wieki; chciałbym, aby nasze oczy odnalazły się jeszcze. Puls mój poświęci ci wtedy wszystkie swoje uderzenia, zmieniając się w tę oto hipopotamią skórę, a pieszczoty mego korbacza dowiodą wyraźnie, jak drogie jest mi wspomnienie o tobie i twych usługach. Jam Hadżi Halef Omar, naczelny szejk Haddedihnów. Nie zapomnij o tym, ojcze zdrady, pradziadku kłamstwa, wujku nikczemności!

Wygadawszy się do syta, splunął trzykrotnie i z pogardliwym ruchem ręki odwrócił się, aby ruszyć w moje ślady. Zaprowadziwszy konie na tratwę, odbiliśmy i puściliśmy się z biegiem rzeki blisko brzegu, aby móc wylądować w pobliżu kelleku Persów. Nie chciałem dopuścić, by ci trzej ludzie dogonili nas przed Bagdadem i dowiedzieli się gdzie nas szukać. W tym celu przeciąłem sznur, na który była umocowana ich tratwa i zabraliśmy ją na środek rzeki, tam dopiero puszczając na fale.

Jakkolwiek należało się spodziewać, że Peder-i-Baharat podąży za nami dopiero dnia następnego, chwyciliśmy za wiosła i zaczęliśmy energicznie pracować. Po niedługim czasie minęliśmy Reszidijeh, Suadszen, Dżerjat el Maman, Habib el Murallad i Immam Musa. Płynąc przez jakąś godzinę wśród szpaleru drzew palmowych, dotarliśmy do bagdadzkiego mostu. Zatrzymaliśmy się przed kumruk urzędem celnym. Niedługo nas tam zatrzymywano, gdyż jeszcze w Mossulu postarałem się o reftijat, paszport. Tak tedy przybyliśmy szczęśliwie do pierwszego celu naszej podróży. Przed nami leżał Bagdad.