Józef Szymanowski

LISTY DO STAROŚCINY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

d. 14 julii [1792] z Krakowa 

22 julii [1792] w Krakowie

d. 24 julii [1792] z Krakowa

d. 27 julii [1792] z Krakowa

d. 31 julii [1792] z Wieliczki

d. 3 julii [1792] z Wieliczki 

[Wieliczka] d. 6 augusti 1792

[Wieliczka] d. 13 aug[usti] 1792

d. 18 aug[usti] 1792 w Wieliczce

[Wieliczka] d. 20 aug[usti] 1792

[Wieliczka, ok. 26 sierpnia 1792]

[Wieliczka] d. 29 aug[usti] 1792

d. 1 septembris 1792 w Wieliczce

d. 4 septembris 1792 z Wieliczki

d. 7 septembris 1792 z Wieliczki

d. 11 septembris 1792 z Dębna

d. 14 septembris [1792] z Dembna

d. 17 septembris 1792 z Dembna

d. 21 septembris 1792 z Dembna

[Dębno]d. 27 septembris 1792

d. 5 octobris [1792] z Sieniawy

d. 8 octobris 1792 z Sieniawy

[Sieniawa] d. 13 octobris 1792.

[Sieniawa] d. 19 octobris 1792

d. 24 octobris 1792 w Sieniawie

d. 27 octobris [1792] z Sieniawy

d. 29 octobris 1792 w Sieniawie

d. 17 novembris 1792 ze Lwowa

d. 18 decembris [1792] w Warszawie

[Warszawa] d. 7 maii 1793

d. 9 maja[1793] w Warszawie

[Warszawa] d. 16 maja 1793

[Warszawa] d. 22 [maja 1793]

[Warszawa] d. 29 maii 1793

[Grądy] d. 3 aug[usti] 1793

d. 7 aug[usti] 1793, Grądy

[Warszawa] d. 16 septembris 1793

[Warszawa, zima 1793/1794]

[Warszawa] d. 1 septembris [17]94

d. 6ta septembris 1794 w Warszawie

[Warszawa] d. 16 septembris 1794

[Warszawa] 8 decembris 1794

[Warszawa] d. 14 decembris 1794

[Warszawa] d. 23 decembris 1794

[Warszawa] d. 8 januari 1794

[Warszawa] d. 16 januari 1795

[Warszawa] d. 20 stycznia 1795

[Warszawa] d. 25 jan[uari] 1795

[Warszawa] d. 3 lutego 1795

[Warszawa] d. 10 febr[uari] 1795

[Warszawa] d. 13 febr[uari] 1795

[Warszawa] d. 23 lutego 1795 

[Warszawa] d. 24 febr[uari] 1795

d. 1 marca 1795 w Grądach

d. 3 [marca 1795] w Grądach

d. 24 marca [1795] w Grądach

[Grądy, wiosna 1795]

[Grądy, wiosna 1795]

[Grądy, wiosna 1795]

[Grądy, wiosna 1795]

[Grądy, wiosna-lato 1795]

[Grądy, ok. poi. września 1795]

[Grądy, wkrótce po 22 września 1795]

[Grądy] d. 30 septembris 1795

[Grądy, październik 1795]

[Grądy, październik 1795]

d. 6 decembris [1795] w Grądach

[Grądy, ok. poł. grudnia 1795]

[Grądy] d. 10 Jan[uari 1796]

w Grądach, d. 15 [stycznia 1796]

[Grądy, 16 stycznia 1796]

z Grądów, 2 juni [1796]

[Grądy, czerwiec 1796]

d. 7 juli [1796] w Grądach

w Grądach, d. 14 juli [1796]

d. 19 [lipca 1796] w Grądach

d. 29 [lipca 1796] w Grądach

[Grądy, jesień1796]

[Grądy, jesień1796]

we wtorek rano [Grądy, jesień 1796]

[Grądy, jesień1796]

[Grądy, jesień1796]

[Grądy, jesień1796]

[Grądy, marzec—kwiecień1797?]

[Grądy, koniec lata 1797?]

[Grądy, jesień1797?]

[Grądy, 1797?]

d. 28 [stycznia 1798] w Grądach

[Grądy, d. 20 lutego 1798]

[Grądy, kwiecień1798]

[Grądy, 1798]

[Grądy, 1798?]

[Warszawa, 1798?]

[Warszawa, 1798?]

[Warszawa, 1798?]

[Warszawa, 1799?]

[Warszawa, 1799?]

[Warszawa] d. 7 stycznia 1800

[Warszawa, początek roku 1801]

LISTY DO STAROŚCINY WYSZOGRODZKIEJ 1792 - 1801

Józef Szymanowski

d. 14 julii [1792] z Krakowa 

Stanąłem w Krakowie dnia wczorajszego, to jest w piątek [13 lipca]. Od czasu wyjazdu mego z Izdebna nie miałem słodkiej jeszcze myśli, która by ułagodzić potrafiła przykrość rozstania się naszego. Proszę tak szczerze temu wierzyć, jak jest i będzie całym życiem szczere przywiązanie moje. Zanurzony w myślach tą się tylko łudziłem z nich nadzieją, że albos Opatrzność skrócić raczy nieszczęście publiczne, i w tym widoku najsłodziej spoglądałem na jedyną pociechę widzenia się z Tobą, Pani moja, i nieprzerwania tak słodkiej chwile. Zastałem tu Matusewiczów; ułożyliśmy z nimi siedzieć w Krakowie, dopóki tylko będzie można, a w tym widoku nie oddalać się, tylko na miejsce jak będzie można najbliższe. Dochodzić mnie będą zawsze listy adresowane do Krakowa. Jednego zawsze wyglądać będę z najżywszym utęschnieniem.

W Lubami zatrzymać się musiałem pół dnia nad ułożenie moje. Zastałem tam Kochanowskiego, którego sąsiedztwo potrzebnym jest bardzo Dominikowi. W całej drodze mojej widziałem wszędzie postrach i smutek ponury. Wszyscy pocztmistrze przerażeni, a wybieranie najczęściej gwałtowne kantonistów powiększało ten smutek w pospólstwie.

Kraków smutny także i nieludny. Wielu przenoszą rzeczy swoje za kordon i czekają tylko wiadomości, za odebraniem której i sami się zaraz wybierają. Ja sobie nie życzę wyjeżdżać, chyba wtenczas kiedy nie będzie można inaczej zrobić. Grzeczności dla Polaków schraniających się w kordon wielkie są oświadczone.

Całuję tysiąc razy rączki Pani mojej, zawsze wierny, zawsze szczerze i tchliwie przywiązany. W tym samym przywiązaniu największą słodycz i pociechę znajduję. Soyez en sûre, car Votre assurance faira mon bonheur

Proszę mi donieść o Sobie, o Swoim zdrowiu; cóż mnie więcej może interesować! Adieu.

Jeżeliby Pułkownika nie było, suplikuję ten list oddać do odpieczętowania JMci Dobrodziejce.

22 julii [1792] w Krakowie

Odebrałem i z najżywszym uczuciem czytałem list Pani mojej. Całuję tysiąc razy rączki, które tak słodkie dla mnie raczyły pisać wyrazy. Nie mogłem przyjemniejszej dla serca mego mieć pociechy nad tę, którąś do smutnych publicznych wiadomości przyłączyła. Powtarzałem kilkakroć czytanie, a za każdą razą serce moje każdemu wyrazowi najtchliwszym, wierz mi, odpowiedało uczuciem i rozrzewnieniem. Tym więcej dokuczają okoliczności, tym goręcej wzdycham za ich przejściem i za moim powrotem. Nigdy żadne miejsce nie zastąpi Warszawy, dopóki Ktoś w niej znajdować się będzie; zawsze każde smutnym będzie dla mnie oddaleniem, a zatem przykrym mięszkaniem. Daruj mi, proszę, żem nie wspomniał o moim zdrowiu. Łatwo o nim zapomnieć pisząc do Ciebie; żywsze uczucie nie daje postrzegać nawet mniejszego. Ale to zdrowie dosyć mi służy. Przyzwyczaiłem się już do moich cierpień; będąc codziennymi tak mnie już z sobą oswoiły, że ich biorę za naturalną niemal egzystencją. Nieznośne upały dokuczają nam tu niewypowiedzianie.

Smutna też przecie sytuacja kraju naszego. Nigdy podobno przywiązany do Ojczyzny obywatel tak przykrych nie znosił okoliczności. Co moment spodziewać się należy wyroku, a ten nie może być, tylko okrutnym. Cóż bym dał za to, żebym podchlebniejszą wiadomość wyczytał w Twoim liście. Winnym szczęścia być Tobie podwoiłoby dla mnie samo szczęście.

Odebrałem od Teodora dziś list o pozwolenie stancji mojej. Z największą jej chęcią pozwalam i łączę to pozwolenie na Twoje, kochana Pani, rączki.

Troskliwość moja największa jest względem Matki, względem Ciebie. O tych dwóch punktach racz mnie najszczególniej uspakajać. To jest, co jedynie słodzi życie moje.

Przyjazdu Pułkownikostwa co moment wyglądam, ale oni w Szczekocinach się zapewnię zatrzymają.

Całuję tysiąc razy rączki Twoje. Wierz, proszę, przywiązaniu memu najżywszemu; trwać będzie równo z tchnieniem moim. Komuż go winienem, jeżeli nie najgruntowniejszemu poznaniu duszy Twojej. W nim moją pociechę, w nim moje szczęście znajduję.

Wieczory najwięcej trawiemy u skotnickich, najczęściej konwersacja kończy się na Ojczyźnie biednej, i wspólnie wzdychamy.

Adieu jeszcze raz. I jeszcze powtarzam ucałowanie rączek Twoich.

d. 24 julii [1792] z Krakowa

Z utęschnieniem najżywszym wyglądałem dzisiejszej poczty. Dwa razy posyłałem po listy i dwa razy smutną dla siebie usłyszałem odpowiedź, że ich nie masz. Jeden mi tylko przyniesiono, ale ten był od Pułkownika, który już stanął w Szczekocinach i w piątek [27 lipca] obiecuje się przyjechać do Krakowa. Żebyś, Pani moja, wiedziała, jak długo czekać od wtorku do soboty. Przecież mi Pułkownik donosi, że tą pocztą miał list od Pani mojej; to przynajmniej osłodziło troskliwość moją, bo bałem się, żeby słabość zdrowia nie była przyczyną milczenia teraźniejszego.

Przerażają nas coraz więcej nowiny warszawskie. Nie wiem, czy długo będzie można dosiadywać w Krakowie. Jeżeliby trzeba wyjechać, nie oddalemy się zapewnię więcej jak kilka mil od niego, i listy adresowane na Kraków dochodzić nas będą niezawodnie. Ja dwa razy na tydzień pisywać nieomylnie będę, bo zaręczam, że te tylko momenta czuję dla siebie słodkimi. Odbierać listy od Ciebie, Pani moja, i pisać do Ciebie rad bym, żeby było całkowitym moim życiem w teraźniejszym oddaleniu. Stoję tu wraz z Matusewiczami i z nimi stąd, kiedy tego będzie potrzeba, o dwie mile odjadę. Miło jest przynajmniej szczerze i otwarcie z kim pogadać i z kim równie się szczerze smucić. Przejeżdżał tutędy Czacki, podczaszy. Jedzie do Wiednia; wyboczył widzieć brata do Szczekocin. Ale niewieleśmy się od niego nauczyli i równie jest nudnym w powszechnym nieszczęściu, jak był przy uśmiechającej się nadziei.

Pułkownikostwo stać będą w kamienicy Morsztynów. Nie wiem jeszcze, co dalej z sobą czynić mają. On nieborak zachorował w Szczekocinach na febrę, która częścią może z gorąca w drodze, częścią z powszechnego utrapienia przypadła. Kraków ma różne subiekta. Jedni szczerze nad losem Ojczyzny płaczą, i ten widok zasmuca więcej, drudzy z uśmiechem upewniają, że nie ma się czego obawiać, i ten uśmiech żółć porusza. Mój Boże, cóż może być straszniejszego nad nierząd! Porzucam tę myśl, wolę się wrócić całkiem do czucia mego.

Racz, Pani kochana, stale wierzyć przywiązaniu memu. Racz być pewną, że wzdycham za tym momentem, który mnie do Ciebie przybliży. Ten jeden sentyment rozrywa głęboki mój smutek, który mi przynoszą nieszczęśliwe losy Ojczyzny mojej. Pierwszy Twój list ukoił przykre uczucia, które smutne sprawiały wiadomości. Adieu. Całuję rączki Twoje. Proszę pamiętać, że ostatnia poczta samą tylko przyniosła mi gorycz.

d. 27 julii [1792] z Krakowa

Pierwszy raz doszły mnie wiadomości warszawskie w piątek [27 lipca] przez przybyłego tu Mostowskiego, który za granicę wyjeżdża z zamiarem najpóźniejszego chyba do nieszczęśliwej Ojczyzny powrotu. Lubo spodziewałem się od dwóch albo trzech niedziel tak nieszczęśliwej katastrofy, lubo poprzedzające kazały mi obawiać się tak przykrego końca, nie mogę jednak inaczej wyznać, tylko że zasłyszeniem ich wskroś przeszyty zostałem. Mój Boże, na co się przydał przyjemny blask świtającego szczęścia? Na co się zdał chwalebny zapał Narodu, gorliwe chęci cnotliwego Sejmu, męstwo Wojska i nieprzeżyta sława Kościuszki? Wszystko to w grubych znika ciemnościach i zdaje się, że albo nie masz Ojczyzny, albo ledwo ją pogrążoną w czarnej przepaści dostrzec można. Dziś tu widziałem Kołatają; czynił mi całą relacją konferencji i rozjazdu poczciwych obywateli. Kraje się serce nad wszystkim, ale najwięcej to dokucza, że dla cnoty nie zostaje do podziału, tylko nieszczęście. I tym więcej żal Narodu, że nie dążył, tylko do sławy i szczęścia Ojczyzny. Te myśli już mnie zaczynają rozrzewniać i ten sentyment jest przecie znośniejszym; pierwsze uczucia daleko były przykrzejszymi. Składam wszystkie w Twoim, kochana Pani, sercu. Dzielisz je niezawodnie, bo jesteś najlepszą obywatelką. Gdybym ich nie czuł, nie byłbym wart Twego szacunku i śmiało się z nimi pysznię przed Tobą.

Już w Twoim, kochana Pani, liście znalazłem samą pociechę, samą słodycz. Całuję tysiąc razy łaskawe Jej za nią rączki. My jutrzejszego dnia przenosiemy się z Krakowa do Wieliczki, o milę tylko dalej. Chcemy tam przetrwać przychód Moskwy i roboty może wojewódzkie. Listy jednak do Krakowa, jak dawniej, adresowane zawsze mnie dochodzić będą i zawsze jednego z najżywszym wyglądać będę utęschnieniem.

Pułkownikostwo wczoraj tu stanęli. Oboje zdrowi; sam w Szczekocinach jeden tylko miał paroksyzm febry, która należyte zostawiła mu ślady, znacznym osypaniem ustów. Starostwo skotniccy jutro także odjeżdżają w kordon.

Zdrowie moje mimo przykrych uczuciów idzie dobrze. Nie sądziłem potrzebą zażywać kąpiel krzeszowickich, bo w takowym czasie, gdzie niepodobna ustrzec się zgryzoty, najdoświadczeńsze lekarstwa mogą się stać szkodliwymi. Daruj zatem, Pani moja, że Twego nie dopełniam rozkazu. Alboś mnie od niego uwolnić raczysz.

Już podobno czas się zbliża, gdzie poczta mniej będzie pewną i to mnie srodze gniewa, że może tego pisać nie będę mógł, czego czuć nigdy nie przestanę. Ale to mnie przynajmniej cieszy, że pisać zawsze będzie można. Całuję Twoje rączki, do śmierci przywiązany i najtchliwszy Twój, Pani moja, sługa.

d. 31 julii [1792] z Wieliczki

Przenieśliśmy się z Krakowa do Wieliczki tym jedynie końcem, żeby być spokojniejszymi od bajek i od mogącej się zaczynać w województwie roboty in consequenti wziętej w Warszawie rezolucji. Przykro jest nader słyszeć, co się dzieje, smutno mówić o tym, co się dzieje, a kiedy od tego wszystkiego oddalić się duszą nie można, przynajmniej nie należy uczucia pomnażać nowym coraz żywiołem żalu i zgryzoty. Listy adresowane do Krakowa dochodzić mnie regularnie będą. Z wczorajszej poczty żadnegom nie odebrał; już, widzę, Pani moja wzięła rezolucją raz na tydzień pisać. Sobota tedy będzie dla mnie dniem najpożądańszym w tygodniu.

Jesteśmy tutaj w miejscu dosyć przyjemnym do położenia, nudnym do kompanii, ale teraz i społeczność nawet, ile w tych okolicznościach i w tym oddaleniu, nie może stać się miłą, i owszem nie może do smutku, tylko więcej dodać nudów.

Staramy się rozrywać czytaniem i spacerami. Zacisz dozwala mi nieprzerwanych refleksji nad nieszczęśliwym kraju losem. Łagodzę te myśli częstym o Pani mojej wspomnieniem, wielbieniem Jej duszy i nadzieją, że stale na mnie będziesz łaskawą.

Całuję Twoje rączki, wierny i przywiązany na zawsze duszą i sercem.

W moment, kiedy ten list był napisany i zapieczętowany, odbieram Twój, kochana Pani, i z przypisem najukochańszej Matki. Znać Pułkownik, będący w Krakowie, odebrał mój list wraz z swoim i dopiero mi go teraz odesłał. Zawsze jednak jeden zginął, i ja klnę tego, który mnie tego ukontentowania pozbawił. Nie zostaje mi teraz, tylko powtórzyć to, co jednostajnie czuję. Nie możesz, Pani moja, chyba odpowiedać sentymentowi memu; przewyższyć się nikomu nie dam.

Bądź, proszę, tłumaczem moim u najukochańszej Matki. Racz mnie złożyć u Jej nóg za najłaskawszy Jej przypis. Mój Boże, przedłużaj Jej życia, Jej zdrowia; to będzie wszystkich nas szczęściem i pociechą. Osobnym listem nie chcę jej fatygować oczu. Na przyszłą pocztę napiszę list osobny do Niej.

Całuję rączki Twoje.

Usprawiedliwienia nieciekawym czytać. Są kroki tak złymi, że nic ich wymówić nie może i wymówka nawet powiększa ich złość.

d. 3 julii [1792] z Wieliczki 

Posyłając dzisiejszego dnia [3 sierpnia] po pocztę do Krakowa uprzedzam tym listem ten, którego się spodziewam od Pani mojej. Albos go niezawodnie odbiorę. To jest życzeniem moim najżywszym, będąc jedyną w teraźniejszym oddaleniu pociechą. Oddaleni od Krakowa, wolni jesteśmy przecie od zgiełku nowin, które, najczęściej niepewne, pomnażały ustawicznie troskliwą niespokojność, a nie nasycały ciekawości, stając się wymyślonymi baśniami. Dziś Pułkownikostwo przejeżdżali tędy wraz z księdzem z Miraszewskim do Wojnicza, o sześć mil od Krakowa, ale w bliskim sąsiedztwie od Dębia, gdzie teraz starostwo skotniccy mieszkają. Widziałem się z obojgiem; zdrowi i droga Pułkownikowej wyśmienicie służy.

My tu z nikim nie żyjemy. Najbliżej mieszkamy starostwa krakowskich, bo tylko o pół mile od Prochocina, ale ci co dzień spodziewani dotąd nie przyjeżdżają. Cała tedy nasza zabawa są książki, piechotny spacer i nudna wizyta tutejszych oficjalistów, którzy lubo nad wszelkie zasługi grzeczni są dla nas, ale stają się częstokroć nudnymi przez długie wizyty i fatygę języka niemieckiego, w którym obydwa z Matusewiczem nie jesteśmy tędzy. Straszna rzecz, ile tu Polaków w Galicją przejeżdża. To, przyznam się, najsmutniejszy czyni widok, dając miejsce do uwag odnawiających przykrą w obywatelskim sercu ranę. Obejście się ze wszystkimi bardzo grzeczne, rewizje dyskretne i powszechna litość przynoszą jakążkolwiek w nieszczęściu ulgę. Zdrowie moje z łaski Pana Boga utrzymuje się dosyć dobrze. Nie uwierzysz, Pani moja, jak mimo smutnych wiadomości, których się człowiek obawia, ciekawość przecie bynajmniej się nie zmniejsza; troskliwość sama więcej ją zaostrza z hazardem pomnożenia doświadczonego już smutku. Najmilej mi jest każdą wiedzieć od Ciebie, kochana Pani, bo wtenczas czuję zaraz tę pociechę, że ją mam od Ciebie, że Twoje wyrazy czytam, że z Tobą rozmawiam. Wierz, proszę, temu szczeremu sentymentowi, który nigdy w sercu moim, w sercu do Ciebie stale przywiązanym, nigdy nie wygaśnie. Całuję rączki Twoje.

[Wieliczka] d. 6 augusti 1792

Dziś odpisuję na list Pani mojej odebrany w sobotę [4 sierpnia]. Proszę bardzo nie uważać na ton czasem smutny stylu mojego; okoliczności publiczne i oddalenie osobiste dodają tej farby wyrazom moim, ale przykrzejsze uczucia, zaręczam, że listy Twoje i łaskawe w nich oświadczenia przyjemnie słodzą. Należy mi za nie tysiąc razy rączki Twoje pocałować z tym uczuciem, jakie najtchliwsze doświadczać zwykło serce.

Wszystkie listy, które tylko z Warszawy odbieramy, każą nam jeszcze jakieś zatrzymywać nadzieje. Nadtośmy im dotychczas ufali i nadto nas smutnie oszukały, żebyśmy im jeszcze lekkomyślnie wierzyli. Należy raczej starać się stalić serce na przyjęcie i spełnionych, i wiszących nieszczęść niż drażnić się podchlebnym, ale płonnym oczekiwaniem. Utrzymana cząstka, obojętna w ogólnym zwaleniu całkowitego gmachu, stanie się smutną tylko pamiątką, odnawiającą żal utraconego szczęścia. A do tego patrzmy na źrzódło, z którego wytryskają te zwodnicze obietnice - nadto jest brudne, nadto zarażone, żeby czystą odbijało przyszłość. Nareszcie wszystko zależy od zasad, na których opierała się budowla; jeżeli te zniszczone, pozostałe i wiszące tylko ozdoby większym i niebezpiecznym grozić będą upadkiem. Marszałek jeszcze przez Kraków nie przejeżdżał. Kazaliśmy sobie dać znać, skoro tam stanie, mając intencją odwiedzić niezwalczoną cnotę i ucieszyć się widokiem dobrego obywatela. Piszą nam ci, którzy się z nim widzieli, że jeszcze nie jest bez nadziei i samemu ufa niebu, nie mogąc wierzyć ludziom.

Kasztelanowa kamieńska wczora tędy jechała w kordon, ale tak rano, żeśmy jeszcze spali. Nieboga, i jej projekta pomięszały się nieskończenie. Wszystko ułożyła, jak gdyby jej siedzenie trwałym już było w Warszawie. Wrócić się musi do dawnego stanu i życia, i nienawiści.

Każesz mi sobie, Pani moja, wyrazić moje domysły względem powrotu. Życzeniem moim najszczerszym jest, żeby był najprędszym, ale przeczekać potrzeba, żeby przeszły formacje konfederacjów po województwach i sejmiki. Jeszcze z tak smutnym widokiem nie oswoiło się serce moje. Rad bym uniknąć zbyt przykrego uczucia; zachowuję całkiem zdrowie moje na to, które będzie całkiem przyjemne.

Całuję rączki Pani mojej. Przyłączam list do Matki mojej. Proszę mi darować, że przyłączam drugi do Święcickiego; jeżeli to przeproszenie gniewa, całuję znowu tysiąc razy rączki, kończąc list mój jednym stale wyrazem i jednym uczuciem, żem przywiązany całkiem duszą i sercem. Powtarza to miłym nader dla mnie jest odetchnieniem.

[Wieliczka] d. 13 aug[usti] 1792

Potrafiasz, Pani moja, najsmutniejsze wiadomości tak mi donosić porywając czułość moją najtchliwszym rozrzewnieniem, że słodycz, której doświadczam z Twojego dla siebie sentymentu, ułagadza przykrość z publicznych doznawaną okoliczności. Twoje listy stają się dla mnie jedyną ulgą; nie życzę dla siebie innej nawet pociechy tylko tej, której byś Ty była i przyczyną, i celem. Odczytuję Twoje listy z równą zawsze rozkoszą, z równym uczuciem, równie żywo, równie tchliwie odpowiedającym Twemu.

Wierzę, że Cię żywo przenika teraźniejsza postać Warszawy, dzielę wszystkie Twoje uczucia i sam w sobie się chlubię podobnym do Twego uczuciem. Dorozumiewałem się, jakim sposobem został pan Teodor konsyliarzem, wiem, co się w jego sercu dzieje. Szacowałem zawsze sposób jego myślenia i nie potrzebuje żadnej przede mną wymówki w takowych okolicznościach. To nawet dopełnieniem staje się nieszczęścia, że poczciwi ludzie jęczyć muszą pod przymusem, a ten przymus obija się o ich uszy świętym wolności nazwiskiem. Nie słychać, tylko o szczęściu, o dobru Ojczyzny, wtenczas kiedy się grzebie w ruinach, i to jest szczere natrząsanie się z obywatelstwa i z cnoty. Rad bym tylko, Pani moja, żebyś się starała odurzyć na to wszystko, żebyś zbyt do serca nie brała tego, czemu pomóc niepodobna, żebyś nie szkodziła zdrowiu, które tak jest potrzebnym, tak szacownym! Azaliż Opatrzność przewinie to pasmo nieszczęść; ochraniajmy czułość naszą na przyjemniejsze momenta. Płaćmy wzgardą tym, którzy jej są warci, a czułość szanujmy dla tych, którzy jej są godnymi. Je donnerois beaucoup que nous puissions suiuve ce conseil!

Przeszłą pocztą pisał do mnie Regent, zasięgając mojej rady względem Michałka, który i za własnym uczuciem, i za przykładem drugich, rad by wziąść dymisją. Szczerze moją myśl otworzyłem, żeby się zupełnie do jego stosować woli. Nie muszono go w obraniu tego stanu, nie należy go musić w dopełnieniu tego, co sądzi być obowiązkiem stanu, ile że na Michałka rozsądek i delikatność spuścić się można, a ostatnią menażować należy.

Mój Boże! Nicht więcej nade mnie wzdychać nie może za powrotem! Ten moment wystawiam sobie za moment nadgradzający mi teraźniejsze moje smutki. Dałbym wiele za niego, ale czuję, że jeszcze nie nadszedł. Trzeba przynajmniej przetrwać ten czas, w którym uniknąć by nie można było przymuszonego wplątania w czynność, nad którą wzdryga się serce. To by było mocniejszym nad moją filozofią. Spodziewam się, że już ta epoka niedaleka. Cieszę się tą nadzieją! Albos się za trzy niedziele, a najwięcej cztery, ziści. Byleby tylko sejmiki jak najprędzej przeszły.

W ten moment odbieram list od Pani mojej, datowany 11 augusti. Listy mnie bardzo regularnie dochodzą, jeden tylko później odebrałem, dlatego że Pułkownik będący wtedy w Krakowie zatrzymał go u siebie. Ufny zatem, Pani moja, poczcie, niech przynajmniej tę mam pociechę, żebym Twoje regularnie, i takie jakie czujesz, odbierał. Wyglądam ich z upragnieniem, czytam z najżywszą słodyczą.

To, co wojsko zrobiło dla księcia Józefa, do łzów mnie rozrzewnia, ale z drugiej strony to jeszcze pomnaża smutku. Co za strata takich ludzi! Wieków trzeba, żeby się tacy rodzili jak Kościuszko, a ich przymioty byłyby jeszcze zakopane, żeby nie okoliczności. Znika przed nami pora oczekiwana wiekami, przed drugą może wieki spłyną, nim nadbiegnie, a i ta, którą opłakujem, błysnęła tylko.

Od Księcia nie mam żadnych wiadomości od kilku niedziel i to mnie czyni niespokojnym. Znam ja to, że to jest skutkiem wzmacniającego się smutku. Piszę do niego dzisiaj, nie czekając jego responsu na mój list ostatni. Kto więcej godzien być szczęśliwszym i kto mniej od niego!

Za każdy wiersz Twego, kochana Pani, listu całuję Twoje rączki. Nie postrzegaj, proszę, ich długości. Mogąż być dla mnie długimi; przedłużając ich wierz, proszę, że przedłużasz moje szczęście i moje najsłodsze uczucie. Żonkę całuję najserdeczniej. Wierność jej szacuję, wielbię, wypłacam się za nią szczerym przywiązaniem. Całuję rączki.

d. 18 aug[usti] 1792 w Wieliczce

Dzisiejszym listem uprzedzam ten, który jutro dopiero od Pani mojej odbiorę, bo ten piszę posyłając po pocztę. Wyglądam Twego, Pani moja, z najżywszym utęschnieniem. Piszę mój, dlatego że do Ciebie, z najprzyjemniejszą słodyczą. Rad bym, żeby cały przeciąg oddalenia mego z takowych składał się chwili.

Dnia onegdajszego przyjechał do Krakowa marszałek Małachowski. Dał mi znać o sobie, jeździłem nazajutrz do niego, cały dzień z nim bawiłem. Rozrzewnił mnie stanem swoim. Własne sumienia świadectwo nieskażonej dawane niewinności, przekonanie, że nie miał w zamiarze, tylko szczęście krajowe, uspokaja go wewnętrznie, ale zdaje się, że nie zmniejsza bynajmniej smutku pochodzącego z zniknienia tego szczęścia. Im więcej przyzwyczaił się patrzyć na dobre skutki, które sobie obiecywał, tym tchliwiej czuje przytomne nieszczęścia. Jest z nim Czacki, starosta nowogrodzki, i cześnikiewicz Potocki. Dziś, jutro wyjeżdża w kordon do dóbr swoich i przypada mu droga na Wieliczkę. „Najwięcej - mówił mi - życzyłem zabezpieczyć pewność osoby i majątku dla każdej klasy ludzi, sam jej teraz dla siebie nie mam i tułać się muszę."

Konfederacja w Krakowskim już stanęła. Wojewoda sieradzki złożył województwo i obrał się marszałkiem w Proszowicach. Bracia, szwagrowie, kuzyny konsyliarzami. Dwudziestu obywateli podpisanych na akcie, który zupełnie jest zgodny z targowickim.

W tym momencie odbieram list od Pani mojej. Za nowiny, lubo zawsze niepocieszne, ale tak dokładnie opisane, z najżywszą tchliwością całuję rączki. Trzeba zapewnie Opatrzności ufać, że spuściwszy sprawiedliwie karzącą rękę, da miejsce miłosierdziu i tąż ręką otrze łzy z korzących się oczu. Kazanie, wierzę, że było stosowne do okoliczności; szkoda, że też okoliczności nie pozwalają w miarę czułości być wymownym, a większa jeszcze szkoda, że zagłębiona złość nie jest zdolna korzystać z cnotliwej prawdy! To wszystko najwięcej czyni wrażenia na samej cnocie, przygnębionej nieszczęściem.

Marszałek w poniedziałek [20 sierpnia] będzie tutaj, przysłał właśnie szukać stancji. Miło nam będzie spędzić kilka chwili z tak cnotliwym obywatelem. To jest właśnie prawdziwy obraz nieskażonej cnoty, w własnej tylko niewinności szukającej pociechy, wtenczas kiedy zewsząd biją na nią nieszczęścia, z którymi ani nawet walczyć może.

W ten moment przyjechałem od starostwa krakowskich o pół mile stąd mieszkających, do których na obiad byłem proszony. Zdają się dobrze myśleć w teraźniejszych okolicznościach, ale nie tak żywo są wszystkim zajęci, jak poczciwy Generał.

Adieu, Pani moja, kończyć muszę list, bo poczta już odchodzi. Całuję rączki Twoje i zawsze jedne wynurzam zapewnienia o tym szczerym i najtchliwszym przywiązaniu, które czuję, mniej dbając, że ich wyrazić w miarę czucia nie potrafiam. Adieu.

[Wieliczka] d. 20 aug[usti] 1792

Czytanie Twoich listów, moja Pani, największym zawsze dla mnie jest ukontentowaniem, ale ostatni rozrzewniającą mnie napełnił słodyczą. Mój Boże! czyż można z gorętszą życzyć chęcią momentu, który mnie przybliży do Ciebie i w którym ustnie będę mógł powtórzyć szczerość sentymentów moich; albos ten pomyślny moment ustanowi szczęście moje. Wtenczas zapomnę niezawodnie tych przykrości, które z oddaleniem teraźniejszym są nierozłączone. Losy kraju i stan zdrowia mego przymusiły mnie do tego, żebym wyjechał. Nie mógłbym znieść na sobie być świadkiem scen tak okropnych, nie mógłbym znieść być może pociąganym do tego, co by mogło nosić jakążkolwiek cechę potakiwania. Ten sposób myślenia znajdzie zapewnie Twoją, moja Pani, aprobacją, a Twoja aprobacja najwięcej w życiu podchlebiać mi będzie.

Od Michałka i od Regenta miałem dziś list, na który nie mam serca odpisać. Pisał do mnie Regent szukając mojej rady; dałem mu ją szczerą, jaka się z moim uczuciem i z delikatnością Michałka zgadzała, tymczasem dziś mi donosi sam Regent i Michałek, że już się zostaje, że jedzie do Częstochowy, trzymając się czyiś rady, zapewnie nie mojej.

Mamy tu gości u siebie: Marszałka z Pupilką, Ossolińskich i starościankę skotnicką. Marszałek zachowuje spokojność duszy, którą daje cnota i niewinne sumienie. Jutro wyjeżdża do Dobry, dóbr swoich w Galicji. Prawdziwie mimo najsmutniejszych okoliczności miłyż to widok, miła zabawa z mężem, który wszystko chętnie poświęcił Ojczyźnie, i lubo ofiara jego nie stała się podług najcnotliwszego zamiaru skuteczną, on przecież jej nie żałuje i gotów ją jeszcze posunąć i dalej, gdyby ją tylko mógł zrobić szczęśliwą.

Gadomski dyskretny w pytaniach, alem mu wdzięczny za jego do mego szczęścia interesowanie się. Co mu Pani odpowiedziała? Vous l'avez joué sur sa curiosité, ça étoit-il accompagné d'un certain embarras faworablé à quelqu'un ?

Od kilku dni chory jestem na ból w nodze dość mocny, który z rumatyzmu pochodzi. Już to złe przychodzi i dla niego skrócić muszę pisanie moje. Proszę się o to nie turbować, bo za dwa dni będę zupełnie zdrowym. Całuję rączki Pani mojej, zawsze wierny, zawsze przywiązany.

[Wieliczka, ok. 26 sierpnia 1792]

Dziękuję Pani mojej, że się cieszysz z usunięcia mego od czynnościów. Wielbię w tej mierze złość Twoją. W takim gatunku skazuj mnie zawsze na prześladowanie; ja za tę złostkę nie będę umiał inaczej się wypłacać, tylko najżywszym uczuciem.

Chwała Bogu, że Teodorowie już są u mnie, bo bałem się, żeby moja szczera ofiara nie stała się próżną. Listu od niego nie mam. O znalezionej gadce nie mogę Ci nic powiedzieć, bo nie przypominam jej sobie. Jak sobie grzech przypomnę, szczerze go się wyspowiedam.

Czyż godziło się samej przepisywać list księcia Józefa? Szacuję łaskę Twoją, Pani moja. Miałem już kopią jego, ale ta się przy mnie na zawsze zostanie.

Miłoż mi było czytać to, co piszesz o mojej Matce. Zgaduję i okoliczności, i rozsądne odpowiedzi. Mój Boże, jakaż to powinna być miłość dzieci dla takiej Matki, kiedy do sentymentu tak naturalnego łączyć jeszcze należy tak winne dla osoby i przymiotów uwielbienie. Ile nam uczyniła dobrodziejstw, jakim sercem, i jaki zostawia przykład. Złóż mnie, proszę, u Jej nóg.

Za ukłon przesłany nie śmiem fatygować oddaniem ukłonu dla Regenta. Kolej desperacji nie jest dla nas zupełna, bo troska o majątek będzie zawsze u nas ostatnią i łacną do zniesienia w proporcji tej, która się żywiej czuje i która się nie nadgrodzi.

Zdrowie moje, chwała Bogu, lepsze. Noga przestaje bolić, już chodzić zaczynam. Za kilka dni zupełnie będę zdrowym, ale miałem ból niesłychany, który mi nie dał zmrużyć oka. Łaskawi Matuszewicowie prawdziwie przyjazne mieli o mnie staranie.

Ossolińscy trzy dni tu bawili. Powiedzieli mi, że Pułkownikostwo mieli wyjechać do Jabłonowskich, a stamtąd może się posuną do Lwowa dla widzenia Polanowskiej. Marszałek jeszcze tu powróci na dwa dni; nie zapomnę go przestrzec w tym, o czym miałem od Pani mojej wspomnienie.

Wzdycham za momentem odetchnienia. Podchlebiam sobie, że Pani łacno się domyśla, o jakim momencie mówię. Powtarzam to z serca, co powtarzać jest najmilszym dla mnie ukontentowaniem, żem Twoim do zgonu wiernym i najtchliwiej przywiązanym sługą. Adieu. Całuję Twoje rączki tysiąc razy.

[Wieliczka] d. 29 aug[usti] 1792

Zaczynam list mój od doniesienia o zdrowiu moim; tak mi każe troskliwość Twoja, Pani moja, i która najtchliwszą w sercu moim wznieca czułość. Znacznie jestem lepiej i ledwie kiedy niekiedy daje się czuć ból w nogach moich, bo przyszła kolej i na drugą. Dokuczając mi równie nieznośnym bólem jak pierwsza, odejmowała sen zupełnie i kazała noc w sykaniu przepędzić. Natenczas, lubo ręce były wolnymi, doświadczyłem jednak z żalem moim, że kiedy ból w nogach nadto tęgi dokucza, mimo najżywszych chęci nie można ani rąk, ani nawet głowy podług swojej woli używać. Albos to złe już się nie wróci. Znalazłem tu dobrych doktorów, którzy mi rozsądnie bardzo doradzali. Ale już dość o tym, co niemal przeszło i więcej prawie nie dokucza.

Chwała Bogu, że wiadomości co do obchodu przynajmniej cokolwiek są łagodniejsze. Tym też jeszcze żywszym staje się życzenie moje do powrotu. Nic mnie zapewnie nie wiąże do tych miejsc, wszystko do tych, z którychem się oddalił i które Ty dla mnie, Pani, i Matka najprzyjemniejszymi czynią. Jak raczysz łaskawie wchodzić w przyczyny moje, tak wierz i tym wyrazom, szczerym i z serca wylanym. To ja rozumiem i czuję przez wszystko.

Dziś przyjechali tu Czaccy oboje, jadą stąd do Dębna, zabawiwszy tu 24 godzin. Czacka już w ciąży; on pyszni się dziełem swoim, nie dbając o żonki rumieńce, drobne jeszcze resztki stanu panieńskiego! Twarz dosyć piękna, grzeczna, ale już nadto otyła; cóż to dalej będzie. Wycałował ją już aż do sińców.

Odesłana gadka musiała się zostać na stoliku, bo się w kopercie nie znajduje. Muszę tedy zawiesić jej wytłumaczenie aż do czasu, w którym mnie dojdzie.

Komisu nie mogę dopełnić dla Ossolińskiej, bo już trzy dni, jak odjechała, a wtenczas tak bym go niezgrabnie kulawymi dopełniał nogami, że bym śmiech za grzeczność ściągnął.

Marszałka powrotu spodziewamy się we czwartek. Krótko zabawi i do Wiednia pojedzie.

Ja przez tydzień pozbawiony byłem całkiem najmniejszej promenady, to trochę pomnażało jeszcze słabości mojej. Dziś pierwszy raz wyindę. Miejsce Wieliczka ma okolice bardzo przyjemne. Górki wszędy zielone, łączne i samymi sadami okryte. Do czasu mojej choroby najwięcej czasu na chodzeniu trawiłem.

O Księciu Generale dotąd nic nie słychać. Pisałem do niego trzy razy i nie miałem żadnego listu. Nie wiem, czemu to przypisać. Wczoraj jednak słyszałem od powracających do kraju trzech młodych kawalerów, wysłanych kosztem Komisji Skarbu na naukę do gór kopalnych, że zdrów i znajduje się w Wiedniu, ale się z nim nie widzieli. Ci trzej Polacy są: Okraszewski, Miraszewski i Pieńkowski. Widać, że próżno czasu nie trawili, ale któż wie, czy go trwonić nie powrócili. Wyjechali w porze śmiejącej się i wdzięcznej jak wiosna, wracają w nadto ponurą zimę.

Całuję rączki Pani mojej. Nic nie może być równie miłym, równie tchliwym, równie zawsze przytomnym sercu memu, jak ten sentyment, który dla Ciebie, Pani, powziąłem i na całe poświęcam życie. Wierny i przywiązany sługa.

d. 1 septembris 1792 w Wieliczce

Bądź, Pani moja, przekonana, że życzenia moje są ku najprędszemu powrotowi. Gdyby zdrowie moje nie potrzebowało koniecznie oddalenia się nie tylko od przykrego widoku mających się dziać rzeczy, ale i od zbyt natężonej względem nich myśli, ani byłbym przedsięwziął wyjechać. To, com przez dziesięć dni cierpiał, było niezawodnym skutkiem tego, com cierpiał w duszy. Gniewam się prawdziwie na stan mój tak obraźliwy zdrowia, że każdą okoliczność smutną wypłacać musi stratą swoją, jak gdyby po większej części całe życie z takiego nie utkane było pasma. Już, chwała Bogu, zdrów jestem, lekki tylko ból w nodze jednej pozostał się, który za dni kilka minie przy branych i zupełnie mi pomagających lekarstwach. Sejmików zapewnie czekać nie będę, bo te pewnie nadto późnymi będą, ale co się ułoży po złączeniu obydwóch konfederacji, w Brześciu wkrótce być mającym, to dopiero decydować zupełnie będzie, jeżeli ani akcesów, ani przysiąg od spokojnie żyć chcących wymuszać nie będą. Po piętnastym stąd wyjadę do Sieniawy, gdzie Książę mnie w liście, który wczoraj odebrałem, prosi i zaklina, żebym przyjechał dla widzenia się z nim, a tam z tydzień zabawiwszy puszczę się w drogę prosto do siebie, i lepiej jak do siebie, bo do Matki i do Ciebie, Pani moja najukochańsza.

Pisałem do Księcia, że postanowiłem najspokojniejsze odtąd prowadzić życie, że mnie do tego i zdrowie, i okoliczności przynaglają; że będę w Sieniawie, ale tam dłużej nad dni kilka zabawić nie będę mógł, musząc do siebie i interesów wracać. List jego rozrzewnił mnie wyrazami najczulszymi stałej przyjaźni, łącząc do wyrazów przyjaźni smutne uczucia, które krajowe wzbudzają okoliczności. Otóż Pani mojej najszczerzej całą moją wynurzam plantę, tak jak wszystko, co dla niej czuję i czuć do zgonu będę. Połajanie mnie, że spóźniam mój przyjazd, przyjmuję z tą tkliwością, jaką wzniecać we mnie powinna tak łaskawa niecierpliwość. To samo jest najżywszą dla mnie pobudką do wzdychania za najprędszym powrotem.

Choroba moja, nazwana od tutejszego lekarza rumatyzmem, jest skutkiem obfitości zebranych złych i zepsutych humorów. Lekkie lekarstwa czyszczące z wolna i kadzenie nóg z przykładaniem na sucho ziół najwięcej pomogły.

Jutro jedziemy na obiad do generała Wodzickiego do Krakowa. Marszałek Małachowski dopiero we szrodę tutaj wraca. Dałem mu mój powóz w drogę; rad bym, żeby już wracał, bo drogi do jego dóbr niegodziwe zapewnie zrujnują pojazd, ale go dla niego nie żałuję. Łatwiej o zreparowanie, a pojazd będzie mi milszy. Od Pułkownikostwa nie miałem nic tą pocztą, jeszcze znać od Jabłonowskich nie powrócili.

Adieu. Całuję rączki Twoje, Pani. Wszystkie nikną wyrazy przy tchliwym, czułym i najstalszym przywiązaniu moim dla Ciebie. Złóż mnie u nóg najłaskawszej i najukochańszej Matki.

P.S. Gadka była Matuszewicza, odpowiedź moja. Proszę zgadnąć oboje.

Koniec wersji demonstracyjnej.

d. 4 septembris 1792 z Wieliczki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 7 septembris 1792 z Wieliczki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 11 septembris 1792 z Dębna

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 14 septembris [1792] z Dembna

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 17 septembris 1792 z Dembna

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 21 septembris 1792 z Dembna

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Dębno]d. 27 septembris 1792

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 5 octobris [1792] z Sieniawy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 8 octobris 1792 z Sieniawy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Sieniawa] d. 13 octobris 1792.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Sieniawa] d. 19 octobris 1792

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 24 octobris 1792 w Sieniawie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 27 octobris [1792] z Sieniawy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 29 octobris 1792 w Sieniawie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 17 novembris 1792 ze Lwowa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 18 decembris [1792] w Warszawie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 7 maii 1793

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 9 maja[1793] w Warszawie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 16 maja 1793

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 22 [maja 1793]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 29 maii 1793

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy] d. 3 aug[usti] 1793

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 7 aug[usti] 1793, Grądy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 16 septembris 1793

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, zima 1793/1794]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 1 septembris [17]94

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 6ta septembris 1794 w Warszawie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 16 septembris 1794

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] 8 decembris 1794

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 14 decembris 1794

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 23 decembris 1794

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 8 januari 1794

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 16 januari 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 20 stycznia 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 25 jan[uari] 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 3 lutego 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 10 febr[uari] 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 13 febr[uari] 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 23 lutego 1795 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 24 febr[uari] 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 1 marca 1795 w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 3 [marca 1795] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 24 marca [1795] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, wiosna 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, wiosna 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, wiosna 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, wiosna 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, wiosna-lato 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, ok. poi. września 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, wkrótce po 22 września 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy] d. 30 septembris 1795

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, październik 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, październik 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 6 decembris [1795] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, ok. poł. grudnia 1795]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy] d. 10 Jan[uari 1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

w Grądach, d. 15 [stycznia 1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, 16 stycznia 1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

z Grądów, 2 juni [1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, czerwiec 1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 7 juli [1796] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

w Grądach, d. 14 juli [1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 19 [lipca 1796] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 29 [lipca 1796] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, jesień1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, jesień1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

we wtorek rano [Grądy, jesień 1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, jesień1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, jesień1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, jesień1796]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, marzec—kwiecień1797?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, koniec lata 1797?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, jesień1797?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, 1797?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

d. 28 [stycznia 1798] w Grądach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, d. 20 lutego 1798]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, kwiecień1798]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, 1798]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Grądy, 1798?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, 1798?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, 1798?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, 1798?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, 1799?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, 1799?]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa] d. 7 stycznia 1800

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[Warszawa, początek roku 1801]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej