Stanisław Jachowicz

PODAREK DZIATKOM POLSKIM

Konwersja: Nexto Digital Services

PODAREK DZIATKOM POLSKIM

z pozostałych pism ś. p. Stanisława Jachowicza.

Jachowicz Stanisław

PRZEDWSTĘPNE SŁÓWKO.

Jeżeli obowiązkiem jest obywatela nieść czas swój, zdolności, a nawet życie samo na usługi i pożytek kraju:wdzięczność za takie poświęcenie jest wzajemnym obowiązkiem współziomków odnoszących z niego korzyści.

Wypełnienie tego obowiązku nie jest dla nas tak trudnem jakby się zdawało. Czas, okoliczności, a nawet narodowe obyczaje nasze nie dopuszczają nieraz zbyt jawnych oznak uznania i wdzięczności; ale w każdej prawej duszy tkwi niewygasłe uczucie czci i miłości dla istotnej usługi, na odgłos zasłużonego imieniażywiej biją serca, podnoszą się myśli, a wspomnienie zacnego pracownika do potomności przechodzi.

Jednem z tych imion, tak serdecznie u nas czczonych jest imię Stanisława Jachowicza. Jako przyjaciel ludzkości, nauczyciel i pisarz miał on obszerne pole do pożytecznej pracy, a potrójne tostanowisko nie rozdzielało wpływu i sił jego, ale owszem do wyższej je podnosiło potęgi. Dobroczynny z powołania, nie poprzestawał na udzieleniu materyalnej pomocy potrzebującemu; przede wszystkiem był Jachowicz nauczycielem, koił, kształcił, podnosiłducha nieszczęśliwych, a ta moralna jałmużna, wyższejeszcze od pierwszej miała znaczenie. Pisarz z ewangieliczną skromnością służył tym szlachetnym celom, poświęcił im wszelką miłość własną, wyrzekł się blasku, i raz na zawsze nad poklask ogólny przeniósł ciche błogosławieństwo.

Stanowisko to tak niezwykłe zdobył własną, niezmordowaną pracą, uzacnił wzniosłą myślą i opromienił tak gorącą, niewyczerpaną miłością kraju i ludzi,że najdrobniejsze nawet jego prace tem uczuciem ogrzane, wielkiej nabierają wartości. Ale bo jakież to dzieło drobnem nazwać się godzi, jeśli z prawego serca powstaje, a Bożą się myślą kieruje?

Jachowicz w uniesieniu miłosierdzia począł zbierać składki „na cegiełkę"; sypały się maleńkie datki, raczej dla zadowolenia samego kwestarza, niż w nadziei dokonania tym sposobem wielkiego dzieła; a przecież z tych cegiełek wzniósł się dom okazały, w którym blizko sto sierot wychowuje się na ludzi pożytecznychkrajowi i społeczeństwu. — Mozolna i drobiazgowa to była praca, kiedy badacz i znawca wszystkich skarbówojczystego języka zstępował z uczniami i uczennicami swemi do rozbioru mowy na najdrobniejsze cząstki i wynajdywał tysiączne ułatwienia budzące uwagę i ożywiające naukę; a któż zaprzeczy, że owocem tych starań poziomych napozór, jest porządne rozwinięcie myśli, znajomość i zamiłowanie rodowitej mowy, krzewiące się w trzeciem już pokoleniu uczniów Jachowicza?Kto nakoniec zaprzeczy cudownego wpływu łagodnej, głębokiej moralności, zawartej w niezliczonych jegopowiastkach, bajkach i naukach przeznaczonych dla dzieci i ludu, a mieszczących tyle prawdziwej filozofii,w szczupłej, czasem ledwie kilkuwierszowej formie?

Drobne zatem, ale tysiączne węzły łączą pamięć Jachowicza z przeszłością, obecnością i przyszłością naszą. Dziś widocznie już możemy ocenić jak ważnym był ten siew prawdy i światła, do którego był powołanym, i dlatego żadne jego ziarnko obojętnem nam być nie może.
Wśród niewydanych pism Jachowicza, oprócz prac poważniejszej treści, znalazła się pewna liczba wierszyków pisanych różnemi czasy na powinszowania dladzieci. Uczucie cechujące wszystkie jego dzieła,wyrażenia pełne prostoty i wdzięku, a nadewszystkouwaga, że w tych drobnych pisemkach wylewało sięprzywiązanie zacnego męża do rodziny, życzliwość dla przyjaciół, podała nam myśl zebrania ich i upowszechnienia. Zdaje się, że sam autor miał tę myśl kiedyś; dowodzi tego zamieszczony na czele wstęp i wskazówka, w jaki sposób dzieci z tych powinszowań prawdziwie korzystać mogą. Sądzić nam zatem wolno, że lubo nie tak liczne ani opracowane jak może być miały, mogą się stać miłemi i pożytecznemi dziatwie polskiej. — Nie zapomniała ona mistrza swojego, tak słusznie nazwanego piastunem narodu, i pewni jesteśmy, że zbiorek ten przyjmie jako pamiątkę, jako oddźwięk ukochanego głosu, co ją tak długo prowadził do cnoty, tak serdecznie do wytrwania w niej zachęcał.

Paulina Kraków.
Chlubny to zwyczaj, że dzieci rodzicom, krewnym, przyjaciołom domu, opiekunom, dni uroczyste składają, życzenia; ale nic nieznośniejszego, kiedy je stokroć powtarzane wypowiedzą, jak papużki. Chcąc i tu dzieci wprawić w własnodzielność, ułożyłem wierszem życzenia, nie dlatego, żeby je dzieci w stosownej porze przepisały lub się nauczyły napamięć, ale ażeby do nieskończoności takowe przerabiały, naśladowały i nakoniec przynajmniej napół swoje składały ofiary serca. Umieszczani tu próbki podobnego przerobienia: również nie dlatego żeby je przepisać, ale żeby w podobny sposób urobić własne.

CÓRKA WINSZUJE MATCE.
Ledwom, mamo, rano wstała,
Myśl podnoszę już do Boga,
Aby moja mama droga
Wszystko dobre w życiu miała.

Zdrowie, boć to skarb człowieka,
I życie pełne słodyczy;
Z nas pociecha niech ją czeka,
Tego ci córeczka życzy.

PRZEROBIENIE 1.
Mamo kochana! raniutko dziś wstałam, złożyłam rączki pobożnie i prosiłam Boga. żeby mamie dał długie życie, zdrowie czerstwe i z nas, dziateczek twoich, pociechę.

PRZEROBIENIE 2.
Kochana mamo! Ledwiem otworzyła oczy, westchnęłam szczerze do Boga o szczęście kochanej mamy..O Boże! powiedziałam, zachowaj mi mamę w długie lata, daj jej zdrowie i niech się z nas doczeka pociechy.

PRZEROBIENIE 3.
Życzę kochanej mamie bardzo długiego życia; ale coby to było za życie, gdyby przy niem nie było zdrowiała więc życzę i zdrowia; ale choćby mama długo i zdrowa żyła a martwiła się nami, to takżeby nie była kontenta: więc życzę mamie, żeby się z nas doczekała pociechy.

PRZEROBIENIE 4.
Kochana mamo! Ja wdzięczna córeczka twoja, ledwie dzień zajaśniał wybiegłam do ogródka, uklękłam przy krzaczku róży i zaniosłam prośby do Boga, byś długo, długo z nami żyła! Byś nim zawsze była zdrowa, bo to tak miło być zdrową! Nakoniec, żebyśmy, dzieci twoje, stały się twoją pociechą.

PRZEROBIENIE 5.
Mamo droga! Ja ciebie bardzo kocham: ja zawsze pamiętam o tobie. I dziś, w dzień twoich imienin pospieszyłam do kościoła i modliłam się za ciebie, by ci Bóg przedłużył życie w jak najdalsze lata: byś była zdrowa, szczęśliwa i z nas doczekała się prawdziwej pociechy.

PRZEROBIENIE 6.
Rano i w wieczór błagam Boga o szczęście kochanej mamy, byśmy się nią długo cieszyli zdrową, a mama czego najbardziej pragnie, żeby nas widziała szczęśliwych, wesołych, miłych Bogu i ludziom.

PRZEROBIENIE 7.
Nie trzeba mamie mówić jak ją kocham: mama zna serce moje. Przy dzisiejszej uroczystości przypominały mi się wszystkie dobrodziejstwa, którem od mamy odebrała. Klęknęłam, podniosłam ręce do nieba i zawołałam: mama tak dobra dla mnie! o nagrodź jej to Boże! Niech żyje długo, bardzo długo, a w dobrem zdrowiu. Niech nas widzi wzrastających w błogosławieństwie Twojem o Boże! Niech szczęśliwość nasze ogląda!

PRZEROBIENIE 8.
Dziś rano tak sobie myślałam: mama nas kocha, mama tak dobra, dziś jej imieniny, cóż jej damy? Nie
mamy nic prócz serca wdzięcznego. Ale jest Bóg, w którego ręku wszystko. On może przedłużyć dni nasze, bo On wszechmocny. Zaniosłam więc modły do Niego o długie życie twoje, o zdrowie dla ciebie; a nakoniec, byś nas wychowała szczęśliwie, bo wiem jak tego pragniesz.

PRZEROBIENIE 9.
Ledwie zajaśniało słoneczko, budzę się, i przypominam sobie, że to twoje, mamo, imieniny; biegnę czemprędzej do klęcznika, padam na kolana i modlę się za ciebie. Proszę Boga, żebyś żyła w najpóźniejsze czasy, ale żyła zdrowa, szczęśliwa, bo bez tego i życie niemiłe. "Wiem, co ci, mamo, największą sprawia pociechę, więc i tego ci życzę, byś na nasze patrzyła się szczęście, byśmy byli pociechą twoją.

PRZEROBIENIE 10.
Wstałam dziś rano, wybiegłam do ogrodu: na każdej roślince łezki. I mnie w oczach stanęły łezki, bo to dziś imieniny mamy, od której tyle odbieramy dobrodziejstw. Wzniosłam więc oczy do nieba i modliłam się za moją kochaną mamę. Niech jej Bóg da zdrowie i życie w najdłuższe lata, niech jej da wszystko co ją cieszyć może: oby i my dzieci stały się jej prawdziwą pociechą.

PRZEROBIENIE 11.
Każdego poranku modlimy się za ciebie, mamo; ale dziś w twoje imieniny, w dzień tak dla serc naszych
drogi, obudziłyśmy się raniej niż zwykle, pobiegłyśmy na wzgórek i tan pobożnie odmówiłyśmy pacierze. Pro-
siłyśmy dla ciebie o długie życie śród zdrowia i pomyślności; prosiłyśmy Boga, by nam pozwolił być twoją
pociechą, by nam dodał łaski swojej.

PRZEROBIENIE 12.
Budzę się dziś, mamo, zrana, i przypominam sobie że to twoje imieniny. Pierwszą było myślą moją pomodlić się za ciebie, byś żyła nam jak najdłużej a zdrowa, a czerstwa, a wesoła, a szczęśliwa. Szczęśliwa nami — spokojna o nas.

PRZEROBIENIE 13.
Mamo! to dziś twoje imieniny. O! pamiętam o tem. Któreżby dziecię nie pamiętało o imieninach matki; któreżby się nie modliło za nią w ten dzień święty? I ja się, mamo, serdecznie modliłam. Prosiłam Boga o zdrowie dla ciebie i o wszystko, co ci pomyślność sprawia: — prosiłam, żeby dzieci twoje stały ci się pociechą.

PRZEROBIENIE 14.
Widziałaś ty kiedy, mamo, jak się dzieci modlą za matkę? Tak ja się dziś modliłam za ciebie; a jak serdecznie! Myślisz może kochana mamo, że nie wiem o co
prosić Boga? O! wiem ja dobrze. Wiem, że chciałabyś żyć długo i patrzeć na szczęście dzieci twoich, nie chciałabyś ich chorobą swoją zasmucać! Otóż o to prosiłam Boga, a Bóg mnie wysłucha.

PRZEROBIENIE 15.
Prawda, mamo, jak miłe życie, jak miłe zdrowie? Przy każdych imieninach o to najbardziej proszą ludzie Boga: musi to rzecz być bardzo dobra? I ja o to prosiłam dziś rano Stwórcy odwiecznego i dodałam: niech się mama z nas pociechy doczeka, niech ją przekonamy, że nas dobrze wychowała, że ją umiemy kochać!

PRZEROBIENIE 16.
Dziecię kiedy kocha matkę, to pamięta o jej imieninach, długo się na nie raduje; a jak nadejdą, to klęka z pokorą i z tkliwą łezką prosi Boga o jej zdrowie, o długie życie; prosi, aby się stało pociechą kochanej mamy. Tak ja, mamo, dziś obchodziła rocznicę twoich imienin.

POWINSZOWANIA ŚWIĄTECZNE.

O! rodzice ukochani,
Dziś się rodzi Zbawca świata:
Krocie życzeń niosę w dani,
Niech Bóg słodzi wasze lata.

Niech we wszystkiem błogosławi,
Przed cierpieniem was osłania,
I to łaską swoją sprawi,
Bym godną była kochania.

***
Przy Nowym Roku niosę wam szczere życzenia zdrowia i pomyślności. Za dobroć waszą, taką wam tylko nagrodę przynieść mogę; przyjmcie ją łaskawie, bo jest serca daniną, a serce wyście kształcili.

***

Rok stary minął, nowy nadszedł, a z nim słodka powinność złożenia ci serdecznych życzeń, tysiącznych pomyślności w jak najdłuższe lata. Najprzód westchnę o nie do Boga, a potem z serca ci je powtórzę. Bóg modłów moich wysłucha, a ty je przyjmiesz łaskawie.

***

Płyną, lata za latami...
Otóż znowu rok upływa,
A ja zawsze, zawsze z wami
I wesoła i szczęśliwa.

Więc przy takiem wielkiem święcie
Dziś wam składam życzeń krocie,
I najszczersze przedsięwzięcie
Postępować codzieu w cnocie.

***

Tak i teraz, jak przed laty
Niosę życzenia dla mamy i taty,
Zawsze jednakie, bo z jednej głowy,
I jeden zawsze rok nowy.

Niech wam życia Bóg przedłuży,
Niech bez przerwy szczęście służy;
Niech znikną z starym rokiem troski, umartwienia:
Takie są moje życzenia.

***
Ptaszki Bogu niosą pienia,
Wdzięczne kwiatki miłe wonie;
A ja wam niosę życzenia,
I na waszem składam łonie.

Obyście żyli szczęśliwie,
Ręka was Boska chroniła;
Mnie zawsze kochali tkliwie,
A jam godną tego była.

***

Małam ja jeszcze i życzenia małe,
Ledwie się usta odezwą nieśmiałe;
Ale wy dobrzy wybaczyć raczycie
Pomnąc, żem dziécię.

Niech w szczęściu żyją w długie w długie lata,
Kochana mama i kochany tata;
Niech wam codziennie pociechy przybywa,
A i ja będę szczęśliwa.

***

Ah! miło mi w każdéj porze,
Kiedy wam życzenia złożę;
Płyną lata za latami,
Wy dla nas zawsze ci sami.

Mile upływa wam życie,
Bo go łaskami słodzicie.

Przyjmcież dar serca maleńki
Za to, co z waszej odbieramy ręki;
Przyjmcie życzenia, byście długo żyli,
I zawsze szczęśliwi byli.

***
Chrystus zmartwychwstał, Pan ziemi i nieba!
Kochanej babci powinszować trzeba,
I łaskę Jego uprosić w pokorze,
Bo któż ją, od nas bardziej kochać może?

POWINSZOWANIA DLA MATKI.

Mamo! jam ci winna życie!

Kwiaty niesie twoje dziecię;

W dniu twych imienin, w tak szczęśliwą chwile,

Weź mię na ręce i uściskaj mile:

Bo ja maleńka, nic nie rozumiem

I pocatować mamy nie umiem.

***

Ja Eryczek maleńki tia tia tia, tia tia tia;

To znaczy: żyj długie lata.

Czy mnie mama rozumie? Jak umiem, tak gadam,

A na wiązanie dla niej nowe ząbki składam.

***

Przyjmij życzenia od Zosi,

Ona ciebie bardzo prosi.

Bo choć malutka Zosieczka

Wie co serce, co mateczka.

***

O! ty matko moja droga,

Staś już umie prosić Boga

O twe szczęście z stałém zdrowiem;

Jak dorosnę, więcej powiem.

***

Masz nas zdrowe dziatki, hoże,

Czyż co milsze ci być może?

***

Tylko przyznaj, przyznaj sama:

Czy jest taka druga mama?

Oj, twa Kazia myśli sobie:

"I podobnej nie ma tobie."

A tego nikt nie zaprzeczy,

Więc ci śliczne powiem rzeczy:

Gdyś tak dobra i tak miła,

Niech ci szczęście niebo zsyła,

Radość opromienia czoło;

W lubem kółku żyj wesoło,

Żyj lat wiele śród słodyczy,

Tego ci Kaziulka życzy!

***

Kocham cię mamo,

Serce mówi samo,

Ty mnie, mamo, zrozumiész,

Bo głos jego cenić umiész.

***

A kiedy cię kocham,

To ci dobrze życzę:

Niech ci Bóg da życie długie

I życia słodycze.

***

DO MATKI OFIARUJĄC MASIELNICZKĘ W KSZTAŁCIE BARANKA.

By cię związać tego ranka,

Staś przynosi ci baranka;

A co znajdziesz w tym baranie,

Daj mi troszkę na śniadanie.

OD RUDZIA 1850 R.

Ja mamy pieszczoszek, ja Kudek rumiany,

Życzę zdrowia, szczęścia, mamuni kochanej.

OD ERYCZKA.

Zamiast życzeń, mamo droga!

Ja ci wspomnę łaskę Boga *),

Ja ci wspomnę łez strumienie,

Potem z nieba pocieszenie;

O! w tem ujrzysz gwiazdę złotą,

Co nad twoją świeci cnota!

Chwała tobie, mamo, chwała!

Żeś mnie pięknie wychowała.

Dałaś światło, obyczaje,

A ja serce ci oddaję.

***

Dziś gdy każdy ten dzień święci

Przyjm życzenia i od Tenci,

Krótko ale węzłowato:

Kochasz nas, żyj w szczęściu za to.

Wszak przyjemność mamie czyni

Każde słówko od Ludwini;

Cóż dopiero w dzień tak miły,

Kiedy wszystkie zbieram siły,

Kiedy główka z sercem w składce

Mesie hołd najlepszej matce.

Cóż ci życzyć, mamo droga ?

Masz dużo, dużo od Boga—

Patrz na nasze szczęście mama,

A będziesz szczęśliwa sama.

***

Zdrowia i szczęścia życzę dobrej mamie:

Serce to mówi — a serce nie kłamie;

Życzenie z serca samo się wyrywa,

O droga mamo! żyj zawsze szczęśliwa.

***

Moje życzenie krótkie, wiele w sobie mieści:

Niech mama synka mego jeszcze synków pieści;

A chociaż wtenczas, mamo, będziesz starowina,

Kochaj swojego syna.

***

Me serduszko znasz ty, mamo,

Coś go sobie wypieściła;

Ono się odzywa samo,

Boć to mu rzecz bardzo miła!

Odzywa się z życzeniami,

Tysiąc modłów śle do Boga;

A te modły łączy z łzami

O twe szczęście, mamo droga!

O! uściśnijże mnie troszkę,

Jam jak ziemia dżdżu spragniona,

I kochaj swoja, pieścioszkę

Tak, jak ciebie kocha ona.

***

Mamo! tyś szczęście moje, mój Anioł na ziemi!

Bóg mnie pod skrzydełkami umieścił twojemi:

Czuwaj zawsze nademną jak aniołek boży,

Bym ci wyrósł rozsądny, cnotliwy i hoży.

Wszak to nie złe życzenie? cóż jeszcze dołożyć?

Chyba, byś mogła dla nas jakie sto lat pożyć.

***

ZOSIA.

Mamuniu droga! Zosia cię prosi,

Przyjmij serduszko wdzięczne od Zosi;

W niem jak w pudełku życzeń tysiące,

Słodkie uściski, całuski gorące;

Boś ty, mamuniu, tak dobra dla Zosi:

Przyjmij serduszko, Zosia cię prosi!

LEOŚ.

Niechaj długo żyje mama ukochana,

Dla szczęścia naszego od Boga zesłana;

Niechaj się jej wszystko wywija jak z płatka,

Bo też taka dobra, miła sercu matka!

HENRYŚ.

Czyście się wygadali ? i Henryś co powie;

Wszak nad wszystko podobno milsze ludziom zdrowie:

O! ja o niego Boga poproszę dla matki,

Niech się  szczęścia doczeka, z nas dziatek gromadki.

OD LORCI.

Mamo! mamo! coś za mama!

Nie mogę cię pojąć sama;

Tyś tak dobra! o mój Boże!

Czyż druga być taka może!

I ja nie zła! — prawda mamo?

Serce mówi ci to samo.

A kiedyśmy dobre obie,

To też życzmy wzajem sobie:

Ja tobie zdrowia będę życzyła,

Ty mnie, bym twém szczęściem była.

***

Powinność mówi: nieś życzeń tysiące.

Serce mi mówi: nieś modły gorące;

Słuchać obojga rzecz to dla mnie miła,.

Moje-m życzenia z modłami złączyła,

Krótką modlitwę zaniosłam do Boga,

Żeby szczęśliwą była mama droga.

***

Kto w ogródku chowa kwiatki,

To mu wdziękiem oczy bawią;

Komu dał Bóg matę dziatki,

Niechaj sercu rozkosz sprawią.

A więc, mamo, przyjm życzenie

I w dodatku stówek parę:

Byś z nas miała pocieszenie.

Kiedy przyjdą lata stare.

***

MARYNIA.

Pan Bóg, co króluje w niebie,

Droga matko dał nam ciebie;

A my Go tkliwie błagamy,

By zesłał szczęście dla mamy.

STEFCIO.

Dziecię twem szczęściem szczęśliwe

Składa ci swe serce tkliwe;

A ono ci powie samo,

Czém ty dla nas jesteś mamo!

Jak cię kocha, i co czuje,

Co ci życzy, i winszuje.

STAŚ.

I Stasio tem się cieszy,

Że dziś z życzeniem pospieszy,

Że ci droga matko powie:

Niech ci sprzyja szczęście, zdrowie;

Powtórzy cała gromadka:

Niech nam sto lat żyje matka!

Niech nam sto lat żyje matka!

***

Mamo! ja mały a ciebie rozumiem,

Już myśl twoje pojąć umiem:

Tybyś pragnęła, byśmy, twoje dzieci,

Ujrzeli wcześnie świat Co, które ludziom świeci;

Poznali prawdę Boga,

Którędy do nieba droga;

Miłość w sercu zaszczepili,

I dobrzy byli.

A jak wszystkie twoje dzieci

Poznają tę świętą drogę,

Ujrzą tę gwiazdę, co im z góry świeci:

To ci lepszego nic życzyć nie mogę.

***

BRONIŚ.

Przed Matka, Bolesna klęknijmy dziś razem,

I modły pobożne zanieśmy do Pana;

Niech żyje nam długo matka ukochana,

Co prawdy i cnoty jest dla nas obrazem.

WUDYŚ.

Klęknijmy przed Chrystusem okrytym ranami,

Podziękujmy za matkę, co czuwa nad nami;

Mówić ci niepotrzeba, wiesz czem dla nas była,

Niedość że dała życie, i żyć nauczyła.

BOLEŚ.

Nie będziecie klęczeć sami,

I ja się pomodlę z wami;

Moje serce takie same,

Umie cenić, kochać mamę.

PIOTRUŚ.

Przyjmcież mnie do swego gronka:

Z nas wszystkich, mamy koronka.

ZYGMUŚ.

Mamie ślicznie w tej koronce,

Oddajmy ją jej patronce,

I prośmy świętej patronki,

By żaden klejnocik nie wypadł z koronki.

ZOSIA WYCHOWANKA.

Przecież, przypomnijcie sobie,

I ja tę koronkę zdobię;

I jam jej tak jak wy miła,

Własna, mię ręką w koronkę wsadziła.

***

OD WYCHOWANKI.

Mamo! tyś więcej niż mama;

O, ja tego nie wiem sama

Czem ty dla mnie, mamo droga:

Tyś chyba posłanką Boga.

Patrząj, patrzaj, twoje dziecię

Więcej ci winno niż życie;

Za to, co z rąk twoich bierze,

Serce ci niesie w ofierze.

***

MATCE Z IMIENIEM MARYI.

Matce kochanej syn życzenia składa:

Niechaj Opatrzność co losami włada,

W długie cię lata zachowa szczęśliwie,

To ci niech zjedna której nosisz Imię.

Ja za twe łaski, bym ci się wywdzięczał,

Będę Jej prosił, będę przed Nią, klęczał.

***

POWINSZOWANIA DLA OJCA (prozą przerobione).

Mój tatku drogi, nim będę starszy i z swojej główki ułożę ci powinszowanie, przyjm tymczasem to, com z jednej przerobił książeczki. Tam tak nie było jak ja tacie powinszuje, ale ja też nie chcę gotowego przepisać, bo co mi to za sztuka. Ale i sam zupełnie zrobić takżebym nie potrafił, więc ztamtąd troszkę, z główki troszkę, a resztę pan nauczyciel poprawi i będzie dobrze.

Niech nam tatulko bardzo długo żyje, żebyś był taki siwy jak mój gołąbek, ażebyś zawsze tak dobrze "wyglądał jak teraz, miał taki rumieniec, oczy wesołe i bez okularów! Żebyśmy wszyscy żyli i cieszyli tatkę zawsze do niego przyjeżdżali i tatulko do nas, i żeby nam wszystkim dobrze było.

***

Dobli tiatkia, tlośkliwie Kazię pielęgnuje,

Kazia, choć nic nie mówi ale wiele ciuje;

Pociekaj mój tatulu! za jakie dwa latka

Dopięło ja źićienia uloźię dla tatka.

Telaź niech mama powie ćo ci Kazia źići,

A ońa źa twe źdlowie liknie śiobie cici.

***

W dniu dzisiejszym gdzie radość sercem naszém włada,

Gdzie ci z krewnych, z przyjaciół każdy hołd swój składa,

Pozwól, niech ci dar złoży w młodocianym kwiecie,

I wdzięczne i najczulsze sześcioletnie dziécie.

***

Żyj nam drogi tatka,

Długie, długie latka;

Niech się cieszy matka

I dziatek gromadka.

***

Mało mówię, drogi tato!

Ale wiele czuję za to;

Za rok powiem to co czuję,

Po polsku ci powinszuje.

***

A więc powiem krótko ale węzłowato:

Żyj nam w setne lata ukochany tato,

Niechaj ci się chowa szczęśliwie Lucynka,

A kochana mama niech nauczy synka,

Ażebyśmy za rok, a za dwa najdaléj,

Razem kochanemu tacie winszowali.

***

LEOŚ.

Dziś tato twego patronka,

Przyjm życzenia od Leonka;

Leoś chłopczynka malutki

Więc i wierszyk będzie krótki;

Jednak czegoś życzyć trzeba:

Niech ci szczęście płynie z nieba.

***

LORCIA.

Całego świata pieszczotka,

Rodzona siostra Leotka,

Pierwsze oczko mamy w głowie,

Co też tacie dzisiaj powie ?

Co powie? tata się pyta:

Sam w serduszku nie przeczyta ?

Nie, nie, czytaj ty sam tato,

Ja tylko po mojemu, kiwnę główką, na to.

***

TADZIO.

Znowu dzień święty z pamiątką błogą,

A dla serc naszych tak miły;

Znowu rocznicę wszystkim nam drogą

Będą twe dzieci święciły.

Jakże ją święcić? w modłach, pokorze,

Pobożnie zgiąwszy kolana,

Drogiego ojca chowaj nam Boże,

Wołać będziemy do Pana.

Pan nas wysłucha, bo zakon Jego

Kochać rozkazał rodzica,

A tu i serce mówi do tego,

I łza wdzięczności rosi nam lica.

***

KAZIO.

Zuch nad zuchy i ztąd Ziuka **).

Dziś wyrazów on nie szuka,

Bo te jakby służbę miały

Do niego się pozbiegały.

Życzę ci więc ojcze drogi,

Byś miał zboża pełne brogi,

A złotko będzie za zboże,

Za złoto, wszystko być może

Prócz zdrowia, kochany tatku;

Więc i to składam w dodatku

I to wyborne, nie trocha;

Kogo tylko tatka kocha,

Mech żyje czerstwo jak rybki,

A czas co w biegu tak szybki,

Mech się zatrzyma dla taty,

Mech mu rosną, szczęścia kwiaty.

JADWISIA.

Ja gosposia ciocina... cioci ku pocieszę,

Wszystko na bok odkładam, z życzeniami spieszę,

Spieszę tatce drogiemu wynurzyć co czuję,

Jego rączki i nóżki serdecznie całuję;

Życzę byś był szczęśliwy, zdrów i wesół zawsze,

By Bóg zlewał na ciebie dary najłaskawsze.

TENCIA (STEFCIA).

Z przymrużonemi oczki, z uśmiéchem na czole,

Staje Tencia, mój tatku, dziś w życzących kole;

Wszystko co oni mówią, ona mówić chciała,

Bo ona ciebie sercem tkliwie ukochała.

***

Miłym dźwiękiem polskiej mowy

Życzenie ci powiem z głowy:

Powiem krótko, węzłowato,

Żyj szczęśliwy, drogi tato!

***

Ty nas kochasz tato,

My ci wdzięczni za to,

I z pomocą mamy

Życzenia składamy.

Bo i cóż dziwnego,

Któż nas uczył tego ?

My kochać umiemy,

Lecz jak to powiemy,

Żeby było składnie

A przytem i ładnie.

O mama to umie,

Tatulko się zdumi

Na odgłos słóweczek,

Co niby z główeczek

Naszych ci wydamy,

A to wszystko mamy.

Niech nam w setne latka

Żyje drogi tatka,

Niech mu jak najdłużej

Czerstwe zdrowie służy;

A my twe dziateczki

Niechaj jak kwiateczki,

Pięknie ci wzrastamy

Pod opieką mamy.

SPOSÓB PRZEROBIENIA.

Różnie też dzieci winszują: jednym mama napisze dla taty powinszowanie, drugim tata dla mamy, innym zrobi nauczyciel. Ja nie chciałem żeby mi kto zrobił, sam nie umiem, ale jak na szczęście biorę jedne książeczkę w rękę: tam jest powinszowanie dla taty, a mnie potrzeba "dla stryjaszka; ha! pomyślałem sobie, tatę przemienię na stryjaszka, przepiszę i skończyło się. Próbuję, nie można, jakoś się dobrze nie składa, a więc przerobiłem całe, ale się tamtego trochę zostało. „Kochany stryjaszku, nie źle to żyć długo, być takim staruszkiem z białą główką, co go to wszyscy tak szanują! Niech więc i stryjaszek będzie takim, a niech przytem nigdy nie choruje. Było tam coś i o dzieciach, i o kwiatkach, ale że stryjaszek dzieci nie ma, a kwiatków nie lubi, to juz o tem nic nie powiem."

***

OLENIA.

Tkliwa miłość rośnie z laty,

Życzenia niosę dla taty,

Z życzeniami serce tkliwe,

Szczęśliwością twą szczęśliwe;

Przyjm życzenia od Oleni,

Co twą dobroć serca ceni.

BOLEŚ.

I twój Boluś chociaż mały,

Ale w butach, a więc śmiały,

Przypiął sobie dziś ostrogi

I ściska cię, tato drogi,

I wiesza ci się na szyję,

Krzyczy: niechaj tatko żyje!

***

Jestem ojcze! chłopak tęgi,

Nademną otwarte księgi,

W nich nauka wielka świeci,

Że ojciec szczęściem dla dzieci.

Niechże nam go Pan Bóg chowa,

Niech żyje w szczęściu, pokoju,

Niech pomyślność coraz nowa

Z niebieskiego płynie zdroju.

***

Tatku żyj nam w długie latka,

Niechaj Bóg pociesza tatka;

Pomyślności doznaj wszelkiej:

To życzenia Izabelki.

***

Niech ci Bóg, ojcze, słodkie lata zsyła,

By się rodzina szczęściem twem cieszyła;

Niechaj z nas każde postęp w dobrem czyni:

To są życzenia Jadwini.

***

Umiałam powinszowanie,

Ale się zapomniało;

Innego napisać nie jestem w stanie,

Przyjm więc serduszko, tam się zachowało.

Kochany ojcze, wdzięczność Frania tkliwa

W krótkich wyrazach serca się odzywa:

Niech w późne lata wiek się twój przedłuży,

Niechaj go nigdy troska nie zachmurzy,

Niech nieprzebrane płyną pociech zdroje:

Tego ci, tato, życzy serce moje.

Z MAŁĄ ODMIANĄ.

Niech w późne czasy wiek się twój przedłuży,

Niech go na chwilę troska nie zachmurzy;

Niech ci się szczęście tak mile uśmiecha,

Jak niespodziana strapionym, uciecha.

***

TADZIO.

Patrz, łańcuszek z serc związany,

Wszystkie jedném czuciem biją,

Wszystkie w tobie tylko żyją:

Przyjmij je ojcze kochany.

Nie jeden ci pozazdrości

Tego szczęścia, téj miłości,

Bo nad złoto i klejnoty,

Miłość i domowe cnoty.

KAZIO.

Pieśń gra w sercu, a w téj nucie

Jakieś myśli, jakieś czucie;

Wszystko jeszcze pomieszane,

Ale rzewne i kochane.

Ojciec dziécię swe zrozumié,

Bo w serduszku czytać umié;

Więc tych myśli rozplatanie

Przyjmij ojcze na wiązanie.

JADWISIA.

Znasz serce moje i czytać w niém umiesz,

Ty i te krótkie życzenia zrozumiesz,

Choć w słowa skąpe, w uczucia bogate;

Bo któż tak kocha jak Jadwisia tatę ?

Niech Bóg nad tobą cuda łaski czyni:

To są życzenia Jadwini.

TEŚCIA

Dzień twych imienin drogi sercu memu,

Więc ci życzenia złożę po dawnemu;

Żyj luby ojcze śród szczęścia, swobody,

Niech ci Bóg świetnej nie szczędzi nagrody,

Niechaj ci dary hojną ręką zsyła:

O to Stefunia będzie Go prosiła.

***

Przyjm życzenia ojcze drogi,

Tkliwe serce je przynosi;

Niech urodzaj wzrośnie błogi,

Deszczyk szczęścia go porosi.

A jak kłosek błyśnie złoty

Tak niech wszystko się uśmiécha;

Niech wzrastają dziatki w cnoty,

Niech ci rośnie z nich pociecha.

STEFCIA.

Posłuchaj ojcze twojej Stefuni,

Serce przez usta przemawia u niéj;

Żyj nam szczęśliwie, żyj nam wesoło,

Niechaj cię wnuki otoczą wkoło.

JADWISIA.

Tyś nasz ukochany tata,

Święcisz dzisiaj imieniny,

A więc żyj nam setne lata,

Pośród drogiej ci rodziny.

KAZIO.

Żyj dla szczęścia swoich dzieci,

Dla pociechy naszej matki;

Tyś to słońce co nam świeci,

A my, ojcze, twoje kwiatki.

TADZIO.

A choć niebo się zachmurzy,

Wytrwaj ojcze ukochany:

Śród pogody i śród burzy,

Bóg niech będzie uwielbiany!

***

Kochany ojcze! nadszedł dzień miły,

Zawsze go zawsze twe dzieci święciły:

Dziś oddalone od lubego taty,

Tkliwiéj go święcą niżeli przed laty.

W nim się to uczuć roznieca tysiące,

W nim przesyłamy modlitwy gorące,

Aby tateczko żył nam w długie wieki,

Wolny od zgryzot i od trosk daleki.

***

POWINSZOWANIA DLA DZIADKA I BABKI W DZIEŃ ZŁOTEGO WESELA.

Dziś rocznica jakich mało,

Nam ten dzionek niebo dato

Byśmy go sercem święcili.

Już pół wieku do tej chwili,

Jak nasz dziadzia z babcia razem

Cnot domowych są obrazem;

Żyją w szczęściu tak weseli!

Więc. przyjmijcie od Adeli

Wnuczki waszej życzeń krocie,

Niechaj Bóg was wzmacnia w cnocie,

Darzy zdrowiem nieprzerwaném,

Niechaj w gronie ukochaném,

Same szczęścia kwiaty rosną,

Wiek się cały wyda wiosną.

***

Dziaduniu drogi!

Dzień błysnął błogi,

Karolek spieszy,

Dziadzie ucieszy

Kilkoma stówki,

Co płyną z główki,

I z serca płyną.

Lubisz z dzieciną

Gaworzyć sobie,

Więc wiem co zrobię,

Powiem w pokorze:

Co tylko może

Tu być dobrego,

Dla dziadzia mego

Daj dobry Boże!

***

OFIARUJĄC WORECZEK.

Przyjmij ten dar dziaduniu od swych wnuczek tkliwych,

Twém bogactwem bogatych, twém szczęściem szczęśliwych;

Niechaj się w tym woreczku śliczne złoto mnoży,

A gdy go dla swych wnuczek dziadunio otworzy,

Niech dobroć jego serca uwieńczy nagroda,

Pan co losami włada, niech znów złotka doda.

***

(Prozą przerobione).

Kochana babunia tak długo, długo żyje, niechże więc jeszcze żyje choćdrugie tyle, a niech będzie zawsze zdrowa, żeby jej i główka nie zabolała, Babunia nas wszystkich kocha i mamę, i tatę, i ciocię, i stryjaszka, i nas wnuczków swoich; niechże my wszyscy razem z babunią, długo żyjemy, a także zdrowi, żeby się babunia o nas nie turbowała.

***

OD ERYCZKA.

Przeszłego roczku Eryczka nie było,

A teraz babciu z Eryczkiem ci miło;

Bo już Eryczek życzenia swe składa,

I w swym języczku, dja babci powiada.

***

Eryczek wnuczek kochany,

Na pociechę babuni z nieba tu zesłany;

Nie wiele mówić umie, lecz co mówi czuje,

Piopjo baby przemawia, i w nóżki całuje.

***

Ja Rudzieczek nieboraczek,

Biały, tłusty jak prosiaczek,

I nie mędrszy od prosiaka,

Dzisiaj babci dam buziaka.

***

Maleńkie serduszko, maleńkiej Stefuni

Życzy zdrowia i szczęścia kochanej babuni.

***

Niech nam babcia będzie zdrowa,

Życzy wnuk z pod Radziejowa:

Setnych lat życzy babuni

Imieniem Gisi ***), Ziuki, Stefuni.

***

STEFCIA.

Tenciunia grzeczna i usłuchana

Życzy ci szczęścia babciu kochana,

Życzy, byś długo, długo nam żyła,

A zawsze zdrowa jak rybka była.

GISIA.

I Gisia z życzeniem spieszy,

Niech Pan Bóg babcię pocieszy,

Niech jej pieniążków przybywa,

Niech będzie zdrowa, szczęśliwa.

CHORZY NA ODRĘ TADZIO

I my chorzy, babciu droga,

Niesiemy modły do Boga,

By cię od złego ochronił,

Opieka swoja, osłonił.

I KAZIO.

Tak, życzenia Tadeuszka

Jakby mi wyjął z serduszka.

***

Babciu droga, babciu miła

Obyś długo, długo żyła;

Nigdy nam nie chorowała,

Eryczka swego kochała.

***

STEFCIA.

Ja fertyczna dziewczynka z uśmiechliwém oczkiem,

Po mojemu nieśmiało przysuwam się boczkiem,

I życzę drogiej babci, by nam długo żyła,

I jeszcze wnuczków naszych jak Ella ****) pieściła.

JADWISIA.

Babciu! od Gisi przyjm życzenia tkliwe,

Wszakże znasz moje serduszko życzliwe;

Niech cię Bóg, babciu , chowa dla nas zdrowo,

W każdym się roku odradzaj na nowo.

KAZIO.

Babciu! jam twój wnuczek Ziuka,

Przyjm więs życzenie od wnuka,

Niech nam babcia kochana długo będzie zdrowa,

I wszystkich drogich sercu, niech jej Pan Bóg chowa.

TADZIO.

Nie pytaj, czy dobrze w głowie,

Moja babciu droga!

Zaniosę prośby do Boga,

O twe babcia zdrowie.

Twoje życie nasze życie,

Twoje zdrowie nasze zdrowie;

Sercem tylko kocha dziecię,

Później będzie dobrze w głowie.

***

Babuniu kochana,

Do nocy od rana

Myślę tylko sobie,

Babuniu, o tobie.

Myślę o babuni,

Proszę za nią Boga,

Bo mi dobrze u niej,

Sercu memu droga.

I dziś rączki złożę,

Samo serce powie:

Zmilujże się Boże!

Daj babuni zdrowie!

***

STEFCIA.

Ja to twa Stefcia kochana,

Ledwo błysnął promyk zrana,

Modły do Boga zanoszę,

O pomyślność babci proszę.

JADWISIA.

Ja, co już z ciocią czasem herbatę nalewam,

Z życzeniami mojemi do babci przybywam,

I życzę pomyślności w jak najdłuższe lata:

Niech ci nigdy na główkę nie szkodzi herbata.

KAZIO.

Ja swawolnik hałaśny... mam serduszko tkliwe,

Życzę babci niech lata przepędza szczęśliwe,

Niechaj się cieszy zdrowiem Cioci i Eryka,

I niechaj zawsze kocha Kazia swawolnika.

TADZIO.

Z Tadzia wyszedłem już na Tadeusza,

Każdy czyn piękny serce moje wzrusza,

Kocham każdego, pragnę szczęścia ludzi,

Najżywsze jednak czucie wdzięczność budzi;

A któż na większą, od ciebie zasłuży?

Żyj nam więc babciu w szczęściu jak najdłużej,

Nie znaj co troski, nie znaj co cierpienia:

Te są serc naszych powszechne życzenia.

***

Kochana babciu! grono wnuczków spieszy

Tysiące życzeń złożyć na twe łono,

Czyliż to twego serca nie ucieszy,

Że ich serduszka czystém czuciem płoną..

Żyj nam babuniu w jak najdłuższe wieki,

Patrz na pomyślność drogich tobie dzieci,

Niech będzie troska i smutek daleki,

A słońce szczęścia niech świeci.

POWINSZOWANIA DLA CIOTKI (prozą przerobione).

Żyj nam ciotuniu długo, bardzo długo, o więcej niż sto lat, bo sto lat to mało. Bądź zawsze zdrowa, bo to bardzo nie dobrze chorować. Niech twoje dzieci a moi braciszkowie będą także zdrowi, niech będą grzeczni,

dobrze się uczą, i ślicznie rosną jak kwiateczki. O! fraszka kwiatki: kwiatki zwiędną i już ich nie będzie, a kto dobry to długo chowa go Pan Bóg, żeby mógł dużo dobrego zrobić na świecie, jak powiada mój kochany nauczyciel.

***

Ciociu! ty znasz serce Tenci,

Wiecznie będziesz w jej pamięci;

Zawsze cię będzie kochała,

Boś ją, ciociu, wychowała,

I być dobrą nauczyła:

Oby twą pociechą była.

To życzenie od Teniutki,

Nic nie szkodzi choć wiersz krótki.

***

Chociaż się chrząszczyka boję,

Mam ja koncepciki swoje:

Kocham ciotunię serdecznie,

I będę ją kochać wiecznie.

***

Ja Gisiunia dobra duszka

Wysypuję ci z serduszka,

Co mam tylko życzeń tkliwych,

Życia lat długich, szczęśliwych;

A szczęśliwych co się zowie,

W nich nas wszystkich, wszystkich zdrowie.

Twoja Stefcia zawsze, wszędzie,

Przywiązaną Stefcia będzie;

Póki wody w Wiśle stanie,

"Wdzięczną ci być nie przestanie;

Modlić się będzie do Boga,

O twe szczęście, ciociu droga!

***

Jadwisia spieszy do cioteczki swojej,

Zawsze ją kocha, słucha, obrazić się boi,

I dziś niesie serduszko — na wiązanie cioci,

Za tyle przywiązania, za tyle dobroci!

***

PO URODZENIU DZIECIĘCIA.

Czegóż ci życzyć ciociu? masz wianuszek z dziatek,

A tu ci jeszcze przybył taki śliczny kwiatek;

Żyj zdrowa i szczęśliwa dla szczęścia dziateczek,

I niech ci długo kwitnie, ten nowy kwiateczek.

STEFCIA.

I mała Tencia z figlarną minką

Składa życzenia ciotuni,

Choć się ciotunia swą pieści dziecinką,

Tencia nie ostatnia u niéj.

KAZIO.

Jakąż ci, ciociu, złożę ofiarę?

I ja już starszy, życzenia stare;

Ale znam ciebie ciociu jedyna:

Życzę ci zdrowia, szczęścia dla syna.

I cóż dziś złożę cioci ukochanéj?

Jéj własne serce to skarb nieprzebrany,

Szukać życzenia rzecz byłaby próżna,

Do twego szczęścia nic dodać nie można.

Niech tak jak dotąd Bóg ciocię miłuje,

Drogich jéj sercu w zdrowiu utrzymuje.

***

Naszemuś szczęściu poświęcona cała,

Więcéj niż życie, naukęś nam dała;

Ty każdodziennie powiadasz Jadwini,

Czem być powinna, co szczęśliwém czyni;

Więc w krótkich stówach życzenia ci złożę:

W tem świętem dziele dopomóż ci Boże!

***

Dzisiaj imieniny cioci,

Co mi drugie życie dała;

Za dowody jéj dobroci

Trzeba, żebym ją kochała.

Kocham téż ją nad me życie,

Zdrowiembym się z nią dzieliła;

Wiem, żem ja jéj serca dziécię,

Żem jak córka cioci miła.

Miłość z oka łzą wybłyśnie,

Wydobędzie życzeń krocie:

Śród życzliwych sig przeciśnie

I uwieńczy niemi ciocię.

***

Ciotuniu! zajrzyj do mego serduszka,

Znajdziesz tam tkliwe czucia Tadeuszka;

Znajdziesz tam rzewnéj wdzięczności zadatki,

Znajdziesz tam miłość jak dla drugiéj matki,

Znajdziesz życzenia: O! Boże dobroci,

Daj zdrowie, szczęście ukochanéj cioci,

Niech będą zdrowi wszyscy co ci mili,

Byśmy się razem twém szczęściem cieszyli.

POWINSZOWANIA DLA WUJA I WUJENKI.

Ja cię, wuju miły

Kocham z całéj siły,

I ty Rudka kochaj tkliwie,

| I żyj nam szczęśliwie;

Żyj jak rybka w wodzie,

W zdrowiu i swobodzie.

***

Ja jeszcze jestem malutki,

A więc i wierszyk będzie bardzo krótki;

Ale serduszko mam już jak należy,

A że mu dobrze życzę, niech wujaszek wierzy.

***

Eryczek żwawiutki, Eryczek rumiany

Pospiesza z życzeniem , wujaszku kochany;

Bo on już czuć umie i nie źle gaworzy,

On łasce, w paciorku, poleca cię Bożéj;

Kochaj go, wujaszku, Eryczek wart tego,

Może też pociechy doczekasz się z niego.

Ja malutki swawolniczek,

Co to imię mam Eryczek,

W imieniny wuja-taty *****),

Życzę mu tak jak przed laty,

Jak mu wszyscy życzą wkoło:

Żyj zdrów długo i wesoło.

***

Jużeś wuju-tato z nami,

Więc spieszymy z życzeniami;

Przyjm łaskawie każde słowo,

Żyj wesoło, czerstwo, zdrowo!

***

Tyś tak dobry, o ja za to,

Kocham ciebie wuju-tato!

I do nieba oczki wznoszę,

O zdrowie dla ciebie proszę.

***

Przyjmij życzenia dobrego serduszka!

Żyj jak najdłużej, doznawaj słodyczy;

Wszyscy mi mówią żem poczciwa duszka,

A więc Bóg spełni co me serce życzy.

***

Nie uważaj wujaszku żem mały chłopczyna,

Już się czucie w mém sercu obudzać poczyna;

Już umiem cenić łaski co biorę z twej ręki,

Już ja cię umiem kochać i składać ci dzięki.

Dziś nawet w uroczystość twojego imienia,

Zdobyłem się na małe lecz szczere życzenia:

Żyj lat dwieście i z przydatkiem,

Bądź szczęśliwym prapradziadkiem;

Doznawaj życia najmilszej słodyczy:

Tego ci siostrzeniec życzy.

***

DLA OJCA I WUJA OD DZIECI.

TADEUSZ.

O łaskę taty starać się usilnie,

Być coraz lepszym i uczyć się pilnie,

Dbać o rodzeństwo! — wszak takie wiązanie,

Za tysiąc życzeń i podarków stanie.

KAZIMIERZ.

Uczę się liter, kochany tateczku,

Zbiorę ich dużo, dużo na sznureczku;

Z nich ci życzenia najtkliwsze ułożę,

Powiem: w wiek późny chowaj nam cię, Boże!

JADWISIA.

Gisię ciocia nauczyła

Aby wdzięczną tacie była,

A Gisia téż nie od tego,

Życzy... wszystkiego dobrego.

STEFCIA.

Jam zawsze jedna ta sama Stefunia,

Pieścioszka wszystkich, pocieszka tatunia;

Wszystko dla ciebie wybieram z serduszek

Co mają Kazio, Gisia, Tadeuszek.

ERYCZEK.

I ja też coś, wuju, przecie,

Już trzeci kwartał jestem na świecie,

Trzeci kwarta! to nie fraszka...

I wszelkich pomyślności życzę dla wujaszka

SZKÓŁKA ******).

Ja szkółka w jednej osobie,

Przynoszę hołd, Panie, tobie;

Wszak ty żyjesz dla ludzkości:

Żyjże lat sto w pomyślności.

***

Kochany wuju, Bóg znowu Jasiowi

Téj chwili pozwolił dożyć,

Że ci dziś swoje uczucia powie

I serce będzie mógł złożyć.

Oby ci życie szczęśliwie spływało,

A niebo coraz łaskawsze

Wszystkie twe łaski hojnie nagradzało,

Błogosławiło ci zawsze.

Już dziś i siostra po raz pierwszy staje,

Życzenia niesie ci swoje,

I ona także dobroć twą poznaje:

Kochaj nas, kochaj oboje!

WUJENCE (OFIARUJĄC BRANSOLETKĘ Z WŁOSÓW).

Sewerciu, dar niewielki przyjmij od Erynia,

Niechaj mu dobroć twoja wartości przyczynia,

A i to cenę zwiększy, że on z włosków mamy,

Która nas wszystkich kocha, i my ją kochamy.

***

OFIARUJĄC BIUST CHOPINA WUJENCE, KTÓRA UDZIELAŁA LEKCYE MUZYKI JADWISI.

Nie dla mnie Chopin, wujeneczko droga,

Tyś obdarzona talentem od Boga,

I nim się z nami podzielasz łaskawie;

Pozwól więc, że Chopina na stół ci postawię.

25 grudnia 1849. Jadwiga.

***

OD ERYCZKA 1851 R. (WUJENCE SEWERCI NA IMIENINY).

Ja ten biedny nieboraczek,

Co ze mnie był ledwie znaczek,

Dzisiaj chłopczyk wcale gracki,

Sprzątający tęgo placki:

To znak zdrowia— kto jeść może.

Cóż ci dziś, wujenko, złożę,

Za twą dobroć i staranie;

Oto tylko przywiązanie,

I wdzięczność na życie całe.

Dary to małe,

Ale szczere, z życzeniami:

Byś tu długo żyła z nami,

Zawsze jedna, miła, droga!

O, ja będę prosił Boga,

Byś za zdrowie, coś mi dała,

Pociechę z swych dzieci miała.

***

POWINSZOWANIA ROZMAITE.

ANTOSI R.

Eryk Antosi

Cukierki przynosi,

W dodatku życzy

Życia słodyczy.

***

OD WUJA DLA TADZIA.

Mój Tadziulku, drogie dziécię!

Pędź szczęśliwie długie życie,

Bądź pociechą mamy, taty,

Nabieraj cnoty, oświaty;

Idąc za przykładem cioci

Miej serce pełne dobroci,

Kochaj Boga, kochaj ludzi,

Niech tych uczuć wiek nie studzi;

Żyj dla szczęścia twej rodziny:

Życzę ci dziś w imieniny.

DLA KAZIA.

Życzę ci z serca, kochana dziecino,

Niech ci szczęśliwie życia chwile płyną,

Bądź taki dobry jak twój starszy bratek,

Słuchaj co każe mama albo tatek.

Bez pozwolenia nie zjedz i rozynka,

Niechaj wesoła będzie zawsze minka;

Ustąp Jadwisi, ona taka mała,

Za to cię będzie serdecznie kochała;

Wszyscy cię będą wychwalać z dobroci,

Ślicznych cukierków dostaniesz od cioci,

Babcia co także przyśle w pudełeczku,

Tylko się dobrze sprawuj kochaneczku.

***

DO DOKTORA T. CH.

OD ERYKA 1851 R.

Przyjmij wdzięczne serce, panie!

Za bogactwo niech ci stanie,

Boć ty skarby depcesz nogą,

Cnota ci nad wszystko drogą.

Przyjmij modły dziś składane,

By Bóg dziecię twe kochane

Na pociechę ojca chował;

Tyś mię życiem udarował;

Ja pobożne prośby wznoszę,

By Bóg na cię zlał rozkosze,

Jakie tylko świat dać może:

O, wysłuchaj dobry Boże!

OD RUDZIA.

I odemnie słówek parę

Przyjm dziś, panie, na ofiarę.

Bo i Rudek chociaż mały,

Zna już odgłos twojej chwały.

I Rudek cnotę rozumie,

I Rudek się modlić umie,

I Rudek westchnie za ciebie,

A Pan, który mieszka w niebie,

Ześle łaski nieprzebrane

Na ciebie, i na dziecię twoje ukochane.

***

Twój Eryczek, wdzięczne dziécię,

Twéj opiece winien życie,

A więc dzień twego imienia

I pamięta i ocenia; —

Dziś do Boga modły wznosi,

O szczęście dla ciebie prosi,

I popiera prośbę łzami,

Bo ty jakbyś zrósł się z nami.

***

Luby, kochany doktorze,

Ja doktorem będę może,

A wtedy, rzecz oczywista

Z twych przykładów się skorzysta;

Więc czegóż ci życzyć, panie!

Co się rzekło, niech się stanie!

OD BOLESŁAWA.

Ja Bolesław tęgi, śmiały,

Śmiało składam ci życzenia,

Me uważaj że ja maty

O! i małych się ocenia.

Mali prawda że są mali,

Lecz w przyjaźni za to stali;

Więc ci życzę z serca, z duszy,

Mech się złe o tarczę kruszy,

Co dobre niech się rozplenia:

Takie są moje życzenia.

OD PRZYJACIÓŁKI.

Racz dzisiaj na wiązanie przyjąć skromne kwiatki,

One obrazem dzieci — a ty dobrej matki,

Niechaj ci kwitną w szczęściu i kwiateczki twoje,

Niech cię tymczasem cieszą przez figielki swoje;

Niech rosną jako rosą krzepione roślinki,

Niechaj się w barwę cnoty stroją te dziecinki.

Ty długo dla ich szczęścia żyj Franulku droga,

Naucz ich kochać ludzi, głosić wielkość Boga;

Niechaj się w tych plemionkach twa odbija dusza,

Niech z imieniem Alfreda zabrzmi Juliusza,

Niech zabrzmi w ustach ziomków — wiek wiekom niech poda,

Będzie to za twe nocy bezsenne nagroda.

DLA SIOSTRY OPIEKUJĄCEJ SIĘ BRATEM.

Siostro! zawsze to imię sercu brata drogie,

Twoje mi przypomina dobrodziejstwa mnogie,

Ty na siebie niepomna, dla brata wylana,

Hołd najtkliwszy wdzięczności przyjm siostro kochana;

Mech Bóg co widzi z nieba twe wspaniałe czyny,

Zsyła swe hojne dary dla dobrej Celiny;

Niech dobroć serca twego łaskawie nagradza,

Przedłuża czerstwe zdrowie, niech troski osładza:

Bądź zawsze mą, podporą, przykładem dla świata,

I przyjmij na wiązanie łzę wdzięczności brata.

DLA NAUCZYCIELA.

Anioł boski ludzi strzeże,

Umacnia w cnocie i wierze

I do Boga ich prowadzi —

Złe okrąża — dobre radzi....

Na poprawę nieraz czeka,

I miewa postać człowieka....

Czy to nie ty, dobry panie,

Boć to jakoś serce gada,

I dziś tobie na wiązanie

Serdeczne życzenia składa;

A głos serca, nie zawodzi,

Niechaj ci to Bóg nagrodzi!

Opatrzność boska, Wszechmocnego wola,

Za opiekuna data nam Karola;

Ty, jakby ojciec, zajmujesz się nami:

Czém ci się wypłacimy? chyba tylko łzami.

Przyjm łzę wdzięczności dziś w ofierze panie,

I chęć poprawy — to moje wiązanie.

***

Ty, co naszemu szczęściu poświęcasz się cały,

Coś wyższy nad nagrody, wyższy nad pochwały,

Przyjmij tkliwe życzenia co z serca pochodzą,

Niech ci choć w cząstce trudy i prace nagrodzą.

Oby ci Bóg łaskawy dni życia przedłużył,

Bo kto żyje cnotliwie żyć długo zasłużył;

Obyś za swą gorliwość, za poświęceń tyle,

Z słodyczą, w późnym wieku wspominał te chwile;

A gdy Bóg po nagrodę wezwie cię do siebie,

Obyś się naszém szczęściem cieszył jeszcze w niebie.

***

DLA OCHMISTRZYNI.

UCZENNICA 1.

Doprawdy to rzecz dziwna, koncept mi przychodzi,

A powinszować się godzi!...

Przecież ona jak matka prowadzi ku cnocie,

UCZENNICA 2.

Więc poradź-no się Dorocie.

UCZENNICA 1.

Dorotko! poradź-no mi, tyś z porady znana:

Imieniny, ochmistrzyni obchodzi kochana,

Jakby jéj powinszować?

DOROTA.

Czy to jej nie znacie?

Powiedzcie jej poprostu co na sercu macie,

Powiedzcie, że ją, kochacie.

UCZENNICA 1.

O to, to, teraz dobrze, ja z méj strony jeszcze

Parę życzeń umieszczę:

Oby się uczennice grzecznie sprawowały,

Błędów w rozbiorze nie miały,

Nie opuszczały kresek, liter nie zjadały,

Bo ona bardzo lubi gdy dzieci uważne:

U niéj to rzeczy ważne,

Jak gdyby się zmówiła z panem Jachowiczem.

Już widzę jak się cieszy gdy jej tego życzem,

Aleć kara Pana Boga — życzem, — to nieładnie,

Powinno być: życzymy... znowu burka spadnie!

Nic nie znaczy dla rymu, to się upiec może,

A zresztą, w dzień imienin to w dobrym humorze.

Pomnę i pan Jachowicz zrobił uśmiech miły,

Gdy raz w powinszowaniu bączki się zdarzyły.

DOROTA.

Potém... ona was wszystkie do serca przyciśnie,

Radości łezka w oku jej zabłyśnie.

UCZENNICA 3.

Nie, nie, zła rada,

W dzień imienin koniecznie życzenia się składa,

Oby! — bez tego powinszowań nie ma:

Od wieków tych zwyczajów cały świat się trzyma.

DOROTA.

Więc ci idzie o oby? Dobrze siostro droga,

Więc powiedz: obyś pani łaskę miała Boga,

Obyś nas ku czci, chwale Jego wychowała,

Obyś ze wszystkich córek szczęścia doczekała,

Oby się wnuków wnuki w téj szkole uczyły

I wszystkie dobre były.

KONIEC.

*) Powinszowanie matce w dzień imienin, po chorobie Eryczka, z której cudownym prawie sposobem wyleczony został.

**) Tak go zwano w dzieciństwie.

***) Jadwiga w skróceniu, sama się tak nazywała.

****) Ello  wnuczek.

*****) Eryczek chował się razem z dziećmi swojej ciotki i nazywał ich ojca, wujem-tatą.

******) Szkoła chłopców sierot, zostająca pod opieką Towarzystwa Dobroczynności.