Juliusz Słowacki

PODRÓŻ DO ZIEMI ŚWIĘTEJ Z NEAPOLU

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PIEŚŃ I

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PODRÓŻ DO ZIEMI ŚWIĘTEJ Z NEAPOLU

Juliusz Słowacki

PIEŚŃ I

WYJAZD Z NEAPOLU

1
Muzo, mdlejąca z romantycznych cierpień,
Przybądź i pomóż! Wzywam ciebie krótko,
Sentymentalna; bo kończy się sierpień,
Bo z końcem sierpnia i koniem, i łódką
Puszczam się w drogę przez Pulią, Otranto,
Korfu... gdzie jadę, powie drugie canto
2
Tymczasem pierwsze opowiedzieć musi,
Skąd się wybrałem, po co, i dlaczego?
Chrystusa diabeł kusił i mnie kusi.
Na wieży świata postawił smutnego
Życia nicością i pokazał wszędzie
Pustynie mówiąc: "Tam ci lepiej będzie".
3
A jednak gdyby mniej pamięci bolu,
Zachceń i marzeń, a więcej rozsądku,
Toby mi dobrze było w Neapolu,
Gdzie pod oknami na prawym przylądku
Widziałem szare więzienie stolicy,
A zaś Wezuwiusz górą po lewicy.
4
Błękitne morze pomiędzy więzieniem
A między górą popiołów i lawy
Czekało ciche, aż góra płomieniem,
A konstytucją buchnie wulkan prawy.
Tak było niegdyś, nim się na Francuzów
Król i Fra diabeł ruszyli z Abruzów...
5
To jest za króla ruszał się kardynał,
Za kardynałem fradiabelska banda, 
Ta rozgrzeszała, rak czerwony ścinał 
W imieniu Boga, Papy, Ferdynanda;
Gdy zaś wyrąbał do Kyrie Elejson 
Litanią świętych, wyręczył go Nelson. 
6
Mówiłbym dalej, ale Pan Podstoli, 
Dziady, a zwłaszcza tych Dziadów część czwarta, 
Uczą porządku, w opowiadań roli 
Rysując proste ścieżki. Wiec do czarta 
Mego Pegaza wyskoki i liczne
Opowiadania semihistoryczne.
7
Więc do porządku! A jednak mię boli 
Dawać odsyłacz do pana Coletty, 
Gdzie opowiada, jak trup Caraccioli
Z łańcuchem u nóg na morzu... Niestety, 
Przyrzekłem trzymać wędzidło na pysku 
Apolinowym. Lecz powiem w przypisku.
8
A jeśli drukarz znajdzie, że do treści 
Z podróży wątkiem znajdzie się przypisek, 
To go pod strofą poprzednią umieści, 
Zmazawszy parę skrzyżowanych krysek, 
I nie dozwoli, by za gwiazdek tropem
Czytelnik gonił z Herszla teleskopem. 
9
Przypisek winien być pisany prozą, 
Lecz ja nie mogę pisać tylko wierszem; 
Kto by pomyślał, że mnie rymy wiozą, 
Że sobie konno usiadłem na pierwszym, 
A za mną drugi jedzie krok za krokiem:
Rym z parasolem, z płaszczem i z tłómokiem.
10
Wierzcie mi jednak, że leksza od rymu
(Dla śniegów jechać nie mogłem przez Turyn)
Para mnie gnała z Marsylii do Rzymu,
Do Neapolu zaś przywiózł veturyn.
Carozze jego i cabrioletti
Zalecam wszystkim... zowie się Paretti.
11
Zalecam nowy hotelik "Vittoria",
Który staremu nie ująwszy sławy,
Tak się podzielił famą, jak cykoria
Wmieszana zgrabnie do mokańskiej kawy,
I marmurami, wygodą i luksem
Ze starym idzie, jak Kastor z Poluksem.
12
Zalecam także (zostanę Astolfem,
Bo mój hipogryf staje się skrzydlatym),
Zalecam tobie mięszkanie nad Golfem
Na świętej Łucji... a jeśliś bogatym,
Jeśli ci kura złote nosi jaja,
Mieszkaj przy Villa Reale na Chiaja.
13
Dosyć już! dosyć! Wyznaję ze wstydem,
Że pohamować nie umiejąc weny,
Z wieszcza zostanę prozaicznym gidem
Ja, com zamierzał wypłakiwać treny
Nad Caracciolim i kląć Ferdynanda;
Dziś piszę, jaka, gdzie stoi loccanda.
14
Bo też kto dzisiaj jest na stałym lądzie
A jutro myśli wędrować po morzu, 
A pozajutro jeździć na wielbłądzie, 
Nie jedząc mięsa, ani śpiąc na łożu, 
Chciałby Europę, co mu z oczu znika, 
Unieść jak Jowisz przemieniony w byka. 
15
Jeśli Europa jest nimfą, Neapol 
Jest nimfy okiem błękitnym; Warszawa 
Sercem - cierniami w nodze - Sewastopol,
Azof, Odessa, Petersburg, Mittawa;
Paryż - jej głową - a Londyn - kołnierzem 
Nakrochmalonym, a zaś Rzym - szkaplerzem. 
16
Gdzieś porównanie podobne w Szekspirze 
Na Niderlandach kończy się zamknięte. 
Lecz ja wyjeżdżam pod Golgoty krzyże 
Po święte myśli i szkaplerze święte, 
Więc przed wyjazdem robię ślub niezłomny, 
Że będę nieco zabawny, lecz skromny. 
17
A jeśli kiedy mój przyjaciel Szekspir 
Na złą myśl zagna rymy buntownicze, 
Położę jaki suspir albo ekspir, 
Z muzyki znaku milczenia pożyczę 
I muzę moją w rymowym balecie 
Na zakręconym wstrzymam piruecie. 
18
O Neapolu! ty nie pożegnany 
Czekasz, aż ciebie pożegnam epicznie. 
Jak biała Wenus urodzona z piany 
Wyszedłeś z morza zapłoniony ślicznie 
Skrawymi słońca zachodniego łuny,
Cichy pod górą, co ciska pioruny.
19
O! Neapolu! gdzie jest twoja dusza?
Bo duszą twoją nie jest ruch i życie,
Patrzę na ciebie z grobu Wirgiliusza,
A ty na niebie i na fal błękicie
Tak roztopiony w zorzy malowidła,
Jak upuszczona na brzeg bańka z mydła...
20
O! Neapolu! wieczorne wyziewy
Twym są rumieńcem, twe dymy są tęczą,
Harmonizujesz się tak jako śpiewy
Z ciszą powietrza, twe dzwony nie jęczą,
A twój domami okryty pagórek
Ma białość lekkich na błękicie chmurek.
21
Tylko po Chiai i po Margelinie
Idą przeciwne sobie dwa rynsztoki,
Rój mrówek lezie i rząd karet płynie,
Wszystko się rusza. Grób wieszcza wysoki
Właśnie tam stoi, dove fa il torso
Ulica. - Z grobu patrzałem na Corso.
22
A choć przejeżdżał w prześwietnej osobie
Królewic mały, choć mu się rój kłaniał;
Jam się nie skłonił, bom siedział na grobie.
Masztalerz jechał i kijem rozganiał
Mrówki idące w przeznaczenia drogę
Z królewicami... gdzie? zgadnąć nie mogę.
23
Choć bardzo lubię filozofią Kanta,
Gniewam się na nią, że ludzi nie uczy, 
Gdzie iść po śmierci. Wolę piekło Danta; 
Właśnie je czytam podług nowych kluczy, 
Które przyczyną może będą schizmu, 
Mówiąc, że Dant chciał republikanizmu, 
24
I w poemacie używał języka 
Sekretnych związków. A gdy tajemnicze 
Kładł majuskule, to podług krytyka 
Na końcu rymu położone B. I. C. E. 
Wcale znaczyło co innego w pieśni 
Niż Beatricze. Wam się o tym nie śni! 
25
A ja dowodzę, że Dant o kochance 
Nie śnił, a jeszcze mniej śnił o Vororcie 
Albo Konwencji - i nie topił w szklance 
Cesarza Niemców, i w piekła retorcie 
Nie smażył rządu lepszego, co przyjdzie - 
Jak niegdyś Platon kiep na Atlantydzie. 
26
Z grobowca wieszcza widzę, jak nad głową 
Wulkanu księżyc wysunął się biały, 
A u stóp góry Castello del'Ovo, 
Zamek podobny do sterczącej skały, 
Gmach, co się trzyma przez królewską wolę 
W morzu, jak jaje Kolumba na stole;
27
Sczerniał przy fali migającej złocie, 
A gdy na niebie szafirowym ze dna,
Gwiazd zapalonych wychodziło krocie, 
I z okien zamku błyska gwiazda jedna, 
Czerwona, rubin zamglonych błękitów,
Siostra błyszczących gwiazd u Karmelitów.
28
O! gladiatorzy wydarci ludowi
W godzinie zgonu i mrący na słomie,
Idę powiedzieć o was Chrustusowi
Pod jego krzyżem w Jego męki domie.
Idę zapytać głośno w Oliwecie,
Gdzie się zbudzicie i zmartwychwstaniecie?
29
I tam, gdzie Chrystus zapłakał sam w sobie,
Z oliwy bladej gałązki rwać będę,
A jeśli znajdę, że już śpicie w grobie,
Liściami płaczu posypię tę grzędę,
Pod którą będzie cichy sen grobowy,
Koście bez czaszek i trupy bez głowy.
30
O! bracia moi łańcuchami zbrojni,
O! nie targajcie wy się jak w rozpaczy!
O bracia moi, bądźcie wy spokojni!
Słońce was jutro po kratach zobaczy
Bladszych wilgocią, strawą i myślami,
A ja was żegnam... Niech śmierć będzie z wami!
31
Żegnam i ciebie, o! garsteczko prochów,
Leżąca zawsze pod laurem klasycznym;
Turkot powozów z Pauzylipu lochów
Woła pod tobą hymnem romantycznym,
Że sława przejdzie, a bryki nie przejdą,
Że ta bryk droga jest wieku Eneidą.
32
Most pod Tamizą jest kupców Iliadą,
I wiele będzie do sprzeczki powodów, 
Czy jeden Rotszyld jak wieszcz nad Helladą, 
Czy też brzęczących kompania rapsodów 
Autorem mostu, gdzie w oknach przez szyby
Anglikom się w twarz przypatrują ryby. 
33
Lecz niech mię ciemność Erebu ogarnie, 
Jeśli okłamię Pauzylipu grotę. 
W ciemny korytarz spadają latarnie 
Jedna za drugą jak gwiazdeczki złote. 
A tam, gdzie nikną i gdzie ciemność krucza, 
światło dnia wpada jak z dziurki od klucza. 
34
I jeszcze wyżej wzniósłszy się na duchu 
Powie ci Muza w opisaniach szczytna,
Że na uwitym z latarni łańcuchu 
Zawisła mała gwiazda dnia błękitna, 
A w tej gwiazdeczki lazurowym łonie 
Rodzą się ludzie, powozy i konie. 
35
Rodzą się, rosną i w latarni błyskach 
Idą większejąc długim korytarzem. 
Jeżeliś nie był w romantycznych spiskach, 
A jesteś przyszłych wulkanów malarzem, 
Tu nie lękając się dyb i powroza 
Zbieraj modele jak Salvator Rosa.
36
Lecz chodźmy w miasto. Już księżyc wysoko, 
A golf ubrany latarni przepaską. 
Stolico! gdzie nikt nie myśli głęboko, 
Gdzie zabroniono nawet myśleć płasko, 
Niech twój rząd stworzy jakie słowo święte
Na niemyślenie jak na far-niente!
37
Dyjogenesów lud rynki zasiada,
"Czego chcesz?" - pyta Wolność lazarona:
"Zejdź z mego słońca" - nędzarz odpowiada;
Jeżeli nie ma karlinów, to skona
Z głodu - i pójdzie na łódki, gdzie Charon
Dusze przepławia... Wolność? czy lazaron?
38
Wolność... już dla niej uszyto symarę
Z gazet Giovine Italia... Lazaron
Będzie żył, póki ma frutti di mare,
Niebo błękitne i żółty makaron,
I koszyk, w którym leży jak ostryga.
Pytasz się, co w dzień porabia? Dościga...
39
A młodzież lepsza, co ma grosz w kieszeni,
Tytuły contów i w oknach firanki,
W cieniu dopiero się ledwo zieleni...
Kto temu winien? - Neapolitanki...
One to winne, że się lud nie budzi;
Bo któż z młodzieży umie robić ludzi?...
40
Ja wiem, że wiele winienem kochance,
Sama po włosku uczyła mnie czytać,
Improwizować (ale nie przy szklance),
Brwi smutnie marszczyć, we śnie płakać, zgrzytać,
Na Archipelag uciekać po laur
I awantury - jak Korsarz i Giaur.
41
Ona uczyła mię chodzić jak scenarz
(Lepsze niż aktor słowo niech zostanie); 
Wmówiła we mnie, że zamiast Ojczenasz 
Lepszą modlitwą... księżyco-wzdychanie... 
Dziś mię nawraca bez żadnego skutku 
Na katolicyzm...mam religią smutku... 
42
I odpisałem... co? już nie pamiętam... 
Coś odpisałem, lecz nie tak gorąco 
Jak Russo - ani tak sucho jak Bentham.
"Jako dwie skały, kiedy je roztrącą 
Strumienie rzeki, choć je nurt rozdziera, 
Patrzą na siebie niebem..." et ceatera. 
43
I znowu wspomnień pieśń dzika, echowa, 
Zagrała w sercu i łzy moje płyną. 
O Lutko! dziecka kochanko, bądź zdrowa! 
Jeżeli kiedy pod tą jarzębiną, 
Co nieraz kładła koralowe grona 
Na twoje włosy, siądziesz zamyślona, 
44
Jeżeli książkę położysz przy sobie, 
Jeśli szalona ta pieśń z tobą będzie, 
Kart nie odwracaj... bo nim spocznę w grobie, 
Będę ci śpiewał jak mrące łabędzie, 
Tak nieśmiertelnym płaczem, że raz jeszcze 
Łez brylantowych osypią się deszcze... 
45
I łzy się żywe rozbiegną po łonie 
I strumień palce różowe otworzy; 
Jeśli spłakaną twarz ukryjesz w dłonie, 
Ja wtenczas będę spokojny, jak w zorzy 
Gwiazda niknąca blady - lub z obliczem
Pełnym promieni boskich... albo niczem.
46
Jednak jeżeli Ten, co jest na niebie,
Słyszał o słońca mówione zachodach
Modlitwy moje; wszystkie nie za siebie,
A tak rozlane na świat... jak na wodach
Mórz lazurowych rozlewał się cały
Krąg tonącego słońca - skrawo biały...
47
Jeśli Bóg wiedział, jak mi było trudno
Do tego życia, co mi dał, przywyknąć
I nie przeklinać... i drogą bezludną
Iść po tym świecie szalonym, i niknąć,
Co dnia myśl jedną rozpaczy zaczynać,
Myślą tą modlić się... i nie przeklinać,
48
Jeśli i Boga nie zwiodła udana
Spokojność moja - ta Chrystusa szata,
Krwią poplamiona i drugi raz wdziana
Naduszę pełną bólu... i ze świata
Uciekającą na chmurach jesiennych
We dnie tak smutne jak noce bezsennych -
49
To mojej duszy dobytej z popiołów
Da wiele ciszy; i na jaką bladą
Gwiazdę, do smutnych krainy aniołów
Przeniesie senną. "Trupi prędko jadą" -
Mówi poeta ballad w Leonorze;
Więc na niemieckim chciałbym siąść upiorze
50
I ruszyć w podróż, bo się pieśń przewlecze
Niejedną jeszcze przerwaną ideą.
Jutro kurierem wyjeżdżam do Lecce,
Jutro więc zacznę śpiewać Odysseą,
Albo wyprawę o Jazona runach -
Na nowej lutni i na złotych strunach.

PIEŚŃ III

STATEK PAROWY

1
Na morze statek wyleciał parowy;
Wre para, słychać dźwięk żelaza szklanny,
A jako z płaskiej wieloryba głowy
W niebo srebrzyste tryskają fontanny,
Tak spod okrętu młyńskim bita kołem
Wytryska piana, a dym leci czołem.
2
Jeszcze nie rzucę porównania, chyba
Słów mi zabraknie. Ogień wre zamknięty
W drewniano-smolnym łonie wieloryba,
A jako niegdyś płynął Jonasz święty,
W łonie okrętu bez desek i miedzi,
Wesoło, w licznym towarzystwie śledzi,
3
Zapewne nieraz śmiejąc się z kłopotu
Trawionych fląder, ostryg i czefalów,
Tak nasz kapitan i wódz packetbotu
Z pasażerami jak z tłumem wasalów,
Otyły, wesół, dowcipny i mądry,
Nas ma za śledzie, ostrygi i flądry.
4
Tu majtek rudel obraca mosiężny,
Dalej zantejski sędzia i sędzina,
A między nimi synek niedołężny,
Sędziątko z twarzą zwierzęcą kretyna,
Może przekleństwo jakiego klienta,
Ubrane w takie ciało jak zwierzęta.
5
Zdziwiony patrzy na okręt i twarze,
Nie wie, co znaczą łzy na matki licu,
Nie wie, że przezeń Bóg rodziców karze.
A nam widniejsze góry na księżycu,
Morza przy górach i na morzach statki,
Niż temu dziecku łzy na oczach matki...
6
Kapitan krzyknął Virgillem: "Et tantae,
Tantaene divis cślestibus ira?"
Na to się podniósł graf Solomon z Zante,
Poeta grecki; ucho mu rozdziera
Zmiana wyrazów i kradzież średniówek,
Więc chciał poprawić - lecz żałował słówek.
7
Może też słabość: bo prędko rękoma
Wziął się za serce i na dwóch lokai
Głośno zawołał nazwiskami dwoma;
Bo skoro tylko jeden się narai,
Zaraz poeta na drugiego krzyczy,
Aby wiedziano, że dwóch w służbie liczy.
8
Wielki poeto! jako między skały
Rzucony Tytan, tak ty w puchowniczki
Strącon słabością; a twój surdut biały
I glansowane białe rękawiczki, 
I twój z usłużnych lokajów paszalik 
Świadczą, że jesteś coxcomb lub migdalik. 
9
"O znam ja ciebie! której ręka trzyma 
Miecz w piorunową uzbrojony jasność. 
O! znam ja ciebie, skrawymi oczyma
Na świat patrząca, jak na przyszłą własność"... 
Z takim to niegdyś do wolności żarem 
Przemówił ów graf i został Pindarem. 
10
Gdy go raz wieńcem uwieńczyła oda, 
Mówią, że dzisiaj, co napisze, spali. 
Mówią, że wierszy popalonych szkoda, 
Mówią, że przy nim wszyscy wieszcze mali. 
Szkoda, że zamiast wierszy chować w szafę, 
Czyni z nich co dzień pan graf auto da fé. 
11
Przy tym pście, co był tak ognistym 
Wewnątrz, a z wierzchu drżał jak galareta, 
Siedział na środku w krześle rozłożystym 
Senator, starzec z twarzą Epikteta, 
Z uśmiechem słodkiej starości na twarzy, 
Z podagra w nogach... z tłumem sekretarzy. 
12
Jeden sekretarz był jak kropla wody 
Podobny... Muzo! cyt! niechaj opinia
Żadna i żadnej nie poniesie szkody. 
Taki był pokład... Dalej biała linia 
Od idywidów oddzielała masy, 
To jest podróżnych, ale drugiej klasy. 
13
Tam pod żelazną kolumną komina
Siedział Grek w czapce czerwonej i Turek
Wzajemnie dymy rzucając z bursztyna;
A między nimi z tłumoków pagórek
Żółtych i czarnych - a koło tej góry
Kuchnia, kuchciki, kucharze i kury.
14
Przy piersi matek rozpłakane dzieci,
Przy bokach starców stoją flasze z gliny;
Czasem iskierka czerwona wyleci
Z czeluści statku i pomiędzy liny
Błąka się długo, nim zagaśnie smutna
Nie doleciawszy pod namiotu płótna.
15
Nad pierwszą klasą cień i lekkie chłody,
Nad drugą klasą ciąży jakaś para
I komin sypie deszczem wrącej wody.
Proszę! za czworo nędznego talara
Można uniknąć piekła... ale za to
W Paryżu nazwą cię arystokratą.
16
Miło tak płynąć w tym okrągłym świecie
Po morzu cichym, jasnolazurowym.
Wkrótce choroba z pokładu wymiecie
Tłum pasażerów i zostawi zdrowym
Odgłos dalekiej po salonach czkawki,
Rozległy pokład i bezludne ławki.
17
Cicho. Dzień cały po błękitach bije
Okręt kręconą machinami skrzelą.
Już zbłękitniało Korfu - już się kryje;
Już się fortece Santa Maura bielą, 
A z drugiej strony przedzielona żwirem 
Forteca Turków w górach pod Epirem. 
18
Ta ani w buńczuk ustrojona koński, 
Ani w błyszczące pióro półksiężyca, 
Cicha jak kamień; kiedy zamek joński 
By ustrojona do ślubu dziewica, 
Ma kwiat na głowie, tysiąc iskier w oku, 
Bukiet z latarni portowej u boku.
19
A niech wie każda poetyczna Laura, 
Każda sawantka z twarzą bardzo bladą 
I księżycową... że ta Santa Maura 
W starożytności zwała się Leukadą, 
I pod błękitnym unosi obłokiem 
Skałę wsławioną biednej Saffo skokiem. 
20
Znałem... lecz, szczęściem, uleczoną z żalu 
Saffonę bardzo podobną do greckiej. 
Ta się, nieszczęściem, kochała w Moskalu, 
A Moskal zginął na wojnie tureckiej; 
Ta poszła zabrać na warneńskim polu 
Zwłoki - a uszy w Konstantynopolu. 
21
Smutna! ubrana w kwiaty sympatyczne,
Poszła nieszczęsna na brzegi Marmora, 
Kędy osobne biuro statystyczne 
Liczyło uszy z rana do wieczora 
I oddzieliwszy od niezgrabnych zgrabne,
Nizało sztucznie na sznurki jedwabne. 
22
I przyszła sama smutna jak Armida,
I rzekła z płaczem: "Oddajcie mi skarby!"
"Jakie?" - rzekł gruby emir bej Raszyda.
Chciała powiedzieć, lecz rumieńca farby
Zeszły na twarzy płaczącej dziewczynie,
Bo nie znalazła frazesu w Korynie ...
23
" Wróćcie! mi wróćcie!" - i znowu zamilkła,
Patrząc na skarbów znizanych półpluton.
Zrozumiał emir i dał sznurków kilka,
I gładząc brodę śmiał się jak - bóg Pluton;
Śmiał się, zważając na prośby szalone
Orfeuszowskie, co prosił o żonę
24
I musiał piekłu grać jak Paganini -
Na jednej strunie cały płaczu kwartet.
Ale powróćmy do naszej bogini
Chciała z rozpaczy umrzeć broken-hearted,
Więc wiodła ciągłą z doktorami sprzeczkę
O krwi troszeczkę i jeszcze miseczkę...
25
Skało Leukady tykająca nieba!
Śmiej się echami grot tłuczonych falą
Z lancetów, mdłości i pigułek z chleba!
Noc bezmiesięczna i gwiazdy się palą:
Sam na pokładzie, wichrem bity, blady,
Płynę przy skale nieszczęsnej Leukady.
26
Piana pod piersi okrętu się garnie,
Stukanie pompy jak dźwięk idzie rymu;
Na maszcie statku błyszczą dwie latarnie
Pod obłokami kirowego dymu; 
Zda się, że światła te, zamglone sadzą, 
Okręt w krainę piekielną prowadzą. 
27
Te same gwiazdy, i ta sama skała, 
Te same morze! Lecz gdzież na tej skale 
Postać kochanki pogardzonej biała 
Jak drugi księżyc? gdzie? Tu - o dwa cale, 
Pod tą podłogą, gdzie lampa się pali, 
Saffo śpi jakaś sama w kobiet sali... 
28
Raz tylko wyszła na pokład i słońce, 
Siadła na ławce, spojrzała w błękity 
Tak mglistym okiem, że się zeszły końce 
Rzęs długich, czarnych - i wzrok był przykryty 
Cyprysem oczu: nie spojrzała w żadną 
Twarz na pokładzie. Kiedyś była ładną. 
29
Zniszczył ją smutek. Smutna poszła w ciemność 
Na dno okrętu, a z wierzchu mówiono, 
Że tę kobietę dręczy niewzajemność, 
Że przed miesiącem była mniej niż żoną, 
Więcej niż... diabła! niech dokończy zycer, 
Że ją angielski porzucił oficer. 
30
Mój czytelniku, uderz się ty w piersi, 
Bądź na pokładzie okrętu w noc ciemną, 
Przy skoku Saffo: a będziemy szczersi. 
Ja ci opowiem, jaki cień był ze mną 
W ciemnościach nocnych... Co za mną, tułaczem, 
Biegło po morzu z przekleństwy i płaczem. 
31
Sumnienie moje, niewidome światu,
Jak nereida wyszło z morza głębi,
Na czole pełne liliowego kwiatu,
I znów jak Wenus na wozie gołębi
Leciało między gwiazd sferami śliczne,
Półchrześcijańskie, półmitologiczne.
32
Bo przez noc całą tak ciemną i mglistą
Co robić? - serce własne gryźć i kąsać;
Trzeba nareszcie zostać panteistą,
Poznać się z duszą natury i pląsać
Z czarownicami, co się stają widne,
Podług strawności piękne lub ohydne.
33
Ave Maria! Już rosy brylanty
Sypią się z nieba i niebo różowe.
Już przypływamy i nad czołem Zanty
Widać fortecy uzbrojoną głowę
W niebie nad miastem. Już wychodzą różni
Na pokład statku zmytego podróżni.
34
Ten pije kawę, ów rozciąga członki,
Wszyscy się zdają rozrastać jak krzewy.
(Nasze by damy mówiły koronki.)
"Bon jour!" - tak do mnie akcentem z Genewy
Przemówił młody Zantejczyk; figura
Przez lat dwanaście kształcona na jura,
35
Przez lat dwanaście uczona w Genewie,
Z dala od ojca, matki i ojczyzny.
Może, czy wszyscy jeszcze żyją - nie wie,
Może nie pozna pod śniegiem siwizny 
Zmienionych twarzy. Nim został studentem, 
Jechał, dziś wraca tym samym okrętem. 
36
Te same deski, co go dzieckiem niosły, 
Dziś odnosiły do domu człowiekiem. 
Gdyby tak drzewom przypomnieć, że rosły: 
To by się sęki zasklepione wiekiem 
Same otwarły, przez kory szczeliny 
Niepowstrzymanych łez lejąc bursztyny. 
37
Ale ten człowiek był jako Ilissos 
Pod Atenami - bez fal i bez wody;
I ten sam statek, ten sam "Eptanissos",
Co go odnosił w rodzinne zagrody, 
Dla niego prostą był tylko machiną, 
Na której ludzie za pieniądze płyną. 
38
Z jakiejże gliny byli ulepieni 
Ci, co wracając na ziemię ojczystą, 
Padali czołem na czoło kamieni, 
Całując ziemię chwastami nieczystą, 
Zimną; co nieraz, nim usta oddarli, 
Na głazach ziemi całowanej marli!... 
39
Ojczyzno moja! może wszyscy wrócą 
Na twoje pola, ale ja nie wrócę! 
Śmierć - lub to wszystko, co mi losy rzucą 
Na kamienistej drodze życia - płuce 
Ogniem pożarte, widziane oczyma 
Sny straszne twarzą: wszystko mię zatrzyma. 
40
Wszystko mię wstrzyma w obcej ziemi łonie
Umarłym, może jedną chwilę wcześniej
Niż zmartwychwstanie twoje, o Syjonie,
Jerozolimo, trapiona boleśniej
Niż gród Chrystusa... A gdy na twą grzędę,
Ojczyzno! inni powrócą - spać będę.

Koniec wersji demonstracyjnej.

PIEŚŃ IV

GRECJA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ V

PODRÓŻ KONNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ VI

NOCLEG W VOSTIZY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ VII

MEGASPILLEON KLASZTOR

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ VIII

GRÓB AGAMEMNONA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej