Juliusz Słowacki

PODRÓŻ NA WSCHÓD

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PIEŚŃ I

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ IX

PODRÓŻ NA WSCHÓD

(WYJĄTKI)

Juliusz Słowacki

PIEŚŃ I

WYJAZD Z NEAPOLU

Muzo mdlejąca z romantycznych cierpień,
przybądź i pomóż! Wzywana ciebie krótko,
sentymentalna; bo kończy się sierpień,
bo z końcem sierpnia i koniem, i łódką,
puszczam się. w drogę przez Pulią, Otranto,
Korfu... gdzie jadę, powie drugie canto.

Tymczasem pierwsze opowiedzieć musi,
skąd się wybrałem, po co i dlaczego. .
Chrystusa diabeł kusił i mnie kusi.
Na wieży świata postawił smutnego
życia nicością i pokazał wszędzie
pustynie, mówiąc: „Tam ci lepiej będzie."

A jednak gdyby mniej pamięci bólu,
zachceń i marzeń, a więcej rozsądku,
to by mi dobrze było w Neapolu,
gdzie przed oknami na prawym przylądku
widziałem szare więzienie stolicy,
a zaś Wezuwiusz górą po lewicy.

I znowu wspomnień pieśń dzika, echowa,
zagrała w sercu i łzy moje płyną.
o Ludko! dziecka kochanko, bądź zdrowa.
Jeżeli kiedy pod tą jarzębiną,
co nieraz kładła koralowe grona
na twoje włosy, siądziesz zamyślona,

jeżeli książkę położysz przy sobie,
jeśli szalona ta pieśń z tobą będzie,
kart nie odwracaj.., bo nim spocznę w grobie,
będę ci śpiewał jak mrące łabędzie
tak nieśmiertelnym płaczem, że raz jeszcze
łez brylantowych osypią cię deszcze. —

I łzy się  żywe rozbiegną po łonie,
i strumień palce różowe otworzy,
jeśli spłakaną twarz ukryjesz w dłonie.
Ja wtenczas będę spokojny; jak w zorzy
gwiazda niknąca - blady; lub z obliczem
pełnym promieni Boskich.... albo niczem.

Jednak jeżeli Ten, co jest na niebie,
słyszał o słońca mówione zachodach
modlitwy moje; wszystkie nie za siebie,
a tak rozlane na świat, jak na wodach
mórz lazurowych rozlewał się cały
krąg tonącego słońca - skrawo biały...

jeśli Bóg wiedział, jak mi było trudno
do tego życia, co mi dał, przywyknąć
i nie przeklinać... i drogą bezludną
iść po tym świecie szalonym, i niknąć,
go dnia myśl jedną rozpaczy zaczynać,
myślą tą modlić się... i nie przeklinać,

jeśli i Boga nie. zwiodła udana
spokojność moja, ta Chrystusa szata
krwią poplamiona i drugi raz wdziana
na duszę pełną bólu i ze świata
uciekającą na chmurach jesiennych,
we dnie tak smutne jak noce bezsennych:

to mojej duszy dobytej z popiołów
da wiele ciszy — i na jaką bladą
gwiazdę, do smutnych krainy aniołów
przeniesie senną...

PIEŚŃ VI

NOCLEG W VOSTIZY
Szczęśliwi ludzie, których anioł dzierży
w swojej opiece -.szczęśliwe te kraje,
co mają drzewa - na miejscu oberży -
siane po łąkach - gdzie płaczą ruczaje -
wędrowiec staje, gdzie kwiatów najwięcej...
Nagle krzyknąłem... ,,Do kroćset tysięcy

milionów..." - tu mi kochany Eurypid
słowo Eumenid - dał do wykrzyknika,
a mój towarzysz rzekł: „Mais c'est insipide
spać tu.... w tej klatce, co ma kształt kurnika;
comment, Giuliano! (tak się zwał nasz sługa)
w Vostizy musi być oberża druga!"

„Non c'e" - rzekł sługa... „Więc spać tu - na ziemi?
Wszak to nie ściany - lecz z łuczywy krata;
pajęczynami wybita czarnemi." —
A ja dodałem: „Jak horyzont świata
zawarty zewsząd..: bez okien, którędy
dusza by mogła wyjść za zmysłów błędy..."

I zakończyłem słowami: „Daj świecy!"
„Świecy!" — rzekł kompan —  „wszak tu wiatr zagasi
słońce w lichtarzu — księżyc w szabaśnicy."
Rzekłem: „Giuliano — hej! tho se mu krassi...
gorzkie jak piołun — niech Bóg będzie z nami!
Jest co jeść? — nie ma? — więc tho se mu psami."

To się po grecku znaczy: daj mi chleba.
Przyniósł... postawił... i znowu zapytał
bardzo układnie: „Czego panom trzeba?"
A gdym na chlebie zębami pozgrzytał,
zdjęty przeczuciem, nieszczęśliwych wróżek
nie spodziewając się, wołałem. —  „Łóżek...

„i światła... światła... tu jak na biegunie
północnym ciemno - i wiatr wszędy świszczę;
pusto jak w zgniłym orzechu świstunie" -
tu mój towarzysz rzekł: „Więc ja przepiszczę
na hebanowym moim flażolecie
tę noc, przepędzę ją najlepiej w świecie."

I już wyciągał wiatro-brzmiący bardon -
lecz ledwie zaczął [.........] otwory,
przegrywać  - jakiś głos: „/ beg you pardon,
but I don't lihe the musie. I am sorry" -
z prawej się strony wydobył przez kratki:
Anglik zamknięty był do drugiej klatki.

I była Babel okropna języków,
aż wreszcie jakaś Opatrzności ręka
zesłała parę płonących knocików
i dwa napięte jak struny krosienka;
to były łóżka... jeśli kto nie wierzy,
tłumaczę jaśniej: to, na czym się leży...

Ach, leży tylko — bo wszystkie zefiry
zbiegły się do nas — i wiatr z nami pląsał,
a dar krosienek... jako Dejaniry
koszula — gdzie się  go dotkniesz... tam kąsał  —
Ach, jam się dotknął  — i ogień mię złapał,
i byłem w piekle — mój towarzysz chrapał.

Są chwile w życiu, w których człowiek zda się
samemu sobie bardzo poetycznym:
na skały igle — na ruin terasie
w usposobieniu umysłu vehmicznym,
kiedy głos przeczuć bardzo głośno gada
trzykrotnym głosem: Biada! biada! biada!

gdy patrzy w słońce o zachodzie krwawsze,
kiedy się  żegna z kim - i przy miesiącu
mówi z westchnieniem głębokim: „Na zawsze";
gdy przy dognanym zeskoczy zającu,
dobędzie noża - i obcina skoki....
gdy nań piorunem strzelają obłoki -

w chwili - gdy skończy szkoły i nauki,
gdy go za rękę uściśnie sam rektor -
gdy go mianują sędzią  - gdy go wnuki
obsiada - gdy kraj obroni jak Hektor -
albo gdy myśli o zbawieniu Lachów,
gdy wygra partią bilardu - lub szachów...

albo gdy idzie sam w nocy na cmentarz
i na kochanki usiądzie mogile....
albo gdy mówi doń kto: „Czy pamiętasz
Paryż?"... Są różne poetyczne chwile,
kiedy na przykład w towarzystwie znanym
siądziesz po środku — na cenzurowanym....

albo gdy ciebie nazwą obskurantem,
to jest, że możesz zgasić oświecenie;
albo gdy jesteś dział asekurantem;
i w Napoliońskie wierząc przeznaczenie,
słuchasz bez drżenia — kul lecących świstu....
gdy Comte — przeczytasz na kopercie listu,

gdy... i tam dalej... z tych miłości własnych
żadna nie przyszła mię do snu kołysać...
Przy dwóch światełkach jak gwiazdy niejasnych
chciałem z krosienek moich wstać i pisać,
czekając zorzy różanego świtu...
Wtem deszcz... w tej klatce nie było sufitu...

I zawołałem: „Ty śpisz, Eneaszu,
a tu deszcz na nas leje się z dachówek!"
Wnet rozbudzeni oba na poddaszu,
więcej do czynu -- sposobni niż słówek,
wściekać się więcej zdolni niż  łzy ronić,
przemyślaliśmy, jak i gdzie się schronić....

Szczęściem, że w ścianie, uwitej z sośniny,
po obu stronach były dwie framugi -
ach, nie framugi - zaczęte, kominy.
Więc ja jak krótki - mój kompan jak długi,
oba jak dłutem z marmuru wycięci,
w niszach przeciwnych... kto by rzekł, że święci.

Przy naszych nogach zapalone lampy,
ręce złożone na piersiach pobożnie.
Każdy z nas biały, jak w operze Zampy
wiedźma z marmuru — bardzo nieostrożnie
pierścionkiem złotym za żonę pojęta;
lub jak niewiasta Lotowa w sól ścięta,

lub jak mumija w ścianie piramidy —
niech porównania dalej lecą kłusem...
Byliśmy jako ów posąg Tetydy,
zakryty wody srebrzystej obrusem,
stojący sucho w wodnej samołówce,
który czytelnik ujrzy w Sofijówce.

Tu wychyliwszy głowę mój towarzysz
głosem żałosnym rzekł: „Czy  żyjesz?"... „Żyję."
A on mi znowu rzekł: „O czym ty marzysz?"...
A ja mu rzekłem, że się nie ukryje
żadna zasługa pod żadną przeszkodą;
ja mówię pacierz... Bóg słyszy pod wodą,

Cnota skarb wieczny ,- cnota klejnot drogi,
nie spali ogień... A kompan: „Nie słyszę;
woda tak szumi, już mokre mam nogi..."
A ja mu na to: „Cierp, a ja opiszę
nasze cierpienia ściągnięte bez winy
i przedam wiernie córkom Mnemozyny...

I kiedyś w późne wieki wstanie mściciel,
i tu postawi hotel, mości Panie!
Tu, na tym miejscu, gdzie teraz Jan Chrzciciel
mógłby duszeczki kąpać jak w Jordanie;
tu, gdzie stoimy, ja ci przepowiadam,
że stanie hotel... tu gdzie w nurty padam".

Koniec wersji demonstracyjnej.

PIEŚŃ IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej