James Fenimore Cooper

POGROMCA ZWIERZAT

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ 1

ROZDZIAŁ 2

ROZDZIAŁ 3

ROZDZIAŁ 4

R0ZDZIAŁ 5

ROZDZIAŁ 6

ROZDZIAŁ 7

ROZDZIAŁ 8

ROZDZIAŁ  9

ROZDZIAŁ 10

ROZDZIAŁ 11

ROZDZIAŁ 12

ROZDZIAŁ 13

ROZDZIAŁ 14

ROZDZIAŁ 15

ROZDZIAŁ 16

ROZDZIAŁ 17

ROZDZIAŁ 18

ROZDZIAŁ 19

ROZDZIAŁ 20

ROZDZIAŁ 21

ROZDZIAŁ 22

ROZDZIAŁ 23

ROZDZIAŁ 24

ROZDZIAŁ 25

ROZDZIAŁ 26

ROZDZIAŁ 27

ROZDZIAŁ 28

ROZDZIAŁ 29

ROZDZIAŁ 30

ROZDZIAŁ 31

ROZDZIAŁ 32

POGROMCA ZWIERZĄT

czyli pierwsza ścieżka wojenna

James Fenimore Cooper

ROZDZIAŁ 1

Mila zaprawdę jest puszcza bezdrożna,

Zachwycające samotne pobizeże,

A towarzystwo bez ludzi mieć można

Na morskich falach, muzyką — w ich

szmerze

Do miłowania bliźnich się poczuwam,

Lecz nade wszystko naturą miłują;

Z nią w obcowaniu z siebie się wyzuwam,

Z tego, czym jestem lub byłem, i czują,

Z wszechświatem zlany, rozkosze tak błogie,

Ze ich wyrazić ani skryć nie mogą.

Byron „Wędrówki Childe-Harolda"

Wydarzenia działają na wyobraźnię ludzką podobnie jak czas. Kto więc odbył dalekie podróże i wiele widział, może sobie wyobrazić, że długo żył, a historia, która obfituje w ważne zdarzenia, niezmiernie szybko nabiera pozoru dawnych dziejów. Tylko w ten sposób możemy wyjaśnić atmosferę czcigodnej starości, która zaczyna już otaczać kroniki amerykańskie. Kiedy wracamy myślą do pierwszych dni dziejów kolonialnych, okres ten wydaje się nam daleki i mroczny, tysiące bowiem przemian, wiążąc się w gęsty łańcuch wspomnień, cofa początki narodu do chwili tak odległej, że — rzekłbyś — chwila ta ginie we mgle czasu. A przecież cztery życia ludzkie normalnej długości wystarczyłyby do przekazania — z ust do ust, w postaci tradycji — wszystkiego, co człowiek cywilizowany osiągnął w czasach republiki. Choć dzisiaj sam Nowy Jork ma więcej ludności niż którekolwiek z czterech najmniejszych królestw w Europie i więcej niż . cała Federacja' Szwajcarska, to przecież zaledwie dwa wieki minęły od czasu, kiedy Holendrzy zaczęli osiedlać się w Ameryce,. przynosząc z sobą cywilizację europejską. Widzimy tedy, że to, co dzięki bogactwu zmian wydaje się czcigodną starością, staje się nam bliskie, jeżeli przystąpiwszy poważnie do rozważania dziejów, mamy na uwadze jedynie czas, jaki upłynął.

To spojrzenie z perspektywy przeszłości ustrzeże czytelnika przed nadmiernym zdziwieniem, gdy będzie patrzył na malowane przez nas obrazy, parę zaś dodatkowych wyjaśnień pozwoli jego wyobraźni przenieść się w przeszłość i wyraźnie ujrzeć stan społeczeństwa, którego życie pragniemy odmalować. Faktem historycznym jest, że sto lat temu takich osad na wschodnim brzegu Hudsonu, jak na przykład Claverack, Kinderhook, a nawet Poughkeepsie, nie uważało się wcale za bezpieczne od napadów Indian. Na brzegu tej rzeki, w odległości strzału z rusznicy od przystani okrętowej w Albany* , stoi dziś jeszcze dom młodszej linii Van Rensselaerów , który ma w murach otwory strzelnicze, zrobione dla obrony przed tym samym podstępnym nieprzyjacielem, a przecież dom ten zbudowano wcale nie tak dawno. Dużo innych podobnych pamiątek z okresu dzieciństwa naszego kraju można znaleźć w okolicach uważanych dzisiaj za ośrodki amerykańskiej cywilizacji. Świadczą one niezbicie, że od najazdów i gwałtów nieprzyjaciela uwolniliśmy się niewiele wcześniej niż przed tylu laty, ile zazwyczaj wypełnia jedno życie ludzkie.

Wypadki, które opowiemy, zdarzyły się w latach 1740-1745, kiedy to zaludnioną część kolonii Nowy Jork stanowiły jedynie cztery hrabstwa atlantyckie. Były to wąskie pasy ziemi po obu brzegach Hudsonu, ciągnące się od ujścia tej rzeki do wodospadów niedaleko jej źródeł. Poza tym było jeszcze kilka wysuniętych osad „sąsiedzkich" nad rzekami Mohawk i Schoharie. Szerokie pasy dziewiczej puszczy nie tylko sięgały brzegów Hudsonu, lecz nawet przekraczały tę rzekę i wdzierały się do Nowej Anglii,dając leśną osłonę cichym mokasynom tubylczego wojownika, kiedy skradał się krwawą ścieżką wojenną. Kraina leżąca na wschód od Missisipi, gdyby spojrzeć na nią z lotu ptaka, zapewne przedstawiała wówczas rozległy obszar leśny — nad morzem ustępujący miejsca stosunkowo wąskiemu pasmu ziemi uprawnej, obszar nakrapiany lśniącymi zwierciadłami jezior i poprzecinany falistymi liniami rzek. W tak rozległym obrazie uroczystego pustkowia okolica, którą zamierzamy odmalować, gubi się jako szczegół bez większego znaczenia. Zabieramy się jednak do jej opisu ośmieleni przekonaniem, że ten, komu się uda ukazać trafny obraz skrawka tego dziewiczego kraju, da tym samym dostatecznie poprawne pojęcie o całości, różnice zaś między obu obrazami nie będą ani wielkie, ani istotne. Człowiek może w różny sposób zmieniać świat, ale wieczne koło pór roku toczy się nieprzerwanie. Lato i zima, czas siewów i zbiorów — wracają w ustalonym porządku i z największą precyzją, otwierając przed człowiekiem wspaniałe pole do wykazania siły jego dalekosiężnego umysłu, który z radością poznaje prawa rządzące niezmiennym powrotem pór roku i oblicza ich nigdy nie ustające przemiany. Od wieków słońce letnie ogrzewało wierzchołki tych samych dębów i sosen śląc swój żar aż do spoistych korzeni, zanim dały się słyszeć głosy nawołujące się wzajemnie w głębi puszczy, której listne sklepienie kąpało się w blasku czerwcowego dnia bez chmurki na niebie, a niżej posępnie wyniosłe pnie drzew tonęły w cieniu. Nawoływały się dwa głosy, najwidoczniej pochodzące od dwóch mężczyzn, którzy zabłądzili i teraz w różnych kierunkach szukali zgubionej ścieżki. Wreszcie okrzyk obwieścił pomyślny wynik poszukiwań, po czym mężczyzna olbrzymiego wzrostu wynurzywszy się z labiryntu gęstwiny pokrywającej trzęsawisko zjawił się na polanie, która najprawdopodobniej zawdzięczała swoje istnienie po części zniszczeniom dokonanym przez wiatry, po części zaś spustoszeniom ognia. Chociaż na polance pełno było martwych drzew, widać było nad nią spory kawał nieba. Znajdowała się ona na zboczu jednego ze wzgórz, a raczej górek, których pasma wzdłuż i wszerz przecinały dookolną krainę.

— Tutaj odetchniemy! — zawołał ocalony leśny człowiek stanąwszy pod gołym niebem, przy czym otrząsnął się jak brytan, który wydostał się z zaspy śnieżnej. — Hura! Pogromco Zwierząt! Nareszcie ujrzeliśmy światło dzienne, a tam widać jezioro.

Ledwie powiedział te słowa, drugi leśny człowiek gwałtownie odgarnął krzaki bagniska i ukazał się na polance. Spiesznie poprawił broń i ubranie, które było w nieładzie, i podszedł do swego towarzysza. Ten zaczął już przygotowania do postoju.

— Czy znasz to miejsce — zapytał przybysz nazwany Pogromcą Zwierząt — czy też krzyknąłeś na widok słońca?

— Jedno i drugie, chłopcze. Tak jest, znam to miejsce i miło mi powitać przyjaciela tak uczynnego jak słońce. Teraz znów mamy w głowie wszystkie kierunki kompasu i sami będziemy sobie winni, jeśli pozwolimy, żeby się znów pokręciły, jak to nam się właśnie przytrafiło. Nie nazywam się Hurry Harry, jeżeli nie tutaj ostatniego lata rozbili obóz pionierzy i spędzili w nim tydzień. Patrz! Tam widać zeschnięte gałęzie ich szałasu, a tu jest źródło. Chociaż bardzo lubię słońce, mój chłopcze, i bez niego wiem, że jest południe. Mój żołądek jest takim zegarkiem, że lepszego nie znajdziesz w całej kolonii — wskazuje już pół do pierwszej. Otwórz torbę, nakręcimy nasze zegarki na dalsze sześć godzin.

Po tej aluzji obydwaj myśliwi zabrali się do przygotowania swego zwykłego posiłku, prostego, lecz obfitego. Skorzystamy z przerwy w ich rozmowie, aby czytelnikowi opisać pokrótce, jak wyglądali ci mężczyźni, obaj bowiem mają odegrać w naszym opowiadaniu niemałą rolę.

Nie łatwo byłoby znaleźć godniejszy okaz silnego mężczyzny niż osoba tego, który sam siebie nazywał Hurry Harry. Nazywał się właściwie Henry March, ludzie pogranicza jednak, którzy przejęli od Indian zwyczaj dawania przezwisk, wołali na niego częściej Hurry niż po nazwisku, a nierzadko nazywali go Hurry Skurry. Przydomek ten zawdzięczał swemu postępowaniu — pełnemu rozmachu — oraz jakiemuś fizycznemu niepokojowi, który sprawiał, że nie mógł usiedzieć na miejscu, i stąd znały go wszystkie osady rozrzucone wzdłuż szlaku między prowincją amerykańską a Kanadą. Hurry Harry miał ponad sześć stóp i cztery cale wzrostu, a że był nader proporcjonalnie zbudowany, jego siła całkowicie odpowiadała temu, czego można się było spodziewać po jego olbrzymim wzroście. Twarz Hurry'ego harmonizowała z całą jego postacią, była bowiem pogodna i przystojna. Wyglądał na człowieka szczerego, a chociaż był szorstki w obejściu, czego nauczyło go twarde życie pogranicza, szlachetna natura, wyrażająca się w jego postaci, ustrzegła go przed prostactwem.

Pogromca Zwierząt, jak go nazywał Hurry, wyglądał zupełnie inaczej i charakter miał odmienny. Gdy stał w mokasynach, sięgał sześciu stóp; kształtów był raczej lekkich, i smukłych, chociaż wyraźnie zarysowane muskuły świadczyły o niezwykłej zwinności, a może nawet niepospolitej sile. Nie było w nim nic szczególnie pociągającego poza młodością, chociaż wyraz twarzy zjednywał tych, którzy uważnie jej się przyjrzeli, i budził zaufanie. Oblicze Pogromcy Zwierząt zwracało uwagę po prostu prawdomównością, wypływającą z powagi myśli i szczerości uczuć. Czasem ten wyraz prawości robił wrażenie czegoś tak naiwnego, że budził podejrzenie, czy odróżnienie podstepu od prawdy nie sprawia Pogromcy nadmiernego trudu. Wszakże niemal każdy, kto bliżej z nim się zetknął, wyzbywał się podejrzeń względem jego myśli i pobudek.

Obydwaj mieszkańcy pogranicza byli jeszcze młodzi: Hurry miał lat dwadzieścia sześć lub dwadzieścia osiem, a Pogromca Zwierząt był młodszy od niego o kilka lat. Nie będziemy szczegółowo opisywać ich stroju, powiemy tylko tyle, że stanowiły go w głównej mierze wyprawione skóry jelenie, po czym łatwo było poznać, iż są to ludzie, którzy spędzają czas między pograniczem cywilizowanego społeczeństwa a niezmierzonymi puszczami. Strój Pogromcy Zwierząt wskazywał jednak na pewną dbałość o dobry wygląd, dotyczyło to zwłaszcza broni i ekwipunku myśliwskiego. Strzelba Pogromcy była świetnie utrzymana, rękojeść jego myśliwskiego noża zdobiły udatne rzeźby, a róg na proch — dobrze dobrane i lekką ręką wyryte emblematy, mieszek zaś na kule przystrojony był wampumem . Natomiast Hurry Harry — czy to z wrodzonego niedbalstwa, czy też z ukrytego przekonania, że jego wygląd nie wymaga sztucznych upiększeń — nosił się nieporządnie i niechlujnie, jakby żywił wyniosłą pogardę dla błahych przydatków i ozdób stroju. Może zresztą szczególne wrażenie, jakie wywoływała piękną postać i wysoki wzrost Hurry'ego, nie malało, lecz zwiększało się dzięki jego naturalnej i pogardliwej obojętności w sprawach stroju.

— Chodź tu, Pogromco Zwierząt, i do dzieła! Pokaż, że masz żołądek Delawara , skoro mówisz, żeś się wychował u Delawarów! — zawołał Hurry i dał dobry przykład, otwierając usta na przyjęcie kawała zimnej dziczyzny, który europejskiemu chłopu starczyłby na cały obiad. — Do dzieła, chłopcze! Pokaż, że jesteś mężczyzną, i rozpraw się własnymi zębami z tą biedną łanią, podobnie jak już urządziłeś ją za pomocą strzelby.

— Nie, nie, Hurry, niewielkie to męstwo zabić łanię, i to jeszcze w czasie ochronnym. Położyć panterę lub lamparta — to już prędzej byłoby męstwem — odparł tamten zabierając się do jedzenia. — Delawarzy tak mnie nazwali nie tyle dlatego, że serce moje jest mężne, ile, że mam bystre oko i szybkie nogi. Może i nie jest tchórzem ten, kto kładzie jelenia, ale też na pewno nie jest to bohaterstwo.

— Delawarzy też nie są bohaterami — mruknął Hurry przez zęby, gdyż usta miał tak pełne, że nie mógł ich dobrze otworzyć — inaczej nie pozwoliliby Mingom , tym podskakującym włóczęgom, zrobić z siebie uległych bab.

— W tej sprawie panują niesłuszne poglądy i nikt jej nie wyjaśnił w sposób właściwy — rzekł z powagą Pogromca Zwierząt, był bowiem równie oddany jako przyjaciel, jak jego towarzysz niebezpieczny jako wróg. — Lasy pełne są kłamstw Mingów, łamią oni przyrzeczenia i traktaty. Przez dziesięć ostatnich lat żyłem z Delawarami i wiem, że szczep ten jest nie mniej mężny od innych, niech tylko nadejdzie pora walki.

— Słuchaj, Wielki Pogromco Zwierząt, kiedy już o tym mówimy, możemy być wobec siebie szczerzy jak mężczyzna z mężczyzną. Odpowiedz mi na jedno pytanie. Miałeś, zdaje się, tyle szczęścia na łowach, żeś zdobył zaszczytny tytuł. Ale czyś trafił kiedy kulą istotę rozumną, człowieka? Czy pociągnąłeś kiedy za cyngiel celując w nieprzyjaciela, który też mógł strzelić do ciebie?

Pytanie to wywołało u młodzieńca szczególnego rodzaju walkę wewnętrzną, w której ambicja starła się z prawdomównością. Przebieg tej walki można było łatwo obserwować w grze uczciwej twarzy Pogromcy. Nie trwało to długo.

Szczere serce szybko pokonało fałszywą dumę i chełpliwość łudzi pogranicza.

— Wyznam szczerze, nigdy tego nie zrobiłem — odparł Pogromca Zwierząt — nigdy bowiem nie znalazłem się w położeniu, które by tego wymagało. Delawarzy przez cały czas mego pobytu u nich żyli na stopie pokojowej, a odebrać życie człowiekowi, jeśli nie dzieje się to na wojnie otwartej i szlachetnej, uważam za rzecz niegodną.

— Jak to! Nigdy nie złapałeś złodziejaszka, który dobierał się do twych sideł i skór, i nie wymierzyłeś mu sprawiedliwości własnymi rękami, aby sędziom oszczędzić fatygi rozstrzygania sprawy, a hultajowi kosztów procesu?

— Nie poluję za pomocą sideł — dumnie odparł młodzieniec. — Żyję ze strzelby i z tą bronią w ręku nie pokażę pleców żadnemu rówieśnikowi, jakiego mogę spotkać między Hudsonem a rzeką św. Wawrzyńca. Nie mam zwyczaju sprzedawać skór, które miałyby w głowie więcej niż jedną dziurę, nie licząc tych, jakie natura dała zwierzętom, aby mogły widzieć i oddychać.

— Tak, tak, bardzo to pięknie, jeśli chodzi o zwierzęta. Ale to jest tyle co nic w porównaniu ze skalpami i zasadzkami. Zastrzelić Indianina z zasadzki — oto czyn zgodny z jego własnymi zasadami, a przecież mamy z nimi teraz otwartą wojnę, jak to nazywasz. Im wcześniej zmażesz plamę, która przynosi ci ujmę, tym zdrowszy będziesz miał sen, bo będziesz wiedział, że ilość wrogów grasujących po lasach zmniejszyła się o jednego. Nie będę zadawał się z tobą, miły Natanie, jeśli nie będziesz szukał celu dla twej strzelby wyżej poziomu czworonożnych zwierząt.

— Podróż nasza, jak sam mówisz, panie March, ma się ku końcowi, możemy więc rozstać się dziś wieczór, jeśli masz ochotę. Czeka na mnie przyjaciel, który nie będzie uważał za hańbę zadawać się z takim, co nie zabił jeszcze swego bliźniego.

— Chciałbym wiedzieć, co tego skradającego się Delawara sprowadza w te strony o tak wczesnej porze roku — mruknął do siebie Hurry w sposób okazujący zarówno nieufność, jak i brak chęci jej ukrycia. — Gdzież to ten młody wódz wyznaczył ci spotkanie?

— Przy małej, okrągłej skale, niedaleko od brzegu jeziora, gdzie — jak mi mówiono — szczepy indiańskie zbierają się, aby zawrzeć przymierze i zakopać topory. Często słyszałem, jak Delawarzy o niej wspominali, lecz dotąd nie zetknąłem się ani z jeziorem, ani ze skałą. Do tych okolic roszczą sobie pretensje Mingowie i Mohikanie , jedni bowiem i drudzy uważają je za swoje tereny rybackie i myśliwskie. Tak jest w czasie pokoju, ale co się tu dzieje w czasie wojny, Bóg raczy wiedzieć.

— Swoje tereny! — zawołał Hurry śmiejąc się głośno. — Chciałbym wiedzieć, co by na to powiedział Pływający Tom. Uważa on jezioro za swoją własność, posiada je bowiem od piętnastu lat. Śmiem wątpić, czyby je oddał bez walki Mingowi albo Delawarowi.

— A cóż by na taki spór powiedziała kolonia? Kraj ten musi do kogoś należeć, bo nienasycone apetyty panów sięgają w głąb puszczy nawet tam, gdzie panowie szlachta nie śmieliby się pokazać, aby spojrzeć na ziemię, która do nich należy.

—Władza ich może rozciągnąć się na inne obszary należące do kolonii, ale nie tutaj, Pogromco Zwierząt. Żadna istota, z wyjątkiem Boga, nie posiada piędzi ziemi w tej części kraju. Nigdy nie przyłożono pióra do papieru w związku z którymkolwiek wzgórzem czy doliną w tych stronach. Powtarzał mi to nieraz stary Tom i dlatego żadna żywa dusza nie ma tu lepszych praw od niego, a Tom umie postawić na swoim.

— Z tego, co słyszę, Hurry, ten Pływający Tom musi być niezwykłą osobą. Nie jest Mingiem ani Delawarem, nie jest też bladą twarzą. Posiada te ziemie, jak mówisz, od dawna, dłużej, niż istnieje pogranicze. Jakie są jego dzieje i jaki jest on sam?

— Cóż, natura starego Toma niewiele ma wspólnego z naturą człowieka, a bardziej jest naturą piżmoszczura, gdyż jego zwyczaje więcej przypominają to zwierzę niż jakiekolwiek inne stworzenie. Niektórzy mówią, że za młodu żył sobie samopas na słonych wodach i był towarzyszem niejakiego Kidda, powieszonego za korsarstwo znacznie wcześniej niż ty i ja urodziliśmy się i zawarliśmy znajomość. Mówią też, że przybył w te strony uważając, że królewskie krążowniki nie przepłyną przez góry i będzie mógł w tych lasach spokojnie nacieszyć się łupami.

— Był więc w błędzie, Hurry, w grubym błędzie. Człowiek nigdzie nie może spokojnie nacieszyć się łupami.

— A on ma właśnie tego rodzaju usposobienie. Znałem takich, którym łupy nie sprawiały przyjemności, jeśli jej nie dzielili z wesołą kompanią, i takich, którzy, by się nimi nacieszyć, zaszywali się w kącie. Jedni nie zaznają spokoju, jeśli nie będą grabić, innym, na odwrót, grabież odbiera spokój. Pod tym względem natura ludzka jest skomplikowana. Stary Tom nie należy ani do jednych, ani do drugich. Z niezmąconym bowiem spokojem korzysta wraz z córkami ze swych łupów, jeśli jego majątek rzeczywiście pochodzi z rabunku, prowadzi wygodne życie i niczego więcej nie pragnie.

— To ma i córki? Delawarzy, którzy polowali w tych stronach, wiele opowiadali o tych młodych kobietach. A matki one nie mają, Hurry?

— Miały kiedyś matkę, rozumie się. Umarła i poszła na dno, dobre dwa lata temu.

— Jak to? — zapytał Pogromca Zwierząt patrząc na towarzysza nieco zdziwiony.

— Umarła i poszła na dno, mówię, i mam nadzieję, że wyrażam się poprawnie i zrozumiale. Stary pochował żonę na dnie jeziora o czym mogę zaświadczyć, gdyż byłem naocznym świadkiem tej ceremonii. Czy jednak Tom zrobił to, aby oszczędzić sobie kopania grobu, co nie jest lekką pracą ze względu na korzenie drzew, czy też. postąpił tak w przekonaniu, że woda zmywa grzech prędzej niż ziemia, na to pytanie nie umiałbym odpowiedzieć.

— Czy biedaczka była aż taką grzesznicą, że jej mąż musiał zadać sobie tyle trudu z jej ciałem?

— Nie było tak źle, chociaż nie była wolna od wad. Uważam, że Judyta Hutter była więcej warta i zasługiwała na lepszy koniec niż inne kobiety, które tak długo żyły poza zasięgiem dzwonów kościelnych. Sądzę więc, że stary Tom utopił ją po prostu, aby oszczędzić sobie trudu kopania grobu. Było coś ze stali w jej usposobieniu, to prawda, a że stary Hutter jest znów twardy jak krzemień, nie raz i nie dwa krzesali iskry. Razem jednak wziąwszy, można powiedzieć, że żyli na stopie przyjaznej. Ale gdy zapłonęli gniewem, słuchacze mogli wejrzeć w ich przeszłość, jak ten, kto zagląda w mroczną gęstwinę lasu, kiedy zbłąkany promień słońca przeniknie aż do korzeni drzew. Judytę będę zawsze szanował choćby dlatego, że była matką tak uroczej istoty jak jej córka, Judyta Hutter!

— Tak, imię Judyty wymieniali Delawarzy, choć wymawiali je po swojemu. Z tego, co mówili, nie sądzę, aby ta dziewczyna była w moim guście.

— W twoim guście! — zawołał March dotknięty do żywego zarówno obojętnością, jak i zuchwalstwem swego towarzysza. — Cóż ty, u diabła, możesz mówić o guście, i to wtedy, gdy idzie o taką kobietę jak Judyta? Jesteś jeszcze chłopcem, drzewiną, która ledwo zapuściła korzenie. Judyta od piętnastego roku życia miała mężczyzn wśród swych wielbicieli. Od tego czasu minęło pięć lat i dzisiaj nie raczyłaby nawet spojrzeć na takiego młokosa!

— Jest czerwiec, Hurry, nie ma nawet chmurki między nami a niebem, jest gorąco, po cóż jeszcze się gorączkować —odparł Pogromca Zwierząt, bynajmniej nie zmieszany. — Każdy może mieć swój gust, a wiewiórka ma prawo mieć swoje zdanie o lamparcie.

— Tak, ale nie byłoby wcale mądrze powtórzyć to zdanie lampartowi — mruknął March. — Jesteś młody i bezmyślny, puszczę więc płazem twą ignorancję. Słuchaj, Pogromco Zwierząt — dodał po chwili namysłu, uśmiechając się dobrodusznie — słuchaj, Pogromco Zwierząt, przysięgliśmy sobie przyjaźń, nie będziemy się więc kłócić z powodu jednej lekkomyślnej, zalotnej kobietki tylko dlatego, że jest akurat ładna, tym bardziej żeś jej nigdy nie widział. Judyta jest dla mężczyzny, który nie ma mleka pod nosem, i tylko głupiec bałby się młokosa jako rywala. Co Delawarzy mówili o tej dziewczynie?. Indianin przecież, tak samo jak biały, ma swoje zdanie o płci niewieściej.

— Mówili, że ładna, aż miło popatrzyć, i że mowa jej jest przyjemna; zbyt jednak zajęta swymi wielbicielami i lekkomylna.

— A to diabły wcielone! Zresztą, żaden nauczyciel nie dorówna Indianinowi w znajomości natury ludzkiej. Niektórzy uważają, że Indianie są dobrzy tylko na tropie i ścieżce wojennej, a ja mówię, że to są filozofowie. Znają się na ludziach niegorzej niż na bobrach, a o kobietach też wiele mogliby powiedzieć. To właśnie jota w jotę charakter Judyty. Indianie przejrzeli ją na wylot. Wyznam ci szczerze, Pogromco Zwierząt, ożeniłbym się z tą dziewczyną dwa lata temu, gdyby nie dwie rzeczy, z których jedną jest właśnie jej lekkomyślność.

— A co stanowi drugą przeszkodę? — zapytał myśliwy nie przestając jeść, jak ktoś, kogo mało zajmuje temat rozmowy.

— Niepewność, czyby mnie chciała. Dzierlatka jest ładdna i wie o tym. Słuchaj, wśród drzew rosnących na tych pagórkach nie ma bardziej prostego niż ona i żadne z nich wdzięczniej niż ona nie przegina się z wiatrem. Nie widziałeś też skaczącej łani, która w ruchach miałaby więcej naturalnego uroku. Gdyby na tym się kończyło, każdy język musiałby głosić jej chwałę. Judyta ma jednak wady, o których trudno byłoby mi zapomnieć. Nieraz już przysięgałem sobie, że nie pokażę się więcej nad jeziorem.

— I dlatego ciągle tu wracasz? Przysięga nie dodaje mocy słowom ludzkim.

— Ach, Pogromco Zwierząt, nic jeszcze nie wiesz o tych sprawach, trzymasz się wiadomości szkolnych, jak gdybyś nigdy nie porzucił osad ludzkich. Ze mną jest inaczej: niczego nie postanawiam, jeśli czegoś gorąco nie pragnę. Gdybyś wiedział o Judycie tyle co ja, to byś zrozumiał dlaczego diabli mnie czasem biorą. Otóż oficerowie z fortów nad Mohawkiem zapędzają się czasem nad jezioro na ryby i na polowanie, a wtedy stworzenie to zupełnie traci głowę! Zobaczysz, jak obnosi swe piękne stroje i jaką damę kroi wobec tych elegantów.

— To nie przystoi córce biedaka — z powagą powiedział Pogromca Zwierząt. — Oficerowie to szlachta i wobec takiej Judyty mogą mieć tylko złe intencje.

— Stąd właśnie moja niepewność i to powściąga moje zamiary! Mam poważne obawy co do pewnego kapitana. Judytka może mieć pretensje tylko do własnej głupoty, jeśli moje podejrzenia są słuszne. Krótko mówiąc, chciałbym widzieć w niej skromną i przyzwoitą dziewczynę, ale chmury, które wiatr pędzi ponad tymi wzgórzami, nie są tak zmienne jak ona. Od czasu, gdy przestała być dzieckiem, niewielu spotkała mężczyzn, a przecież wobec niektórych oficerów zachowuje się jak młoda uwodzicielka.

— Przestałbym myśleć o takiej kobiecie i zwróciłbym oczy ku puszczy, bo puszcza nie zdradzi, dopóki ręka, która ma nad nią władzę, nie zadrży.

— Gdybyś znał Judytę, przekonałbyś się, o ile łatwiej jest tak mówić, niż postąpić. Gdybym przestał myśleć o oficerach, uprowadziłbym dziewczynę nad Mohawk i ożenił się z nią nie zważając na jej grymasy. A starego Toma zostawiłbym pod opieką Hetty, jego drugiej córki, nie takiej ładnej i bystrej jak jej siostra, lecz bardziej posłusznej.

— Czyżby jeszcze drugi ptaszek był w tym gniazdku? — zapytał Pogromca Zwierząt podnosząc wzrok z na pół rozbudzona ciekawością — Delawarzy mówili mi tylko o jednej córce.

— To rzecz naturalna, gdy idzie o Judytę i Hetty. Hetty jest niebrzydka. Ale jej siostra, mówię ci, chłopcze, to coś zupełnie niezwykłego. Drugiej takiej nie znajdziesz w całym kraju, stąd aż do morza. Judyta błyszczy dowcipem, wymową i sprytem jak stary mówca indiański, a biedna Hetty to w najlepszym razie taki „mętny kompas" .

— Co takiego? — zapytał Pogromca Zwierząt.

— Tak to nazywają oficerowie, co ja rozumiem w ten sposób: Hetty chce zawsze iść we właściwym kierunku, ale nie wie, którędy. Ja to określam inaczej: biedna Hetty idzie skrajem niewiedzy i raz potyka się o linię graniczną z tej, a drugi raz z tamtej strony.

— Są istoty, które Bóg darzy swą szczególną opieką — powiedział uroczystym tonem Pogromca Zwierząt. — Bóg czuwa nad tymi wszystkimi, którym mniej dostało się rozumu, niż na nich przypadało. Czerwonoskórzy czczą i szanują takich ludzi, bo wiedzą, że Zły Duch woli zamieszkać w ciele filuta, niż opętać człowieka niezdolnego do podstępu.

— Wobec tego powiem, że Zły Duch nie zabawiłby dłużej u biednej Hetty, bo ta dziewczyna, jak ci mówiłem, ma właśnie „mętny kompas". Stary Tom ma do niej słabość, podobnie jak i Judyta, choć sama ma cięty język i jest wielką damą. Inaczej nie ręczyłbym za całość Hetty wśród tego pokroju ludzi, jacy pokazują się czasem na brzegu jeziora.

— Myślałem, że to wielkie lustro wody jest nie znane i rzadko odwiedzane przez ludzi — zauważył Pogromca Zwierząt, któremu najwidoczniej nie w smak było, że znalazł się za blisko cywilizowanego świata,

— Miałeś słuszność, chłopcze, oczy mniej niż dwudziestu białych widziały to jezioro. Ale dwudziestu ludzi urodzonych i wychowanych na pograniczu — myśliwych, traperów, zwiadowców i tym podobnych — może zrobić wiele złego, jeśli tylko przyjdzie im chętka. Byłoby dla mnie strasznym ciosem, Pogromco Zwierząt, gdybym po sześciu miesiącach nieobecności zastał Judytę mężatką.

— Dlaczego spodziewasz się czegoś lepszego, czy masz jej słowo?

— Wcale nie. Nie wiem, jak to się dzieje. Wyglądam nieźle, co mogę stwierdzić W każdym źródle błyszczącym w słońcu — a mimo to nie mogę wyjednać u tej dziewczyny ani jej słowa, ani nawet serdecznego uśmiechu, choć lubi śmiać się całymi godzinami. Jeśli ważyła się wyjść za mąż w czasie mej nieobecności, pozna rozkosze stanu wdowiego, zanim skończy dwadzieścia lat!

— Myślę, że nie zrobiłbyś krzywdy mężczyźnie, którego by wybrała, tylko dlatego, że bardziej jej się spodobał niż ty. — Czemu nie? Kiedy wróg zagradza mi ścieżkę, czyż mi nie wolno usunąć go z drogi? Spójrz na mnie! Czy wyglądam na takiego, co ścierpł, aby jakiś skradający się chyłkiem, pełzający po ziemi handlarz skór ubiegł mnie w sprawie, która obchodzi mnie tak żywo jak względy Judyty Hutter? Zresztą żyjąc w stronach, do których prawo nie dociera, sami musimy być sędziami i wykonawcami wyroków. Gdyby w lasach znaleziono martwego mężczyznę, kto wskaże mordercę, jeśli nawet przyjąć, że kolonia weźmie tę sprawę w swe ręce i narobi koło niej szumu?

— Gdyby to był mąż Judyty Hutter, ja sam mógłbym powiedzieć wiele, co najmniej zaś tyle, żeby sprowadzić kolonię na ślady zbrodniarza.

— Ty?! Wyrostek, smarkacz polujący na jelenie! Ty śmiałbyś myśleć o donosie, na Hurry Harry'ego, jakby chodziło o bobra lub świstaka?!

— Śmiałbym powiedzieć prawdę o tobie lub każdym innym mężczyźnie.

March patrzył przez chwilę na swego towarzysza z wyrazem niemego osłupienia. Potem chwycił go oburącz za gardło i potrząsnął swym raczej szczupłym przyjacielem tak gwałtownie, jakby naprawdę chciał mu połamać kości. Nie były to żarty, gdyż gniew płonął w. oczach olbrzyma, który brał sprawę poważniej i zachowywał się groźniej, niż miał do tego powody. Jakiekolwiek były istotne intencje Marcha (nie jest wykluczone, że działał bez żadnych określonych zamiarów), pewne jest, że był niezwykle wzburzony.

Na pewno większość mężczyzn, których rozgniewany olbrzym chwyciłby za gardło, i to jeszcze w tak beznadziejnym pustkowiu, uległaby trwodze i odstąpiła nawet swych słusznych praw. Pogromca Zwierząt postąpił jednak inaczej. Twarz jego pozostała niewzruszona, ręka mu nie zadrżała. Odpowiedział głosem wcale nie podniesionym, choć mógł w ten sposób dać wyraz swej stanowczości:

— Możesz, Hurry, trząść tak górą, aż się zawali — powiedział spokojnie. — Ze mnie nic oprócz prawdy nie wytrzęsiesz. Prawdopodobnie Judyta Hutter nie wyszła jeszcze za mąż, nie ma więc kogo zabijać. Może też nigdy nie będziesz miał okazji czyhać na cudze życie, inaczej bowiem powiedziałbym jej o twych pogróżkach w pierwszej rozmowie, jaką będę miał z tą dziewczyną.

March uwolnił przyjaciela z uścisku i usiadł patrząc na niego z niemym zdziwieniem.

— Myślałem, że jesteśmy przyjaciółmi — powiedział po chwili; — Była to chyba ostatnia z moich tajemnic, jaką usłyszały twoje uszy.

—Nie chcę znać twych tajemnic, jeśli mają być tego rodzaju. Wiem, Hurry, że żyjemy w lasach, że uważają nas za ludzi poza prawem i może tak jest istotnie, cokolwiek mówi o tym prawo. Ale jest prawo i prawodawca; którego władza obejmuje cały kontynent. Kto jawnie buntuje się przeciw niemu, niech nie nazywa mnie swym przyjacielem.

— Niech mnie diabli wezmą, Pogromco Zwierząt, jeśli nie wierzę, że w sercu jesteś bratem morawianinem , ale nie szczerym i rzetelnym myśliwym, za jakiego się podawałeś.

— Zobaczysz, Hurry, że jestem tak szczery i rzetelny w mych postępkach, tak samo jak w słowach. Ale tylko głupiec może ulec nagłemu gniewowi. Twoje zachowanie dowodzi, jak mało przebywałeś wśród czerwonoskórych. Judyta z pewnością nie wyszła jeszcze za mąż, ty zaś mówiłeś, co ślina przyniosła ci na język, a nie — co czuło twe serce. Oto moja ręka i więcej nawet nie myślmy o tym.

Nigdy jeszcze Hurry nie był tak zdziwiony. Nagle parsknął śmiechem tak głośnym i wesołym, że aż oczy zaszły mu łzami. Potem uścisnął wyciągniętą doń rękę i znów byli przyjaciółmi.

— Trzeba nie mieć rozumu, żeby kłócić się o to, co komu przyszło do głowy! — zawołał March zabierając się znów do jedzenia. — Taka kłótnia przystoi bardziej miejskim prawnikom, niż rozsądnym leśnym ludziom. Słyszałem, Pogromco Zwierząt, jakoby w południowych hrabstwach ludzie tak się różnili w swych myślach, że aż krew się w nich burzyła i dochodziło do walki na śmierć i życie.

—To prawda, tak, to prawda. Ludzie spierają się też o takie sprawy, które lepiej byłoby zostawić w spokoju. Słyszałem, że są kraje, gdzie ludzie kłócą się nawet o religię. No, jeśli takie sprawy wywołują gniew ludzki, to niechże Bóg zlituje się nad nimi. Nie ma jednak żadnego powodu, abyśmy szli w ich. ślady i gniewali się na męża owej Judyty Hutter, którego ona może nigdy nie ujrzy ani też pragnie zobaczyć. Mnie jednak ciekawi więcej od twej pięknisi jej słabogłowa siostra. Chwyta nas coś za serce, gdy spotkamy stworzenie, które zdaje się być istotą rozummną, a jednak nie jest tym, na co wygląda, nie staje mu bowiem rozumu. Źle jest, jeśli to się zdarzy mężczyźnie, lecz jeśli słabość ta dotknie kobietę, i to młodą i powabną, budzą się w nas wszystkie uczucia litości, jakie drzemią w naturze człowieka. Bóg wie, że kobiety, biedule, są dość bezbronne, nawet gdy mają rozum. Los ich jest jednak naprawdę okrutny, jeśli brak im tego wielkiego obrońcy i przewodnika człowieka.

— Słuchaj Pogromco Zwierząt, wiesz, jakimi ludźmi są' myśliwi, traperzy i handlarze skór. Ich najlepsi przyjaciele nie zaprzeczą, że są to ludzie uparci i że lubią postawić na swoim niewiele myśląc o prawach i uczuciach innych ludzi — a mimo to nie sądzę, aby w całym tym kraju znalazł się choćby jeden mężczyzna, który by skrzywdził Hetty Hutter. Nie — nawet czerwonoskóry.

— Tym samym, mój miły Hurry, oddajesz tylko sprawiedliwość Delawarom i wszystkim sprzymierzonym z nimi szczepom, albowiem czerwonoskóry uważa, że istotę upośledzoną z woli Boga winien otoczyć szczególną opieką. W każdym razie cieszy mnie to, co mówisz, cieszy mnie bardzo. No, ale słońce przechyla się na zachodnią stronę nieba, czy nie lepiej więc stanąć znów na szlaku naszej drogi i ruszyć tęgo naprzód, abyśmy wcześniej mogli zobaczyć owe zadziwiające siostry?

Harry March chętnie się na to zgodził. Szybko tedy zebrali resztki jedzenia, po czym obydwaj wędrowcy zarzucili na ramiona torby myśliwskie, podjęli broń i opuściwszy polankę, znów zanurzyli się w głębokim mroku puszczy.

*Albany — jedno z najstarszych miast w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, założone w roku 1623 przez Holendrów. Stolica stanu Nowy Jork.Aby oddać sprawiedliwość prawdzie, trzeba powiedzieć, że Greenbush Van Rensselaerowie uważają się za najstarszą linią tej starej i godnej szacunku rodziny (przyp. autora).

ROZDZIAŁ 2

Choć płoną ogniska nad brzegiem jeziora,

Ku ziemi pochyla się skroń —

To lato jest winne, córeczko, żeś chora,

To kwiatów zabija cię woń.

„Z notatnika kobiety"

Nasi dwaj łowcy przygód nie mieli przed sobą dalekiej drogi. Hurry, gdy znalazł polankę i źródło, znał już właściwy kierunek, prowadził więc dalej pewnym krokiem człowieka, który wie, dokąd idzie.. Puszcza była, oczywiście, mroczna, ale nie była już podszyta zaroślami, które by tamowały drogę. Stąpali więc pewną nogą po suchej ziemi. Kiedy przeszli około raili, March stanął i zaczął rozglądać się bystro, badając starannie otoczenie, a nawet przyglądając się pniom zwalonych drzew, których leżało tu sporo, jak to bywa w lasach amerykańskich, zwłaszcza w tych. stronach, gdzie drzewo nie ma jeszcze swej wartości.

— To musi być tu, Pogromco Zwierząt — powiedział wreszcie March. — Oto buk obok świerka, trochę dalej trzy sosny, a tam biała brzoza ze złamanym wierzchołkiem. Nie widzę tylko skały ani zwisających gałęzi, o których ci mówiłem.

— Złamane gałęzie nie pomagają zorientować się w okolicy. Nawet mało doświadczony myśliwy wie, że gałęzie rzadko łamią się same — odparł Pogromca Zwierząt. — Natomiast złamane gałęzie nasuwają podejrzenia i prowadzą do ciekawych odkryć. Delawarzy nigdy nie wierzą złamanym gałęziom, chyba że jest to w czasie pokoju i nie potrzeba maskować swych śladów. Mówisz o bukach, sosnach i świerkach; no cóż, widzimy ich dużo wokół siebie, nie tylko po dwa lub trzy, ale po czterdzieści, pięćdziesiąt, całymi setkami.

— Wszystko to prawda, Pogromco Zwierząt, lecz nie bierzesz pod uwagę sytuacji. Tu jest buk i świerk.

— Tak, a tam jest drugi buk i świerk, kochający się jak dwaj bracia, lub — jeśli już o tym mowa — bardziej niż niejedno rodzeństwo; a tam znów buk i świerk, gdyż oba drzewa nie należą do rzadkości w tych lasach. Obawiam się, Hurry, że lepiej zastawiasz sidła na bobry i strzelasz niedźwiedzie, niż prowadzisz ukrytym śladem. O! A jednak jest to, czego szukasz!

— Widzisz! Pogromco Zwierząt, zdaje się, słusznie uważasz się trochę za Delawara. Niech mnie kaci, jeśli widzę coś więcej niż te dwa drzewa, które chyba rozmnożyły się i otaczają nas w sposób przedziwny i niepokojący.

— Spójrz tu, Hurry — tu, w prostej linii za tym czarnym dębem — czy widzisz krzywe drzewko, które kryje się w gałęziach lipy? Otóż drzewko to uginało się kiedyś pod ciężarem śniegu; nie wyprostowało się o własnych siłach i nie samo znalazło oparcie w gałęziach lipy, tak jak to widzisz. Ręka ludzka oddała mu tę przysługę.

— To była moja ręka! — zawołał Hurry. — Spotkałem tego smukłego młodzika, zgiętego do ziemi niczym człowiek złamany nieszczęściem. Wyprostowałem drzewko i oto je widzisz. Co tu gadać, Pogromco Zwierząt, muszę przyznać, że oczy twoje są doskonale obeznane z lasem.

— Wzrok poprawia mi się, Hurry, to prawda, przyznaję ale moje oczy są oczami dziecka w porównaniu ze wzrokiem niektórych moich znajomych. Na przykład taki Tamenund, człowiek tak stary, że niewielu już pamięta go jako młodzieńca, a jednak nic nie ujdzie jego oku; wzrok jego bardzo przypomina węch psa. Dalej Unkas* , ojciec Chingachgooka i zarazem prawowity wódz Mohikanów — daremnie próbowałbyś ukryć się przed jego wzrokiem. Mój wzrok wyrabia się, nie przeczę, ale daleko mi jeszcze do doskonałości. — Kto jest ten Chingachgook, o którym mówisz bez przerwy, Pogromco Zwierząt? — zapytał Hurry ruszając w stronę drzewka, które kiedyś wyprostował. — W najlepszym razie jakiś czerwonoskóry włóczęga.

— Nie, Hurry, najlepszy spośród czerwonoskórych włóczęgów, jak ich nazywasz. Gdyby wrócił do swych praw, byłby wielkim wodzem. Tak jak sprawy stoją obecnie, jest tylko dzielnym i prawym Delawarem; szanowanym i nawet mającym posłuch w pewnych sprawach, to prawda. Cóż, niestety, należy do upadłej rasy, należy do zlikwidowanego szczepu. Ach, Harry March, serce by ci rosło, gdybyś tak siedział w ich wigwamie w noc zimową i słuchał starych opowiadań o dawnej wielkości i potędze Mohikanów!

— Słuchaj, przyjacielu — powiedział przystając Hurry. Spojrzał w twarz towarzysza, aby słowa, które miał wypowiedzieć, łatwiej doniosły swój wielki ciężar — kto by wierzył w to, co innym podoba się mówić o sobie, nabrałby o nich zbyt dobrego mniemania, a zbyt lichego o sobie. Czerwonoskórzy to znane samochwały, więcej niż połowę ich opowieści uważam za puste gadanie.

— Jest dużo prawdy w tym, co mówisz, Hurry, nie przeczę, przekonałem się o tym sam i zgadzam się z tobą. Lubią się chełpić, ale takimi stworzyła ich natura i grzechem byłoby jej się sprzeciwiać. Patrz, oto miejsce, którego szukałeś.

Na tym rozmowa się urwała i obaj mężczyźni zwrócili swą uwagę ku temu, co zobaczyli przed sobą. Pogromca Zwierząt pokazał swemu towarzyszowi pień ogromnej lipy, drzewa łykowego, jak nazywają w tym kraju lipą amerykańską, która dopełniła swego życia i zwaliła się pod własnym ciężarem. Drzewo, jak miliony jego braci, leżało tam, gdzie padło, i gniło pod powolnym, lecz nieuniknionym wpływem pór roku. Kiedy jeszcze stało w całej chwale wegetacji, rozkład zaatakował je od środka, drążąc serce drzewa, tak jak choroba niszczy organizm zwierzęcia, gdy na zewnątrz przedstawia jeszcze piękny widok. Leżące drzewo miało około stu stóp długości. Nie uszło to bystremu oku myśliwego. Pogromca z tego faktu i innych okoliczności doszedł do wniosku, że March szukał tego właśnie drzewa.

— Tak, teraz mamy to, czego nam trzeba! — zawołał Hurry oglądając korzenie lipy. — Wszystko tu jest tak bezpieczne, jakby było schowane w kredensie u babci. Jazda, pomóż mi, Pogromco Zwierząt, a za pół godziny będziemy na wodzie.

Myśliwy podszedł do swego towarzysza i we dwójkę zaczęli pracować z namysłem i sprawnie jak ludzie, którym ta praca nie była pierwszyzną. Hurry najpierw usunął stos kory leżący przed wielką dziuplą drzewa. Pogromca stwierdził, że kora była ułożona tak, iż zamiast zamaskować nakrycie dziupli, mogła raczej zwrócić uwagę włóczęgi, który by tędy przechodził. Potem wyciągnęli z dziupli czółno zrobione z kory, zaopatrzone w ławki, wiosła i cały niezbędny sprzęt, a nawet wędki. Łódka nie była mała, ale stosunkowo lekka, Hurry zaś był tak niepospolitej siły, że bez wysiłku wziął ją na plecy i nie przyjął pomocy Pogromcy nawet wtedy, gdy podnosił łódkę z ziemi, ani też gdy trzymał ją na plecach w niewygodnej pozycji.

— Prowadź, Pogromco Zwierząt — powiedział March — i toruj drogę wśród krzaków, resztę biorę na siebie.

Pogromca wyszedł na czoło i ruszyli w dalszą drogę. Myśliwy torował drogę towarzyszowi i skręcał to w prawo, to w lewo wedle wskazówek Marcha. Po upływie około dziesięciu minut znaleźli się nagle w jaskrawym świetle słońca na niskim, piaszczystym cyplu, którego skraj do połowy oblany był wodami jeziora.

Gdy Pogromca Zwierząt stanął na brzegu jeziora i objął wzrokiem nieoczekiwany widok, okrzyk zdumienia wyrwał mu się z ust, okrzyk cichy i ostrożny, gdyż przyzwyczajony był do znacznie większej rozwagi i opanowania niż jego porywczy towarzysz. Widok był istotnie tak uderzający, że zasługuje na krótki opis.

Na tym samym niemal poziomie co cypel rozpościerało się wielkie zwierciadło jeziora, tak spokojne i przeźroczyste, że wyglądało jak dno czystej górskiej atmosfery, wciśniętej w oprawę wzgórz i lasów. Jezioro miało około dziewięciu mil długości, szerokość jego była nieregularna, dochodziła naprzeciw cypla do półtorej mili czy nawet więcej, a ku południowi zwężała się co najmniej o połowę. Brzeg jeziora był oczywiście nierówny, postrzępiony zatokami i przerywany wielu wystającymi niskimi cyplami. Północny, najbliższy naszych wędrowców brzeg jeziora zamykała samotna góra, której zbocza, opadające na wschód i zachód, wdzięcznie łagodziły linie jej sylwetki. Cała okolica miała charakter górzysty, wysokie wzgórza wznosiły się stromo tuż nad wodą jeziora na dziewięciu dziesiątych jego obwodu. Skrawki "niskiego brzegu służyły jedynie do urozmaicenia obrazu; nawet za pasmami lądu, które były stosunkowo niskie, wznosiły się góry, tylko nieco dalej.

Najbardziej jednak uderzającą osobliwością okolicy była uroczysta pustka i kojący spokój. W którąkolwiek stronę zwróciłoby się oczy, widać było tylko lustrzaną taflę jeziora, czyste niebo i gęsty wieniec lasów. Puszcza tak bujnie okryła ziemię, że nie było widać ani jednej polany, a od zaokrąglonego wierzchołka góry do brzegu jeziora słała się jednostajna, niczym nie zmącona zieleń.

Jakby roślinności mało jeszcze było tego pełnego zwycięstwa, drzewa zwisały tuż nad powierzchnię jeziora, wyciągając gałęzie do słońca. Wzdłuż wschodniego brzegu całymi milami łódź mogła płynąć pod gałęziami ciemnych, jakby rembrandtowskich świerków, drżących osik i smętnych sosen. Słowem, ręka ludzka niczego jeszcze nie tknęła i nie zniekształciła w tym obrazie stworzonym przez przyrodę, w tym zakątku skąpanym w słońcu, we wspaniałym widoku bujnej i majestatycznej puszczy, któremu słodyczy przydawało balsamiczne powietrze czerwca. Krajobraz łagodziły, upiększały i wzbogacały szeroko rozlane wody jeziora.

— Cóż za wspaniały widoki Jak dziwnie uroczysty! I jakże podnosi nas na duchu! — zawołał Pogromca Zwierząt wspierając się na strzelbie i patrząc w prawo i w lewo, na północ i na południe, w górę i w dół, wszędzie gdzie tylko mógł sięgnąć wzrokiem. Jeżeli dobrze widzę, żadnego drzewa nie dotknęła tu nawet ręka Indianina. Wszystko zostało w ręku Boga, by żyło i umierało zgodnie z jego wolą i prawem! Hurry, twoja Judyta musi być panną uczciwą i dobrą, jeśli spędziła choćby tylko połowę czasu, o którym mówiłeś, w miejscu tak hojnie obdarzonym przez naturę.

— To święta prawda! A jednak dziewczyna ma swoje kaprysy. Dawniej nie mieszkała tu stale, stary Tom bowiem, zanim go poznałem, zwykł był przenosić się na zimę w okolice zamieszkałe przez osadników lub pod ochronę dział fortecznych. Niestety, Judytka od osadników, a jeszcze bardziej od nadskakujących jej' oficerków nauczyła się znacznie więcej, niż mogło jej wyjść na dobre.

— Jeśli... jeśli nawet tak było, okolica ta jest szkołą, która może wyprostować jej charakter. Ale cóż to widzę przed nami? Za małe to na wyspę, a za duże na łódź, choć znajduje się na środku jeziora.

—To jest właśnie to, co bawidamki z fortów nazywają Zamkiem Piżmoszczura. Nawet stary Tom śmieje się z tej nazwy, choć jest to złośliwy przytyk do jego charakteru.

To właśnie jego baza, Tom ma bowiem dwa domy: ten, który nigdy nie rusza się z miejsca, i drugi, który pływa po wodzie i raz jest tu, a drugi raz tam. Drugi dom nazywa się „arka", ale co znaczy to słowo, tego już nie umiałbym ci powiedzieć.

— Słowo to pochodzi na pewno od misjonarzy. Słyszałem, jak mówili i czytali o czymś takim. Misjonarze powiadają, że ziemię kiedyś zalała woda i że Noe ze swymi dziećmi byłby utonął, gdyby nie zbudował sobie statku, zwanego arką, i w samą porę się na nim nie schronił. Jedni Delawarzy wierzą w tę legendę, inni ją odrzucają. Tobie i mnie, jako że urodziliśmy się białymi, wypada dać wiarę tej opowieści. Czy widzisz gdzie arkę?

— Jest chyba w południowej części jeziora albo leży na kotwicy w jakiejś zatoce. Ale czółno czeka, w ciągu piętnastu minut zaniesie dwu takich wioślarzy jak ty i ja do zamku Toma.

Pogromca Zwierząt pomógł tedy swemu towarzyszowi znieść rzeczy do łódki, która czekała już na wodzie. W chwilę potem dwaj przyjaciele weszli do łodzi i mocno odbijając wiosłami od dna, odepchnęli ją na jakieś osiem lub dziesięć prętów od brzegu. Hurry usiadł z tyłu, a Pogromca Zwierząt z przodu i wolno, lecz miarowo zaczęli uderzać wiosłami. Łódka pomknęła po gładkiej tafli jeziora ku niezwykłej budowli, nazwanej przez Hurry'ego Zamkiem Piżmoszczura. Kilka razy młodzi mężczyźni przestawali wiosłować, aby przyjrzeć się nowemu widokowi, jaki ukazywał się, kiedy minęli cypel. Odkrywały się wtedy przed nimi dalsze części jeziora lub bardziej rozległe widoki lesistych gór. Atoli zmiany te polegały jedynie na innym kształcie, jakie przybierały góry, na urozmaiceniu falistych linii zatok i rozszerzaniu się doliny ku południu, cała bowiem okolica przybrana była w strojne szaty listowia.

— Oto widok porywający serce! — zawołał Pogromca

Zwierząt, gdy tak zatrzymali się po raz czwarty czy piąty. — Jezioro wydaje się stworzone po to, aby lepiej ukazać nam widok wspaniałych lasów. Ziemia i woda przepojone są tutaj pięknem Opatrzności boskiej! Mówisz, Hurry, że nikt nie nazywa się prawowitym właścicielem tych wszystkich bezcennych skarbów?

— Nikt prócz króla, mój chłopcze. Może on rościć sobie pewne prawa do tego zakątka, ale jest tak daleko, że jego roszczenia nigdy nie zaszkodzą staremu Tomowi Hutterowi, który włada tą okolicą i zatrzyma ją w posiadaniu aż do swej śmierci. Tom nie jest osadnikiem, bo nie mieszka na lądzie. Ja nazywam go pływakiem.

— Zazdroszczę temu człowiekowi! Wiem, że to brzydko, i walczę z tym uczuciem, ale zazdroszczę Tomowi! Nie myśl, Hurry, że knuję coś przeciw niemu, aby wleźć w jego mokasyny. Myśl taka nawet nie zaświtała w mej głowie, ale nie mogę oprzeć się zazdrości. Jest to uczucie wrodzone człowiekowi, nawet najlepsi z nas dają mu czasem folgę.

— Ożeń się więc z Hetty — odziedziczysz połowę tego majątku! — zawołał śmiejąc się Hurry. — Dziewczyna jest niebrzydka, ba, gdyby nie uroda jej siostry, byłaby nawet ładna. Rozumu nie ma za wiele, możesz tedy z łatwością sprawić, że będzie myślała o wszystkim to samo, co ty. Jeśli weźmiesz Hetty, ręczę, że Tom da ci „udział w zarobku na każdym jeleniu, którego położysz w promieniu pięciu mil od jego jeziora.

— Czy dużo tu jest zwierzyny? — zapytał nagle tamten niewiele sobie robiąc ze złośliwości Marcha.

— To jest królestwo zwierzyny. Rzadko się tu strzela do niej; nie są to również okolice często odwiedzane przez traperów. Ja też bym nie bywał tu często, ale bóbr ciągnie w jedną stronę, a Judytka w drugą. Ponad sto dolarów hiszpańskich kosztowało mnie to stworzenie w ciągu ostatnich dwóch lat, a mimo to nie mogę oprzeć się pragnieniu zobaczenia jeszcze raz jej twarzy.

— Czy czerwonoskórzy często pokazują się nad jeziorem? — zapytał Pogromca Zwierząt, który trzymał się własnego biegu myśli. — Przychodzą i odchodzą, czasem gromadnie, kiedy indziej pojedynczo. Okolica nie należy właściwie do żadnego szczepu tubylców. Dlatego dostała się w ręce szczepu Huttera. Stary mówił mi,że byli tacy filuci, którzy zawracali głowę Mohawkom, aby wydostać od nich dokument indiański i na tej podstawie otrzymać od kolonii tytuł własności. Nic jednak z tego nie wyszło, bo nie znalazł się jeszcze taki, co by miał mocną głowę do tego interesu. Myśliwi więc korzystają z dożywotniej bezpłatnej dzierżawy tych lasów.

— Tym lepiej, Hurry, tym lepiej. Gdybym był królem angielskim, człowieka, który by powalił jedno z tych drzew bez wyraźnej potrzeby, wygnałbym na daleką pustynię, gdzie w ogóle nie ma czworonożnych zwierząt. Jestem bardzo rad, że Chingachgook na miejsce spotkania ze mną wybrał brzeg tego właśnie jeziora, gdyż dotąd oko moje nie widziało tak wspaniałego widowiska.

— Bo długo przebywałeś wśród Delawarów, w których kraju nie ma jezior. Otóż, na północ i zachód jest więcej takich jeziorek. Jesteś młody, jeszcze je zobaczysz. Ale choć jest tyle innych jezior, nie ma drugiej Judyty-Hutter!

Uwaga ta wywołała uśmiech Pogromcy Zwierząt, który znów zanurzył wiosło w wodzie, jakby miał na względzie, że kochankowi spieszy się do dziewczyny. Obaj wiosłowali żywo, aż zbliżywszy się na' odległość stu jardów od zamku — jak Hurry zwykł był nazywać dom Huttera — znów odłożyli wiosła. Wielbicielowi Judyty łatwiej przyszło pohamować niecierpliwość, kiedy' zobaczył, że nikogo nie ma w, domu. Wolna chwila pozwoliła Pogromcy Zwierząt obejrzeć osobliwą budowlę o tak niespotykanej konstrukcji, że zasługuje na osobny opis.

Zamek Piżmoszczura. stał na środku jeziora, oddalony o dobre ćwierć mili od najbliższego brzegu. Z pozostałych stron woda rozpościerała się znacznie dalej: od północnego krańca jeziora dom był oddalony około dwóch mil, a od wschodniego — prawie milę. Nie było tu ani śladu wyspy, dom stał na palach wystających z wody. Pogromca Zwierząt zauważył już przedtem, że jezioro jest bardzo głębokie, wielce był zatem ciekawe wyjaśnienia tego dziwnego faktu. Rozwiązanie zagadki dał mu Hurry: w tym miejscu, jedynym na jeziorze, znajduje się długa i wąska mielizna, biegnąca z północy na południe, długości paruset jardów, sześć do ośmiu stóp poniżej powierzchni jeziora, Hutter wbił więc pale w tę mieliznę i na nich zbudował bezpieczną siedzibę.

— Staremu w czasie walk między Indianami i myśliwymi trzy razy spalono dom, gdy zaś w potyczce z czerwonoskórymi stracił jedynego syna, schronił się na wodę, zapewniającą większe bezpieczeństwo. Ktokolwiek chciałby go tu zaatakować, musiałby podpłynąć łodzią; łup zaś i skalpy nie bardzo są warte mozolnego drążenia czółen w drzewie. Poza tym nigdy nie wiadomo, kto kogo położy trupem w takiej awanturze, bo staremu Tomowi nie brak broni i amunicji, a ściany zamku, jak widzisz, stanowią nieza. wodną osłonę przed kulami.

Pogromca Zwierząt posiadał trochę teoretycznych wiadomości o sposobie prowadzenia wojny na pograniczu, chociaż nie miał jeszcze okazji podnieść gniewnej ręki na bliźniego. Z łatwością więc stwierdził, że Hurry nie przecenia siły pozycji Toma, jeśli, oceniając ją z punktu widzenia wojskowego, wziąć pod uwagę, że nie łatwo byłoby zaatakować zamek tak, aby napastnicy nie byli wystawieni na ogień oblężonych. Drzewem, z którego zbudowano zamek, posłużono się z wielką sztuką, dzięki czemu budowla ta dawała znacznie lepszą osłonę niż zwykłe drewniane domy na pograniczu. Wszystkie ściany domu Toma zbudowane były z grubych pni sosnowych, przyciętych do dziewięciu stóp długości, ustawionych pionowo, a nie położonych poziomo jak zwykle w tych stronach. Kloce te ociosane zostały z trzech stron, a wielkie czopy stanowiły ich oba końce. Na palach ułożono masywne belki, starannie wygładzone, z odpowiednimi otworami na wierzchu. Dolne czopy kloców stanowiących ściany weszły w te otwory dając w ten sposób ścianom mocną podstawę. Podobne belki ułożono na wierzchu stojących kloców i umocowano je tak samo jak belki na dole; węgły budowli umocnione były zamkami i fugami w dolnych i górnych belkach. Podłogę zrobiono z mniejszych pni, podobnie ociosanych, dach zaś stanowiły paliki, przylegające ściśle do siebie;i starannie pokryte korą. Celem wszystkich tych pomyłkowych rozwiązań było zbudowanie domu, do którego można by było dostać się tylko wodą. Kloce tworzące ściany zostały ściśle dopasowane do siebie, a najsłabsze z nich były grube na dwie stopy. Rozdzielić te kloce mogła tylko umiejętna i mozolna praca rąk ludzkich lub powolne działanie czasu. Ściany domu na zewnątrz były toporne i nierówne, pnie bowiem były różnej grubości; wewnętrzną stronę ścian belki podłogi ociosano tak gładko, że odpowiadały wszystkim wymaganiom: stały się zarówno wygodne, jak ładne. Kominek należał do niemałych osobliwości zamku, na co Hurry zwrócił uwagę towarzyszowi, wyjaśniając mu, w jaki sposób go zbudowano. Jako materiał posłużyła tu gęsta glina, odpowiednio urobiona, którą w drewnianych formach układano warstwami grubości stopy lub dwóch, w miarę jak twardniała. Kiedy w ten sposób wyrósł kominek i został od dołu podparty słupami, rozpalono wielki ogień, który podtrzymywano tak długo, aż kominek wypalił się na kolor cegły. Nie było to łatwe zadanie i nie wszystko się udało. Gdy jednak szczeliny zostały zalepione świeżą gliną, powstało wreszcie palenisko i kominek — zdatne do bezpiecznego użytku. Kominek stanął na podłodze z belek i został podparty z dołu dodatkowym palem.

Dom Huttera krył jeszcze inne osobliwości, które lepiej przedstawią się w ciągu dalszego opowiadania.

— Stary Tom ma głowę pełną pomysłów — dodał Hurry. — Całą duszę włożył w ten kominek, no, i udało mu się, choć zrazu wydawało się, że nic z tego nie będzie; upór ludzki daje sobie radę nawet z dymem. Teraz Tom ma wygodne mieszkanie, choć swego czasu zanosiło się na to, że popękany kominek będzie tylko kopcił i buchał ogniem na izbę.

— Zdaje się, że dobrze znasz historię tego zamku, Hurry, razem z kominkiem i ścianami — powiedział uśmiechając się Pogromca Zwierząt. — Czyżby potęga miłości była aż tak wielka, że skłania do zagłębiania się w Historię mieszkania ukochanej?

— Po części miłość, chłopcze, a po części widziałem to na własne oczy — odparł śmiejąc się dobroduszny olbrzym. .— Była nas cała paczka na brzegu jeziora owego lata, kiedy stary budował swój zamek, i pomogliśmy mu w tej pracy. Niemałą część pni tworzących dziś ściany przyniosłem na własnych barkach, a siekiery śmigały w powietrzu wśród drzew na brzegu, kiedyśmy znosili budulec; tyle mogę ci powiedzieć, paniczu Natanielu. Stary frant nie skąpi jadła i nieraz podjedliśmy jego dziczyzny. Nim więc poszliśmy ze skórami do Albany, myślimy sobie — trzeba urządzić "mu wygodne mieszkanie. Tak, nieraz dobrze najadłem się w domu Toma Huttera. Hetty, choć główkę ma słabą, świetnie obraca patelnią i rożnem!

Gdy tak rozmawiali, łódka pomału zbliżała się do zamku i wreszcie znalazła się na odległości jednego uderzenia wiosłem od drewnianego pomostu. Znajdował się on przed wejściem do domu i mógł mieć jakieś dwadzieścia stóp kwadratowych.

— Stary Toni nazywa to swego rodzaju molo podwórzem — powiedział Hurry umocowując łódkę, kiedy, już wysiadł z niej wraz ze swym towarzyszem. — Panowie oficerowie z fortów nazwali je „dziedzińcem zamkowym". No tak, stało się to, czego się obawiałem. Nie ma w domu żywej duszy, cała rodzina wybrała się w podróż — pewnie chcą odkryć Amerykę!

Gdy Hurry kręcił się po podwórzu, oglądając oszczepy rybackie, wędki, sieci i tym podobny sprzęt, jaki można znaleźć w każdym domu na pograniczu, Pogromca Zwierząt, zachowujący się na ogół poprawniej i spokojniej niż jego towarzysz, wszedł do domu okazując ciekawość rzadko spotykaną u ludzi, którzy przez dłuższy czas znajdowali się pod wpływem obyczajów indiańskich. Wnętrze zamku było tak nienagannie schludne, jak dziwny był jego wygląd zewnętrzny. Mieszkanie miało około czterdziestu stóp długości i dwudziestu szerokości i podzielone było na małe sypialnie. Pierwsza izba, do której Wszedł, służyła równocześnie za pokój mieszkalny i kuchnię. Umeblowanie stanowiło dziwną mieszaninę, jaką nierzadko spotyka się w domach z drzewa ciosanego, daleko w głębi kraju. Większość mebli odznaczała się surowością kształtów i skrajną prostotą. Jednak piękny zegar z ciemnego drzewa, który wisiał w rogu, a także dwa czy trzy krzesła, stół i biurko pochodziły najwidoczniej z mieszkania, którego właściciel miał większe pretensje, niż to bywa normalnie. W pokoju słychać było mozolne tykanie zegara, które sprawiało wrażenie, jakby jego wskazówki były z ołowiu. Rzeczywiście, posuwały się tak ociężale, jak wyglądały, wskazywały bowiem godzinę jedenastą, chociaż wedle słońca było najwidoczniej już dobrze po południu. Była tam jeszcze ciemna, masywna skrzynia. Naczyń kuchennych, bardzo zresztą prymitywnych, było niewiele, ale każde z nich znajdowało się na swoim miejscu, a stan ich świadczył, że stanowiły przedmiot troskliwych starań.

Pogromca Zwierząt, kiedy już rozejrzał się po pierwszym pokoju, podniósł drewnianą klamkę i wszedł do wąskiego korytarza dzielącego resztę mieszkania na dwie równe części. Zwyczaje pogranicza pozwalają wejść do cudzego domu pod nieobecność właściciela, poza tym Hurry podniecił ciekawość młodego człowieka. Pogromca otwarł więc drzwi i znalazł się w sypialni. Jedno spojrzenie wystarczyło, aby zauważył, że w pokoju mieszkały niewiasty. Łóżko stanowiła pierzyna nabita pierzem dzikich gęsi, leżała zaś na zwykłej pryczy, wznoszącej się zaledwie jedną stopę ponad podłogę. Z jednej strony łóżka wisiały na kołkach różne sukienki, znacznie lepsze niż te, jakich można się było spodziewać w tym miejscu, przybrane wstążkami i tym podobnymi faramuszkami. Nie brakło też ślicznych bucików, zdobnych w srebrne sprzączki, jakie nosiły wówczas niewiasty żyjące w dostatku. Dalej leżało tam nie mniej niż sześć na pół otwartych wachlarzy w dość pstrych kolorach, rzucających się w oczy dzięki pomysłowości swych barwnych malowideł. Nawet poduszka z tej strony łóżka miała poszewkę z delikatniejszego płótna niż jej „koleżanka" po drugiej stronie i przybrana była wąską, marszczoną koronką. Nad wezgłowiem wisiał czepek przystrojony zalotnie wstążkami, z ostentacyjnie przypiętą do niego parą długich rękawiczek, rzadko w owych czasach noszonych przez osoby należące do klas pracujących. Widocznie szło o to, aby wystawić te rękawiczki na widok, kiedy nie można ich było pokazać na rękach właścicielki. Wszystko to ujrzał Pogromca Zwierząt i zanotował w pamięci z dokładnością, która przyniosłaby zaszczyt nawet jego spostrzegawczym przyjaciołom, Delawarom. Nie uszła też jego uwagi różnica między wyglądem dwu stron łóżka, którego głowa opierała się o ścianę. Po drugiej stronie łóżka wszystko było skromne i niczym nie nęciło oka, wyróżniało się jednak niezwykłą czystością. Na kołkach wisiało parę sukni z najbardziej prostego materiału i nader pospolitego kroju, bynajmniej nie uszytych na pokaz. Nie było tam wstążek ani czepka, a chustki były tylko takie, jakie przystało nosić córkom Huttera.

Od wielu lat Pogromca Zwierząt nie był w pokoju oddanym do wyłącznego użytku kobiet tego samego co on koloru skóry i tejże rasy. Widok pokoju dziewcząt przywołał ciżbę wspomnień z lat dziecięcych. Zatrzymał się tutaj, opanowany tkliwym uczuciem od dawna mu nie znanym. Myślał o matce, przypomniał sobie, że kiedyś widział jej skromne suknie, tak samo zawieszone na kołkach jak dziś suknie należące zapewne do Hetty Hutter. Myślał o swej siostrze. Podobnie jak Judyta, choć w znacznie mniejszym stopniu, zdradzała słabość do pięknych strojów. Pod wpływem tych drobnych skojarzeń dał upust długo tłumionym uczuciom; odwracając wzrok, wyszedł smutny z pokoju i zamyślony, wolnym krokiem wrócił na podwórze.

— Widzę, że stary Tom znalazł sobie nowe zajęcie i próbuje swej ręki w zastawianiu sideł! — zawołał Hurry, który dokładnie obejrzał sprzęt Huttera. — Skoro stary zabawia się teraz sidłami, a ty masz ochotę zatrzymać się w tych stronach, możemy bardzo przyjemnie spędzić lato. Gdy stary i ja będziemy starali się pokazać bobrom, że jesteśmy mądrzejsi od nich, ty możesz łowić ryby i tłuc jelenie. W ten sposób zarobisz na kawałek chleba. Nawet najbardziej kiepskim myśliwym dajemy zawsze połowę udziału w zdobyczy, strzelec zaś tak bystry i tak pewnej ręki jak ty może liczyć na cały udział.

— Dziękuję, Hurry, dziękuję z całego serca. Ja, też czasem; gdy nadarzy się sposobność, stawiam sidła na bobry. Co prawda, Delawarzy nazywają mnie Pogromcą Zwierząt, ale nie tyle dlatego., że sieję zniszczenie wśród zwierzyny, lecz dlatego że choć ubiłem tyle rogaczy i sarn, nigdy jeszcze nie odebrałem życia bliźniemu. Mówią, że ich tradycja nie wspomina o kimś, co by przelał tyle krwi zwierzęcej, a oszczędził ludzkiej.

— Chyba, mój chłopcze, nie uważają cię za serce zajęcze? Mężczyzna bez mężnego serca jest jak bóbr bez ogona.

— Sądzę, Hurry, że nie uważają mnie za zbyt trwożliwego, choć może nie mają mnie za nadmiernie odważnego. Nie jestem awanturnikiem, dzięki czemu nie splamiłem rąk krwią ani myśliwych, ani czerwonoskórych. Nie mam, Harry March, krwi ludzkiej na swym sumieniu.

— Ja tam jelenia, czerwonoskórego czy Francuza uważam za to samo, choć podobnie jak ty nie jestem skory do zwady i nie znajdziesz w żadnej kolonii człowieka bardziej zgodnego niż ja: Gardzę zawalidrogami jak kundlami, ale nie można mieć za wiele skrupułów, gdy nadejdzie czas, że trzeba pokazać pazury.

— Dla mnie, Hurry, prawdziwym mężczyzną jest ten, kto postępuje sprawiedliwie. Cóż za wspaniały zakątek, nie mogę się napatrzyć!

— Po raz pierwszy zetknąłeś się z jeziorem. W podobnych chwilach zawsze przychodzą nam takie myśli. Wszystkie jeziora są takie same, mówię ci, dużo wody i brzeg, cyple i zatoki.

Określenie to zupełnie nie godziło się z uczuciami, które owładnęły młodym myśliwym, nic więc nie odpowiedział i dalej patrzył w niemym zachwycie to na ciemnozielone wzgórza, to na szklistą wodę.

— Czy gubernator albo ludzie królewscy dali jakąś nazwę temu jezioru? — zapytał nagle, jakby nowa myśl przyszła mu do głowy. Jeśli nie zaczęli znaczyć drzew, nie wyciągnęli kompasów i nic nie kreślą na mapach, to pewnie nie pomyśleli jeszcze o zmąceniu nazwą spokoju natury.

— Jeszcze nie doszli do tego, a jednak kiedy ostatni raz poszedłem ze skórami do kolonii, jeden królewski geometra wypytywał mnie o te okolice. Słyszał, że w tych stronach jest jezioro, i coś mu tam świtało w głowie: tyle, że jest tu woda i pagórki. Wiedział jednak o tym jeszcze mniej niż ty o języku Mohawków. Nie odkryłem kart więcej, niż trzeba, i nie robiłem mu nadziei co do możliwości zakładania farm i karczowania lasów. Słowem, po rozmowie ze mną miał takie pojęcie o tych stronach, jakie podróżny ma o mętnym źródle, do którego prowadzi grząska ścieżka, i biedak tylko się zabłoci, a wody się nie napije. Geometra mówił mi, że nie mają tego jeziora na mapie. Sądzę, że się mylił, gdyż pokazał mi mapę z pergaminu, na której jest jezioro, ale nie w tym miejscu, tylko o pięćdziesiąt mil stąd, jeśli w ogóle miało to być to jezioro. Nie sądzę, aby na podstawie mych informacji mógł zaznaczyć na mapie drugie jezioro, tym razem we właściwym miejscu.

Tu Hurry roześmiał się szczerze, były to bowiem ulubione sztuczki tych, którzy bali się przyjścia cywilizacji, uszczuplającej obszar ich królestwa, nie podległego prawu. Co więcej, rażące błędy na ówczesnych mapach amerykańskich, sporządzanych jedynie w Europie, były stałym przedmiotem kpin tych ludzi. Choć bowiem nie byli wykształceni i dlatego nie mogli sami zrobić lepszych map, znali swe własne strony na tyle dobrze, aby wykryć poważne błędy na istniejących mapach. Kto zadałby sobie trud porównania dowodów nieodpowiedzialnej wiedzy topograficznej naszych ojców sto lat temu z dokładniejszymi mapami współczesnymi, mógłby od razu zauważyć, że ludzie z lasów mieli dostateczne podstawy do krytyki wiadomości z geografii, jakie miała administracja kolonialna, która bez wahania umieszczała na mapie rzekę czy jezioro o jeden lub dwa stopnie geograficzne od ich właściwego położenia, choć leżały o dzień marszu od zamieszkałych części kraju.

— Rad jestem, że jezioro nie ma nazwy —. podjął Pogromca Zwierząt — a przynajmniej, że nie ma nazwy nadanej przez blade twarze; ich chrzest zawsze bowiem oznacza zniszczenie. Nie ulega jednak wątpliwości, że czerwonoskórzy, a także myśliwi i traperzy jakoś je określają.

Dali zapewne temu jezioru jakąś rozsądną i podobną do niego nazwę.

— Każdy szczep ma swój język i własny sposób nadawania nazw rzeczom. Ten zakątek traktują oni jak każdy inny. Między sobą nazywamy jezioro „Lśniącym Zwierciadłem", gdyż odbija otaczające je sosny strzelające ku niebu tuż nad brzegiem, jakby chciało w ten sposób odepchnąć napierające nań wzgórza.

— Musi mieć odpływ. Wiem, że każde jezioro ma odpływ, a poza tym skała, przy której mam się spotkać z Chingachgookiem, znajduje się nie opodal odpływu.Czy koloniści nie nadali mu nazwy?

— Pod tym względem górują nad nami, bo mają w swych rękach jeden koniec tego. odpływu, i to większy. Nadali mu nazwę, która dotarła aż do źródła rzeki, nazwy bowiem płyną także pod prąd. Niewątpliwie widziałeś, Pogromco Zwierząt, rzekę Susąuehanna , płynącą w dolinie, zamieszkałej przez Delawarów?

— Oczywiście, sto razy polowałem na jej brzegach.

— To jest ta sama rzeka i chyba tak samo brzmi jej nazwa. Rad jestem, że biali musieli zachować nazwę nadaną rzece przez Indian, bo obedrzeć ich nie tylko z ziemi, ale i z nazw — to by już było za wiele!

Pogromca Zwierząt nic na to nie odpowiedział. Stał oparty o strzelbę i patrzył na urzekający widok. Czytelnik niech jednak nie sądzi, że sam malowniczy krajobraz tak mocno przyciągnął uwagę myśliwego. Okolica była cudowna, to prawda, i o tej porze wyglądała najkorzystniej. W wodach jeziora, gładkich jak lustro i przeźroczystych jak powietrze, wzdłuż wschodniego brzegu odbijały się góry okryte ciemnozieloną szatą sosen, na cyplach drzewa rosły niemal poziomo, tworząc tu i tam sklepienie z gałęzi i liści nad zatokami, które przeświecały przez zieleń. Głęboka cisza odludnej pustki, wymowny obraz okolic i lasów nie tkniętych ręką ludzką — słowem, królestwo natury napełniało słodyczą i zachwytem serce takiego człowieka, jakim dzięki swym zwyczajom i skłonnościom był Pogromca Zwierząt. Przyrodę odczuwał, nie zdając sobie z tego sprawy, tak — jak poeta. Jeśli znajdował przyjemność patrząc w tę otwartą i nową dlań księgę tajemnic puszczy — podobnie jak ten, co raduje się, gdy zyskał szerszy pogląd na sprawy, które od dawna zaprzątały jego umysł — nie był nieczuły na naturalne piękno tego krajobrazu, lecz doznawał ukojenia, jakie przynosi obraz przepojony dostojeństwem i spokojem natury.

*Aby imię to nie wywołało nieporozumienia, wypada powiedzieć, że wspomniany tu Unkas jest dziadkiem Unkasa, który gra tak ważną rolę w Ostatnim Mohikaninie (przyp. autora).

ROZDZIAŁ 3

Cóż, wybierzemy, się razem na Iowy?

Gniewa mnie jednak, że zwierz różnoraki,

Który w tej paszczy mieszka od dzieciństwa.

We własnym gnieździe naraża swe boki Na ciosy wideł.

Szekspir

Hurry Harry więcej interesował się wdziękami Judyty Hutter niż pięknem Lśniącego Zwierciadła i jego okolicy. Dlatego gdy już dokonał szczegółowego przeglądu wyposażenia Pływającego Toma, zawołał swego towarzysza do czółna, aby razem udać się na poszukiwanie rodziny Huttęrów. Zanim jednak wsiedli do łódki, Hurry starannie obejrzał całą północną stronę jeziora przez lunetę okrętową, dość zresztą kiepską, należącą do ruchomego majątku Huttera; Nie pominął w tych poszukiwaniach żadnej części wybrzeża, zwłaszcza zatokom i przylądkom przyjrzał się uważniej niż zalesionym brzegom.

— Tak też myślałem — powiedział odkładając lunetę.— Stary, korzystając z pięknej pogody, pływa sobie na południowych krańcach jeziora, a zamek zostawił, na los szczęścia. Dobra jest, wiemy, że nie ma go na północy, nic więc łatwiejszego, jak popłynąć na południe i upolować Toma w jego kryjówce.

— Czy pan Hutter uważa ukrywanie się za konieczne? — zapytał Pogromca Zwierząt wchodząc za Hurrym do łodzi. — Z tego, co widzę, tu jest takie odludzie, iż można odsłonić swą duszę bez obawy, że ktoś zmąci nasze myśli lub wiarę.

— Zapominasz o swych przyjaciołach, Mingach i innych dzikich sprzymierzeńcach Francuzów. Czy jest takie miejsce na ziemi, gdzie nie wetknęłyby nosa te psy, które nigdy nie zaznały spokoju? Gdzie jest jezioro lub choćby wodopój jeleni, którego by nie znalazły te szelmy? A jak już znajdą — prędzej czy później zafarbują wodę krwią.

— Nie słyszałem nic dobrego o nich, to prawda, a sam jeszcze nie miałem okazji ich spotkać na ścieżce wojennej, jak zresztą żadnych innych śmiertelników. Śmiem twierdzić, że mało jest prawdopodobne, aby ci rabusie pominęli tak piękny zakątek. Chociaż sam nie miałem zatargów z tymi szczepami, Delawarzy takie dali mi świadectwo o Mingach, że mam o nich najgorszą opinię — uważam ich za łotrów.

— Z czystym sumieniem możesz, jeśli już o tym mowa, uważać za łotra każdego dzikusa, jakiego zdarzy ci się spotkać.

Tutaj Pogromca Zwierząt zaprotestował, wobec czego, wiosłując na południe jeziora, wdali się w gorący spór na temat zalet bladych twarzy i czerwtonoskórych. Hurry żywił wszystkie uprzedzenia i antypatie białego myśliwego, który z zasady uważa Indianina za naturalnego rywala, a nierzadko za naturalnego wroga. Rzecz jasna, mówił głośno, hałaśliwie, dogmatycznie i wcale nie argumentował. Natomiast Pogromca Zwierząt okazał w dyskusji zupełnie inny charakter. Umiarem języka, słusznością poglądów i prostotą myśli dowiódł, że zdolny jest iść za głosem rozsądku, że ożywia go mocne wrodzone pragnienie sprawiedliwego postępowania i że jest usposobienia szczerego, co nie pozwala mu uciekać się do wykrętów dla poparcia swych twierdzeń lub obrony uprzedzeń. Nie był atoli całkiem wolny od przesądów. Przesądy — ten tyran ludzkiego umysłu, który rzuca się na swoją ofiarę ze wszystkich stron niemal od chwili, gdy człowiek zaczyna myśleć i czuć, i który żelazną rózgą chłoszcze umysł ludzki aż do dnia śmierci — wywarły wpływ nawet na najlepsze skłonności Pogromcy, niezawodnie pięknego okazu młodzieńca, nie znającego złego przykładu ani pokus i z natury dobrego.

— Przyznasz, Pogromco Zwierząt, że Mingo jest gorszy od półdiabła! — wołał Hurry podejmując dyskusję z gwałtownością, która graniczyła z okrucieństwem — choć chciałbyś mi wmówić, że Delawarzy to szczep niemal aniołów. Otóż twierdzę, że nawet biali nie są aniołami. Nie mą białych bez skazy, tym samym również Indianie nie m o g ą być bez skazy. Dlatego twoje rozumowanie jest od początku kulawe. Oto, co ja nazywam rozumowaniem. Są trzy kolory na świecie: biały, czarny i czerwony. Biały kolor jest najlepszy, to samo dotyczy białego człowieka. Dalej idzie kolor czarny, dlatego czarnym wolno żyć w pobliżu białych, czarni mogą też służyć białym; na końcu idzie czerwony, co dowodzi, że ten, co ich stworzył, nigdy nie liczył na to, że ktoś mógłby Indianina uważać za więcej niż półczłowieka.

— Bóg ich wszystkich tak stworzył, że są do siebie podobni.

— Podobni! Czy uważasz, że Negr jest podobny do białego człowieka, a ja do Indianina?

— Strzelasz, choć nie nabiłeś, i nie chcesz wysłuchać mnie do końca. Bóg stworzył nas wszystkich: białych, czarnych i czerwonych. Bez wątpienia, Bóg wiedział, co robi, gdy malował nas na różne kolory. Ale — w zasadzie — dał nam te same uczucia; nie przeczę jednak, że każdą rasę obdarzył czym innym. Dary, które otrzymał biały człowiek, są chrześcijańskie, a dary czerwonoskórego pomagają mu żyć w puszczy. Gdyby biały oskalpował zmarłego, byłoby to wielkim grzechem — u Indianina jest to wybitna cnota. A dalej, biały w czasie wojny nie czyha na życie kobiet i dzieci, u czerwonoskórych jest to , dozwolone.

Okrutne, przyznaję, ale ich prawo na to pozwala; u nas byłoby to przestępstwo.

— To zależy, kto jest naszym wrogiem. Skalpowanie, a nawet obdzieranie ze skóry dzikich uważam za mniej więcej to samo, co obcięcie uszu wilkowi dla nagrody wyznaczonej przez kolonię albo obdarcie ze skóry niedźwiedzia. Mylisz się tedy grubo w sprawie obcinania czerwonoskórym włosów wraz ze skórą, skoro sama kolonia wyznaczyła za to nagrodę taką samą, jaką płaci za uszy wilka lub głowę kruka!

— Tak, ale to jest godne potępienia, Hurry. Nawet Indianie krzyczą, że to hańba, gdyż to jest przeciw darom, które biały człowiek otrzymał od nieba. Nie twierdzę, że biali zawsze postępują naprawdę po chrześcijańsku i że zawsze przyświeca im rozum dany przez Boga — byliby wtedy tym, czym powinni być, a wiemy, że tak nie jest — ale obstaję przy tym, że tradycja, zwyczaj, kolor skóry, prawo są przyczyną niemniejszych różnic między rasami niż różnice wrodzone. Nie przeczę, że są szczepy wśród Indian przewrotne i bezecne, jak i niektóre narody wśród białych. Otóż, do pierwszych zaliczam Mingów, a do drugich Francuzów z Kanady. Kiedy jest jawna wojna tak jak obecnie, naszym obowiązkiem jest tłumić wszelkie uczucia litości, gdy idzie o życie ludzkie. Ale to jeszcze nie znaczy, abyśmy mieli skalpować.

— Słuchaj głosu rozsądku, proszę cię, Pogromcą Zwierząt. Powiedz mi, czy kolonia może wydawać bezprawne prawa? Czy takie prawo nie byłoby bardziej przeciw naturze niż skalpowanie dzikich? Prawo nie może być bezprawne, podobnie jak prawda nie może być kłamstwem. — To brzmi rozsądnie, Hurry, ale prowadzi do wniosków najbardziej nierozsądnych. Nie wszystkie prawa pochodzą z jednego źródła. Bóg dał nam swoje prawo, inne prawa pochodzą od kolonii, od króla i parlamentu. Gdy prawa kolonii a nawet królewskie są sprzeczne ż prawami boskimi, stają się bezprawiem i nie należy ich słuchać. Uważam, że biały człowiek winien szanować prawa białych dopóty, dopóki nie staną na drodze praw pochodzących od wyższej władzy; czerwonoskóry zaś winien przestrzegać zwyczajów swej rasy na tych samych warunkach. Zresztą, co tu dużo gadać, każdy myśli po swojemu i mówi to, co miłe jest jego myślom. Wypatrujmy dobrze naszego przyjaciela, Pływającego Toma, aby nie uszedł naszym oczom, schowany w przybrzeżnych zaroślach.

Pogromcą Zwierząt słusznie wspomniał o brzegu jeziora, wzdłuż niego bowiem małe drzewa pochylały się tuż nad wodą, a ich gałęzie często zanurzały się w przeźroczystym żywiole. Brzegi jeziora były strome nawet tam, gdzie nie były wysokie. Nieustanny pęd roślinności ku słońcu nadał im wygląd tak piękny, że nie zrobiłby tego lepiej miłośnik malowniczych krajobrazów, gdyby skomponowanie tej wspaniałej leśnej panoramy było w jego mocy. Poza tym linię brzegu wzbogacały i urozmaicały liczne cyple i przylądki. Łódź trzymała się zachodniego brzegu jeziora, aby — jak Hurry wyjaśnił swemu towarzyszowi — rozpoznać, czy nie ma nieprzyjaciela, zanim odważą się wypłynąć na otwarte wody. Utrzymywało to uwagę obu przyjaciół w stałym napięciu, nie można bowiem było odgadnąć, co kryje się za najbliższym cyplem, który mieli minąć. Szybko posuwali się naprzód. Dla Hurry'ego, przy jego olbrzymiej sile, lekkie czółno nie znaczyło więcej niż piórko. Pogromca, dzięki swej zręczności, wiosłował nie mniej wydajnie, choć fizycznie był słabszy.

Za każdym razem, gdy łódka mijała cypel, Hurry oglądał się w nadziei, że zobaczy arkę w zatoce na kotwicy lub przycumowaną do brzegu. Stale jednak spotykał go zawód. Byli już o milę od południowego krańca jeziora i o dwie mile bez mała od zamku, zasłoniętego teraz przed ich wzrokiem przez pół tuzina przylądków, które minęli — gdy nagle Hurry przestał wiosłować, jakby nie wiedział, w jakim kierunku ma się zwrócić.

— Możliwe, że stary zapędził się na rzekę — rzekł po dokładnym przejrzeniu całego wschodniego brzegu, który, oddalony od nich o milę, leżał, co najmniej w połowie swej długości, w jego polu widzenia — bo ostatnio ogromnie zapalił się do sideł. Wprawdzie drzewa leżące na rzece zagradzają drogę, Tom jednak mógł spłynąć milę lub więcej w dół rzeki; musiałby tylko wtedy dobrze popracować, aby płynąc pod prąd wrócić na jezioro.

— Gdzie jest odpływ? — zapytał Pogromca Zwierząt. — Nie widzę przerwy w brzegu i w lasach, przez którą mogłaby przepłynąć taka rzeka jak Susquehanna,

— Ach, Pogromco Zwierząt, rzeki są jak ludzie; najpierw są maleńkie, a potem mają szerokie ramiona Nie widzisz rzeki wypływającej z jeziora, gdyż przeciska się między wysokimi i stromymi brzegami. Sosny, świerki i lipy zasłaniają ją tak, jak dach okrywa dom. Jeśli starego Toma nie ma w Zatoce Szczurzej, musiał schować się na rzece; poszukamy go najpierw w zatoce, a potem wypłyniemy na rzekę. Gdy ruszyli ku brzegowi, Hurry wyjaśnił Pogromcy, że płyną ku płytkiej zatoce, utworzonej przez długi i niski przylądek a nazywanej Zatoką Szczurzą dlatego, że jest to zakątek chętnie odwiedzany przez piżmoszczury. W zatoce tej arka może schować się tak bezpiecznie, że jej właściciel chętnie zarzuca tu kotwicę, ilekroć znajdzie się w tej części jeziora.

— W tych stronach nigdy się nie wie, kto nas odwiedzi — ciągnął Hurry — stąd wielce jest pożądane, aby móc zobaczyć gości, zanim zbytnio zbliżą się do nas. Obecnie, gdy mamy wojnę, taki środek ostrożności jest jeszcze bardziej potrzebny niż zwykle, skoro Kanadyjczyk lub Mingo może wleźć do naszego domu, zanim zdążymy go poprosić do środka. Nasz Hutter jednak wie, co w trawie piszczy, i umie zwęszyć niebezpieczeństwo — podobnie, jak pies czuje jelenia.

— Moim zdaniem, zamek jest tak widoczny, że musiałby zwrócić uwagę nieprzyjaciół, którzy by odkryli to jezioro, co jednak wydaje mi się nieprawdopodobne, bo jezioro nie leży na szlaku wiodącym do fortów i osad.

— Widzisz, Pogromco Zwierząt, doszedłem do przekonania, że łatwiej jest spotkać wrogów niż przyjaciół. Strach pomyśleć, jak wiele jest powodów, dla których ktoś może stać się naszym wrogiem, a jak mało powodów do przyjaźni. Jedni wykopują topór wojenny, bo nie myślisz akurat tak jak oni; inni zaś czynią to dlatego, że wyprzedzasz ich w tych samych poglądach. Znałem kiedyś włóczęgę, który pokłócił się z przyjacielem o to, że tamten nie uważał go za przystojnego chłopca. Ty, uważasz, też nie jesteś pomnikiem urody męskiej, ale nie jesteś taki niemądry, żebyś stał się mym wrogiem, gdybym ci to powiedział.

— Jestem taki, jakim mnie Bóg stworzył; nie pragnę uchodzić za coś lepszego albo gorszego. Może nie wyglądam tak ładnie, jakby chcieli wyglądać ludzie lekkomyślni i próżni; zdaje się jednak, że dobrze się prowadzę i że to jest godne uwagi. Trudno o mężczyznę bardziej wspaniałego wyglądu niż ty, Hurry. Wiem, że nikt nie spojrzy na mnie, gdy może patrzyć na ciebie. Nie Wydaje mi się jednak, żeby myśliwy mniej wprawnie władał strzelbą i żeby mu było trudniej o pożywienie, jeśli nie ciągnie go, aby przystawać przy każdym połyskującym źródle, na jakie się natknie, i zachwycać się odbiciem własnej twarzy.

Hurry wybuchnął głośnym śmiechem. Był zbyt leniwy, aby zajmować się swą wyraźną przewagą fizyczną, ale był jej świadom i jak wielu ludzi, którzy wykorzystują swe pochodzenie lub cechy wrodzone, będące przecież dziełem przypadku, skłonny był do zadowolenia z samego siebie, ilekroć myślał na ten temat.

— Nie, nie, Pogromco Zwierząt! — zawołał. — Nie jesteś piękny, co sam przyznasz, jeśli pochylisz się i spojrzysz w wodę. Judytka powie ci to w oczy, jeśli ją o to zapytasz. Nie znajdziesz bowiem dziewczyny z bardziej niewyparzonym językiem ani w osadach, ani gdzie indziej "— spróbuj ją tylko zaczepić. Radzę ci; abyś jej nigdy nie rozgniewał. Natomiast Hetty możesz powiedzieć wszystko — przyjmie to ze słodyczą jagniątka. Chociaż — nie sądzę, żeby Judyta ci powiedziała, co myśli o twym wyglądzie.

— Jeśli nawet powie, Hurry, to nie więcej, niż ty mi już powiedziałeś.

— Chyba nie gniewasz się, Pogromco Zwierząt, o tych parę słów. Rozumiesz przecież, że nie chciałem sprawić ci przykrości. Musisz wiedzieć, że nie jesteś piękny. Dlaczego przyjaciele nie mieliby powiedzieć sobie tego lub owego? Gdybyś był przystojny lub mógł wyładnieć, pierwszy bym ci o tym powiedział. To ci powinno wystarczyć. Ale gdyby Judytka mi powiedziała, że jestem brzydki jak grzech śmiertelny, uznałbym to za nieszczere i postarałbym się nie uwierzyć.

— Uprzywilejowanym przez naturę łatwo żartować na ten temat, choć dla innych może to być niemiłe. Kiedyś, nie przeczę, pragnąłem być ładny. Udawało mi się jednak pohamować to pragnienie, gdy pomyślałem, ilu znałem takich, co mieli miłą powierzchowność, ale nie mogliby się pochwalić żadną zaletą wewnętrzną. Nie przeczę, Hurry, często żałuję, że natura poskąpiła mi urody, że nie jestem bardziej podobny do ciebie. Wyzbywam się jednak tego żalu, gdy pomyślę, o ile lepiej pod różnymi względami jest mi na tym świecie niż wielu mym bliźnim. Mógłbym urodzić się kulawy i niezdolny do zapolowania nawet na wiewiórkę albo ślepy, co uczyniłoby mnie ciężarem dla samego siebie i mych przyjaciół, albo głuchy — a tym samym do niczego niezdatny w bitwie czy na zwiadach. Byłbym wtedy niezdolny do spełnienia tego, co uważam za obowiązek mężczyzny w tych niepewnych czasach, Tak, tak, przyznaję, nie jest przyjemnie widzieć, że inni są przystoj . niejsi, mają powodzenie i cieszą się większym szacunkiem, łatwiej wszakże znieść to wszystko, gdy się złu spojrzy w oczy i zna się własne zalety i powinności.

Hurry w gruncie rzeczy był młodzieńcem zacnego serca i poczciwym, dlatego też pokora towarzysza zupełnie rozbroiła jego, przelotne zresztą, uczucie osobistej próżności. Żałował teraz, że wspomniał o kiepskim wyglądzie zewnętrznym Pogromcy i chciał to naprawić, ale żal swój wyraził w sposób nieokrzesany, właściwy zwyczajom i po- glądom ludzi pogranicza.

— Nie miałem złych intencji, Pogromco Zwierząt — odezwał się tonem pojednawczym — i mam nadzieję, że zapomnisz, co powiedziałem. Chociaż nie jesteś zabójczo przystojny, masz coś w twarzy, co wyraźniej niż słowa mówi, że nie brak ci wewnętrznego piękna. Poza tym nie przywiązujesz znaczenia do wyglądu zewnętrznego, łatwiej tedy wybaczysz lekką obrazę twej urody. Nie powiem, że Judytka będzie tobą zachwycona, bo miałbyś nadzieje, które musiałyby cię zawieść. Ale, uważasz, jest tam Hetty — ta zapewne z przyjemnością będzie patrzeć na ciebie, jak zresztą na każdego innego. Poza. tym jesteś zbyt poważny i zrównoważony, abyś wiele dbał o Judytę. Choć jest to dziewuszka niepospolita, tylu mężczyzn wprawia ją w zachwyt, że ten i ów nie powinien od razu się przejmować, jeśli przypadkiem obdarzy go. uśmiechem. Myślę sobie czasem, że ta szelma siebie kocha więcej niż wszystko w świecie.

— Gdyby tak było, Judyta, sądzę, -postępowałaby niegorzej niż większość królowych na tronach i dam w miastach — odparł. z uśmiechem Pogromca Zwierząt odwracając się do towarzysza, a na jego poczciwej i szczerej twarzy nie było śladu niezadowolenia. — Nie znałem nawet Delawarki, o której nie można by powiedzieć tego samego.

Oto cypel długiego przylądka, o którym mówiłeś. Zatoka Szczurza musi być niedaleko.

Przylądek ten nie wysuwał się w linii prostej od brzegu jeziora jak inne, lecz biegł równolegle do brzegu, zamykając głęboką i zaciszną zatokę, która zataczała półkole na przestrzeni ćwierć mili i przylegała do doliny leżącej na południowym brzegu jeziora. Hurry był niemal pewny, że w tej zatoce znajdzie arkę, gdyż zakotwiczona za drzewami rosnącymi na wąskim pasie przylądka mogła przez całe lato pozostawać w ukryciu przed najbardziej przenikliwymi oczami. Zamaskowanie było tak zupełne, że łódź, przycumowana do wewnętrznego brzegu przylądka w głębi zatoki, mogła być dostrzeżona tylko z gęsto zarośniętego brzegu zatoki, gdzie dostać się obcym byłoby niezmiernie trudno.

— Zaraz zobaczymy arkę — powiedział Hurry, gdy łódka szybko minęła cypel; woda w tym miejscu była tak głęboka, że wydawała się niemal czarna. — Stary lubi się zaszyć w sitowiu. Za pięć minut będziemy w jego gniazdku, choć on sam pewnie poszedł do swoich sideł.

March okazał się fałszywym prorokiem. Czółno minęło już cypel, dwaj podróżni mogli więc objąć wzrokiem całą przystań, a raczej zatokę (to drugie określenie jest bowiem badziej odpowiednie), ale nic więcej nie można tam było ujrzeć poza tym, co sama natura w zatoce umieściła. Spokojna woda zataczała wokół czółna wdzięczne łuki, trzciny łagodnie chyliły się nad powierzchnią wody, a także i drzewa skłaniały się ku jezioru. Cała okolica tchnęła kojącą i wzniosłą pustką dziewiczej przyrody. Krajobraz ten byłby rozkoszą dla poety i malarza, nie miał jednak uroku dla Hurry Harry'ego, którego trawiło pragnienie widoku lekkomyślnej piękności.

Czółno płynęło cicho, niemal bezszelestnie — ludzie pogranicza przywykli do ostrożnych ruchów — sunęło po szklistej wodzie, jakby płynęło w powietrzu, nie mącąc ciszy, której oddech przepajał całą okolicę. Wtem zatrzeszczała sucha gałązka na wąskim skrawku lądu zasłaniającym zatokę przed widokiem z otwartego jeziora. Obydwaj wędrowcy zadrżeli i sięgnęli po strzelby, broń bowiem zawsze trzymali pod ręką.

— To było za ciężkie na małe zwierzę — szepnął Hurry — to był chyba odgłos kroków człowieka!

— Nie, to nie to — odparł Pogromca Zwierząt — to było za ciężkie, jak mówisz, na małe zwierzę, ale za lekkie na człowieka. Opuść wiosło na wodę i przybij do brzegu, do tego pnia. Wyjdę na brzeg i odetnę temu stworzeniu odwrót, czy to jest Mingo, czy piżmoszczur.

Hurry posłuchał. W chwilę potem Pogromca Zwierząt znalazł się na brzegu i posuwał się w głąb gęstwiny, a że obuty był w mokasyny i zachowywał się nader ostrożnie — uniknął najmniejszego szmeru. W minutę później był już na środku wąskiego pasa ziemi i pomału przedzierał się ku końcowi przez zarośla, w których musiał zachować największą ostrożność. I właśnie w chwili gdy znalazł się w środku gęstwiny, znów zatrzeszczały zeschłe gałązki, po czym trzask powtarzał się w równych odstępach czasu, jakby jakaś żywa istota szła wolno ku cyplowi przylądka. Hurry też usłyszał te odgłosy, wpłynął więc czółnem w zatokę, chwycił strzelbę i czekał, co będzie dalej. Minęła minuta oczekiwania z zapartym oddechem, po czym wspaniały jeleń wyszedł z gęstwiny i z wielką powagą skierował się ku piaszczystemu krańcowi przylądka, gdzie zaczął gasić pragnienie wodą jeziora.

Hurry zawahał się, potem szybkim ruchem przyłożył strzelbę do ramienia, zmierzył się i strzelił. Nagłe zerwa nie uroczystej ciszy, zalegającej okolicę, wywołało osobliwe skutki. Huk strzału był jak zwykle ostry i krótki, nastąpiła po nim chwila ciszy, w czasie której głos przepłynął w powietrzni ponad jeziorem i dotarł do skał góry leżącej na przeciwległym brzegu, gdzie skupiły się drgania powietrza i potoczyły daleko wzgórzami, wypełniając echem kotliny. Rzekłbyś, że zbudziły się gromy śpiące w lasach. Na odgłos strzału i gwizd kuli jeleń tylko potrząsnął głową — było to jego pierwsze spotkanie z człowiekiem. Dopiero echa oddane przez wzgórza obudziły jego nieufność. Skoczył, zbierając nogi pod sobą, wpadł prosto w głęboką wodę i popłynął ku krańcowi jeziora. Hurry krzyknął i ruszył czółnem w pościg. Przez parę minut woda pieniła się dookoła czółna i ściganego zwierzęcia. Hurry mijał właśnie cypel, gdy na piasku ukazał się Pogromca Zwierząt i dał mu znak, aby wracał..

— Postąpiłeś nierozważnie, strzelając, zanim rozpoznaliśmy brzegi jeziora i nim upewniliśmy się, że wróg nie ukrywa się w pobliżu — powiedział Pogromca, gdy jego towarzysz, ociągając się nieco, posłuchał wezwania do powrotu. — Tego nauczyłem się już od Delawarów, słuchając ich nauk i opowiadań, choć nie byłem jeszcze na ścieżce wojennej. Co więcej, nie nadeszła jeszcze pora polowań, a pożywienia też nam nie brakuje. Przyznaję, nazywają mnie Pogromcą Zwierząt; może zasługuję na to nazwisko, skoro znam zwyczaje zwierzyny i rękę mam pewną; nikt jednak nie może mi zarzucić, że zabijam zwierzęta, gdy nie potrzebuję mięsa lub skóry. Mogę być pogromcą, ale nigdy nie będę mordercą zwierząt.

— Jak mogłem tak strasznie spudłować do tego jelenia! — zawołał Hurry zdejmując czapkę i zanurzając palce w swej pięknej, acz zwichrzonej czuprynie, jakby w ten sposób chciał się uwolnić od równie splątanych myśli. — Podobnej niezręczności nie popełniłem, od czasu, gdy ukończyłem piętnaście lat.

— Nie ma się czym martwić; śmierć tego stworzenia nie przyniosłaby nic dobrego, a nam mogłaby tylko zaszkodzić. Te echa brzmią w mych uszach na pewno groźniej niż twój chybiony strzał; jest to jak gdyby głos natury, który woła o pomstę za postępek szkodliwy i bezmyślny.

— Jeżeli dłużej zostaniesz w tych stronach, usłyszysz wiele takich głosów — odparł śmiejąc się Hurry. — Echa powtarzają niemal wszystko, co się mówi lub robi na Lśniącym Zwierciadle w cichą letnią pogodę. Jeżeli upadnie ci wiosło, odgłosy nastąpią jeden po drugim, Jakby pagórki śmiały się złośliwie z twej niezręczności; zaśmiejesz się lub zagwiżdżesz, odpowiedzą ci sosny, jeżeli tylko zechce im się mówić, i dałbyś wtedy głowę, że istotnie mogą z tobą rozmawiać.

— Jeszcze jeden powód, aby zachować rozwagę i milczenie.. Nie sądzę, aby nieprzyjaciel dotarł już do tych pagórków, gdyż wątpię, czy miałby tu czego szukać. Ale Delawarzy stale mi powtarzali, że jeśli odwaga jest pierwszą cnotą wojownika, rozwaga jest drugą. Jeden taki odgłos gór wystarczy, aby cały szczep poznał tajemnicę naszego przybycia w te strony.

— Jeśli te echa nie przyniosą nam innych korzyści, przypomną staremu Tomowi, że pora postawić garnek na ogniu, i oznajmią mu, że goście są blisko. Nuże, chłopcze, właź w czółno, zapolujemy na arkę, póki jest dzień.

Pogromca Zwierząt usłuchał tego wezwania i czółno ruszyło w dalszą drogę. Hurry skierował dziób łodzi na ukos, ku południowo-wschodniemu zakolu jeziora. Od brzegu, a raczej od krańca jeziora, ku któremu płynęli teraz obydwaj młodzieńcy, byli oddaleni o niecałą milę. Odległość ta szybko się zmniejszała, gdyż prędko posuwali się naprzód, umiejętnie i lekko obracając wiosłami. Kiedy znaleźli się w połowie drogi, jakiś szmer dobiegł ich od strony wybrzeża, do którego się zbliżali. Gdy zwrócili tam wzrok, ujrzeli, jak jeleń wynurzył się z głębiny i poszedł w bród ku brzegowi. Szlachetne zwierzę otrząsnęło się z wody, spojrzało w górę na sklepienie z gałęzi drzew, skoczyło na skarpę i zanurzyło się w puszczy.

— Stworzenie to odchodzi z sercem pełnym wdzięczności — rzekł Pogromca Zwierząt — gdyż głos natury mówi mu, że uszło wielkiemu niebezpieczeństwu. Ty, Hurry, gdy pomyślisz, że oko zawiodło cię, a ręka okazała się nie dość pewna, powinieneś doznać podobnych uczuć co ten jeleń, skoro nic dobrego nie mógł przynieść strzał oddany bez powodu i bezmyślnie.

— Nie zgadzam się. z tym, co mówisz o moim oku i ręce! — zawołał podniecony March. — W czasie pobytu u Dęła warów zdobyłeś sobie markę łowcy jeleni bystrego i pewnej ręki, ale chciałbym cię zobaczyć za jedną z tych sosen, a za drugą Minga z twarzą umalowaną na wojnę — obu czyhających na siebie z podniesionymi strzelbami! W takich sytuacjach, Natanielu, można wypróbować wzrok i rękę, bo to się zaczyna od próby nerwów. Wcale nie uważam, że zabić zwierzę to wielka rzecz, ale zabić dzikiego— to czyn bohaterski. Zbliża się pora próby twej ręki, gdyż znów narażeni jesteśmy na ciosy wroga i niebawem zobaczymy, co sława myśliwego warta jest na polu bitwy. Nie zgadzam się, że moja ręka i oko zawiodły. Nie mogłem przecież przewidzieć, że jeleń zatrzyma się, kiedy powinien biec dalej. No i kula go wyprzedziła.

— Mów o tym, co chcesz, Hurry. Ja tylko tyle powiem, że miałeś szczęście. Śmiem twierdzić, że nie mógłbym strzelić do istoty ludzkiej z takim spokojem i lekkim sercem, jak strzelam do jelenia.

— Któż mówi o ludziach, Pogromco Zwierząt? Cały czas mam na myśli Indianina. Wierzę, że każdy czuje się nieswojo, gdy walczy na śmierć i życie z innym człowiekiem. Ale nie można mieć takich skrupułów, gdy rzecz ma się z Indianinem. Wtedy idzie tylko o to, kto pierwszy zdoła zadać śmiertelny cios.

— Uważam czerwonoskórych za takich samych ludzi jak my, Hurry. Mają swe właściwości i własną religię, to prawda. Ale ostatecznie to nic nie znaczy, gdyż każdy będzie kiedyś sądzony wedle swych postępów, a nie wedle koloru skóry.

— Mówisz całkiem jak misjonarz, ale te poglądy nie mogą być życzliwie przyjęte w tych stronach. Braci morawian tutaj nie znają. Skóra, uważasz, stanowi o człowieku. I tak powinno być, inaczej ludzie nie wiedzieliby, co mają sądzić o innych. Zwierzęta i ludzie noszą na sobie skórę po to, abyś na sam ich widok wiedział, z czym lub z kim masz do czynienia. Po skórze odróżnisz niedźwiedzia od dzikiej świni, a szarą wiewiórkę od czarnej.

— Dobrze, Hurry — odparł Pogromca odwracając się do niego z uśmiechem — szara czy czarna, ale zawsze wiewiórka.

— Kto mówi, że nie? Ale nie chcesz chyba powiedzieć, że zarówno czerwonoskóry jak biały są Indianami?

— Nie, tylko twierdzę stanowczo, że obaj są ludźmi. Ludźmi różnych ras i kolorów skóry, różnych właściwości i tradycji, ale w gruncie rzeczy — tej samej natury. Obaj mają dusze; obaj też odpowiedzą kiedyś za swe postępki na tym świecie.

Hurry był jednym z tych teoretyków, którzy wierzą święcie w niższość wszelkich ras kolorowych. Jego pojęcia w tej mierze nie były zbyt jasne, a definicje wyraźnie sformułowane, niemniej poglądy Hurry'ego były dogmatyczne i uparte. Sumienie oskarżało go o różne akty bezprawia wobec Indian, znalazł więc niezmiernie wygodny sposób uciszenia głosu sumienia w wyrzuceniu całego rodu czerwonoskórych poza granice praw ludzkich. Nic nie gniewało go bardziej niż sprzeciwienie się jego poglądom w tej sprawie, zwłaszcza jeśli protest poparty był trafnymi argumentami; stąd Hurry słuchając uwag towarzysza nie mógł zapanować ani nad swym zachowaniem, ani nad swymi uczuciami.

— Jesteś dzieckiem, Pogromco Zwierząt, które zwiodły z drogi i wprowadziły w błąd przewrotność Delawarów i ignorancja misjonarzy! — zawołał nie zważając, jak zwykle, gdy był podniecony, na niedelikatność tego, co mówił. —

Możesz sam uważać się za brata Delawarów, ale ja mam ich wszystkich za zwierzęta; nie znajduję w nich nic ludzkie go — poza chytrością. Przyznaję, że sprytu im nie brak; ale lis i niedźwiedź też mają swój spryt. Jestem starszy od ciebie i dłużej żyję w lasach — a właściwie zawsze tu żyłem i niemnie uczyć, czym jest albo nie jest Indianin. Chcesz, żeby cię uważano za Indianina, to powiedz, a przedstawię cię jako dzikiego Judycie i jej ojcu — zobaczysz, jakie miłe spotka cię przyjęcie.

W tym miejscu wyobraźnia pomogła Hurry'emu odzyskać dobry humor, gdy bowiem wystawił sobie przyjęcie, jakie jego panna wodna zgotowałaby osobie przedstawionej w ten sposób, wybuchnął niepowstrzymanym śmiechem. Pogromca Zwierząt zbyt dobrze wiedział, że na nic zdałyby się próby przekonania takiego człowieka, iż ulega przesądom, aby chciał podjąć tę próbę. Rad był tedy, że czółno zbliżyło się do południowo-wschodniego zakola jeziora i że jego myśli zwróciły się w innym kierunku. Byli teraz istotnie blisko miejsca, które March wskazał jako odpływ rzeki. Obaj szukali wzrokiem odpływu, a ciekawość ich była tym większa, że spodziewali się znaleźć tam arkę.

Czytelnikowi może wydać się nieco dziwne, że podróżni znajdując się nie dalej niż dwieście jardów od tego miejsca, mogli mieć wątpliwość co do położenia rzeki, która była dość szeroka i przepływała między brzegami wznoszącymi się na dwadzieścia stóp ponad powierzchnię jeziora. Trzeba wszakże pamiętać, że drzewa i krzaki, zarówno w tym miejscu, jak i nad całym jeziorem, chyliły się nisko ku wodzie, stanowiąc jakby grzywę nad wodą i zasłaniając przed oczyma wszystko, co mogło stanowić urozmaicenie ogólnych zarysów linii brzegu.

— Dwa lata nie byłem na tym krańcu jeziora — powiedział Hurry stając w czółnie, aby lepiej się rozejrzeć. — Tak, oto skała, której podbródek wystaje z wody, wiem, że niedaleko od tej skały rzeka wypływa z jeziora.

Znów chwycili za wiosła; chwilę potem zaniechali wysiłku: czółno samo płynęło ku skale, od której dzieliło je teraz zaledwie parę jardów. Skała nie była duża, miała pięć lub sześć stóp wysokości, z czego tylko połowa wystawała ponad powierzchnię jeziora. Od setek lat woda nieustannie obmywała tę skałę i zaokrągliła jej górną część nadając jej kształt bardziej niż zwykle regularny i gładki, tak że podobna była do dużego ula. Gdy łódź wolno mijała skałę, Hurry powiedział, że Indianie z tej części kraju dobrze ją znają, gdyż posługują się nią jako znakiem określającym miejsce spotkania, kiedy rozłączą ich łowy lub wędrówki.

— Oto rzeka, Pogromco Zwierząt — dodał Hurry — ale tak ukryta wśród drzew i krzaków, że miejsce to bardziej wygląda mi na zasadzkę niż na odpływ tak wielkiego jeziora jak Lśniące Zwierciadło.

Hurry nienajgorzej określił to miejsce — wyglądało istotnie, jakby rzeka ukryła się tam w zasadzce. Wysokie brzegi były oddalone od siebie o jakieś sto stóp, lecz występ niskiego lądu po zachodniej stronie zmniejszał szerokość rzeki do połowy. Krzaki zwisały nad wodą, a kolumny sosen wysokich jak dzwonnice, strzelając ku słońcu, splątały w górze ramiona gałęzi. Dlatego też oku ludzkiemu nawet z bliska nie łatwo było wykryć na brzegu jeziora ujście, przez które wypływała rzeka. Patrząc z jeziora na las, nie widać było ani śladu odpływu; las ten wyglądał jak nieprzerwany i nie mający końca dywan z liści. Czółno, płynąc wolno, wciągane przez prąd znalazło się pod sklepieniem drzew; światło dzienne, przeciskające się. przez nieliczne szczeliny, trochę rozjaśniało mroczne wnętrze lasu.

— To miejsce natura przeznaczyła na zasadzki — powiedział Hurry niemal szeptem, poddając się tajemniczemu i zmuszającemu do czujności nastrojowi, panującemu, w lesie. — Możesz być pewny, że stary Tom gdzieś tutaj zaszył się ze swoją arką. Popłyniemy trochę z prądem i wykurzymy go z kryjówki.

— Nawet mały stateczek tędy się nie prześliźnie — odparł Pogromca. — Zdaje mi się, że miejsca ledwie starczy na czółno.

Hurry roześmiał się na to i jak się niebawem okazało, miał słuszność. Zaledwie bowiem nasi przyjaciele minęli grzywę krzaków na brzegu jeziora, znaleźli się na dość głębokiej, przeźroczystej wodzie wąskiej rzeki, unoszeni rwącym prądem, pod baldachimem liści podtrzymywanym przez kolumny sędziwych drzew. Krzaki jak zwykłe wytyczały linie brzegów, pozostawiały jednak dość miejsca, aby mogła przejść łódź nie przekraczająca dwudziestu stóp szerokości, i pozwalający płynącym ujrzeć przed sobą perspektywę rzeki osiem do dziesięciu razy dłuższą niż jej szerokość.

Nasi łowcy przygód używali wioseł jedynie do utrzymania lekkiego czółna na środku rzeki, natomiast z największą uwagą przyglądali się każdemu zakątkowi, a minęli ich dwa czy trzy na przestrzeni pierwszych stu jardów. Minęli więcej takich zakątków i łódź spłynęła z prądem spory kawał, gdy nagle Hurry bez słowa chwycił za gałąź i zatrzymał czółno dając w ten sposób do zrozumienia, że ma do tego szczególne powody. Pogromca Zwierząt, gdy tylko ujrzał, co robi Hurry, położył rękę na kolbie strzelby. Był to tylko odruch myśliwego, Pogromca bowiem wcale się nie przestraszył.

— Tutaj musi być nasz stary — szepnął Hurry pokazując palcem i śmiejąc się serdecznie, przy czym baczył jednak, aby nie wywołać hałasu. — Węszy nosem, tak jak przypuszczałem; po kolana w błocie i wodzie sprawdza sidła i przynętę. Ale, jak mi życie miłe, nie widzę ani śladu arki. Stawiam jednak o zakład wszystkie skóry, jakie upoluję w tym sezonie, że śliczna nóżka Judyty nie zawrze bliższej znajomości z tym czarnym błotem. Dziewczyna pewnie zaplata włosy u źródła, gdzie może ujrzeć swą piękną buzię i uzbrajać się w pogardę wobec nas, mężczyzn.

— Zbyt surowo sądzisz młode kobiety. Tyle samo myślisz o ich błędach, ile one myślą o swych zaletach. Ta

Judyta zapewne ani nie zachwyca się sobą, ani też nie gardzi naszą płcią tak bardzo, jak ci się zdaje. Sądzę, że usługuje ojcu w domu, gdziekolwiek się znajdują, podobnie jak on pracuje dla niej przy sidłach.

— Miło jest usłyszeć prawdę z ust mężczyzny, choćby to się zdarzyło dziewczynie tylko raz w życiu! — zawołał miły, pełny, ale i miękki głos kobiecy tak blisko czółna, że obydwaj słuchacze zadrżeli. — Pana, panie Hurry, miłe słowa tak dławią, że wcale się ich nie spodziewam z pańskich ust; gdyś ostatni raz je wymawiał, uwięzły ci w gardle i o małoś od tego nie umarł. Cieszy mnie jednak, gdy widzę, że obracasz się w lepszym towarzystwie niż dawniej i że ci, co umieją szanować kobiety i wiedzą, jak się do nich odnosić, nie wstydzą się podróżować w twym towarzystwie.

Po tych słowach wśród rozchylonych liści ukazała się nad wyraz ładna i świeża buzia dziewczęca — tak blisko, że Pogromca Zwierząt mógłby dosięgnąć jej wiosłem. Właścicielka tej buzi uśmiechnęła się wdzięcznie do młodzieńca, a zmarszczona brew, którą ukazała Hurry'emu, acz był to gniew udany, podkreśliła tylko urodę jej twarzy, pełnej wyrazu, ale i kapryśnej. Twarz ta z łatwością grała zmiennymi uczuciami wyrażając to słodycz, to znów surowość, radość lub niezadowolenie.

Dopiero gdy się przyjrzeli, zrozumieli, w czym rzecz. Niczego się nie domyślając zatrzymali się obok arki, starannie ukrytej w przybrzeżnej gęstwinie i zamaskowanej przyciętymi i odpowiednio ułożonymi gałęziami. Judycie wystarczyło usunąć liście zasłaniające okno, aby ukazać twarzyczkę i odezwać się do przybyszów.

ROZDZIAŁ 4

I zwierza w puszczy nie ogarnie trwoga

Ani go krok mój nie spłoszy,

I woń fiołków tak bardzo mi droga,

Ze nad strumykiem w znajomych rozłogach

Szukam lej skromnej rozkoszy,

Bryant

Arka, jak powszechnie nazywano pływające mieszkanie Huttera, była bardzo prostej konstrukcji. Duża łódź o płaskim dnie, czyli rodzaj promu, stanowiła kadłub unoszący się na wodzie; na środku promu, zajmując całą jego szerokość i około trzech czwartych długości, stał niski domek, konstrukcją przypominający zamek Toma, ale zbudowany z drzewa tak lekkiego, że ledwie odpornego na kule. Boki promu były nieco wyższe niż zwykle, a w środku domku zaledwie można się było wyprostować; razem więc wziąwszy niezwykła nadbudowa nie wydawała się niezgrabna ani nie rzucała się w oczy. Słowem, był to jakby większy nowoczesny prom, tylko bardziej prymitywnej konstrukcji i szerszy niż zwykle; przy czym kora okrywająca ściany z pali i dach nadawała mu piętno puszczy. Sam prom zbudowany był zręcznie: jak na swą wielkość, był stosunkowo lekki i dość obrotny. Domek dzielił się na dwie izby, jedna z nich służyła za jadalnię oraz sypialnię ojca, druga przeznaczona była dla córek. Kuchnię zastępowało bardzo prymitywne urządzenie, ustawione na wolnym powietrzu na końcu promu, arka bowiem służyła tylko jako letnie mieszkanie. Nie trudno wyjaśnić, dlaczego Hurry odpływ rzeki nazwał zasadzką. W wielu miejscach jeziora i rzeki, tam gdzie brzegi były strome i wysokie, małe drzewa i większe krzaki, jak już wspomnieliśmy, zwisały tuż nad wodą, a ich gałęzie nierzadko zanurzały się w wodzie. Tu i ówdzie drzewa i krzaki rosły niemal poziomo sięgając w ten sposób trzydziestu do czterdziestu stóp. Wszędzie tam, gdzie brzegi były najwyższe i spadały w linii niemal pionowej, woda przy brzegu była głęboka. Hutter więc bez trudności wprowadził arkę pod jedno z owych naturalnych sklepień i w tym ukryciu zarzucił kotwicę; uważał bowiem, że w sytuacji, w jakiej się znalazł, względy bezpieczeństwa wymagają tych środków ostrożności. Gdy arka znalazła się już pod osłoną drzew i krzaków, na końcach gałęzi umocowano kamienie, co sprawiło, że zgięły się i zanurzyły w wodzie. Kilka ściętych krzaków odpowiednio ułożonych dokonało reszty. Czytelnik przekonał się, że kryjówka musiała być dobra, jeśli zmyliła dwóch mężczyzn obytych z lasami i do tego szukających tych, którzy się ukryli. Zrozumie to łatwo ten, kto zna splątaną, dziką i bujną amerykańską puszczę, i to puszczę rosnącą na tak żyznej glebie.

Odkrycie arki wywarło niejednakowe wrażenie na naszych podróżnych. Gdy tylko udało im się wprowadzić czółno pod zasłonę, Hurry wskoczył na pokład arki i z miejsca wdał się w ożywioną, wesołą, pełną wzajemnych oskarżeń rozmowę z Judytą, wyraźnie zapominając o istnieniu reszty świata. Inaczej — Pogromca Zwierząt. Wolnym i ostrożnym krokiem wszedł na arkę, po czym ciekawie i badawczo obejrzał wszystko, czym się posłużono do jej zamaskowania. Rzucił co prawda pełne zachwytu spojrzenie na Judytę, uderzyła go bowiem jej olśniewająca i niepospolita uroda. Ale nawet Judyta tylko na krótką chwilę zdołała oderwać jego uwagę, całkowicie pochłoniętą pomysłowymi wynalazkami Huttera. Jak najdokładniej obejrzał konstrukcję dziwnego domu, zbadał, czy jest dość solidny, sprawdził jego obronność i wyjaśnił sobie wszystko, co mogło przyjść na myśl człowiekowi żywo zainteresowanemu tymi sprawami. Nie pominął też ukrycia arki. Zbadał je drobiazgowo, przy czym kilkakroć głośno wyraził swe uznanie. Przeszedł przez mieszkanie, podobnie jak to przedtem uczynił w zamku, zwyczaje bowiem pogranicza pozwalały na tę poufałość; otwarł drzwi i wyszedł na pokład po stronie przeciwnej do tej, na której zostawił Hurry'ego i Judytę. Znalazł tu drugą siostrę — siedziała pod baldachimem z liści stanowiących zasłonę arki, zajęta zwyczajnym szyciem.

Ukończywszy oględziny Pogromca Zwierząt oparł kolbę strzelby o pokład, wsparł się oburącz na lufie i zwrócił wzrok ku dziewczynie z zainteresowaniem, jakiego nie wywołała niezwykła uroda jej siostry. Z uwag Hurry'ego wywnioskował, że Hetty uważano za osobę, która mniej ma rozumu, niż zwykle przypada w udziale istocie ludzkiej. Wychowany wśród Indian, nauczył się osobom w ten sposób dotkniętym przez Opatrzność okazywać więcej serca niż innym. Jak to się często zdarza, w wyglądzie Hetty Hutter nie było nic takiego, co by osłabiało zainteresowanie wywołane jej stanem umysłu. Nie można było nazwać jej idiotką, miała tylko głowę na tyle słabą, że pozbawiona była tych cech, które wiążą się ze sprytem, zachowała natomiast szczerość i umiłowanie prawdy. Ci, którzy widzieli tę dziewczynę (nie było ich wielu), a przy tym byli zdolni do wydania sądu, zauważyli, że jej wyczucie tego, co dobre, było niemal intuicyjne, odraza zaś złego była tak wyraźną cechą jej umysłu, że otaczała ją atmosfera czystości moralnej. Są to właściwości nierzadko spotykane u osób zwanych słabymi na umyśle; zdawałoby się, że to Bóg — w błogosławionej intencji otoczenia bezpośrednią opieką tych, którzy ostali się bez zwykłych ludziom środków- obrony — zakazał złym duchom nawiedzać bezbronne obszary. Powierzchowności ujmującej, uderzająco podobna do siostry— stanowiła bladą kopię jej urody. Chociaż twarzyczka

Hetty nie miała blasku oblicza Judyty, spokojny, cichy, pełen słodyczy i niemal święty jej wyraz prawie zawsze zjednywał każdego, kto się jej przyjrzał, a przy bliższym poznaniu nikt nie mógł oprzeć się żywej i stałej sympatii do tej dziewczyny. Nie miała rumieńców, a jej prosty umysł nie znał obrazów, które by zaróżowiły jej policzki; natomiast tyle w niej było naturalnej skromności, że to ją wznosiło na wyżyny nieskazitelnej czystości istoty wyższej ponad ludzkie słabostki. Hetty była prostoduszna,- niewinna i ufna. Te jej wrodzone zalety rozwinęły się jeszcze dzięki jej prawemu życiu. Opatrzność otoczyła ją aureolą światła moralnego, która osłaniała ją przed złem; podobnie jak „wiatry łagodnieją dla strzyżonych jagniątek".

— Ty jesteś Hetty Hutter — powiedział Pogromca Zwierząt w sposób, w jaki czasem, nie zdając sobie z tego sprawy, mówimy sami do siebie. Myśliwy przybrał ton dobrotliwy, aby wzbudzić zaufanie dziewczyny. — Harry Hurry mówił mi o tobie, od razu cię poznałem.

— Tak, jestem Hetty Hutter — odparła dziewczyna cichym i pełnym słodyczy głosem, który natura a po części i wychowanie ustrzegły od wulgarnego brzmienia i wymowy. — Jestem Hetty, siostra Judyty Hutter i młodsza córka Tomasza Huttera.

— Wiem wszystko o tobie, bo Hurry Harry dużo mówi i wcale nie trzyma języka za zębami, gdy tylko może coś powiedzieć o cudzych sprawach. Życie swe spędzasz przeważnie na jeziorze, prawda, Hetty?

— Tak jest. Matka umarła, ojciec zastawia sidła, Judyta i ja siedzimy w domu. Jak się pan nazywa?

— Łatwiej o to zapytać, niż odpowiedzieć, panienko. Chociaż jestem jeszcze bardzo młody, nosiłem już więcej imion niż najwięksi wodzowie w całej Ameryce.

— Ale teraz masz jakieś nazwisko — nie rzucasz chyba jednego imienia, zanim w uczciwy sposób nie zdobędziesz drugiego.

— I ja tak myślę, dziewczyno. Moje nazwiska powstały w sposób naturalny; sądzę, że to, które noszę obecnie, nie potrwa długo, gdyż Delawarzy zwykle nadają mężczyźnie prawdziwe nazwisko dopiero wtedy, gdy nadarzy mu się sposobność ukazania swej prawdziwej natury, na naradzie lub ścieżce wojennej. Jeszcze nie miałem takiej okazji, gdyż po pierwsze, nie urodziłem się czerwonoskórym i nie mam prawa zasiadać w ich radach, a jestem zbyt skromnym człowiekiem, aby wielcy panowie mej własnej barwy skóry pytali mnie o zdanie; po drugie zaś — jest to pierwsza wojna w mym życiu i jeszcze nieprzyjaciel nie zapędził się tak daleko w głąb kolonii, aby dosięgła go ręka nawet dłuższa od mojej.

— Proszę powiedzieć mi swoje nazwiska — odparła Hetty patrząc nań niewinnymi oczami — a może powiem ci, jaki jesteś.

— Coś w tym jest, nie przeczę, chociaż to często zawodzi. Ludzie mylą się co do charakteru innych i często nadają im nazwiska zupełnie nie zasłużone. Możesz się o tym przekonać po nazwiskach Mingów, które w ich języku znaczą to samo, co nazwiska Delawarów — tak mi przynajmniej mówiono, sam bowiem niewiele wiem o tym szczepie i tylko ze słyszenia — nikt zaś nie powie, że Mingowie są narodem równie uczciwym i prawym jak Delawarzy. Stąd nie przywiązuję wielkiej wagi do nazwisk.

— Powiedz mi wszystkie swoje nazwiska — powtórzyła dziewczyna z powagą. Umysł jej był zbyt prosty, aby mógł oddzielać rzeczy od nazw, i dlatego właśnie przywiązywała znaczenie do nazwisk. — Chcę wiedzieć, co mam o tobie myśleć.

— Dobrze, nie będę się opierał, usłyszysz wszystkie moje nazwiska. Przede wszystkim jestem chrześcijaninem, urodziłem się białym podobnie jak ty, rodzice moi mieli nazwisko, które przechodziło z ojca na syna razem z resztą spadku. Ojciec nazywał się Bumppo i ja po nim, rzecz jasna, też się tak nazywałem. Na chrzcie dano mi imię Nataniel albo Natty, jak potem wszyscy mnie wołali, bo to krótsze. — O tak, Natty i Hetty — przerwało mu nagle dziewczę. Spojrzała nań znad roboty z uśmiechem i dodała: — Ty jesteś Natty, a ja Hetty — choć tyś jest Bumppo, a ja Hutter. Bumppo nie brzmi tak ładnie, jak Hutter, prawda?

— Cóż, to rzecz gustu. Bumppo nie brzmi dumnie, przyznaję; a jednak mój ojciec i dziadek radzili sobie i jakoś przebumpowali swe życie. Niedługo jednak nosiłem to nazwisko; Delawarzy odkryli — albo tak im się zdawało — że nie umiem kłamać, i dali mi pierwsze nazwisko: Prosty Język.

— To dobre nazwisko — przerwała Hetty tonem poważnym i stanowczym. — Proszę mi nie mówić, że nazwisko nic nie znaczy!

— Nie mówię tego, bo może zasłużyłem, aby mnie tak nazywano, skoro nie lubię kłamać jak tylu innych. Potem zauważyli, że mam rącze nogi, i nazwali mnie Gołębiem, ptak ten bowiem, jak wiesz, ma bystre skrzydła i leci prosto przed siebie.

— To było ładne imię! — zawołała Hetty. — Gołębie to ładne ptaki!

— Wiele rzeczy stworzonych przez Boga jest pięknych po swojemu, moja dobra panienko, chociaż ludzie je zniekształcili, a nawet zmienili nie tylko ich wygląd, ale i naturę. Potem biegałem z wiadomościami i tropiłem ukryte ślady, aż wreszcie doszedłem do tego, że towarzyszyłem myśliwym. Gdy Delawarzy spostrzegli, że szybciej i pewniej tropię zwierzynę niż inni chłopcy, nazwali mnie: Kłapouch, gdyż — powiadali — byłem czujny jak pies myśliwski.

— To niezbyt ładne — odparła Hetty. — Spodziewam się, że niedługo zachowałeś to nazwisko.

— Nie, straciłem je, gdy tylko było mnie stać na kupno strzelby — odparł Pogromca, a w jego głosie, wbrew zwykłej mu skromności, zabrzmiała nuta dumy. — Okazało się wtedy, że mogę zaopatrzyć w dziczyznę cały wigwam, nazwano mnie więc Pogromcą Zwierząt i to nazwisko noszę do tej chwili; niektórzy je lekceważą, ponieważ znacznie wyżej cenią skalp ludzki niż rogi jelenia.

— Ja nie należę do takich, Pogromco Zwierząt — powiedziała Hetty z prostotą. — Judyta lubi żołnierzy, mundury czerwone jak maki, piękne pióra; dla mnie to nic niewarte. Ona mówi, że oficerowie to wielcy ludzie, wytworni i że mowa ich jest gładka. Mnie dreszcz przejmuje na ich widok — przecież zajęcie ich polega na zabijaniu bliźnich. Wolę twój zawód. Bardzo dobre jest twoje ostatnie nazwisko — lepsze niż Natty Bumppo.

— To rzecz naturalna u osób twego usposobienia, Hetty; spodziewałem się tego po tobie. Słyszałem, że twoja siostra jest kobietą niepospolitej urody, nie dziw więc, że pragnie być uwielbiana.

— Czy nie widziałeś jeszcze Judyty? — żywo zapytała dziewczyna, — Jeśli nie widziałeś, idź zaraz i popatrz na nią. Nawet Hurry Harry nie wygląda tak ładnie, choć ona jest kobietą, a o n mężczyzną.

Pogromca Zwierząt przyjrzał się Hetty ze współczuciem. Gdy mówiła, blada jej twarz zarumieniła się nieco, a oczy, zazwyczaj łagodne i czyste, zabłyszczały zdradzając ukryte uczucia.

— Ach, to tak, Hurry Harry — szepnął do siebie Pogromca przechodząc przez mieszkanie na drugą stronę promu. — Oto co może sprawić męska uroda, jeśli tylko zbyt długi język nie stanie na przeszkodzie. Nie trudno odgadnąć, dokąd zmierzają uczucia tego biednego stworzenia, choć nie wiadomo jeszcze, co o tym wszystkim powie Judyta.

Umizgi Hurry'ego, kokieterię damy jego serca, myśli Pogromcy Zwierząt i łagodne wzruszenie Hetty przerwało nagłe pojawienie się czółna właściciela arki w wąskim otworze wśród krzaków, spełniającym podobną rolę jak fosa fortecy. Hutter, czyli Pływający Tom, tak poufale nazywany przez myśliwych, którzy znali jego zwyczaje, widocznie poznał czółno Hurry'ego, bo nie okazał zdziwienia, gdy ujrzał go na promie. Wprost przeciwnie, przyjął gościa z wyraźnym zadowoleniem i radością, do której przyłączył się żal, że Hurry nie przybył parę dni wcześniej.

— Czekałem na ciebie w zeszłym tygodniu — rzekł tonem, który wyrażał i wyrzut, i serdeczne powitanie. — Sprawiłeś mi wielki zawód. Był tu goniec z ostrzeżeniem do wszystkich traperów i myśliwych, że znów wisi w powietrzu wojna między kolonią a Kanadą. Poczułem się samotny w tych górach, mając pod opieką trzy skalpy i jedną parę rąk do ich obrony.

— Słusznie się obawiałeś — odparł March. — To są naturalne uczucia ojca. Gdybym miał dwie takie córki, jak Judyta i Hetty, też czułbym się tutaj nieswojo, aczkolwiek na ogół wolę, aby najbliższy sąsiad był o pięćdziesiąt mil ode mnie, niż żeby mieszkał na odległość ludzkiego głosu.

— A jednak nie ośmieliłeś się wejść w puszczę sam, wiedząc, że dzicy z Kanady w każdej chwili mogą na nas ruszyć — odpowiedział Hutter rzucając nieufne, a zarazem badawcze spojrzenie na Pogromcę Zwierząt.

— Po cóż ryzykować? Powiadają, że i zły towarzysz podróży skraca drogę; tego młodzieńca zaś nie uważam wcale za najgorszego. To jest Pogromca Zwierząt, mój stary; myśliwy dobrze znany wśród Delawarów, chrześcijanin od urodzenia i po chrześcijańsku wychowany jak ty i ja. Może nie jest ideałem mężczyzny, ale w kraju, z którego przybywa, są gorsi od niego, a może i w tych stronach spotka ludzi nielepszych od siebie. Jeśli przyjdzie nam bronić naszych sideł i terenów, młodzieniec może okazać się pożyteczny — będzie nas żywił, jest bowiem świetnym myśliwym.

— Witaj, młodzieńcze — mruknął Tom wyciągając twardą i kościstą rękę jako rękojmię swych szczerych intencji. — W takich czasach każda biała twarz jest twarzą przyjaciela; liczę na twoją pomoc. I najmężniejsze serce zadrży czasem na myśl o dzieciach. Moje dwie córki więcej mnie martwią niż wszystkie sidła, skóry i moje prawa do tej okolicy.

— To całkiem naturalne! —zawołał Hurry. — Tak, Pogromco Zwierząt, ty i ja nie mamy jeszcze doświadczenia pod tym względem, ale wydaje mi się to całkiem naturalne. Gdybyśmy mieli córki, zapewne doznawalibyśmy tych samych obaw; szanuję mężczyznę, który przyznaje się do uczuć rodzinnych. Od razu, mój stary, zaciągam się jako żołnierz Judyty, a Pogromca Zwierząt pomoże ci w obronie Hetty.

— Stokrotne dzięki, panie March — odparła piękność głosem pełnym i dźwięcznym. Wspólna obu siostrom poprawna wymowa świadczyła, że otrzymały lepsze wykształcenie, niż można by się spodziewać sądząc po trybie życia i samym wyglądzie ich ojca. — Stokrotne" dzięki. Judyta Hutter ma jednak dość odwagi i doświadczenia, aby więcej liczyć na siebie niż na dwóch przystojnych włóczęgów. Czy, jeśli trzeba będzie stawić czoło dzikim, wyjdziesz na ląd zamiast kryć się w domu i udawać, że bronisz nas, niewiast...

—  Ejże, dziewczyno — przerwał jej ojciec — przestań mleć jęzorem i słuchaj, co powiem. Dzicy są już na brzegu jeziora i nikt nie wie, jak blisko nas mogą być w tej chwili i kiedy zechcą powiedzieć nam nieco więcej o sobie!

— Jeśli to prawda, panie Hutter — rzekł Hurry z twarzą zmienioną, co świadczyło, że wiadomość przyjął bardzo poważnie, choć nic nie wskazywało, aby uległ niemęskim obawom — jeśli to prawda, położenie twej arki jest bardzo niefortunne. Jej ukrycie mogło zwieść mnie i Pogromcę Zwierząt, ale nie ujdzie oku Indianina pełnej krwi, który się wybrał na połów skalpów!

— Jestem tego samego zdania, Hurry, i z całego serca pragnąłbym być gdzie indziej, a nie na tej wąskiej i krętej rzece. Co prawda, można się tutaj dobrze ukryć, ale biada tym, których wróg w tym miejscu wytropi. Na domiar złego, dzicy są niedaleko. Największa trudność polega na tym, że trzeba się stąd wydostać i nie dać się zastrzelić jak jeleń przy lizawce.

— Czy jesteś pan pewny, panie Hutter, że czerwonoskórzy, których się obawiasz, rzeczywiście przyszli z Kanady? — zapytał Pogromca Zwierząt skromnie, lecz z powagą. — Czyś pan ich widział i czy może pan powiedzieć, jak są umalowani?

— Natknąłem się na ślady ich pobytu w tych stronach, lecz nie widziałem ani jednego. Mniej więcej o milę stąd w dół rzeki, kiedy sprawdzałem sidła, zobaczyłem świeży ślad ścinający róg bagna i idący na północ. Przeszedł tam człowiek najwyżej przed godziną; poznałem ślad Indianina — duża stopa i wielki palec zwrócony do środka — zanim znalazłem znoszony mokasyn, rzucony przez właściciela jako niepotrzebny. Otóż, parę jardów od miejsca, gdzie Indianin porzucił stary mokasyn, znalazłem miejsce, w którym zatrzymał się, aby zrobić sobie nowy.

— To mi nie wygląda na czerwonoskórego na ścieżce wojennej! — zauważył Pogromca potrząsając głową. — Doświadczony wojownik spaliłby, zakopał lub utopił w rzece taki ślad swej drogi. Ślad jest najprawdopodobniej pokojowy, nie wojenny. Mokasyn wielce by pomógł moim myślom, jeśli panu przyszło do głowy zabrać go z sobą. Przyszedłem tu, aby spotkać się z pewnym młodym wodzem. Jego droga biegnie właśnie w kierunku, o którym pan mówił. Może to jego ślad.

— Spodziewam się, Hurry Harry, że dobrze znasz tego młodzieńca, co się umawia z dzikimi w okolicach, w których nigdy jeszcze nie był? — zapytał Hutter takim tonem i w taki sposób, że nie trudno było domyślić się jego intencji; nieokrzesani mieszkańcy pogranicza rzadko przez delikatność nie mówią tego, co myślą.—Zdrada u Indian jest cnotą. Biali, którzy długo żyli wśród czerwonoskórych, łatwo nasiąkają ich, zwyczajami i praktykami.

— Prawda, świętą prawda, stary Tomie. Ale to nie dotyczy Pogromcy Zwierząt, który jest młodzieńcem prawdomównym, jeśli nie mógłby pochwalić się czymś więcej. Ręczę, że jest uczciwy, cokolwiek myślę o jego męstwie na polu bitwy.

— Chciałbym wiedzieć, czego on szuka w stronach tak dalekich od świata.,

— Dowiesz się o tym za chwilę, panie Hutter — rzekł młody myśliwy z miną człowieka o czystym sumieniu. — Co więcej, uważam, że masz prawo o to pytać. Ojciec dwóch córek i po swojemu władający jeziorem ma takie samo prawo zainteresować się, co obcego mu człowieka sprowadza w jego strony, jak kolonia mogłaby zapytać, z jakich powodów Francuziki postawili na granicy więcej pułków niż zwykle. Nie, nie mam zamiaru odmawiać panu prawa pytania, po co obcy przybył do twego domu lub w ogóle w te strony w tak niepewnych czasach.

— Jeśli tak myślisz przyjacielu, niech usłyszę twe dzieje bez niepotrzebnego gadania.

— Dowiesz się pan o tym za chwilę, jak już powiedziałem, dowiesz się uczciwej prawdy. Jestem młody i jeszcze nie byłem na ścieżce wojennej, lecz gdy do Delawarów nadeszła wieść, że ich szczep ma otrzymać wampum i topór wojenny, postanowili posłać mnie do ludzi koloru mej skóry, abym się dowiedział, co się święci. Zrobiłem to i gdy już omówiłem sprawę z białymi wodzami, w drodze powrotnej spotkałem na brzegu Schoharie oficera królewskiego, który chciał wysłać pieniądze zaprzyjaźnionym z Anglikami szczepom, mieszkającym dalej na zachodzie. Chingachgook, młody wódz, który jeszcze nie zmierzył się z nieprzyjacielem, i ja pomyśleliśmy, że nadarza się okazja, byśmy razem weszli na naszą pierwszą ścieżkę wojenną.

Pewien stary Delawar wskazał nam jako miejsce spotkania skałą na skraju tego jeziora. Nie przeczę, że Chingachgook ma jeszcze inny cel na oku, nie dotyczy to jednak nikogo z obecnych i jest jego, nie moją, tajemnicą, dlatego o tym nic więcej nie powiem.

— To dotyczy młodej kobiety — przerwała mu porywczo Judyta i zaśmiała się z własnej gwałtowności i nawet trochę się zarumieniła na myśl, że w ten sposób zdradza skłonność do przypisywania innym tego rodzaju pobudek. — Jeśli nie idzie tu o wojnę ani polowanie — to musi być chyba miłość.

— Tak, łatwo przychodzi młodej i ładnej kobiecie, która wciąż słyszy o miłości, dopatrywać się tych uczuć na dnie każdego postępku mężczyzny. Nic o tym więcej nie powiem. Z Chingachgookiem mam się spotkać przy skale jutro wieczór, godzinę przed zachodem słońca, po czym pójdziemy razem i nikogo nie tkniemy po drodze z wyjątkiem wrogów króla, którzy tym samym są naszymi wrogami. Z Hurrym znamy się od dawna, gdyż swego czasu zastawiał sidła na naszych terenach łowieckich. Kiedy więc spotkałem go na brzegu Schoharie i okazało się, że właśnie rusza na letnie łowy, postanowiliśmy odbyć drogę we dwójkę — nie tyle z obawy przed Mingami, ile jako dobrzy znajomi — żeby, jak powiada Hurry, skrócić sobie drogę.

— Uważa pan, że ślad, który widziałem, może należeć do pańskiego przyjaciela, przybyłego dzień przed terminem? — zapytał Hutter.

— Tak myślę. Może się mylę, a może tak jest istotnie. Gdybym jednak zobaczył ten mokasyn, zaraz bym powiedział, czy zrobił go Delawar czy nie.

— Oto on — powiedziała domyślna Judyta, która tymczasem poszła do czółna i przyniosła mokasyn. — Przyjaciel czy wróg? Wygląda pan na uczciwego człowieka. Wierzę w to, co mówisz, choć ojciec, zdaje się, myśli inaczej.

— Z tobą zawsze tak, Judytko. Znajdujesz przyjaciół tam, gdzie ja podejrzewam wrogów — burknął Tom. — Mów młodzieńcze, powiedz, co myślisz o mokasynie.

— To nie jest robota Delawara — powiedział Pogromca Zwierząt po dokładnym obejrzeniu zdartego mokasyna. — Nie mam jeszcze doświadczenia na ścieżce wojennej i nie jestem pewien, ale powiedziałbym, że mokasyn wygląda, jakby pochodził z północy, z tamtej strony wielkich jezior.

— Jeśli tak, to nie powinniśmy tu zostać ani chwili dłużej — rzekł Hutter wyglądając poprzez liście osłaniające arkę, jakby podejrzewał, że wróg już się znajduje na drugim brzegu wąskiej i krętej rzeki. — Za godzinę zapadnie noc, w ciemności nie damy rady ruszyć się stąd tak cicho, aby się nie zdradzić. Czy słyszeliście pół godziny temu w górach echo strzału?

— Tak, mój stary, słyszeliśmy nawet sam strzał — odparł Hurry rozumiejąc, teraz, że popełnił nieostrożność. — Padł on z mej własnej ręki.

— Obawiałem się, że to strzelają francuscy Indianie. Twój strzał mógł obudzić ich czujność i przyczynić się do wykrycia naszej kryjówki. Źle zrobiłeś strzelając bez potrzeby w czasie wojny.

— Teraz i ja tak myślę, wuju Tomie, ale jeśli człowiek nie może sobie strzelić w puszczy, która ma tysiąc mil kwadratowych, bo się boi, że wróg może usłyszeć, to po co właściwie nosić strzelbę?

Następnie Hutter odbył z obu gośćmi długą naradę, w czasie której dobrze uprzytomnili sobie położenie, w jakim się znaleźli. Hutter wskazał na trudność wyprowadzenia arki z bystrej i wąskiej rzeki w ciemną noc bez wywołania hałasu, który musiałby dojść uszu Indian. Jeśli ktoś kręci się niedaleko stąd, na pewno trzyma się brzegów rzeki lub jeziora. Brzegi są na ogół bagniste, rzeka zaś jest tak kręta i zakryta gęstymi krzakami, że za dnia można przeprawić się do jeziora i nie być dostrzeżonym z brzegu. Należy więcej bać się ucha niż oka nieprzyjaciela, zwłaszcza póki arka jest na krętej i wąskiej rzece, okrytej baldachimem zieleni.

— Zawsze, kiedy zapuszczam się w dół rzeki do tej kryjówki, z której łatwo mi dojrzeć sideł i gdzie lepiej jestem ukryty przed ciekawymi oczami ludzkimi niż na jeziorze, wpierw zabezpieczam sobie odwrót — mówił dalej ten dziwny człowiek. — A wydostać się stąd łatwiej, kiedy się arkę ciągnie, niż gdy się ją pcha. Moja kotwica leży teraz poza zasięgiem prądu rzeki, na otwartym jeziorze. Oto, uważacie, lina, na której wyholujemy arkę na jezioro. Bez tego ułatwienia wyciągnąć prom pod prąd na jezioro — za pomocą jednej pary rąk — byłoby bardzo ciężko. Mam także coś w rodzaju lewara, który w razie potrzeby ułatwia pracę ciągnącemu linę. Judytka umie niegorzej ode mnie sterować wiosłem z tyłu arki. Zwykle gdy nie obawiamy się nieprzyjaciela, wydostanie się na jezioro nie sprawia nam trudności.

— Co nam da, panie Hutter, zmiana położenia arki? — zapytał z wielką powagą Pogromca Zwierząt. — Kryjówka jest bezpieczna, a z tego domku można się dzielnie bronić. Walkę znam tylko z opowiadań, lecz wydaje mi się, że zza tej palisady można by przepędzić dwudziestu Mingów.

— Otóż to. Walkę znasz tylko z opowiadania, to widać, młody człowieku! Czy widziałeś kiedy tyle wody, nim przybyłeś z Hurry'm nad to jezioro?

— Nie mogę powiedzieć, że widziałem — skromnie odparł Pogromca Zwierząt. — Młodość jest czasem nauki. Nie ośmieliłbym się zabierać głosu na radzie, zanim doświadczenie da mi do tego prawo.

— Wobec tego pouczę cię, dlaczego nie byłoby dobrze walczyć tutaj i czemu lepiej będzie wydostać się na otwarte jezioro. Tu, widzisz, dzicy mogą każdą kulę posłać do celu. Lekkomyślnością byłoby liczyć na to, że żadna kula nie trafi w szczelinę między klocami. My zaś moglibyśmy strzelać tylko do lasu. Dalej, nie jesteśmy tu bezpieczni od ognia, bo dach kryty korą jest właściwie drzewem na podpałkę. Wreszcie, w czasie mej nieobecności wróg może wtargnąć na zamek i splądrować, zrabować i zniszczyć cały mój majątek. Gdy zaś znajdziemy się na jeziorze, nieprzyjaciel może nas zaatakować tylko na łodziach lub tratwach. Wtedy szanse będą równe. Z arki możemy również bronić i zamku. Czy moje rozumowanie jest dla ciebie jasne, mój synu?

— To dobrze brzmi, tak, to brzmi rozsądnie. Nic nie mógłbym zarzucić temu rozumowaniu.

— Dobra jest, mój stary! —  zawołał Hurry. — Jeśli mamy stąd ruszyć — im wcześniej to zrobimy, tym prędzej będziemy wiedzieć, czy nasze skalpy posłużą nam jeszcze za czepki nocne czy nie.

Propozycja Hurry'ego była tak oczywiście słuszna, że nikt jej nie poddał w wątpliwość. Trzej mężczyźni szybko porozumieli się, co trzeba zrobić, i nie zwlekając zabrali się ostro do przygotowań do - odwrotu. Szybko odwiązali lekkie liny, którymi ciężki statek przycumowany był do brzegu, i holując go na linie, pomału wyprowadzili z ukrycia. Uwolniwszy się od zatrzymujących ją gałęzi arka wy płynęła na rzekę, gdzie prąd zniósł ją na brzeg zachodni. Gdy prom z szelestem otarł się o krzaki i drzeVa na zachodnim brzegu, wszystkim na pokładzie zrobiło się nieswojo. Nikt bowiem nie wiedział, kiedy i gdzie krwiożerczy wróg wyjdzie z ukrycia. Może skąpe światło, przenikające przez gęsty baldachim liści oraz przez wąski, podobny do wstążki pas nieba, który znaczył bieg płynącej na dole rzeki, zwiększało wrażenie niebezpieczeństwa. W świetle tym bowiem przedmioty były ledwie widoczne, a ich kontury rozpływały się w mroku. Choć słońce jeszcze nie zaszło, rzucało już na dolinę skośne promienie zachodu. Cienie wieczorne zbierały się wokół najbliższych przedmiotów, co sprawiało, że przedmioty tonące w mroku puszczy stały się jeszcze bardziej ciemne i posępne.

Arka, holowana na linie przez mężczyzn, bez przeszkód sunęła w górę rzeki. Dzięki swej szerokości prom nie zanurzał się zbyt głęboko, lecz ślizgał się po powierzchni żywiołu rwącego pod nim. Hutter zastosował też pewne środki ostrożności, które podsunęło mu jego doświadczenie, a które przyniosłyby zaszczyt marynarzowi. Środki te zupełnie usunęły trudności i przeszkody, jakie mogły wywołać ostre zakręty rzeki. Gdy arka płynęła w dół rzeki Hutter, pośrodku jej strumienia opuszczał na dno ciężkie kamienie, przywiązane do liny holowniczej. Tworzyły one pośrednie kotwice i nie dały się pociągnąć przez arkę. Każdy z nich znajdował oparcie w kamieniach leżących wyżej, ostatni zaś kamień wzmacniała kotwica rzucona na otwartym jeziorze. Dzięki temu pomysłowi arka płynęła środkiem rzeki, inaczej bowiem na każdym zakręcie niechybnie zawadzałaby o brzeg wywołując trudności, które Hutterowi w pojedynkę bardzo trudno byłoby pokonać.

Korzystając teraz z przezorności Toma i nagleni obawą wykrycia przez dzikich Pływający Tom i jego dwaj towarzysze, silni jak atleci, ciągnęli arkę tak szybko, jak na to pozwalała wytrzymałość liny. Na każdym zakręcie wyciągali kamień leżący na dnie i kierowali prom na następny kamień w górze rzeki. W ten sposób — mając drogę wyznaczoną bojami, jakby to nazwał marynarz — Hutter poru- . szał się naprzód. To cichym, stłumionym głosem przynaglał swych przyjaciół do zwiększenia wysiłku, to znów, kiedy ciągnęli linę zbyt gwałtownie, przestrzegał ich przed nadmiernym wysiłkiem, gdyż zbytni zapał mógł ich narazić na niebezpieczeństwo. Mimo że od dawna zżyli się z lasami, posępny wygląd mrocznej rzeki zwiększał ich niepokój. Gdy wreszcie arka dotarła do pierwszego zakrętu Susquehanna i ujrzeli szeroko rozlane jezioro, wszyscy doznali ulgi, choć żaden z nich do tego by się nie przyznał. W miejscu tym wyciągnęli ostatni kamień; pozostała już tylko lina prowadząca prosto do kotwicy rzuconej, jak to Hutter wyjaśnił towarzyszom, poza zasięgiem prądu rzeki.

— Bogu dzięki! — zawołał Hurry — nareszcie światło dzienne! Niebawem, jeśli poczujemy naszych nieprzyjaciół, będziemy też mogli ich ujrzeć.

— Mówisz więcej, niż wolno o tym powiedzieć — burknął Hutter. — Nie ma lepszego miejsca na zasadzkę niż brzegi jeziora, tam gdzie wypływa rzeka gdy wypłyniemy spod drzew i dostaniemy się na otwartą wodę, nastąpi bardzo groźna chwila, bo wróg pozostanie w ukryciu, a my się odsłonimy. Judyto, kochanie, zostawcie w spokoju wiosła i wejdźcie do domu. Uważajcie, żeby nie pokazać głowy w oknie, bo ci, co was ujrzą, nie poprzestaną na pochwałach waszej urody. Teraz, Hurry, wejdziemy do pierwszej izby i będziemy ciągnąć linę przez drzwi; w ten sposób zabezpieczymy się przynajmniej przed jedną niespodzianką. Ty mój przyjacielu, Pogromco Zwierząt, widzisz, że prąd jest słaby, a lina jest naciągnięta jak się patrzy. Schowaj się więc i wyglądaj przez okna z jednej i drugiej strony, strzeż się jednak, aby ktoś nie zobaczył twej głowy, jeśli ci życie miłe.

Pogromca Zwierząt posłuchał, przy czym doznał uczucia, które nie miało nic wspólnego ze strachem, lecz było po prostu ciekawością zupełnie dla niego nowej i podniecającej sytuacji. Po raz pierwszy w życiu znajdował się w pobliżu wroga, a przynajmniej miał powody tak sądzić; tym samym mógł się spodziewać, że spotkanie nastąpi w mrożących krew w żyłach okolicznościach, na które złożą się indiańskie podstępy i sztuczki. Kiedy zajmował stanowis-ko przy oknie, arka mijała właśnie najwęższe miejsce na rzece, która właściwie dopiero tu się zaczynała. Drzewa w górze tak się splątały, że rwąca rzeka wpadała tutaj pod sklepienie z zieleni. Ten rys krajobrazu jest tak właściwy temu krajowi i tak niezwykły, jak w Szwajcarii rzeki wypływające dosłownie wprost z lodowców.

Arka mijała właśnie ostatni zakręt pod sklepieniem z liści, kiedy Pogromca Zwierząt po zbadaniu tego, co mógł ujrzeć na wschodnim brzegu rzeki, przeszedł przez izbę, aby z okna naprzeciw popatrzeć na brzeg zachodni. Zjawił się tam w samą porę, ledwie bowiem przytknął oko do szpary, ujrzał widok, który mógłby napędzić tęgiego strachu wartownikowi tak młodemu i niedoświadczonemu. Nad wodą pochylało się młode drzewko zgięte niemal w półkole; widocznie kiedyś rosło ku słońcu, a potem ciężar śniegów nadał mu obecny kształt. Zdarza się to często w lasach amerykańskich. Nie mniej niż sześciu Indian znajdowało się już na tym drzewie, a inni czekali, gotowi pójść w ich ślady, gdy tamci ustąpią im miejsca. Było jasne, że mają zamiar przebiec po pniu drzewa i skoczyć na dach arki, gdy będzie przepływała pod drzewem. Nie była to wielka sztuka, ponieważ na pochyłe drzewo łatwo było wejść, gałęzie sąsiednich drzew mogły służyć za uchwyty dla rąk, sam zaś upadek nie był groźny. Pogromca Zwierząt ujrzał Indian w momencie, gdy wyszli z ukrycia i zaczynali wdrapywać się na pionową część drzewa, co było najtrudniejszą częścią ich przedsięwzięcia; znajomość zwyczajów Indian pozwoliła mu od razu stwierdzić, że byli umalowani na wojnę i należeli do wrogiego szczepu.

— Ciągnij, Hurry! — zawołał. — Ciągnij, jeśli ci życie miłe i jeśli kochasz Judytę Hutter! Ciągnij, człowieku, ciągnij!

Wezwanie skierowane było do mężczyzny, o którym Pogromca wiedział, że ma siłę olbrzyma. Było tak poważne i uroczyste, że Hutter i March zrozumieli, że coś się stało. Ze wszystkich sił przyłożyli się obaj do liny w najbardziej krytycznym momencie. Prom zdwoił szybkość i wymknął się spod drzewa, jakby wiedział, jakie zagraża mu niebezpieczeństwo. Indianie, spostrzegłszy, że ich odkryto, wydali straszliwy okrzyk wojenny, po czym śpiesznie wspinali się na drzewo i z rozpaczliwą odwagą skakali na upragniony łup. Na drzewie było ich sześciu i wszyscy skoczyli. Wszyscy, z wyjątkiem pierwszego, wpadli do rzeki w różnych odległościach od arki, zależnie od kolejności skoku. Wódz, który był pierwszy na niebezpiecznym stanowisku i miał większe widoki powodzenia niż inni, skoczył na tył statku. Upadek nastąpił jednak z większej wysokości, niż przypuszczał, co go nieco oszołomiło; Indianin przez chwilę leżał skulony na pokładzie, nie wiedząc, co się z nim dzieje. Judyta wybiegła na pokład. Odważny ten krok wielce ją podniecił — szkarłatny rumieniec oblał policzki dziewczyny przydając blasku jej urodzie. Zebrawszy wszystkie siły Judyta wypchnęła nieproszonego gościa za burtę, głową na dół. Po dokonaniu tego bohaterskiego czynu szybko ochłonęła i zaraz wyjrzała za burtę rufy, aby zobaczyć, co się stało z Indianinem. Oczy jej nabrały znów łagodnego wyrazu, rumieniec wstydu i zdziwienia z własnej odwagi okrył jej policzki, aż wreszcie dziewczyna roześmiała się radośnie i wdzięcznie jak zwykle. Wszystko to nie trwało dłużej niż minutę, po czym ramię Pogromcy Zwierząt objęło ją wpół i szybko wciągnęło pod osłonę domu. Odwrót nastąpił w ostatniej chwili. Ledwie bowiem znaleźli się w bezpiecznym miejscu, las zabrzmiał wyciem dzikich, a kule posypały się gradem na ściany domu.

Arka tymczasem szybko posuwała się naprzód i zanim skończył się opisany przez nas epizod, uszła niebezpieczeństwa pogoni. Dzicy, gdy minął im pierwszy wybuch gniewu, przestali strzelać widząc, że tylko marnują amunicję. Gdy arka zbliżyła się do miejsca zakotwiczenia, Hutter nie zatrzymując jej podniósł kotwicę. Znalazłszy się poza działaniem prądu statek płynął dalej, aż znalazł się na pełnym jeziorze; ląd jednak był jeszcze tak blisko, że kula z brzegu mogła dosięgnąć osoby na pokładzie. Hutter i March dobyli dwóch małych wioseł i pod osłoną domu szybko odpłynęli na taką odległość od brzegu, że wróg nie był już wystawiony na pokusę ponownej napaści.

R0ZDZIAŁ 5

Niech ryczy z bólu ranny łoś,

Zwierz zdrów przebiega knieje) .

Ktoś nie śpi, aby spać mógł ktoś,

To są zwyczajne dzieje.

Szekspir

Następna narada, z udziałem Judyty i Hetty, odbyła się na przednim pomoście promu. Nie groziło im już niebezpieczeństwo napaści znienacka, niepokój więc, jaki zrazu wszystkich ogarnął, ustąpił miejsca poczuciu niepewności wypływającemu z przekonania, że znaczne siły nieprzyjacielskie znajdują się na brzegach jeziora i że wróg za wszelką cenę zechce ich zniszczyć. Położenie, w jakim się znaleźli, najlepiej rozumiał, oczywiście, Hutter. Jego córki przywykły polegać na ojcu i za mało wiedziały, aby w pełni ocenić niebezpieczeństwo, na jakie były narażone, zwłaszcza że obaj mężczyźni mogli w każdej chwili opuścić Toma. Pierwsze słowa Huttera dowiodły, że liczył się z możliwością odejścia obu myśliwych. Bystry obserwator zauważyłby, że Hutter tego właśnie najwięcej się obawiał.

— Mamy tę wielką przewagę nad Irokezami i każdym innym nieprzyjacielem, że jesteśmy na wodzie — powiedział. — Nie ma na jeziorze ani jednego czółna, o którym nie wiedziałbym, gdzie jest ukryte. W tej chwili, gdy twoja łódka, Hurry, jest tutaj, na lądzie pozostały jeszcze trzy czółna, tak dobrze schowane w dziuplach drzew, że nie wierzę, aby Indianie mogli je znaleźć, choćby nie wiem jak długo szukali.

— Ja bym tego nie powiedział — zauważył Pogromca Zwierząt. — Pies nie ma takiego węchu jak Indianin, kiedy go nęci zdobycz. Niech tylko dzikie bractwo ujrzy przed sobą skalpy, grabież lub to, co oni uważają za honor, nawet najszczelniej zakryta dziupla z czółnem nie ujdzie ich oczom.

— Racja, Pogromco Zwierząt — zawołał Hurry March — święte słowa! Dobrze, że moja łupinka jest bezpieczna i pod ręką. Tomie! Na mój rozum, Indianie, jeżeli rzeczywiście mają cię zamiar stąd wykurzyć, będą mieli pozostałe czółna najpóźniej jutro wieczór. Nie pozostaje nam zatem nic innego, jak tylko zabrać się do wioseł.

Hutter zrazu nie odpowiedział. Chwilę rozglądał się w milczeniu; patrzył na niebo, wodę i pas lasów obejmujący jezioro; patrzył, jakby tam szukał odpowiedzi. Nie znalazł nic podejrzanego. Bezkresna puszcza pogrążona była w głębokim śnie, ciche niebo jaśniało w blasku zachodzącego słońca, jezioro wyglądało jeszcze piękniej i spokojniej niż w ciągu dnia. Krajobraz działał kojąco, uśmierzał namiętności, tchnął błogosławioną ciszą. Czy nastrój ten udzielił się ludziom na arce, okaże się w dalszym ciągu opowiadania.

— Judyto — zawołał ojciec, gdy skończył badawczy, choć krótki przegląd znaków na niebie i ziemi — noc za pasem, przygotuj kolację dla naszych przyjaciół, długa droga zaostrza apetyt.

— Nie umieramy jeszcze z głodu, panie Hutter — powiedział March. — Podjedliśmy sobie zaraz po przybyciu nad jezioro, a poza tym wolę towarzystwo Judytki niż nawet kolację z jej ręki. Jakże miło będzie usiąść przy niej w ciszy wieczoru.

— Natury nie oszukasz — odparł Hutter — trzeba się pożywić. Judyto, przygotuj kolację i niech ci pomoże Hetty. Chciałbym z wami pogadać, moi drodzy — podjął stary Tom, gdy tylko córki wyszły i nie mogły go słyszeć. Przy nich nie mógłbym mówić. Znacie moje położenie, chciałbym tedy usłyszeć, co waszym zdaniem należałoby zrobić. Już trzy razy mnie spalono, lecz stało się to na lądzie. Potem czułem się dość pewnie, kiedy zbudowałem sobie zamek, i spuściłem na wodę arkę. Poprzednie moje złe przygody zdarzyły się w czasie pokoju. Były to zwyczajne awantury, jakich nie można uniknąć, kiedy mieszka się w lasach. Obecna sytuacja wygląda mi poważnie, rad bym więc posłuchać waszego zdania.

— Uważam, mój stary, że ty, obie twoje chałupy, sidła i cały twój majątek znaleźliście się w poważnym niebezpieczeństwie — wypalił Hurry nie widząc potrzeby ukrywania prawdy. — Wedle mojego pojęcia o wartości rzeczy, cały twój majątek nie jest dziś wart połowy tego co wczoraj i nie dałbym zań więcej, gdybym miał płacić skórami.

— Widzicie, ja mam dzieci! — dodał ojciec takim tonem, że nawet obojętny obserwator mógłby tę uwagę zrozumieć albo jako zachętę dla kawalerów, albo jako wyraz ojcowskiej troski o dzieci. — Dwie córki, jak wiesz, Hurry, dobre dziewczęta, powiem, choć jestem ich ojcem.

— Człowiek dużo może powiedzieć, panie Hutter, zwłaszcza gdy czas go nagli i okoliczności przyciskają do ściany. Masz, jak powiadasz, dwie córy, a jedna z nich nie ma sobie równej urodą na całym pograniczu, cokolwiek by się rzekło o jej postępowaniu. Co się tyczy biednej Hetty — to jest Hetty Hutter i tyle, nic więcej o tej bieduli nie można by powiedzieć. Sto razy wolałbym Judytę, gdyby prowadziła się tak dobrze, jak jest ładna!

— Widzę, Harry March, żeś pan jest taki przyjaciel, na którego można liczyć tylko przy pięknej pogodzie. Przypuszczam, że twój kolega myśli podobnie — odparł Tom, a w jego głosie zabrzmiała nuta dumy, nie pozbawionej godności. —  Trudno, została mi tylko Opatrzność, która może nie będzie głucha na modlitwy ojca.

— Jeśli pan tak zrozumiał Hurry'ego, że chciałby cię opuścić — powiedział Pogromca Zwierząt z powagą i prostotą, co ponad wszelką wątpliwość świadczyło o jego szczerości — sądzę, że jest pan niesprawiedliwy dla niego, a wiem, że krzywdzisz mnie przypuszczając, że poszedłbym w jego ślady, gdyby miał serce pozostawić własnemu losowi rodzinę białych, która' znalazła się w opałach. Przybyłem nad jezioro, panie Hutter, aby spotkać się z przyjacielem, i chciałbym, żeby mój przyjaciel już był tutaj, jak będzie z pewnością jutro o zachodzie słońca. Zyskałbyś do pomocy o jedną strzelbę więcej; niedoświadczoną, wyznam szczerze, podobnie jak moja — ale nie zawiodła ona na polowaniu na grubego i małego zwierza, ręczę więc za jej usługi na wojnie.

— Mogę tedy liczyć na ciebie, że staniesz ze mną w obronie moich córek, Pogromca Zwierząt? — zapytał starzec, a jego oblicze wyrażało ojcowską troskę o dzieci.

— Możesz, Pływający Tomie, jeśli pozwolisz tak się nazywać; będę ich bronił jak brat siostry, mąż żony i kawaler swej panny. W biedzie, w jakiej się znalazłeś, możesz liczyć na mnie— cokolwiek się stanie. Myślę, że Hurry postąpiłby wbrew sobie i swoim chęciom, gdyby cię zawiódł.

— Każdy, ale nie on! — zawołała Judyta ukazując swą ładną buzię w drzwiach. H a r r y nie będzie harował za innych i ani mu się śni nadstawić za nas swej pięknej głowy. Ani „stary Tom", ani jego „dziewczęta" nie liczą teraz na pana Marcha. Poznaliśmy dziś. tego przyjaciela, ufamy za to panu, Pogromco Zwierząt. Twoja zacna twarz i dobre serce mówią nam, że dotrzymujesz swych obietnic.

W tym, co powiedziała Judyta, tyle było, zdaje się, udanej, ile szczerej pogardy do Hurry'ego. W każdym razie powiedziała to z przejęciem, które dostatecznie jasno malowało się na jej pięknej twarzy. Jeśli March zdawał sobie sprawę, że nigdy jeszcze nie widział w jej oczach większej pogardy (uczucia, któremu ta piękna kobieta łatwo ulegała) niż ta, z jaką dopiero co na niego spojrzała, to mógł również zauważyć, że rzadko twarz jej wyrażała tyle kobiecej słodyczy i tkliwości, jak w chwili, gdy jej wymowne niebieskie oczy zwróciły się do jego towarzysza podróży.

— Zostaw nas samych, Judyto — surowo nakazał Hutter, zanim któryś z młodzieńców zdążył odpowiedzieć. — Odejdź i wracaj dopiero z dziczyzną i rybą. Dziewczynę zepsuły pochlebstwa oficerów, którzy czasem tutaj się zapędzają. Niechże pan, panie March, nic sobie nie robi z jej paplaniny. — Trafiłeś pan tym razem w samo sedno, stary Tomie — odparł Hurry, któremu słowa Judyty dobrze przypiekły. — Przeklęte języki garnizonowych; smarkaczy zupełnie ją zepsuły! Nie poznaję Judytki i chyba zacznę uwielbiać jej siostrę, która coraz bardziej mi się podoba.

— Rad jestem to słyszeć, Hurry, i uważam to za znak, że wracasz do zdrowych zmysłów. Hetty będzie znacznie wierniejszą i rozsądniejszą towarzyszką życia niż Judytka i chyba nie da ci kosza. Obawiam się poważnie, że jej siostrze oficerowie zupełnie przewrócili w głowie.

— Niesposób znaleźć wierniejszą połowicę niż Hetty — powiedział śmiejąc się Hurry — choć nie dałbym głowy, że będzie najmądrzejszą z żon. Ale mniejsza o to. Pogromca Zwierząt nie pomylił się, gdy mówił, że stanę przy twym boku. Nie opuszczę cię, wuju Tomie, w takiej chwili, bez względu na to, jakie są moje uczucia i zamiary względem twej starszej córki.

Męstwo Hurry'ego było znane i cenione przez jego znajomych, Hutter tedy z nie ukrywaną radością słuchał jego zapewnień. Wielka siła fizyczna takiego sprzymierzeńca bardzo mogła się przydać zarówno w obsłudze arki, jak i w walce wręcz, nie należącej do rzadkości w lasach. Dowódca, który znalazł się w ciężkiej potrzebie, nie ucieszyłby się więcej wiadomością o nadejściu posiłków niźli mieszkaniec pogranicza, któremu tak dzielny obrońca jak Hurry oświadczył, że nie zamierza go opuścić. Przed chwilą Hutter byłby zadowolony, gdyby mógł zażegnać niebezpieczeństwo zawierając układ obronny. Gdy jednak poczuł się nieco bezpieczniej, jego niespokojny duch natychmiast podsunął mu myśl, jakby przenieść wojnę na terytorium nieprzyjacielskie.

— Obie strony wojujące wyznaczyły wysokie ceny za skalpy — powiedział ze złym uśmiechem, jakby ulegał przemożnej pokusie, a jednocześnie chciał okazać, że nie zależy mu na pieniądzach, jakie można zdobyć w sposób, do którego ludzie uważający się za cywilizowanych odnoszą się z pogardą, chociaż nie postępują inaczej. — Może źle jest brać złoto za ludzką krew; chociaż gdy ludzie mordują się wzajemnie, nie jest chyba wielkim występkiem rzucić na stos łupów kawałek skóry zdartej z głowy. Jakie jest pańskie zdanie w tej sprawie, Hurry?

— Popełniasz, ojczulku, gruby błąd nazywając krew dzikusa krwią ludzką. Dla mnie skalp czerwonoskórego nie znaczy więcej niż para uszu wilka; z równą przyjemnością zgarnę pieniądze za jedno, jak i za drugie. Z białymi rzecz ma się inaczej, bo oni tacy już są, że bardzo nie lubią być skalpowani. Natomiast nasz Indianin goli głowę, żeby była gotowa pod nóż, i zostawia zadzierzysty czubek, aby w razie czego było za co chwycić.

— Tak mówi mężczyzna. Od początku wiedziałem, że byle przeciągnąć cię na naszą stronę, oddasz nam swe serce i rękę — odparł Tom, który zupełnie zmiękł, gdy odzyskał zaufanie do intencji swych gości. Ten najazd Indian może jeszcze przyjąć obrót zupełnie przez nich nie zamierzony. Pogromco Zwierząt, sądzę, że podzielasz pan sposób myślenia Hurry'ego i że pieniądze uzyskane -w ten sposób uważasz za niegorsze niż zarobione na sidłach i polowaniu.

— Nie, ani tak nie myślę, ani nie pragnę zmienić swych poglądów — odparł Pogromca. — Nie uznaję skalpowania, gdyż nie byłoby to w zgodzie z moją religią i kolorem skóry. Stanę przy tobie, Tomie Hutter, na arce czy w zamku, w czółnie czy w lesie; byłoby jednak wbrew mej ludzkiej naturze, gdybym miał wejść na drogę, którą Bóg wyznaczył innej rasie. Jeśli pan i Hurry myślicie o nagrodach w złocie wyznaczonych przez kolonię za skalpy, idźcie sami na tę wyprawę, a mnie pozostawcie opiekę nad niewiastami. Mimo wielkiej różnicy zdań między wami a mną co do natury białego człowieka, zgodzimy się, że obowiązkiem silnego jest bronić słabszych, zwłaszcza jeśli są to osoby, które zrządzeniem natury mężczyzna winien osłaniać i podtrzymywać na duchu, udzielając im swego serca i siły.

— Hurry Harry, mógłbyś wiele skorzystać z tej lekcji, gdybyś ją przyjął i zastosował w życiu — powiedziała z mieszkania Judyta głosem miłym, choć śmiałym. Najwidoczniej słyszała wszystko, o czym mówili mężczyźni.

— Dość tego, Judytko! — zawołał z gniewem ojciec. — Wynoś się stamtąd! — Mówimy o sprawach, o których kobieta nie powinna słyszeć.

Hutter nic jednak nie zrobił, aby sprawdzić, czy Judyta usłuchała go. Zniżył tylko głos i mówił dalej:

— Ten młodzieniec ma słuszność, możemy pozostawić dziewczęta pod jego opieką. Zaraz wam powiem, jaką mam myśl; na pewno zgodzicie się, że jest rozsądna i trafna. Na brzegu jeziora jest spora gromada dzikich; znajdują się wśród nich kobiety. Nie mówiłem o tym przy dziewczętach, bo niewiasty zawadzają tylko, gdy trafia się robota. O tym, że są tam kobiety, powiedziały mi ślady mokasynów; mam przy tym wrażenie, że nasi Indianie to myśliwi; którzy dawno wyszli na łowy i dlatego nic nie wiedzą o wojnie ani o nagrodach pieniężnych za skalpy.

— Jeśli tak jest, mój stary — zapytał Hurry — to czemu na powitanie chcieli poderżnąć nam gardła?

— Nie wiemy, czy mieli takie krwiożercze zapędy. Zasadzki i fortele to chleb powszedni Indianina; chcieli pewnie najpierw dostać się na pokład, a potem podyktować warunki. Gdy podstęp się nie udał, zaczęli do nas strzelać; to rzecz całkiem naturalna u dzikich i nie ma o czym mówić. Zresztą, ileż mnie razy spalili, zrabowali moje sidła — ba, strzelali do mnie w czasach najbardziej spokojnych?

— Te szelmy robią takie kawały, to prawda, ale my z nawiązką odpłacamy im pięknym za nadobne. Gdyby weszli na ścieżkę wojenną, nie zabieraliby ze sobą kobiet, to też prawda; twoja myśl zatem jest wcale niegłupia.

— Myśliwy nie maluje się na wojenną modlę — powiedział Pogromca Zwierząt. — Widziałem Mingów i wiem, że wybrali się tropić ludzi, a nie bobry czy jelenie.

— Znów ci się dostało, staruszku — powiedział Hurry do Toma. — Oku tego młodzieńca wierzę jak najstarszemu koloniście; kiedy on mówi, że się umalowali, to na pewno byli umalowani. .

— Wobec tego pewnie spotkały się dwie gromady — myśliwych i wojowników, faktem jest bowiem, że są z nimi kobiety. Zaledwie parę dni temu był tu goniec z wieścią o wojnie; może wojownicy przybyli zabrać kobiety i dzieci do domu, aby jak najprędzej uderzyć.

— Nawet sąd przyznałby, że mówisz prawdę! — zawołał Hurry. — Tym razem trafiłeś, mój stary, w sedno. Chciałbym więc wiedzieć, co chcesz na tym zyskać.

— Nagrodę za skalpy — odparł tamten i spojrzał na wpatrzonego weń towarzysza zimnym i ponurym wzrokiem, w którym okrutna żądza zysku i obojętność na sposób jego zdobycia przeważała nad uczuciem gniewu i chęcią zemsty. — Jeżeli są tam kobiety, to są i dzieci. Dorośli i dzieci — wszyscy mają skalpy; kolonia płaci bez różnicy płci i wieku.

— Tym większa hańba dla kolonii — przerwał mu Pogromca Zwierząt. — Hańba dla kolonii, która nie rozumie, jakie dary otrzymała od nieba, i nie szanuje woli boskiej.

— Posłuchaj, młokosie, głosu rozsądku i nie krzycz, póki nie zrozumiesz, o co chodzi — powiedział Hurfy niewzruszony. — Dzicy skalpują twych przyjaciół, Delawarów, Mohikanów i jak im tam jeszcze, czemuż więc my mielibyśmy ich oszczędzać? Przyznaję, że postąpilibyśmy źle, gdybyśmy obaj poszli do osad białych i wynieśli stamtąd skalpy, ale skalpować Indian — to zupełnie co innego. Mężczyzna nie powinien skalpować, jeśli sam w razie czego nie jest gotów nadstawić pod nóż własnej głowy. Jak Kuba Bogu tak Bóg Kubie — oto zasada, którą wyznaje cały świat. To jest rozsądne sądzę, że to jest też niezła religia.

— Ach tak, panie Hurry — dał się znów słyszeć wdzięczny glos Judyty — a czy religia nakazuje, by złem odpłacać za złe?

— Ciebie nie będę przekonywał, Judytko, bo ty przekonasz mnie swą urodą, jeśli nie stanie ci argumentów. Kanadyjczycy płacą swym Indianom za skalpy, czemu więc my nie mielibyśmy płacić...

— Naszym Indianom! — zawołała dziewczyna śmiejąc się, choć w śmiechu jej więcej było smutku niż radości. — Ach, ojcze, ojcze! Nie myśl o tym więcej, lecz posłuchaj rady Pogromcy. Zwierząt, który ma sumienie; nie mogłabym tego powiedzieć lub pomyśleć o Hurry'm Marchu.

Hutter wstał, wszedł do domu, zapędził córki do drugiej izby, zamknął jedne i drugie drzwi i wrócił. Następnie zabrał się wraz z Hurry'm do dalszych rozważań na ten sam temat, ponieważ jednak to, wokół czego obracała się ich rozmowa, ukaże się w dalszym ciągu naszego opowiadania, nie będziemy teraz przytaczać szczegółów ich narady. Czytelnik łatwo zrozumie, jakie zasady moralne określały treść tej rozmowy. Była to prawdę mówiąc moralność, jaka — w tej czy innej postaci — rządzi większością postępków ludzkich i której główna zasada brzmi: oko za oko. Ich wrogowie płacili za skalpy, oto dostateczne usprawiedliwienie odwetu kolonii. Prawdą jest, że tym samym argumentem posługiwali się Francuzi, co przemawiało za jego słusznością (jak to skwapliwie podniósł Hurry w odpowiedzi na zarzuty Pogromcy Zwierząt), gdyż mało prawdopodobne jest, aby śmiertelni wrogowie posługiwali się tym samym rozumowaniem, gdyby nie było ono słuszne. Ani Hutter, ani Hurry nie byli ludźmi, którzy by spierali się o drobnostki w sprawach dotyczących praw tubylców; wiadomo, że akcja napastnicza pociąga za sobą przytępienie sumienia i stłumienie jego głosu. Nawet w czasach najbardziej spokojnych istniał swego rodzaju stan wojenny między Indianami, zwłaszcza kanadyjskimi, a białymi. Kiedy więc wojna została wypowiedziana, Hutter i Hurry uznali ją za okazję do legalnego odwetu za tysiące krzywd, prawdziwych i urojonych. Oto ile prawdy i słuszności było w zasadzie odwetu, na którą obydwaj się powoływali, odpowiadając na zarzuty swego towarzysza, który był od nich uczciwszy i więcej miał skrupułów.

— Wroga należy bić jego własną bronią, Pogromco Zwierząt! — Krzyczał Hurry, jak zwykle po grubiańsku w dyskusji, odrzucając wszelkie skrupuły moralnej miał zwyczaj argumentować w sposób nie znoszący sprzeciwu. — Jeśli twój przeciwnik jest okrutny, ty musisz być okrutniejszy od niego, jeśli jego serce jest zimne, twoje niech będzie z kamienia. Oto droga do zwycięstwa nad chrześcijaninem i nad dzikim; trzymając się tego śladu, prędzej dojdziesz do celu wędrówki.

— Bracia morawianie mówią co innego; uczą, że wszyscy, będą sądzeni wedle swych talentów i wiedzy, Indianin — jak Indianin, biały — jak biały. Niektórzy ich nauczyciele mówią, że jeśli ktoś da ci w twarz, masz nadstawić drugi policzek i dać się uderzyć jeszcze raz, a nie brać odwetu, co rozumiem w ten sposób...

— Dosyć! — zawołał Hurry.— To mi wystarczy, żeby zrozumieć twoją naukę! Ile czasu trzeba by wedle twej zasady, żeby częstując kogoś kopniakami poniżej krzyża, przegnać go z jednego końca kolonii na drugi?

— Źle mnie zrozumiałeś, March — z godnością odparł młody myśliwy. — Chciałem tylko powiedzieć, że tak należy postępować, jeśli to jest możliwe. Żądza odwetu jest cechą Indian, przebaczenie — cechą białych. To wszystko. Puść płazem zniewagę, jeśli możesz, a nie mścij się, ilekroć możesz to zrobić — oto zasada. Co się tyczy kopniaków, panie Hurry — spalona słońcem twarz Pogromcy Zwierząt pociemniała, gdy to mówił .— i gonienia kogoś przez całą kolonię, to uwaga twoja jest ni przypiął, ni przyłatał, bo nie ma tu takiego, co by się na to ważył, ani takiego, co by mu uległ. Chciałem tylko powiedzieć, że jeśli czerwonoskórzy skalpują, to jeszcze nie powód, aby blade twarze robiły to samo.

— Płać pięknym za nadobne. Pogromco Zwierząt, to jest zasada, którą głoszą pastorzy chrześcijańscy.

— Nie, Hurry, pytałem o to braci morawian, zasada brzmi zupełnie inaczej. „Nie czyń drugiemu, co tobie nie miło" —powiedzieli mi morawianie — oto prawdziwa zasada, ludzie zaś postępują inaczej. Morawianie uważają, że kolonie, które obiecują nagrody za skalpy, postępują niesłusznie i że niebo nie błogosławi ich postępkom. Morawianie nade wszystko zakazują odwetu.

— Gwiżdżę na twoich morawian! — krzyknął March trzaskając palcami. — Nielepsi oni od kwakrów. Gdybyś słuchał wszystkiego, co ci mówili, nie zdjąłbyś skóry z piżmoszczura, bo żal by ci było zwierzęcia. Kto słyszał, żeby litować się nad piżmoszczurem!

Pogardliwe zachowanie Hurry'ego sprawiło, że Pogromca nic nie odpowiedział. March i stary omawiali dalej swe plany przyciszonym głosem i w sposób bardziej poufny. Konspirowali tak do chwili, gdy zjawiła się Judyta wnosząc skromną, lecz smaczną kolację.

March z pewnym zdziwieniem zauważył, że. dziewczyna postawiła najsmaczniejsze kąski przed Pogromcą Zwierząt i że świadczyła mu różne drobne względy, na jakie mogła się zdobyć, okazując w ten sposób wyraźną ochotę, aby wszyscy ujrzeli, że Pogromcę uważa za gościa zasługującego na szczególne honory. Przyzwyczajony jednak do kaprysów i kokieterii pięknisi, March nie bardzo się zmartwił tym odkryciem i jadł z apetytem nie zmąconym żadnymi skrupułami moralnymi. Lekko strawny posiłek leśnych ludzi zachęcał do jedzenia, tej prawdziwie zwierzęcej przyjemności, toteż Pogromca Zwierząt, mimo że w lesie obaj najedli się do syta, nie ustępował kroku swemu przyjacielowi w pałaszowaniu kolacji.

W godzinę później obraz okolicy zupełnie się zmienił. Jezioro było wciąż spokojne i szklane, po łagodnym zmierzchu letniego wieczoru nastąpił mrok — i cała okolica w ciemnej oprawie lasów pogrążyła się w cichym śnie nocy. Z puszczy nie dobiegał ani śpiew, ani krzyk, ani najmniejszy szelest. Lasy patrzyły ze wzgórz na leżący w ich objęciach piękny basen jeziora, spowity uroczystą ciszą. Słychać było tylko szmer miarowych uderzeń wioseł, którymi ospale obracali Hurry i Pogromca Zwierząt kierując arkę ku zamkowi. Hutter wyszedł na rufę promu i chciał sterować, lecz gdy zobaczył, że obaj młodzieńcy wiosłują w takt i sami trzymają się kierunku, położył wiosło na wodę, usiadł w tyle statku i zapalił fajkę. Po paru minutach Hetty wymknęła się z kajuty (czy też domu, tak bowiem zwykli nazywać tę część arki) i usiadła u stóp ojca na stołku, który przyniosła z sobą. Nie było to czymś niezwykłym u tego trochę upośledzonego na umyśle dziecka, starzec więc niemal nie zwrócił na nią uwagi, tylko delikatnie i z ojcowską miłością położył jej rękę na głowie; dziewczyna w milczeniu przyjęła tę pieszczotę.

W chwilę potem Hetty zaczęła śpiewać. Głos miała słaby i drżący, śpiewała z uroczystą powagą. Słowa i melodie były nader proste, pierwsza pieśń była hymnem, którego nauczyła ją matka, a ostatnia jedną z tych zwykłych piosenek, które podobają się ludziom wszystkich klas i w każdych czasach, gdyż płyną z serca i przemawiają do uczucia. Hutterowi zawsze, gdy słuchał tych prostych melodii, miękło serce i stary dziwnie łagodniał. Córka dobrze wiedziała o tej słabości ojca i często ją wykorzystywała, wiedziona świętym instynktem, jaki oświeca osoby słabe na umyśle, zwłaszcza jeśli zmierzają do tego, co dobre.

Ledwie zabrzmiał cichy i słodki głos Hetty, ustał szmer wioseł i nabożna pieśń, wzniosła się samotnie ku niebu w niczym nie zmąconej ciszy pustkowia. Zdawać się mogło, że treść pieśni dodaje odwagi śpiewaczce, gdyż głos jej przybierał na sile i chociaż pospolite lub hałaśliwe dźwięki nie zmąciły melodii, śpiew brzmiał coraz donośniej i barwił się tkliwym smutkiem, aż prosty hymn duszy bez skazy wypełnił ciszę wieczoru. Obaj mężczyźni na przedzie arki zastygli w bezruchu, dając tym dowód, że nie pozostali obojętni na wzruszający śpiew Hetty; dopiero gdy ostatnie dźwięki pieśni zamarły na brzegu, który o tej godzinie czarów niósł więcej niż milę najdrobniejszą modulację ludzkiego głosu, młodzieńcy znów zanurzyli wiosła w wodzie. Hutter był bardzo wzruszony. Proceder, który kiedyś uprawiał, nauczył go brutalności, potem przez wiele lat ulegał wpływom zwyczajów ludzi z puszczy, co uczyniło go człowiekiem bezwzględnym, w sumie jednak natura starca była ową przerażającą mieszaniną dobrego i złego, jaka tak często stanowi o moralnym obliczu człowieka.

— Smutne jest dzisiaj moje dziecko — powiedział do Hetty. Gdy rozmawiał z córką, zachowanie i język starca łagodniały! wznosiły się na wyżyny życia cywilizowanego, jakie pędził za młodu. — Uszliśmy dzisiaj wrogom i powinniśmy się z tego cieszyć.

— Ty tego nie zrobisz, ojcze! — powiedziała Hetty głosem cichym i pełnym wyrzutu, biorąc w obydwie ręce jego dłoń szorstką i kościstą. — Długo rozmawiałeś z Harry Marchem ale żaden z was nie będzie tak okrutny, aby to zrobić!

— Ty nie możesz tego zrozumieć, niemądry dzieciaku; pewnie byłaś niegrzeczna i podsłuchiwałaś nas, inaczej nie wiedziałabyś, o czym mówiliśmy.

— Czemu ty i Hurry chcecie zabijać ludzi — i to kobiety i dzieci?

— Cicho, dziewczyno, uspokój się. Jest wojna i musimy tak postępować z nieprzyjaciółmi, jak oni postępowaliby z nami.

— To nie jest tak, ojcze! Słyszałam, że Pogromca Zwierząt mówił o tym co innego niż wy. Powinieneś być wobec wrogów taki, jakimi chciałbyś, żeby oni byli dla ciebie. Nikt nie chce, aby wrogowie go zabili.

— Zabijamy na wojnie wrogów, moje dziecko, aby oni nas nie wytłukli. Ktoś musi zacząć; kto pierwszy ruszy na wroga, może prędzej zwyciężyć. Nic nie wiesz o tych sprawach, aniołku, i lepiej nic o tym nie mów.

— Judyta mówi, że to jest złe, ojcze, a ona ma rozum, którego ja nie mam.

— Judytka ma rozum, jak mówisz, i dlatego dobrze wie, że nie może nic powiedzieć, bobym nie ścierpiał, żeby wtrącała się do nie swoich spraw. Co byś wolała, Hetty — żeby zdjęto ci skalp i sprzedano go Francuzom, czy żebyśmy zabili naszych wrogów i w ten sposób nie pozwolili zrobić sobie krzywdy?

— To nie jest tak, ojcze! Nie zabijaj ich i nie daj im zabić nas. Sprzedaj skóry i postaraj się o nowej jeśli możesz; ale nie sprzedawaj krwi ludzkiej.

— Dajmy temu pokój, moje dziecko; mówmy o sprawach, które rozumiesz. Czy cieszysz się, że znów zobaczyłaś Marcha, naszego starego przyjaciela? Lubisz go i wiedz, że któregoś dnia może zostać twym bratem, jeśli nie kimś bliższym.

— To niemożliwe, ojcze — powiedziała dziewczyna po dłuższej chwili. — Hurry miał już ojca i matkę; nikt nie może mieć dwóch ojców lub dwóch matek.

— Widzisz, jaką słabą masz główkę! Kiedy Judytka wyjdzie za mąż, ojciec męża będzie jej ojcem, a siostra męża będzie jej siostrą. Jeśli wyjdzie za Hurry'ego, on będzie twoim bratem.

— Judyta nigdy nie wyjdzie za Hurry'ego, Judyta go nie lubi — odparło dziewczę łagodnie, lecz stanowczo.

— Nic ó tym nie wiesz, Hetty. Harry March jest najprzystojniejszym, najsilniejszym i najodważniejszym spośród wszystkich młodzieńców, jacy pokazali się nad naszym jeziorem; gdy zaś Judytka jest najpiękniejszą kobietą na całym pograniczu — nie widzę przeszkód, aby się pobrali. Hurry przyrzekł, że pójdzie ze mną na wyprawę, jeśli zgodzę się dać mu Judytę.

Hetty zaczęła się kiwać na wszystkie strony, co oznaczało, że jest wzburzona. Dość długo jednak nic nie mówiła. Ojciec, przyzwyczajony do jej sposobu bycia i nie podejrzewając, aby dziewczyna miała bezpośrednie powody do zaniepokojenia, palił dalej fajkę z wyraźną flegmą, która zdaje się, jest nieodłącznie związana z tą szczególnego rodzaju przyjemnością.

— Hurry jest przystojny, ojcze — powiedziała Hetty z pełnym prostoty przejęciem, którego byłaby się ustrzegła, gdyby jej rozum powiedział, że wzruszenie to daje pole do domysłów.

— Powtarzasz moje słowa, dziecko — mruknął stary Hutter nie wyjmując fajki z zębów. — Harry to najładniejszy chłopak w tych stronach, a Judytka najładniejsza panna, jaką widziałem od czasów młodości jej matki.

— Czy to grzech być brzydką, ojcze?

— Człowiek może mieć na sumieniu rzeczy znacznie gorsze — ale ty wcale nie jesteś brzydka, choć Judytka jest ładniejsza.

— Czy Judyta jest bardziej szczęśliwa, dlatego że jest taka ładna?

— Może tak, a może nie, moje dziecko. Ale mówmy o czym innym, bo to są sprawy zbyt trudne dla ciebie, biedna Hetty. Jak ci się podoba nasz nowy znajomy, Pogromca Zwierząt?

— Nie jest przystojny, ojcze. Hurry jest o wiele ładniejszy od Pogromcy Zwierząt.

— To prawda. Mówią jednak, że jest świetnym myśliwym! Sława Pogromcy doszła do mnie, zanim go ujrzałem; mam nadzieję, że okaże się równie dzielnym wojownikiem, jak jest zręcznym myśliwym. Atoli ludzie nie są wszyscy na jedno kopyto i trzeba czasu, moje dziecko, wiem to z własnego doświadczenia, aby serce mężczyzny stało się godne puszczy, w której żyje.

— Czy ja mam takie serce, ojcze, i czy serce Hurry'ego jest godne puszczy?

— Dziwne czasem zadajesz pytania, Hetty! Masz dobre serce, moje dziecko, które bardziej nadaje się do życia w osadzie niż w lasach, a rozum twój lepiej pasuje do lasów.

— Czemu Judyta ma więcej rozumu ode mnie, ojcze?

— Niech cię Bóg ma w swej opiece, moje dziecko. Nie umiem odpowiedzieć na to pytanie. Bóg daje rozum, wygląd zewnętrzny i tym podobne rzeczy, dzieląc je tak, jak. mu się podoba. Czy chciałabyś mieć więcej rozumu?

— Wcale nie. Nawet z moim malutkim rozumem mam kłopot; im więcej myślę, tym bardziej czuję się nieszczęśliwa. Nie wierzę, aby myślenie mogło mi przynieść coś dobrego, chciałabym za to być taka ładna, jak Judyta!

— Czemuż to, dziecino? Uroda twej siostry może jej przyczynić zmartwień, tak było kiedyś z jej matką. Nie warto, Hetty, wyróżniać się czymkolwiek, gdyż łatwo wtedy stać się przedmiotem zawiści lub natarczywości ludzkiej.

— Matka, jeśli była ładna, musiała być też i dobra — odparła dziewczyna, a łzy stanęły w jej oczach, co jej się zawsze zdarzało na wspomnienie o zmarłej.

Stary Hutter, gdy Hetty wspomniała o matce, jeśli nawet nie wzruszył się tak jak córka, spochmurniał i zamilkł. Palił dalej fajkę i nie widać było, aby miał ochotę odpowiedzieć. Gdy jednak córka powtórzyła swą uwagę w sposób świadczący, że byłoby jej przykro, gdyby zaprzeczył temu, co powiedziała, wytrząsnął popiół z fajki, ciężką ręką pogłaskał dziewczynę po głowie i powiedział:

— Twoja matka była za dobra jak na ten świat, choć ludzie może myśleli inaczej. Uroda nie przyniosła jej nic dobrego; nie powinnaś się martwić, że nie jesteś tak podobna do niej jak twoja siostra. Myśl mniej o swej urodzie, a więcej o obowiązkach, a będziesz "tutaj, na jeziorze, tak szczęśliwa, jak gdybyś mieszkała w pałacu królewskim.

— Wiem, ojcze, ale Hurry mówi, że uroda to wszystko u panny.

Hutter odburknął coś, co miało oznaczać niezadowolenie, i przez dom przeszedł na przód promu. Słabość Hetty do Marcha, którą zdradziły jej naiwne słowa, była dla niego czymś nowym i tym bardziej go zaniepokoiła, postanowił więc natychmiast rozmówić się ze swym gościem. Lubił bowiem mówić wprost to, co myślał, i postępować stanowczo. Były to dwie największe zalety tego prostaka, w którym zasady dobrego wychowania, jakie otrzymał za młodu, zostały przygłuszone przez późniejsze doświadczenia walki o chleb i życie, kiedy to wyzbył się uczuć i stał się człowiekiem twardym i bezwzględnym. Gdy znalazł się na przodzie promu, powiedział Pogromcy Zwierząt, że chciałby go zmienić przy wiośle, i odesłał go na tył statku, do steru. Dzięki tej zamianie, gdy młody myśliwy przeszedł na drugi koniec arki, starzec i Hurry zostali sami.

Hetty zniknęła, gdy tylko Pogromca Zwierząt zajął stanowisko przy sterze. Pogromca przez chwilę sam sterował statkiem, wolno posuwającym się naprzód. Nie trwało to długo, gdyż z domu wyszła Judyta. Mogłoby się zdawać, że chce pełnić honory domu wobec przybysza, który zaciągnął się w służbę dla jej rodziny. Światło gwiazd pozwalało rozróżniać bliskie przedmioty. Młodzieniec tedy z łatwością spostrzegł, że błyszczące oczy dziewczyny wyrażały sympatię, gdy się spotkały z jego wzrokiem. Mimo zmroku bujne włosy rzucały cień na jej żywą i słodką twarzyczkę, co czyniło ją jeszcze piękniejszą; podobnie kwiat róży najwdzięczniej wygląda w cieniu soczystej zieleni listowia. Stosunki towarzyskie w puszczy nie są bynajmniej ceremonialne. Judyta, podziwiana przez wszystkich, nabrała pewności siebie, która jeśli nawet nie przechodziła w zuchwalstwo, z pewnością wcale nie przydawała jej wdziękom owej powściągliwej skromności, nad jaką rozpływają się poeci.

— Myślałam, że pęknę ze śmiechu, Pogromco Zwierząt — zaczęła piękność prosto z mostu, ale i zalotnie — kiedy ujrzałam, jak ten Indianin daje nurka do rzeki! Dzikus był wcale niebrzydki — o urodzie mówiła zawsze jak o osobistej zasłudze. — Nie mogłam jednak zaczekać i - zobaczyć, czy mu malowidło nie puściło w wodzie!

— A ja się bałem, że panią zastrzelą, Judyto — odparł Pogromca Zwierząt. — Wybiegając z domu na oczach tuzina Mingów, narażała pani swe życie!

— Czy dlatego wybiegł p a n z kajuty, nie zważając na ich strzelby? — zapytała dziewczyna z zainteresowaniem, którego nie udało jej się pokryć obojętnym tonem, choć zwykle przychodziło jej to łatwo dzięki dużej wprawie i wrodzonemu sprytowi.

— Mężczyzna, gdy ujrzy kobietę w niebezpieczeństwie, nie może nie przyjść jej z pomocą. Wiedzą o tym nawet Mingowie.

Pogromca Zwierząt powiedział to z taką prostotą i tak szczerze, a Judyta odpłaciła mu uśmiechem tak słodkim, że — wbrew uprzedzeniu, jakiego nabrał do niej pod wpływem zarzutów Hurry'ego, podejrzewającego ją o płoche usposobienie — uległ czarowi uśmiechu dziewczyny, mimo że uśmiech ten w szarym świetle gwiazd stracił połowę swej urzekającej siły. W ten sposób od razu powstała między nimi atmosfera zaufania. Myśliwy w dalszej rozmowie z Judytą nie myślał już, że ma do czynienia z nimfą leśną, choć zrazu uległ takiemu wrażeniu.

— Pan jest człowiekiem czynu, a nie słów; od razu to poznałam, Pogromco Zwierząt — powiedziała piękność siadając obok myśliwego, który stał z wiosłem w ręku. — Wiem, że będziemy przyjaciółmi. Hurry Harry ma długi język i choć jest olbrzymem, więcej mówi, niż robi.

— March jest pani przyjacielem, Judyto; o nieobecnym przyjacielu należy mówić dobrze.

— Wiemy wszyscy, co to jest przyjaźń Hurry'ego! Ustępuj mu we wszystkim, a będzie najlepszym chłopcem w całej kolonii, ale spróbuj mu się „postawić", jak wy mówicie o jeleniu, stanie się panem wszystkiego, co mu wpadnie w rękę, ale nie będzie panował nad samym sobą. Hurry nie jest moją sympatią, Pogromco Zwierząt. Śmiem twierdzić, że gdyby prawda wyszła na wierzch, gdyby powtórzono mi, co Hurry opowiada o mnie, okazałoby się, że nie myśli o mnie lepiej niż, wyznam szczerze, ja o nim.

Ostatnie słowa Judyta wymówiła z pewnym zakłopotaniem. Gdyby młodzieniec dotrzymujący jej towarzystwa nie był człowiekiem tak prostodusznym, byłby spostrzegł, że odwróciła twarz i nerwowo poruszała piękną nóżką. Zauważyłby też inne znaki, które świadczyły, że z jakichś nieznanych powodów zdanie Marcha nie było jej tak obojętne, jak udawała. Czy działała tu tylko próżność kobiety, która udaje, że nie doznaje żadnych uczuć, chociaż kocha gorąco; czy też zachowanie Judyty wynikło z głęboko zakorzenionej świadomości dobrego i złego, czytelnik zrozumie lepiej w dalszym ciągu opowiadania. Pogromca Zwierząt bardzo się stropił. Pamiętał dobrze ciężkie zarzuty, jakie podejrzliwy Hurry stawiał Judycie. Z jednej strony nie chciał wywołać niechęci do swego towarzysza i w ten sposób przeszkodzić mu w konkurach, z drugiej zaś — nie umiał kłamać. Odpowiedzieć Judycie i nic nie dodać ani nie ująć z tego, co chciał powiedzieć, było dla niego zadaniem niezmiernie trudnym.

— March lubi mówić byle co tak o swych przyjaciołach, jak i wrogach — powiedział z namysłem. — Należy do tych, którzy mówią, co im ślina przyniesie na język, gdyby zaś trochę pomyślał, powiedziałby co innego. Stokroć wolę Delawara, Judyto — ten dopiero rozważa i przeżuwa swe myśli! Niebezpieczeństwa nauczyły go rozwagi, a długi język nie znajdzie posłuchu u jego braci gdy przy ognisku zasiądą na naradę.

— Mam wrażenie, że March wcale się nie krępuje, gdy zaczyna mówić o Judycie Hutter i jej siostrze — powiedziała dziewczyna z jawną pogardą. — Dobre imię młodej kobiety jest wdzięcznym tematem rozmów dla pewnych ludzi, którzy trzymaliby język za zębami, gdyby ta kobieta miała brata. Pan March znajduje przyjemność w obmawianiu nas, lecz jeszcze tego pożałuje!

— Ależ, Judyto, zbyt poważnie bierze pani te sprawy. Harry nie pisnął ani słówka przeciw Hetty, a po drugie...

— Wiem, wiem, o co chodzi — porywczo przerwała mu Judyta. — Hurry tylko mnie upatrzył sobie na ofiarę swego jadowitego języka! Cóż, Hetty! Biedna Hetty! — mówiła dalej niskim, nieco ochrypłym głosem, który z trudem przechodził jej przez gardło. — Hetty nie dotkną jego złośliwe plotki, nie sięgną tak wysoko! Biedna Hetty! Bóg stworzył ją słabą na umyśle. Niedostatek rozumu chroni ją od błędów, o których istnieniu nawet nie wie. Nie było jeszcze na świecie istoty bardziej niewinnej niż Hetty Hutter, Pogromco Zwierząt.

— Wierze, zaiste, wierzę, Judyto, i mam niepłonną nadzieję, że to samo można by powiedzieć o jej pięknej siostrze.

W głosie Pogromcy tyle było szczerości i słodyczy, że dziewczyna bardzo się wzruszyła. Aluzja zaś do jej urody zwiększyła jeszcze wrażenie, jakie wywarły na Judycie słowa myśliwego, znała bowiem doskonale wartość swych wdzięków. Niemniej cichy głos sumienia nie zamilkł, lecz podszepnął jej odpowiedź, której udzieliła Pogromcy po chwili namysłu:

— Hurry zapewne powtórzył swe nikczemne oskarżenia, dotyczące oficerów z garnizonu — powiedziała. — Wie, że to są dżentelmeni, i nie może im wybaczyć, że są tym, czym on nigdy nie będzie.

— Nie może być oficerem królewskim, to pewne, gdyż nie ma na to żadnych danych; ale czemu łowca bobrów nie miałby być równie godnym szacunku jak rządca kolonii? Skoro sama pani o tym wspomniała, nie przeczę, że Hurry istotnie żalił się, iż osoba tak skromnego stanu jak pani tyle czasu spędza w towarzystwie szkarłatnych mundurów i jedwabnych szarf. Ale to zazdrość mówiła przez niego i chyba smucił się swymi myślami, jak matka rozpacza nad. grobem dziecka.

Pogromca Zwierząt chyba nie zdawał sobie sprawy z pełnego znaczenia swych słów. Pewne jest, że nie spostrzegł rumieńca, który oblał szkarłatem piękną twarz Judyty, ani też nie mógł zauważyć nieodpartego smutku, jakiś z kolei sprawił, że zbladła jak płótno. Minuta lub dwie minęły w głębokim milczeniu i słychać było tylko plusk wioseł. Judyta wstała i kurczowo uścisnęła rękę myśliwego.

— Pogromco Zwierząt — powiedziała gwałtownie — cieszy mnie, że pierwsze lody między nami zostały przełamane. Mówi się, że nagła przyjaźń prowadzi do długiej nienawiści, ale nie wierzę, aby tak było z nami. Sama nie wiem, jak to się dzieje, ale ze wszystkich mężczyzn, jakich spotkałam, pan pierwszy, zdaje się, nie chce mi schlebiać, nie chce mej zguby i nie jest zamaskowanym wrogiem. Mniejsza o to, nie mów nic Hurry'emu, porozmawiamy jeszcze kiedy indziej.

Dziewczyna puściła rękę myśliwego i zniknęła w domu. Pogromca Zwierząt stał przy wiośle sterowym zdumiony i nieruchomy jak sosna na wzgórzu. Myśli jego błądziły gdzieś daleko, aż Hutter zawołał nań, by utrzymywał dziób promu we właściwym kierunku. Dopiero wtedy miody myśliwy przypomniał sobie, gdzie się znajduje.

ROZDZIAŁ 6

W mące przemawia! Anioł apostata,

głośno się chełpiąc, choć dręczon rozpaczą.

Milton

W chwilę po zniknięciu Judyty powiał lekki wiatr południowy. Hutter wyciągnął wielki, kwadratowy żagiel, który kiedyś jako topsel powiewał nad pewnym kutrem z Albany, a że potem stargały go wiatry Tappanu, wycofano go więc z użytku i sprzedano. Do dyspozycji miał lekką, lecz mocną reję z drzewa tamaraku, którą mógł podnieść w razie potrzeby. Za pomocą prostego urządzenia rozpostarł tedy na rei płótno żaglowe i dość fachowo nastawił je pod wiatr. Skutek był taki, że już nie trzeba było wiosłowe, a po upływie dwóch godzin w odległości około stu jardów ujrzeli w mroku zamek wynurzający się z wody. Spuszczono żagiel i prom dryfował powoli ku siedzibie Toma. Kiedy podpłynął do pomostu, przymocowano go liną do pala.

W domu nie było gości od czasu wizyty Hurry'ego i jego towarzysza. O północy panowała tu cisza, która ogarnęła całe pustkowie. Wiedząc, że nieprzyjaciel jest blisko, Hutter zabronił córkom zapalić światło (co zresztą było zbytkiem, na jaki rzadko sobie pozwalano w czasie letnich miesięcy) obawiając się, że światło, niczym latarnia morska, mogłoby wrogom wskazać drogę do zamku.

— Przy świetle dziennym nie boję się nawet całej zgrai dzikusów, bo ja siedzę sobie za tymi grubymi pniami, a oni — gdzież się ukryją? — powiedział Hutter, gdy już wyjaśnił gościom, dlaczego nie pozwolił zapalić światła. — Trzymam tu stale nabite trzy albo cztery niezawodne strzelby. Jedna z nich, „Postrach Zwierząt" — nigdy nie chybia. Ale co innego w nocy. Pod osłoną ciemności czółno może podpłynąć niepostrzeżenie, a dzicy znają tyle podstępów, że mieć z nimi do czynienia nawet w jasny dzień, już jest ciężkim orzechem do zgryzienia. Zbudowałem ten dom, aby mieć ich co najmniej na odległość ramienia, gdybyśmy znów mieli spróbować swych sił. Niektórzy są zdania, że zamek jest zbyt odsłonięty i wystawiony na ataki, ja jednak jestem zdania, że kotwicę należy zarzucić właśnie tutaj, gdzie nie ma zarośli, i tym samym zająć stanowisko najbezpieczniejsze.

— Słyszałem, że byłeś kiedyś marynarzem, stary Tomie, czy to prawda? — zapytał jak zwykle obcesowo Hurry, uderzyło go bowiem, że stary używa czasem wyrażeń marynarskich. — Niektórzy uważają, że mógłbyś opowiedzieć wiele niezwykłych historii o walkach i katastrofach na morzu, gdyby tylko rozwiązał ci się język.

— Są tacy ludzie na świecie — odparł stary wymijająco, którzy żyją tym, co myślą inni; niektórzy z nich zapędzają się nawet do lasów. Kim byłem albo co widziałem za młodu, jest teraz mniej ciekawe, niż kim są i co robią dzicy. Lepiej byłoby pomyśleć, co może zdarzyć się w ciągu najbliższych dwudziestu czterech godzin, niż gadać ó tym, co było dwadzieścia cztery lata temu.

— Oto głos rozsądku, Pogromco Zwierząt, oto, co się nazywa zdrowym rozsądkiem. Trzeba nam zaopiekować się Judytą i Hetty, nie mówiąc już o naszych czubkach głowy. Ja tam mogę spać po ciemku tak samo jak w słońcu południa. Mnie mało obchodzi, czy słońce albo lampa na mnie patrzy, gdy zamykam oczy.

Na tej uwadze rozmowa się urwała, gdyż Pogromca Zwierząt nie zwykł był odpowiadać, gdy Hurry'emu zebrało się na żarty, a Hutter wyraźnie nie miał ochoty przedłużać rozmowy na temat swej przeszłości i co innego miał w głowie niż wspomnienia. Stąd, ledwie córki powiedziały, że idą spać, i wyszły, poprosił gości, aby przeszli za nim na prom. Kiedy się tam znaleźli, starzec wyjawił im swój plan, przemilczał jednak tę jego część, którą zachował dla siebie i Hurry'ego.

— Głównym zadaniem . ludzi w naszym położeniu jest utrzymać panowanie nad wodą — zaczął Hutter. — Póki na jeziorze nie ma innego statku, czółno z kory jest tyle warte co okręt wojenny, bo przecież wpław nikt zamku nie zdobędzie. W okolicy jeziora jest wszystkiego pięć czółen, z czego dwa mam z sobą, a trzecie należy do Hurry'ego. Mamy więc tutaj trzy czółna: jedno stoi umocowane w doku pod domem, dwa są przywiązane do promu. Pozostałe dwa czółna znajdują się na brzegu, schowane w dziuplach drzew. Dzicy, nasi zajadli wrogowie, jutro rano przetrząsną całą okolicę, jeśli rzeczywiście chcą zdobyć nagrody za skalpy...

— Nic podobnego, bracie — przerwał mu Hurry. — Nie ma na świecie takiego Indianina, który by znalazł

czółno dobrze ukryte. Znam się na tych sprawach nie od dziś i spytaj się obecnego tu Pogromcy Zwierząt, czy nie umiem tak schować łódki, że sam jej potem nie mogę znaleźć.

— To się zgadza — rzekł ten, na którego się Hurry powołał — ale zapomniałeś powiedzieć, że choć ty nie mogłeś znaleźć własnego śladu, ja go jednak znałazłem. Jestem tego samego zdania co pan Hutter, że mianowicie znacznie rozsądniej jest obawiać się sprytu dzikich, niźli pokładać wielkie nadzieje w ich ślepocie. Jeśli więc można ściągnąć te dwa czółna do zamku, należy to zrobić jak najrychlej.

— Czy wziąłby pan udział w wyprawie po czółna? — zapytał Hutter tonem wyrażającym zdziwienie i zadowolenie z propozycji Pogromcy Zwierząt.

— Oczywiście. Jestem gotów wziąć udział w każdym przedsięwzięciu, które nie sprzeciwia się prawom białego człowieka. Natura nakazuje nam bronić naszego życia, a także życia innych ludzi, jeżeli zajdzie potrzeba. Pójdę za tobą, Pływający Tomie, nawet do obozu Mingów, gdy będzie tego wymagała obrona naszego życia, i postaram się spełnić swój obowiązek, gdyby doszło do walki. Będzie to jednak pierwsza próba mych sił i nie chciałbym obiecywać więcej, niż mogę zdziałać. Wszyscy wiemy, czego chcemy, ale nikt nie zna swych sił, póki nie wystawi ich na próbę.

— Jesteś skromnym i grzecznym chłopcem! — zawołał Hurry. — Ale jeszcze nie słyszałeś grzechotu rozgniewanej strzelby, a muszę ci powiedzieć, że to jest tak niepodobne do miłych rozmówek twojej pukawki ze zwierzyną, jak nie można porównać śmiechu rozbawionej Judyty Hutter z pyskowaniem holenderskiej paniusi nad Mohawkiem. Nie spodziewam się wiele po tobie jako wojowniku, Pogromco Zwierząt, choć jako łowca jeleni i saren nie masz równego sobie w tych stronach. Mam wrażenie, że w prawdziwej walce pozostaniesz na tyłach.

— Zobaczymy, Hurry, zobaczymy — łagodnie odparł Pogromca Zwierząt. Oko ludzkie nie dostrzegłoby na jego obliczu śladu zmieszania pod wpływem jawnych wątpliwości Hurry'ego, które uraziłyby ambicję każdego mężczyzny, tym boleśniej — im lepiej znałby swą słabą stronę. — Nie byłem jeszcze wystawiony na próbę i dlatego nic nie mogę o sobie powiedzieć; chcę mieć pewność, nie znoszę pustych przechwałek. Słyszałem już o takich, którzy byli mężni przed walką, a gdy do niej doszło, wcale się nie popisali; słyszałem też o innych, którzy chcieli sami zobaczyć, do czego są zdolni, a gdy nadszedł dzień próby, okazali się lepsi, niż się innym zdawało.

— W każdym bądź razie wiemy, że umiesz posłużyć się wiosłem — powiedział Hutter — a to jest wszystko, czego chcemy od ciebie tej nocy. Nie traćmy więc czasu, siadajmy do łódki i zamiast gadać po próżnicy, weźmy się do roboty.

Co powiedziawszy Hutter zaprowadził ich do czółna. W chwilę potem łódź była gotowa do drogi, a Hurry i Pogromca Zwierząt zasiedli przy wiosłach. Stary, nim wszedł do czółna, wrócił do domu i odbył z Judytą kilkuminutową rozmowę, po czym wrócił i siadł u steru. Łódka natychmiast odbiła od arki.

Gdyby na tym pustkowiu istniała świątynia, zegar na niej wybiłby północ, gdy trzej mężczyźni ruszali na wyprawę. Ciemność się wzmogła, ale niebo było jasne, a światło gwiazd sprzyjało zamiarom naszych łowców przygód. Tylko Hutter znał miejsca, w których ukryte były czółna, sterował więc łodzią, podczas gdy dwaj siłacze wznosili wiosła i zanurzali je w wodzie z największą ostrożnością, aby w głębokiej ciszy nocy żaden szmer nie prześliznął się do uszu wroga po nieruchomej płaszczyźnie jeziora. Czółno z kory było tak lekkie, że nie wymagało wielkiego wysiłku. Po upływie pół godziny, więcej dzięki zręczności niż sile wioślarzy, zbliżali się już do przylądka, odległego o trzy mile od zamku.

— Przestańcie wiosłować, chłopcy — szepnął Hutter — trzeba się trochę rozejrzeć. Musimy teraz zamienić się w oczy i uszy, bo te ścierwa mają nosy jak ogary.

Przyjrzeli się dokładnie brzegom jeziora spodziewając się, że może jeszcze zamigocą światełka obozuj natężyli wzrok w ciemnościach — szukali bodaj nitki dymu, który by wymknął się z dogasającego ogniska i ukazał się na tle zbocza. Nie zauważyli niczego podejrzanego, a że znajdowali się dosyć daleko od odpływu Susquehanna, to jest miejsca, w którym spotkali dzikich, uznali, że można bez obawy wylądować. Parę uderzeń wioseł i dziób czółna lekko i niemal bezgłośnie osiadł na piaszczystym brzegu. Hutter i Hurry natychmiast wyskoczyli na brzeg. Stary niósł obie strzelby. Pogromca Zwierząt został na straży czółna. Niedaleko od brzegu, na zboczu góry, leżał wydrążony pień drzewa. Hutter prowadził ku niemu Marcha, tak dalece zachowując ostrożność, że co trzeci lub czwarty krok przystawał i nasłuchiwał, czy nic nie zdradza bliskości nieprzyjaciela. Ta sama co przedtem grobowa cisza północy zalegała okolicę. Hutter i Hurry niczym nie zaniepokojeni doszli do celu wyprawy.

— Tutaj — szepnął Hutter stawiając nogę na pniu zwalonej lipy. — Podaj mi najpierw wiosła, a potem ostrożnie wyciągnij czółno, bo te szelmy mogły zostawić łódź na przynętę.

— Trzymaj mą strzelbę w pogotowiu, mój stary, kolbą do mnie — powiedział March. — Jeżeli napadną na mnie, gdy będę miał łódkę na plecach, chciałbym przynajmniej wystrzelić. Sprawdź, czy jest proch na panewce.

— Wszystko w porządku — szepnął stary. — Z łódką na plecach idź wolno, a mnie puść przodem.

Z największą ostrożnością wyciągnęli czółno, Hurry wziął je na plecy i zaczęli schodzić ku brzegowi krok za krokiem, aby nie stoczyć się po stromym zboczu. Do brzegu nie było daleko, ale zejście było niezwykle trudne; kiedy zbliżyli się do brzegu, Pogromca Zwierząt musiał wyjść im naprzeciw i pomóc w przeniesieniu czółna przez krzaki. Przy jego pomocy powiodło im się wykonać to zadanie. W chwilę potem lekkie czółno znalazło się na wodzie obok łódki, którą przypłynęli. Trzej mężczyźni zwrócili wzrok ku lasowi i górze w obawie, że wróg wynurzy się z lasu i zboczem góry zbiegnie ku brzegowi. Nic jednak nie zmąciło ciszy, wsiedli więc do czółna z tą samą ostrożnością, z jaką wyszli na brzeg.

Hutter sterował teraz ku środkowi jeziora. Kiedy znaleźli się w dostatecznej odległości od brzegu, Tom puścił wolno odnalezione czółno wiedząc, że niesione lekkim wiatrem z południa samo pomału popłynie na północ, i zamierzając je zabrać w drodze powrotnej. Zwolniwszy czółno z liny holowniczej, skierował teraz łódź na południe i sterował ku temu samemu cyplowi, gdzie Hurry dokonał nieudanego zamachu na życie jelenia. Odległość od cypla do, odpływu Susquehanna wynosiła niecałą milę, wkroczyli więc niejako na tereny nieprzyjacielskie i trzeba było zdwoić czujność. Dotarli jednak do krańca cypla i bezpiecznie wylądowali na wąskim piaszczystym brzegu, o którym już była mowa. Tutaj, inaczej niż w poprzednim miejscu lądowania, nie trzeba już było wspinać się pod górę. Dopiero w odległości ćwierć mili na zachód majaczyły w ciemności góry, między nimi zaś a brzegiem biegł pas równiny. Sam cypel, długi i porosły wysokimi drzewami, był niemal zupełnie płaski, a jego najdalej wysunięta część miała zaledwie parę jardów szerokości. Hutter i Hurry znów wyszli na brzeg pozostawiając czółno pod opieką Pogromcy.

Tym razem martwe drzewo, kryjące czółno, którego szukali, leżało mniej więcej w połowie drogi z końca wąskiego przylądka do miejsca, w którym przylądek łączył się z brzegiem jeziora. Stary wiedząc, że z lewej strony ma blisko wodę, prowadził dość pewnie swego towarzysza wzdłuż wschodniego brzegu przylądka. Maszerował śmiało, nie zaniedbując jednak środków ostrożności. . Wylądował na końcu przylądka, aby mieć wgląd w całą zatokę i upewnić się, że nie ma na brzegu nieprzyjaciół, inaczej bowiem przybiłby do brzegu na wysokości kryjówki. Bez trudu odnaleźli wydrążone drzewo i tak samo jak przedtem wyciągnęli czółno z dziupli, lecz zamiast nieść je do miejsca, gdzie czekał Pogromca Zwierząt, od razu spuścili na wodę. Hurry wszedł do czółna i powiosłował ku cyplowi przylądka, Hutter zaś podążył tam brzegiem. Trzej mężczyźni mieli teraz w swych rękach wszystkie łodzie, jakie znajdowały się w okolicy jeziora, co znacznie ich uspokoiło; ziemia już nie paliła im się pod nogami i mogli zachowywać się nieco swobodniej. Poczucie bezpieczeństwa zwiększał fakt, że znajdowali się na krańcu długiego i wąskiego pasma lądu i że wróg mógł nadejść tylko z jednej strony, mianowicie od przodu, a przy zwykłej im czujności nie mógł tego uczynić niepostrzeżenie. Wszyscy trzej zeszli się tedy na piaszczystym brzegu, aby się wspólnie naradzić.

— Aleśmy wystrychnęli tych łotrzyków na dudków — powiedział Hurry chichocząc, zadowolony, że im się udało. — Jeśli chcą złożyć wizytę na zamku, niechże szukają brodu albo pokażą, jak umieją pływać! Mój stary Tomie, schowałeś się na samym środku jeziora i to był świetny pomysł. Tylko dobry myśliwy może tak strzelić, jak to mówią, dowcipem. Niektórzy uważają, że ląd jest pewniejszy niż woda, ale widzisz, sam rozum mówi, że nie. Bóbr, piżmoszczur i inne mądre stworzenie ucieka na wodę, gdy mu się nadepnie na pięty. Powiedziałbym, żeśmy się teraz okopali na naszych pozycjach i że możemy gwizdać na Kanadyjczyków.

— Popłyniemy wzdłuż południowego brzegu — rzekł Hutter i zobaczymy, czy nie ma tam śladu obozu. Wpierw jednak muszę się dobrze przyjrzeć zatoce, bo żaden z nas nie był tak daleko na wewnętrznym brzegu przylądka, byśmy mogli być pewni tego, co się tam dzieje.

Gdy Hutter skończył, wszyscy trzej ruszyli we wskazanym kierunku. Ledwie doszli do miejsca, z którego ujrzeli brzeg zatoki — zadrżeli wszyscy trzej, równocześnie bowiem zobaczyli coś nowego. Była to ni mniej, ni więcej tylko dogasająca głownia, która rzucała drżący i coraz słabszy odblask. O tej godzinie i w tym miejscu było to zjawisko równie niezwykłe jak „dobry postępek na tym zepsutym świecie". Nie było ani cienia wątpliwości, że ujrzeli resztki ogniska zapalonego w obozie Indian. Wybór tego miejsca widocznego tylko z jednej strony, i to jedynie z bliska, dowodził, że tym razem Indianom bardziej niż zwykle zależało na ukryciu obozu. Hutter, który wiedział, że w pobliżu znajduje się źródło i że jest to jeden z zakątków na jeziorze najbardziej dogodny dla rybołówstwa, zaraz się domyślił, że jest to obóz kobiet i dzieci.

— To nie jest obóz wojowników — mruknął do Hurry'ego. — Wokół tego ogniska śpi mnóstwo nagród za skalpy — ciężkie pieniądze do podziału. Odeślij chłopaka do czółen, nic tu po nim, a my bierzmy się żywo do roboty godnej prawdziwych mężczyzn.

— Myśl jest przednia, mój stary, aż chwyta za serce. Pogromco Zwierząt, siądź, proszę, w czółnie i wypłyń na jezioro, holując drugą łódkę; puścisz ją luzem, tak jak zrobiliśmy z pierwszą. Potem wrócisz na brzeg przylądka, możliwie najbliżej wejścia do zatoki, ale trzymaj się zewnętrznego brzegu i unikaj nadbrzeżnych zarośli. Usłyszysz nas, gdybyśmy cię potrzebowali. Jeśli nie będziemy mogli wrócić, zawołam głosem nurka — tak, to dobre, sygnałem będzie głos nurka. Gdybyś usłyszał strzały i poczuł w sobie serce żołnierza, możesz podejść bliżej i spróbować, czy twoja ręka będzie równie pewna wobec dzikich, jak była wobec jeleni.

— Gdybyście chcieli posłuchać mej rady, dalibyście temu spokój, Hurry...

— Masz rację — nikt nie przeczy, synu. Ale nie możemy pójść za twoją radą, szkoda każdego słowa. Płyń z twymi czółnami na środek jeziora. Nim wrócisz, zrobi się ruch w tym obozie!

Młodzieniec usłuchał Hurry'ego niechętnie i z ciężkim sercem. Zbyt dobrze jednak znał złe skłonności ludzi pogranicza, przeto nie próbował nawet przekonywać swych towarzyszy. W okolicznościach, w jakich się znaleźli, każda próba przekonania dwóch awanturników mogła okazać się niebezpieczna, a na pewno z góry skazana była na niepowodzenia. Wiosłował więc cicho i z zachowaniem dotychczasowych ostrożności, kierując łódź ku środkowi jeziora. Gdy się tam znalazł, puścił luzem drugie czółno, aby pod podmuchem lekkiego wiatru z południa samo popłynęło ku zamkowi. W ten sposób puścili już drugą łódkę, wiedząc na pewno, że czółno z lekkiej kory samo nie popłynie dalej niż milę lub dwie, zanim wzejdzie słońce, a wtedy łatwo będzie można je schwytać. Aby zaś dziki, który by o tej porze wałęsał się nad brzegiem jeziora, nie mógł podpłynąwszy do czółna z niego skorzystać — co nie było wykluczone, choć mało prawdopodobne — Pogromca zabrał z sobą obydwa wiosła.

Pogromca Zwierząt, kiedy już puścił wolno odzyskane czółno, skierował dziób swej łódki ku miejscu wskazanemu przez Hurry'ego. Łódka z kory była tak lekka, ramię zaś wioślarza tak silne, że nie minęło dziesięć minut, a przebyła pół mili i znów zbliżała się do brzegu. Wzrok Pogromcy Zwierząt padł na sitowie, które na sto stóp od brzegu gęsto porastało wodę chyląc się nad jej powierzchnią. Zatrzymał czółno i ręką pochwycił trzcinę, wątłą, lecz mocno zakorzenioną, która zastąpiła mu kotwicę. Tak czekał ze zrozumiałym niepokojem na wynik niebezpiecznej wyprawy swych towarzyszy.

Tym, którzy nie widzieli na własne oczy podobnego widoku, trudno będzie wyobrazić sobie przeraźliwą ciszę głuchej pustki, jaka zapanowała nad Lśniącym Zwierciadłem. Wrażenie to potęgowała ciemna noc, rzucając swe fantastyczne cienie na jezioro, lasy i wzgórza. Miejsce, w którym znalazł się Pogromca Zwierząt, zdało się jakby stworzone, aby wzmóc osobliwy nastrój, jaki owładnął myśliwym. Jezioro nie było wielkie, człowiek mógł je objąć wzrokiem i słuchem, a jedno spojrzenie,wystarczyło, aby ujrzeć wspaniały obraz i ulec jego nieodpartemu urokowi. Jak już wspominaliśmy, było to pierwsze jezioro, jakie Pogromca widział w swym życiu. Przedtem spotykał rzeki i strumienie, nigdy jednak nie widział jeszcze równie rozległego obszaru pierwotnej natury, którą tak uwielbiał. Oswojony z puszczą, umiał patrząc na jej powłokę z listowia ujrzeć oczyma wyobraźni tajemnice ukryte w zielonej głębi. Dziś jednak po raz pierwszy szedł śladem, który mógł doprowadzić do śmierci człowieka. Często z zachwytem słuchał opowiadań o wojnie na pograniczu, nigdy wszakże sam nie spotkał się z nieprzyjacielem.

Czytelnik tedy łatwo zrozumie, jak niecierpliwie młody myśliwy oczekiwał dalszego biegu wypadków, gdy siedział sam w czółnie i starał się złowić uchem choćby najsłabszy szmer, który mógłby mu zdradzić, co się dzieje na brzegu. Wyszkolony był doskonale, przynajmniej teoretycznie, panował zaś nad sobą w sposób, który przyniósłby zaszczyt staremu wojakowi, mimo że nie znane mu dotąd przeżycie wielce go podniecało. Z miejsca, w którym znajdowała się łódka, nie było widać nic takiego, co by świadczyło o istnieniu obozu lub choćby ogniska, Pogromca musiał więc polegać jedynie na swym słuchu. Nie gorączkował się, gdyż nauki, jakie pobrał u Delawarów, wpoiły mu cnotę cierpliwości i wdrożyły do ostrożności, niezbędnej, gdy się chce skrycie napaść na Indian. Raz zdało mu się, że słyszy trzask suchej gałęzi, lecz mogło to być złudzenie wywołane napięciem nerwów. Tak mijała minuta za minutą, aż upłynęła cała godzina od chwili, gdy rozstał się z towarzyszami. Pogromca Zwierząt nie wiedział, czy cieszyć się, czy martwić tą zwłoką, choć jemu osobiście niczym nie groziła. Jeśli bowiem zapowiadała, że jego towarzysze wrócą cało, tym samym wróżyła zgubę istotom słabym i niewinnym.

Upłynęło chyba półtorej godziny od chwili ich rozstania, gdy nagle usłyszał głos, który go zaniepokoił i zdziwił. Był to drżący głos nurka dochodzący z drugiej strony jeziora, z miejsca najwyraźniej niedalekiego od odpływu rzeki. Był to niechybnie krzyk nurka, tak dobrze znany tym, którzy zetknęli się z ptakami amerykańskich jezior. Ostry, drżący, donośny i przeciągły krzyk nurka brzmi jak głos ostrzegawczy. Daje się często słyszeć nocą wbrew zwyczajom reszty skrzydlatych mieszkańców puszczy. Z tego właśnie względu Hurry wybrał go jako sygnał. Dwaj awanturnicy mieli wprawdzie dość czasu, aby- przejść lądem z miejsca, gdzie się rozstali z Pogromcą, do miejsca, skąd dał się słyszeć krzyk nurka, było jednak mało prawdopodobne, aby tam poszli. Gdyby obóz był opuszczony, zawołaliby chyba Pogromcę na brzeg. Jeśli zaś ludzie są w obozie, nie ma go po co okrążać, by wsiąść do. łodzi tak daleko od miejsca jej postoju. Jeśli posłucha sygnału i opuści miejsce ich zejścia na ląd, narazi na niebezpieczeństwo życie dwóch ludzi, którzy liczą na jego pomoc. Jeśli zlekceważy sygnał uważając go za głos ptaka, skutki mogą być równie zgubne, chociaż z innych powodów. Nie mogąc się zdecydować czekał, licząc na to, że krzyk nurka, udany czy prawdziwy, powtórzy się niebawem. Nie omylił się. Po paru minutach powtórzył się ten sam ostry krzyk ostrzegawczy, znów z tego samego miejsca. Tym razem czujność Pogromcy tak była zaostrzona, że ucho nie mogło go zwieść. Choć wiele razy słyszał takich, którzy świetnie naśladowali głos nurka, a i sam posiadł tę sztukę, wiedział, że Hurry (nieraz słyszał jego nieudolne próby) nigdy nie potrafi udatnie naśladować głosu natury. Postanowił tedy nie zwracać uwagi na wołanie nurka i zaczekać na głos mniej doskonały i bliższy.

Zaledwie Pogromca Zwierząt uczynił to postanowienie, gdy nagle głęboką ciszę nocy na pustkowiu rozdarł krzyk tak przeraźliwy, że myśliwy zupełnie zapomniał o smutnym wołaniu nurka. Był to przedśmiertny krzyk kobiety lub chłopca, któremu głos jeszcze nie zmężniał. Tym razem nie można się było pomylić.

W głosie tym brzmiał potworny strach, a może męka człowieka rozstającego się z życiem. Najwidoczniej krzyczał ktoś, kto doznał przejmującego, nagłego i strasznego bólu. Pogromca Zwierząt puścił trzcinę, której się trzymał, i szybko zanurzył wiosło; chciał coś zrobić — nie wiedział co, chciał ruszyć na ratunek — nie wiedział dokąd. Rozterka ta nie trwała jednak długo. Wyraźnie dało się słyczeć łamanie gałęzi, trzask chrustu i stąpanie kroków; odgłosy te zdawały się zbliżać do jeziora, ale w kierunku ukośnym i nieco bardziej na północ od miejsca, gdzie Pogromca Zwierząt miał czekać w czółnie. Kierując się tymi odgłosami młody myśliwy szparko ruszył czółnem przed siebie, nie bacząc, że może w ten sposób zdradzić swą obecność. W chwilę potem znalazł się w miejscu, w którym brzeg jeziora był dość wysoki i bardzo stromy. Jacyś ludzie wyraźnie przedzierali się górą wśród zarośli i drzew, wzdłuż linii brzegu,- jakby uciekali i szukali miejsca, w którym łatwiej byłoby zejść nad wodę. Nagle błysnęło pięć czy sześć strzałów. Krótki, urwany huk przeciągłym, toczącym się echem powtórzyły jak zwykle wzgórza po przeciwnej stronie jeziora. Ktoś raz czy dwa razy krzyknął. Był to krzyk, jaki może się wyrwać człowiekowi nawet najbardziej mężnemu pod wpływem nagłego ostrego bólu lub przerażenia. Nastąpiło szamotanie się wśród zarośli, świadczące o tym, że doszło do walki wręcz.

— A to śliski szatan! — wołał Hurry, wyraźnie wściekły, że nie może z czymś dać sobie rady. — Wysmarował się tłuszczem! Nie mogę go złapać! Masz za to, żeś taki chytry!

Po tych słowach coś ciężkiego runęło w lesie na ziemię. Pogromca Zwierząt pomyślał, że to pewnie jego przyjaciel-olbrzym zrzucił z siebie wroga w tak bezceremonialny sposób. Nastąpiła znowu ucieczka i pogoń. Młody myśliwy zobaczył postać ludzką, która szybko zbiegła po stromym brzegu i zapędziła się parę jardów w wodę. W tym krytycznym momencie czółno było na tyle blisko, że Pogromca Zwierząt mógł dosłyszeć ten manewr uciekającego, któremu towarzyszył niemały hałas. Zdając sobie sprawę, że właśnie teraz może zabrać swego towarzysza, pośpieszył czółnem na ratunek. Nie ruszył jednak wiosłem dwa razy, gdy powietrze wypełniło się przekleństwami Hurry'ego, on sam zaś potoczył się po wąskim brzegu, dosłownie, oblepiony nieprzyjaciółmi. Rozciągnięty na ziemi i niemal uduszony przez Indian, nasz siłacz zawołał głosem nurka, ale tak, że w mniej żałosnych okolicznościach naraziłby się tylko na śmieszność. Mężczyzna w wodzie, jakby nagle pożałował swej ucieczki, pośpieszył na pomoc swemu towarzyszowi na brzegu, ale spotkał tam z pół tuzina nowych prześladowców, którzy właśnie wyskoczyli na brzeg i powalili uciekiniera na ziemię.

— Puśćcie, malowane padalce, puśćcie! — wołał Hurry, za bardzo przyciśnięty do ziemi, aby liczyć się ze słowami. — Nie dość, żeście związali mnie jak barana, jeszcze musicie mnie dusić?

Z tych słów Pogromca Zwierząt dowiedział się, że Hurry i Hutter dostali się do niewoli i że gdyby teraz wyszedł na ląd, podzieliłby los swych przyjaciółBył już o sto stóp od brzegu. Zatrzymał czółno w ostatniej chwili i silnymi uderzeniami wioseł oddalił się od nieprzyjaciela na odległość sześć do ośmiu razy większą. Na jego szczęście Indianie rzucili w pośpiechu strzelby, inaczej bowiem odwrót Pogromcy nie odbyłby się bezkarnie, mimo że w zamieszaniu walki wręcz nikt zrazu nie zauważył czółna.

— Trzymaj się, chłopcze, z dala od brzegu! — zawołał Hutter. — Teraz ty tylko ostałeś się mym córkom; musisz dobrze uważać, żeby się wymknąć z rąk dzikich. Uciekaj i niech ci Bóg błogosławi, gdy staniesz w obronie mych dzieci!

Pogromca Zwierząt nie bardzo lubił Huttera, tyle jednak bólu było w słowach starca, że młody myśliwy zapomniał o jego winach i postanowił mu przyrzec, że dotrzyma słowa i będzie bronił jego córek.

— Bądź pan spokojny, panie Hutter! — krzyknął. — Zajmę się twymi córkami i będę bronił zamku. Wróg zdobył brzegi jeziora, nie ma na to rady, ale nie panuje na wodzie. Wszystko jest w ręku Opatrzności i nikt nie wie, co się z nim stanie. Jeśli jednak, moje dobre chęci mogą się na coś przydać tobie i twoim córkom, możesz na mnie liczyć. Nie mam wielkiego doświadczenia, ale mam dobre chęci.

— Tak, tak, Pogromco Zwierząt! — zawołał Hurry swym donośnym głosem, choć nie tak już dziarskim jak zwykle. — Tak, tak, Pogromco Zwierząt, chęci masz dobre, ale co ty możesz zrobić? Niewiele jesteś wart na wozie, jakże więc wymagać, żebyś cudów dokonał pod wozem? Jeśli na brzegu jeziora jest jeden Indianin, zaraz będzie ich czterdziestu, a to już armia, której ty nie dasz rady. Najlepiej by było, moim zdaniem, gdybyś nie zwlekając popłynął do zamku i wziął dziewczęta do czółna. Zabrałbyś trochę żywności, dostał się do tego miejsca nad jeziorem, w którym przyszliśmy nad nie, i ruszył z nimi najkrótszą drogą na Mohawk. Te diabły przez parę godzin nie będą wiedziały, gdzie cię szukać, a gdyby nawet wiedzieli i zaraz ruszyli w pościg, musieliby na piechotę okrążyć jezioro, żeby was złapać. Oto moje zdanie w tej. sprawie. Jeśli obecny tu stary Tom zamierza wyrazić swoją ostatnią wolę, czyli ogłosić swój testament, i ma przy. tym na względzie dobro swych córek — powie ci to samo.

— Diabła wart ten cały plan — odparł Hutter. — Nieprzyjaciel wysłał już zwiadowców, którzy szukają czółen. Zobaczą cię i złapią. Możesz liczyć tylko na zamek; za nic w świecie nie zbliżajcie się do brzegu. Jeśli wytrzymacie tydzień, oddziały garnizonowe przepędzą stąd dzikich.

— W ciągu dwudziestu czterech godzin te szczwane lisy przypuszczą szturm do zamku na tratwach, mój stary — przerwał Hutterowi Hurry zdradzając więcej zapału do kłótni, niż można było się spodziewać po jeńcu, który był skrępowany od stóp do głów, a zachował jedynie wolność. myśli i języka. — Twoja rada tylko brzmi dobrze, jej skutki będą okropne. Gdyby jeden z nas był w domu, mógłby bronić się przez parę dni. Zapominasz, że ten chłopak dziś po raz pierwszy w życiu ujrzał wroga na własne oczy i ma, jak powiadasz, sumienie ludzi osiadłych, choć ja uważam, że na ogół koloniści w niczym nie ustępują mieszkańcom lasów. Pogromco Zwierząt, oni dają mi znaki, żebym ściągnął cię tutaj wraz z czółnem; ani mi się śni, byłoby to przeciw rozsądkowi i naturze. Co się tyczy starego i mnie — to, czy zaraz nas oskalpują, czy też potem będą przypiekać na ogniu albo zabiorą do Kanady — tylko wie sam diabeł, który jest ich doradcą. Ja mam na głowie takie zarośla, że pewnie spróbują zrobić z nich dwa skalpy, bo nagroda to rzecz ponętna — inaczej stary Tom i ja nie wpadlibyśmy w biedę. Słuchaj, oni znów dają mi znaki. Niech mnie upieką i zjedzą, jeżeli ci poradzę, abyś przybił do brzegu. Nie, nie, Pogromco Zwierząt — zostań tam, gdzie jesteś, a gdy nadejdzie dzień, trzymaj się w odległości co najmniej? dwustu jardów od brzegu...

Przestrogom Hurry'ego położyło kres brutalne uderzenie ręką w usta. Był to niewątpliwy znak, że któryś Indianin na tyle znał angielski, iż wreszcie zrozumiał, do czego Hurry zmierza. Zaraz potem dzicy wrócili do lasu, zabierając z sobą Huttera i Hurry'ego bez oporu z ich strony. Gdy trzask gałęzi już się oddalał, dał się słyszeć głos nieszczęsnego ojca:

— Bądź dobry dla moich dzieci i niech ci Bóg błogosławi, młodzieńcze! — Były to ostatnie słowa, jakie dobiegły uszu Pogromcy Zwierząt. Młody myśliwy mógł odtąd liczyć tylko na własny rozsądek.

Minęło kilka minut grobowej ciszy od chwili, gdy Indianie i jeńcy zniknęli w głębi lasu. Z odległości ponad dwustu jardów Pogromca Zwierząt ledwie dostrzegł w ciemności odchodzącą grupę ludzi; jednak nawet te słabo widoczne sylwetki ludzkie jakoś ożywiały obraz, po ich zaś odejściu nad jeziorem zapanowała znów beznadziejna pustka. Młody myśliwy pochylił się naprzód, wstrzymał oddech, nastawił uszu i cały zamienił się w słuch — nie doszedł go jednak żaden odgłos, który by zdradzał bliskość istot ludzkich. Mogło się zdawać, że cisza panująca nad jeziorem nigdy nie została zmącona. Nawet rozdzierający krzyk, jaki przed chwilą rozległ się w ciszy lasów, i przekleństwa Marcha przyniosłyby teraz ulgę młodemu myśliwemu w przygniatającym go uczuciu osamotnienia.

Ten bezwład ducha i ciała nie mógł jednak trwać długo u człowieka tego pokroju co Pogromca Zwierząt. Zanurzył wiosło w wodzie, zawrócił czółno i powoli, podobnie jak zamyślony przechodzień, popłynął ku środkowi jeziora. Z kierunku, w jakim puścił przed chwilą drugie czółno, skręcił na północ i tak sterował, aby lekki wiatr południowy wiał mu prosto w plecy. Po przebyciu ćwierci mili w kierunku północnym, ujrzał na wodzie, nieco w prawo, jakiś ciemny przedmiot. Skręcił i w chwilę potem przywiązał drugie czółno do swej łodzi. Pogromca Zwierząt spojrzał teraz bystro na gwiazdy, sprawdził kierunek wiatru i położenie łodzi. Nie znalazł nic takiego, co by przemawiało za zmianą planu. Położył się tedy, aby przespać się parę godzin i nabrać sił do tego, co mogło go czekać rano.

Człowiek silny i zmęczony śpi snem głębokim nawet w pobliżu niebezpieczeństwa. Pogromca Zwierząt nieprędko jednak uwolnił się od myśli o tym, co przeżył. W półśnie przesuwały mu się przed oczami wydarzenia tej nocy. Nagle zerwał się zupełnie przytomny, zdawało mu się bowiem, że usłyszał umówiony sygnał Hurry'egó, wzywający go na brzeg jeziora. Grobowa cisza panowała nad wodą. Czółna dryfowały wolno na północ, zamyślone gwiazdy świeciły blado nad głową myśliwego, a jezioro wśród lasów i gór spało jak dziecko w kołysce, ciche i smutne, jak gdyby nigdy wiatry nie zmąciły jego powierzchni ani słońce południa nie odbiło się w jego zwierciadle. Jeszcze raz dał się słyszeć drżący głos nurka na skraju jeziora i tajemnica jego pierwszego krzyku wreszcie się wyjaśniła. Pogromca Zwierząt poprawił twardą poduszkę, rozciągnął się na dnie czółna i zasnął.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ 7

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 8

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ  9

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 10

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 11

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 12

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 13

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 14

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 15

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 16

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 17

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 18

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 19

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 20

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 21

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 22

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 23

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 24

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 25

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 26

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 27

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 28

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 29

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 30

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 31

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ 32

Niedostępny w wersji demonstracyjnej