Soter Antoni Rozbicki

RAMOTKI I ANEGDOTKI

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

MÓWKA DO SASKIEJ KĘPY,

I. NIESZCZĘŚLIWE WIANKI Śto JAŃSKIE CZYLI PRZYPADKI PANA ŁYSINY

II. KONCERT NA SKRZYPCACH W MIEŚCIE RYCZYBYKU,

III. PEREGRYNACJA PAŃSTWA KUKASIŃSKICH DO WARSZAWY.

IV. SWATY PANA PINKUSA W WARSZAWIE.

ANEGDOTKI

I.

II.

III.

IV.

V.

VI.

VII.

RAMOTKI I ANEGDOTKI

Rozbicki Soter Antoni

MÓWKA DO SASKIEJ KĘPY,

Tyś to nieraz Saska Kępo, ze smutnych i nudnych chwil pacjenta filozofii wyleczyła, bo spojrzawszy na te zielone łąki, te ślicznie skaczące bydlątka, krówki, byczki, na te śnieżnopióre gąski, na te gaiki igrające z miłym wietrzykiem, na te malownicze domki, a w około nich żyjące kwiatki, złożone z rozmaitych gatunków warszawskich piękności. Tyś mnie powtarzam, Saska Kępo, w roskoszne sprowadzała marzenia i dla tego na pamiątkę, poświęcam ci następującą śpiewkę:

Hej nam Kępo pod Warszawą,
Zieleń się roskosznic,
Spieszcie żywo za zabawą,
Pochulać radośnie.

Są dworeczki, ogródeczki,
Pełne w każde święta,
A warszawskie modniareczki,
Skaczą jak kurczęta.

Karuzele na wyścigi,
Z młodzieżą swawolą,
Romansują choć na migi,
A żydki żempolą.

Na huśtawkach sukieneczki,
Jak skrzydła bujają,
I nie jednaj panieneczki,
Nóżki powab mają.

Śmiechy, krzyki na około,
Tańce w każdym dworku,
Wszyscy bawią się wesoło,
Chociaż pustki w worku.

W oddaleniu pośród błonia,
W kochanego grają,
Bo najmilej wśród ustronia,
Serca się poznają.

Nie jeden też tam myśliwy,
Strzelnicę odwiedzi,
Inny znowu jest szczęśliwy,
Gdy przy kuflu siedzi.

Na baliki owe sławne,
Młodzież nocna dąży,
Gdzie koncepta są zabawne,
Rześki szocik krąży.

Hej nam Kępo pod Warszawą,
Zieleń się rozkosznie,
Spieszcie żywo za zabawą,
Pochulać radośnie.

I. NIESZCZĘŚLIWE WIANKI Śto JAŃSKIE CZYLI PRZYPADKI PANA ŁYSINY

(Ramotka w 1/10 części podobna do prawdy).

Sam nie wiem dla czego z wielką przyjemnością lubię słuchać, gdy mnie kto zacznie opowiadać o Podlasiakach i panach braciach szlachtach. Może dla tego, że mojego nazwiska jest tam kilku posiadaczy, a może że moja genealogia z tamtąt się zaczyna. Dosyć że wojażując po całym kraju piechotką, ze skrzypcami pod pachą, często natrafiałem na dwór częściowego szlachcica. Przyjęto mnie jak należy, a chociaż szczupło i ubogo, ale zawsze byli radzi podróżnemu artyście. Bo też spytać się wszystkich braciszków klasztornych, gdzie gąsek najwięcej ukwestowali, to powiedzą na Podlasiu, a gdzie najmilej przyjęli, to pewno u panów braci szlachty, bo są religianci, pobożni, gościnni, ale niema reguły bez wyjątku. Panowie bracia zanadto są butni, ambitni i popędliwi, a sąsiadów swoich, za lada bagatelę do sądu pozywają, i kiedy jest posada gdzie na obrońcę w Podlaskie, tam tysiące bywa kandydatów. Pan brat szlachcic jest najgrzeczniejszy, aby mu dać dobre słowo, a kto potrafi w jego ambicyą trafić oddałby wszystko co posiada. Chociaż równo z chłopem w długiej siermiędze swój kawałek ziemi orze, ale nigdy razem w karczmie przy wódce się niepobrata. Taka to już w naturze ambicyą. Mnie samemu raz się zdarzyło, gdym piechotką wędrował po Podlasiu, a widząc jakiegoś chama przy pługu, rozumiałem że to zwyczajny parobek od chłopa i pytam się: "Człowieku! człowieku! którędy do Łukowa." A on ani się ogląda tylko orze, a choć to było dziesięć kroków od drogi, myślałem z początku że głuchy, ale szczęśliwa mi myśl przyszła, że to może szlachcic, a zatem jeszcze raz się odzywam: "Panie bracie! panie bracie! zaczekajże!" I woły stanęły. Był to rzeczywiście szlachcic, bo uchylił pięknie czapki i grzecznie się pokłoniwszy odrzekł: "A cóż to jegomość potrzebuje?" "Pytani się o drogę do Łukowa." "Ot ta pierwsza, na prawo koło krzyża potem przez las, a za lasem widać Łuków." I takim sposobem trafiłem szczęśliwie, a inaczej możebym błądził po drogach, bo to już noc nadchodziła. Otóż jeden z owej szlachty, uzbierawszy cokolwiek grosza i sprzedawszy swoją fortunkę, wyjechał w Krakowskie i około Proszowic zadzierżawił wieś. Cztery tylko mamy miejsca w Królestwie, które ziemią obiecaną zowią, to jest: Proszowskie, Sandomierskie, Hrubieszowskie i Kujawy, a że dzierżawa była tania, nasz pan Maciej z Podlasia, znakomitego dorobił się majątku. Miał on tylko jedynaczkę córkę Karolinę, a jak zwyczaj kazał, dla majętnego obywatela po domowej edukacyi, potrzeba było wysłać do większego miasta na ukończenie, a że miał swoją cioteczną siostrę w Warszawie, która prowadziła proces o wielki majątek, zatem na mieszkanie tam ją umieścił. Przed wyjazdem pan Maciej rozpłakawszy się dawał jej rady. O moja Karolciu jeszcześ bardzo młoda, bo masz dopiero rok szesnasty, a wyjeżdżasz do tak wielkiego miasta jak Warszawa, pamiętajże ciotki słuchać, nigdy sama na ulicę nie wychodzić, bo tara ciągle jeżdżą takie panicze, co to na chulanki do Warszawy przybywają, to oni pędzą po ulicach dorożkami jak szaleni, to i ciebie mogliby przejechać. Ucz się przykładnie na pensyi, grywaj na fortepianie i pisuj często do mnie. A siostry listownie upraszał, aby o niej jak największą miała pamięć i opiekę.

Karolka przyjechała do Warszawy, wykonywała rady ojca i nigdy sama nie wychodziła na ulicę, ale jak tylko wyjrzała oknem, to ją zawsze cóś ciągnęło prosić ciotki żeby z nią poszła na spacer do Saskiego ogrodu.

Ciotka, pani Sknerczyna, prowadziła proces, jak się już rzekło, ale bardzo długi, i pan Łysina adwokat, był jej obrońcą i wielkim przyjacielem. Pan Łysina, stary kawaler bywał często w jej domu, z powodu interessu i przyjaźni, a widząc takie miłe i ładne paniątko, oświadczył się o jej rękę. Ciotka doniosła to ojcu opisując jego piękne prowadzenie, sposób utrzymania i znakomity majątek, bo miał dwie wsie i kilka kamienic. Ojciec się na to zgodził, ale Karolinka zawsze była smutna i mało z panem adwokatem rozmawiała, jednakże ojciec do Warszawy przybył w samą wilią Ś-go Jana, i w tymże dniu miały być zaręczyny, a że to uroczystość wielka w Warszawie, zatem wszyscy wybrali się na wianki.

Jak na wsi utrzymują, że kiedy zając drogę przeleci, to będzie nieszczęście, tak w Warszawie kiedy się spotka babę, księdza lub pogrzeb.

Wszyscy już byli ubrani i mieli wychodzić, a w tem spotykają na schodach braciszka idącego za kwestą. Pan Łysina wrzucił kilka groszy, ale pani ciotka zmartwiła się, przeczuwając jakiś zły przypadek. Niedługo wychodzą na ulicę, aż tu znowu przejść nie mogą, bo jakiś wielki pogrzeb prowadzono i całe trotoary przechodniami zapełnione. Pani Sknerczyna jako osoba starej daty, wierząca w kabały i dnie feralne, zupełnie była upewnioną, że jakieś nieszczęście koniecznie nastąpi, zatem przeżegnała się na boku, a nic niemówiąc poszli dalej na wianki. Idą ulicą Miodową i Krakowskiem-Przedmieściem, pan Maciej pod rękę z siostrą, a pan Łysina z Karolka. W tem gdy przychodzą do rogu ulicy Bednarskiej panu adwokatowi ześliznęła się noga i upadł jak długi na ziemię, a obok niego Karolka.

Taki wypadek zawstydził go niezmiernie, a panna strasznie się rozgniewała i podała odtąd rękę swojej cioci. Idą dalej nic niemówiąc, tylko pan Łysina zaambarasowany okurzał frak z piasku, a pan Maciej chcąc cokolwiek załagodzić zaturbowanego pana adwokata obiecał podać skargę do rządu, aby brukarzy do kozy powsadzali, że takie niedogodne chodniki porobili. Nareszcie przyszli na wianki. Spacerują po moście tam i na-powrót, a potem stanęli przypatrywać się jak przewoźniki na łódkach chwytają wianki. Pacjent filozofii jako także ciekawy, chciał widzieć ową zabawę i szedł powolnym krokiem, a w tem rozmaite głosy słyszeć się dały.

Znacie pacjenta?

A kto to jest?

To poeta.

To literat.

To wierszokleta.

To filozof.

On te wesołe Bajki wydal. "A kaczki także a jakże, a jakże."

A znasz romans jego?

Z kiem?

Potem ci powiem.

I zaczynają się śmiać, chichotać, panny mi się z ciekawością przypatrują, eleganci przez szkiełka patrzą, a starzy z powagą myślą, ale co, tego dociec nie mogłem. Zrobiwszy Diogenesa minę, stanąłem przy barjerze i jakby szczęście mieć chciało, miałem do kogo przemówić, bom spotkał znajomego pana Łysinę adwokata.

— A jak się kochany adwokat miewa! rzekłem.

— Dziękuję za pamięć, odrzekł i z szybkością chwycił za kapelusz, chcąc się odkłonić; a że po owym nieszczęśliwym wypadku na ulicy Bednarskiej, peruka jego przez gwałtowne wstrząśnienie obluzowała się, zatem jak tylko podniósł kapelusz, natychmiast mu wpadła w wodę, a on chcąc ją łapać upadający schylił się i przez nieostrożność upuścił znowu kapelusz i tak został pan adwokat jak księżyc w pełni. Karolka nie widziała jeszcze nigdy takich łysych, a spostrzegłszy go, zlękła się i krzyknęła z przestrachu, chowając się za ojca.

Przewoźniki łapią perukę, myśląc że to wianek i na drążku pokazują publiczności, a na całym moście zrobił się taki śmiech, aż muzykę wojskową zagłuszyli. Pan adwokat zawstydzony do żywego, nie czekając zwrotu peruki ani kapelusza, zawiązał czarną chustką głowę, i razem z panem Maciejem, Sknerczyną i Karolką wsiedli do dorożki, i ruszyli na zjazd do domu. W tym samym czasie na zjeździe pędziła galopem czwórka siwych ogierów, a w powozie jechał jakiś panicz. Powóz się zbliża nadjeżdża, a że dorożkarz, jak każdy zwykle, był dobrze pijany i nie miał przytomności ominąć, zatem ów powóz zawadził o koło, a dorożka jako stara i zniszczona na części się rozsypała i wszyscy na ziemię wypadli, ale ów panicz powozu pędem błyskawicy wyskoczył, podniósł Karolkę zaniósł do swego kabrioletu i zaczem pan Maciej, ciotka i adwokat wygramolili się z pod potrzaskanej dorożki, już ani Karolki, ani powozu z paniczem znaleść nie mogli.

Owym paniczem, był to młody, przystojny i bogaty hrabia, który mieszkał naprzeciwko pani Sknerczyny i zawsze z okien widywał Karolkę, a że ciotka pod żadnym pozorem nikogo w domu swoim z młodzieży nie przyjmowała, oprócz pana adwokata, zatem i on nie mógł się do niej zbliżyć, ale pisywał piękne liściki, a Karolka odbierała i wzajemnie odpisywała przez żydówkę faktorkę, która handlowała chodzącą tandetą. Wiedział on zawsze kiedy będzie z ciotką w Saskim ogrodzie, wiedział on także o spacerze wiankowym i o zaręczynach z niemiłym jej adwokatem i postanowił jakiegokolwiek fortelu użyć aby Karolkę mógł posiadać za żonę.

Lat kilka upłynęło, jak mimo śledztwa przez ojca i ciotkę, o pobycie Karolki nic się dowiedzieć nie mogli, dopiero gdym ja był w Proszowicach, w czasie podróży artystycznej, opowiadali po mieście, że jakiś znakomity hrabia z żoną i dwoma córkami przybyli z Podola do dzierżawcy pana Macieja, który poznawszy swoją córkę i zięcia, z radością ich przyjął, wydał wielki bal i zaprosił całe sąsiedztwo, i ja także przybyłem na tę uroczystość i koncert we dworku z wielkim zadowoleniem zebranych gości dawałem. A jakie to były owego czasu fajerwerki, ognie bengalskie, illuminacye, a jakie potrawy, zwierzyny, sarny, marcepany, wina, likiery, to aż mi się miło robi kiedy sobie wspomnę.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II. KONCERT NA SKRZYPCACH W MIEŚCIE RYCZYBYKU,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III. PEREGRYNACJA PAŃSTWA KUKASIŃSKICH DO WARSZAWY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV. SWATY PANA PINKUSA W WARSZAWIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ANEGDOTKI

I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej