Amalie Gross

RODZINA POCZCIWEGO PETRO

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

ŻYCIE FAMILIJNE.

PTASZEK U OKIENKA.

WDZIĘCZNY LEW

FRANUSIA

II.

GODZINY WYPOCZYNKU.

III.

JAKIM SPOSOBEM KASTOR DOSTAŁ SIĘ DO DOMU POCZCIWEGO PETRA?

IV.

ROZRYWKI DZIECI POCZCIWEGO STOLARZA.

V.

WIELKIE NIESZCZĘŚCIE.

VI.

RADZENIE SOBIE W NIESZCZĘŚCIU.

VII.

SZCZĘŚLIWE ROZWIĄZANIE POWIEŚCI.

RODZINA POCZCIWEGO PETRO

czyli związki przyjaźni pomiędzy dziećmi i zwięrzetami. 

Powieść dla rozrywki i moralnego pożytku dzieci

Gross Amalie

przełożona z niemieckiego przez Teofila Nowosielskiego

Szczęścia zbytek nie stanowi,
Każdy mędrszy człek to powie,
Dobry ojciec, dobra matka,
Dobre dzieci i czeladka,
Domek mały, sad obszerny,
A do tego piesek wierny,
I na małem przestawanie,
W każdym domu, w każdym stanie,
Ugruntować szczęście może,
Co daj wszystkim, co daj Boże!

I.

ŻYCIE FAMILIJNE.

Pewien bogaty stolarz, nazwiskiem Piętro, w handlowem mieście Hamburgu, mieszkał z całą swoją rodziną w dużym domu, który sam sobie wybudował. Rodzina stolarza składała się z poczciwej jego żony, z siedmioletniego synka Franusia, z dwóch małych córeczek, Maryni i Rózi, i z wielkiego brytana na którego wołano Kastor.

Naszym małym czytelnikom zabawny rzeczą zapewne zdawać się będzie, że i pies Kastor, został przez nas policzonym, do rodziny poczciwego stolarza; zkąd to pochodzi, później się to wyjaśni.

Jednego wieczoru, żona stolarza siedziała z córkami swemi w pokoju bawialnym, którego wewnętrzne urządzenie kazało wróżyć koniecznie o niemałej zamożności właściciela. Mieszkanie to zdobiły meble mahoniowe, powleczone pięknym wełnianym adamaszkiem, u okien znajdowały się białe firanki muślinowe, ładnie w festony ułożone; przed kanapą rozłożony był dywanik, w prawdzie niezbyt bogaty, ale gustowny; na stole zaś stała brązowa lampa pod pięknem szkłem mlecznem, jasno pokój oświetlająca. Tymczasem pod bawialnym pokojem, tak ładnie umeblowanym, słychać było nieustanny odgłos hebla i młotka; bo godziny wypoczynku jeszcze nie nadeszły.

Kiedy się to działo, Kastor, w bliskości ciepłego pieca, leżał sobie rozciągnięty i spał.

Pani majstrowa była skromnie, ale gustownie ubrana. Będąc zamożną obywatelką miasta, czyli, jak to dawniej nie wstydzono się nazywać, bogatą mieszczanką, mogłaby, gdyby tylko tego chciała, stroić się w kosztowne materye i koronki i niemi paradować; ale dobra i rozsądna kobieta wolała domu pilnować. W tej chwili właśnie naprawiała ona bieliznę swych dzieci; tymczasem obiedwie jej córeczki siedząc przy matce, uczyły się swych lekcyj na pamięć.

— Moja mamo, rzekła wreszcie Marynia, mech mnie też mama lekcyi wysłucha z łaski swojej. Dobra matka odłożyła na bok swoję robotę i wzięła książkę do ręki. Marynia zaczęła deklamować następującą bajeczkę.

Chrząszczyk młody,

Rzadkiej urody,

Rad, ze Bóg mu dał skrzydełka,

I ubarwił je w światełka,

Czystą z ziołek rosę pił,

I doświadczał swoich sił.

Chrząszczyk bujał sobie żwawo,

W górę, na dół, w lewo, w prawo,

Wzbijał się do wyższych stref,

Albo krążył blizko drzew.

Biedny chrząszczyk! on nie wiedział,

Ze od zguby blizki przedział,

Ze zły chłopiec nań czatował,

Ze się przed nim za krzak schował.

Patrz! ot — już go ma ladaco!

I nie wiedzieć nawet za co,

Choć żałośnie chrząszczyk brzęczy,

Srogi chłopiec wciąż go męczy,

A co gorsza, ze prócz tego,

Szydzi sobie z cierpień jego.

Biedny robak: ot, słyszycie?

Wkrótce w mękach skończył życie.

A czy wiedzieć chcecie o tem,

Co się z chłopcem stało potem?

Zły ten chłopak, co za młodu"

Słabszych dręczył, bez powodu,

Jak to wszystko idzie z wiekiem,

Stał się później złym człowiekiem,

I tak broił, aż go pono,

Gdzieś za zbrodnie powieszono.

— Kochana Mamo, odezwała się także Rózia, która, gdy siostra lekcyą swą recytowała, uszy rękami sobie zatkała, aby jej to nie przeszkadzało w nauce, — "pozwól i mnie powtórzyć bajeczkę, której się właśnie nauczyłam na pamięć. Dobra matka wzięła książkę z ręki Rózi, a Rózia zaczęła deklamować:

PTASZEK U OKIENKA.

Puk! puk! ptaszek w okno sztuka,

On, przytułku biedny szuka,

I żałośnie tak zakwili:

"Otwórzcie mi, ludzie mili

Zlitujcie się, w imię Boga;

Bo tu zima taka sroga,

Takie śniegi, taki lód,

Przytem taki cierpię głód.

Połączony z miłym wdziękiem,

Głos ptaszyny pod okienkiem

Wzruszył serce dobroczynne.

Jakoż jedno dziecko zwinne,

Do okienka poskoczyło,

I ptaszynie otworzyło.

Ptaszek głodny, ale krzepki,

Wpadł z radością do izdebki,

Gdzie z rąk dobrej Michalinki,

Zbierał chleba okruszynki.

Wdzięczny za to dla panienki,

Ptaszek nucił wciąż piosenki,

Aż nadeszła wiosna miła,

I znów ziemię ubarwiła.

Widząc ptaszek, że w tej porze,

Wyżywić się sam już może,

Do okienka się przysunął,

I wesoło w pole frunął.

— A teraz, rzekła Marynia, powtórzymy krótkie wierszyki, które nasz nauczyciel kazał nam nauczyć się na pamięć.

1.

Pan Bóg, który świat ten stworzył,

Stworzył także i zwierzęta;

Lecz nie na to, by człek morzył

Głodem biedne niebożęta,

Lub żeby je bił, katował;

Lecz by żywił i hodował.

Pamiętajcież, dzieci grzeczne,

Ze zwierzęta pożyteczne,

Dręczyć, Boże broń, nie trzeba,

Bo Bóg na to patrzy z nieba.

Człek zwierzętom, gdy dopieka,

Wartże mieć imię człowieka?

2.

Wół na wiosnę ziemię orze,

Byśmy w polu siali zboże,

Byśmy potem, z łaski nieba,

Podostatkiem mieli chleba.

Wół pracuje wciąż z mozołem,

Obchodźcież się dobrze z wołem!

Krówka, także skarb człowieka,

Dostarcza mu co dzień mleka

I maślanki i śmietanki,

Pełne skopki, pełne dzbanki.

A z śmietany, kiedy trzeba,

To i masła da do chleba,

Albo sera lub twarogu;

Podziękujcież za to Bogu,

Że i krówkę Pan Bóg stworzył

I dobytek nam pomnożył.

Zchodzcie jednak krówce z drogi,

Bo krówka ma ostre rogi.

Koń, szlachetne piękne zwierzę,

Jeźdca swego na grzbiet bierze,

Lub do woza zaprzężony

Przewozi nas w rożne strony;

Lecz, by koń chciał długo chodzić,

Trza się dobrze z nim obchodzić.

Koń do wielu zdatny rzeczy,

Wart jest naszej czulej pieczy,

Kto zaś konia wciąż udręcza,

Ten się Bogu źle zawdzięcza.

Pies znów, wierny, strzeże domu,

By kto nie wszedł pokryjomu,

Strzeże owiec, strzeże koni,

Czasem pana swego broni,

Nie raz się w przyjaźni sparzysz,

A pies wierny twój towarzysz!

W kim tez dobre serce bije,

Ten w przyjaźni z pieskiem żyje,

Nigdy jemu nie dokucza,

Lecz go ładnych sztuk wyucza.

A i kotek z pazurkami,

Co nas często minką mami,

Co w dzień siedzi na pułapie,

A zaś w nocy myszy łapie,

Chociaż swoje ma przywarki,

I zagląda często w garki;

Choć łakomy, choć nie pości,

Zawsze naszej wart litości.

Najmniejszy zresztą robaczek,

Słaby, drobny tak jak maczek,

Boskie także jest stworzenie,

I ma swoje przeznaczenie;

Nie dręczcież go ze swawoli,

I robaczka takie boli.

O! brzydźcie się sercem takiem.

Co się pastwi nad robakiem.

Rózia umiała tylko syllabizować, jednakże niektóre z powyższych zdań była już wstanie pięknie głoska po głosce wyczytać i dobrze spamiętać.

— A czy wiecie, moje dzieci, zabrała głos matka: dla czego nauczyciel wasz kazał wam nauczyć się tylu pięknych zdań ściągających się do dręczenia zwierząt? — Spodziewam się, iż żadne z was, kochane dzieci, do podobnego grzechu, poczuwać się nie może.

Marynia i Rózia spojrzały po sobie i zarumieniły się obiedwie.

— My tego nie robimy, kochana mamo, odpowiedziała Marynia; my nigdy nie dręczymy zwierząt; to tylko Adam ojca terminator, lubi dokuczać zwierzątkom. To on nałapał raz dużo much i na szpilki je ponatykał, a potem szpilki. z muchami na deskę powbijał. Natenczas muchy na szpilkach zaczęły brzęczeć wesoło, a przytem trzepotały swojemi skrzydełkami i nóżkami tak zabawnie, żeśmy się z tego koniecznie śmiać musiały. Nauczyciel, który nadszedł był właśnie na to, dobrze nas wyłajał, a szczególniej też samego Adama.

— O! bo też Adam bardzo na to zasłużył, rzekła matka; wszystko mnie się zdaje, że z tego chłopca nigdy nic dobrego nie będzie; wiem że on ma upodobanie dokuczać nie tylko zwierzętom, ale i ludziom.

— To prawda, kochana mamo! zawołała Rózia, której łzy stanęły w oczach. Wczoraj właśnie ten niedobry Adam najulubieńszą lalkę moję przerzucił przez parkan do ogrodu naszego sąsiada. Napróżno prosiłam Adama, żeby mi oddał moję Lolę; ale on niedobry! wyśmiewał się tylko ze mnie. Prócz tego wszystkiego, gdym powróciła do naszego pokoiku, zastałam tam dwie inne lalki moje okropnie zeszpecone, obdrapane, jedna bez nosa, druga bez ręki lub nogi, słowem obiedwie lalki do niczego niepodobne; była to także Adasiowa sprawka! Teraz nie mam już żadnej porządnej lalki, którąbym mogła się bawić. Jak to dobrze, że zbliżają się święta Bożego Narodzenia. Może też na gwiazdkę dostanę znowu jaką nową ładną lalkę.

— Rózia ma wielką słuszność, kochana mamo, rzekła Marysia, Adam to wielkie nic-dobrego! to wielkie ladaco. I tak wczoraj np. gdyśmy w naszym pokoiku zajęte były robieniem pończoszki, gdy Adam miał tam wbijać w ścianę gwoździki do zawieszania obrazków, niedobry ten chłopiec, chcąc nam zrobić na złość, nieznacznie spoił z tyłu nasze sukienki, a potem przybił je do ściany grubym gwoździem, który nie małe dziury w nich porobił.

— Wczoraj, także, przerwie Rózia, Adam przechował trzewiczki Kasi naszej sierocie, tak, że biedne dziewczę bez trzewiczków musiało chodzić po śniegu. Jakże mi żal było Kasi, gdy z płaczem od zimna wracała boso, do domu.

— A gdyby nasz Kastor, dodała Marynia, nie był taki dobry, zapewne nieraz już byłby porządnie pokąsał niegodziwego Adama; bo Adam zawsze psu dokucza, chociaż ten nigdy mu w drogę nie wchodzi.

— W samej istocie, rzekła matka, Adam nie ma dobrego serca; dla tego dziwno mi, że wasz ojciec cierpi go dotychczas w domu. Kto wie nawet, jak mu się kiedyś wywdzięczy ten chłopiec za wszystkie dobrodziejstwa, których doświadczył w naszym domu. W charakterze Adama jest zawsze coś chytrego, coś skrytego. Dla tego też kryje on zawsze z każdą rzeczą, jak gdyby coś złego miał zamiar zrobić. Przekonaną jestem kochane dzieci, że w niczem Adama naśladować nigdy nie będziecie.

W tej chwili, dało się słyszeć jakieś przytłumione skomlenie. Gdy pani majstrowa obejrzała się za siebie, spostrzegła, że Marynia chustkę na szyi miała nieco w nieporządku, i że coś pod chusteczką ukrywa, że się coś tam porusza.

Kastor, który w najlepsze zasypiał sobie w kącie, przebudził się nagle na odgłos skomlenia, które doszło także do jego uszów; a zerwawszy się z miejsca, przybiegł czemprędzej do stołu i zaczął wąchać na wszystkie strony, jak gdyby zwietrzył coś obcego w domu.

— Maryniu! co ty tam masz pod twoją chusteczką? zapytała matka z pewnym wyrazem podziwienia. I w tejże chwili, Marynia wydobyła z pod chustki, małego czarnego pieska, który miał dopiero dni dziewięć. Piesek ten cały przemokły, ciągle drżał od zimna; skomlenie jego łatwo też sobie można wytłumaczyć.

— O, jakiż to ładny piesek! z radością Rózia zawołała. Moi państwo, zasłońcież mu oczy, żeby go nie raził zbyt wielki blask lampy.

Tymczasem matka była niezadowolnioną, najprzód z tego, że przybył piesek, który w jej czyste mieszkanie wprowadzić może nieporządek; powtóre, że Marynia sekret z swego pieska dotąd robiła.

— I na cóż nam się przyda ten piesek? powiedzcie! rzekła przezorna gospodyni domu. Mamy już naszego Kastora, moglibyśmy się więc bezpiecznie obejść bez młodego pieska, o którym sądzić nawet teraz nie można, czy z czasem będzie on ładny czy też brzydki.

— Ale ten piesek, zobaczy mama, że kiedyś będzie bardzo ładny! odrzekła na to Marynia. Zresztą, niech tylko mama patrzy jakie to słabe psiątko, jak ono się trzęsie od zimna! Domawiając tych wyrazów, dobra Marynia zakryła chustką młodego pieska.

— Zkądżeś wzięła tego pieska, Maryniu; powiedz! zapytała matka, życzę sobie tego, żebyś go oddała tam, zkądeś go wzięła.

— Kiedy to nie mój piesek, moja mamo! mówiła Marynia prawie z płaczem. To Franuś, mój brat, przed godziną przybiegł do mnie zadyszany, dał mi pieska w ręce, i rzekł: Moja Maryniu! weź tego pieska ze sobą, ogrzej go, daj mu się napić mleka, ja zaraz powrócę do domu. Zaledwie tych słów dokończył Franuś, natychmiast znowu gdzieś pobiegł.

— Ale gdzie tez to ten chłopiec siedzi tak długo, odezwała się troskliwa matka. Już jest tak późno, a on regularnie przychodzi o tej godzinie do domu, nim jeszcze kolacya na stole. Przecież on dobrze wie, że ojciec lubi zawsze widzieć nas wszystkich około siebie.

W tem Kastor, wiedziony swoim instynktem, zaczął machać ogonem, zaraz też potem dało się słyszeć na schodach prędkie stąpanie. Nagle wpada do pokoju Franuś zadyszany, bez tchu prawie, z twarzą uradowaną. Trzymał on w ręku jakąś rzecz owiniętą w serwetę. Gdy chłopiec podniósł serwetę, ukazała się piękna klatka, w której siedział sobie w kąciku stulony młody kanarek i niespokojnie łebek zwracał na wszystkie strony.

— A to co znowu, kanarek! zawołała matka. Znosisz mi wciąż rozmaite stworzenia, jak gdybyś chciał dom nasz zamienić w menażeryą. Zkądże wziąłeś tego ptaka? chłopcze! powiedz mi zaraz.

— Kochana mamo! odpowiedział Franuś; jest to długa, ale piękna historya. Wszak zna mama dobrze tę piękną i bogatą pannę Stein, która z swą matką mieszka naprzeciwko naszego domu, która dla nas zawsze taka grzeczna. Otóż gdym wracał dziś ze szkoły, panna Stein szła za mną, lecz ja tego wcale nie uważałem, przedemną zaś postępował Kastor, który w zębach niósł moje książki. Wtem, kiedy wchodziłem na most, z pod tego mostu dało się słyszeć żałosne skomlenie. Spoglądam na dół i spostrzegam na brzegu rzeki młode szczenię. Niezawodnie chciano utopić w rzece to biedne stworzenie i gdy je wrzucono do wody, przypadkiem tylko zatrzymało się u brzegu. Biedna psina! jakże mi żal jej było? Naturalnie spuściłem się zaraz pod most i zabrałem pieska z sobą; a potem ogrzałem go memi rękami, i dobrze otuliłem. Wreszcie, napominając nieboraka, żeby się cicho przez drogę zachowywał, przyrzekłem mu, iż jak tylko przyniosę go do domu, lalka Rózi musi mu odstąpić swojego wygodnego łóżeczka. Wprawdzie, wiem dobrze, że stworzenie takie nie może rozumieć mowy ludzkiej co do słowa; jednakże głos ludzki jest dla psa bardzo przyjemnym i pożądanym; bo to tak jak gdyby sam Stwórca przemawiał do niego przez usta człowieka. Głos ludzki przypomina zwierzęciu, że i ono także nie jest zupełnie opuszczonem na tym świecie.

Kiedym sobie tak myślał w duszy, panna Stein przystąpiwszy do mnie, rzekła: Mój Franusiu, jak widzę, jesteś wielkim przyjacielem zwierząt.

— O tak, łaskawa pani, odpowiedziałem, jestem wielkim przyjacielem zwierząt; mnie się nawet zdaje, że zwierzęta nie są tak bezrozumnemi istotami, jak pospolicie mniemają.

— Franusiu, czy nie mógłbyś się ze mną pofatygować choć na chwilę; zrobiłbyś mi wielką przysługę.

Zawsze upominała nas kochana mama, żebyśmy dla wszystkich byli grzecznemi, a jakże nie być grzecznym dla tak uprzejmej sąsiadki, jaką jest panna Stein. Bardzo chętnie, odpowiedziałem więc; pozwól tylko pani, abym tego biednego pieska, co tak drży od zimna, oddał w ręce mojej siostry, bo obawiam się o jego życie. To mówiąc, pobiegłem do domu, oddałem w ręce Rózi uratowane zwierzę i powróciłem natychmiast do panny Stein.

— Poczekaj chwilkę, mój Franusiu, mówiła do mnie uprzejma nasza młoda sąsiadka, zajęta będąc właśnie pisaniem listu. Przez ten czas rzuciwszy okiem po pokoju, spostrzegłem, że czyniono przygotowania do podróży; tu i owdzie stały kufry już zapakowane a wszystkie inne rzeczy w największym nieładzie. Franusiu! rzekła do mnie panna Stein z uśmiechem, zabij prędko tę muchę, która mi ciągle łazi po papierze.

— Daruj pani, ale ja tego nie uczynię; bo ja nie lubię zabijać nawet najmniejszego robaczka. Dla tego w połowie tylko spełniłem życzenie panny Stein; bo złapawszy ową muchę, otworzyłem okienko i wypuściłem ją na wolność.

— Mój Franusiu! odezwie się do mnie panna Stein; to ty jak widzę lubisz także muchy, kiedy ich tak oszczędzasz.

— Much nie lubię, odpowiedziałem, ale też życia odbierać im nie chcę. Rózia lepszą jest dla nich odemnie, bo niedawno Rózia przyniosła do pokoju muchę martwą, którą znalazła na dworze, i przez litość ogrzewała ją przy piecu; żeby też jeszcze co, ale takie uprzykrzone stworzenie przyprowadzić do życia!

— Jak widzę jesteście bardzo dobre dzieci! rzekła nasza uprzejma sąsiadka; dla tego też chcę was prosić żebyście pielęgnowali mego ulubionego kanarka. Do tego ptaszka bardzo się przywiązałam, jest on bardzo łaskawy; lecz nie mogą go z sobą zabierać w drogę w czasie zimy. Trudno kanarka ubrać w kożuszek; dla tego też go wam oddaję w opiekę.

— O, to przedziwnie! zawołałem bardzo uradowany. Może pani być pewną, że kanarek jej będzie miał wszelkie u nas wygody; w naszym domu pewno mu się nic złego nie stanie. Niech nam pani powierzy. Otóż widzi mama, tym sposobem kanarek dostał się w moje ręce.

— Przecież wpierw powinieneś był zapytać twych rodziców, czy na to zezwolą, odezwała się matka tonem napomnienia. Wszak wiesz, że ptakowi trzeba jeść dawać.

— Prawdę mama mówi, odrzekł Franuś, wydobywając z kieszeni woreczek napełniony ptasim obłoczkiem; ale ja tu mam tymczasem dla kanarka pożywienie które wystarczy przynajmniej na parę tygodni, a potem — dodał chłopiec wyjmując z drugiej kieszeni sztukę złota lśniącą swym blaskiem i kładąc ją na stole — oto jeszcze jest żółty pieniądz na dalsze utrzymanie kanarka.

Matka Franusia zarumieniwszy się nieco, rzekła po chwili: Jak to! mybyśmy mieli przyjąć tyle pieniędzy na żywienie tej małej ptaszyny'? Na to ja już nie zezwolę. Sztukę złota musimy zaraz odesłać pannie Stein.

— Ależ panna Stein wyjechała już w drogę, zawołał Franuś, nie posiadając się z radości. Oho! kanarek zostanie już z nami; już on nasz, kochana mamo! Już się jemu tu nic złego u nas nie stanie; ja sam będę go już pielęgnował.

Po tych wyrazach, postawił Franuś klatkę z kanarkiem w kącie pokoju, i nakrył ją chustką, żeby światło lampy zbyt jaskrawe nie świeciło ptaszkowi w oczy. Następnie dobry chłopczyna wziął w swoję opiekę biednego pieska, którego przyniósł z ulicy, i posiliwszy nieboraka mlekiem wciskanem mu w pyszczek, za pomocą małej gąbki, położył go, tak jak przyrzekł, w wygodne łóżeczko lalki.

Gdy Franuś ukończył już swoje zajęcie, usiadł sobie za stołem, chcąc wypocząć, mając dobry do wieczerzy apetyt. Tymczasem, ojca jak nie widać tak nie widać; zegar ścienny wybił właśnie w pół do siódmej.

— Zaczekamy jeszcze pół godziny, rzekła matka: wiecie dobrze, moje dzieci, że ojciec nigdy nie lubi odstąpywać od swojej reguły i zawsze do szóstej godziny w wieczór pracuje; nigdy prawie wcześniej do nas nie wraca, chociaż nasze towarzystwo jest mu najmilszem.

— Mój Boże! jakże nasz tata jest dobry! zawołał Franuś z serdecznem uczuciem; jakże tata pilnie pracuje. Inni majstrowie, zamiast siedzieć w własnym domu, wolą iść sobie na piwo i cały wieczór przepędzić w szynkowi. Przeciwnie nasz dobry tata chętnie z nami razem przepędza wieczorne godziny. Jak ja zostanę kiedyś majstrem jak tata, to też tak postępować będę.

— Ale i to prawda, odezwała się także Rózia z westchnieniem, że do kolacyi, to się czas bardzo przedłuża, jeść mi się chce niezmiernie. Moja mamo, bąć tak dobra i powiedz nam jaką ciekawą historyjkę, to nam się czas nie wyda tak długim.

— Jakąż więc chcecie powiastkę? zapytała matka; czy chcecie słyszeć o strachach i upiorach, czy też mam wam opowiedzieć jakie prawdziwe zdarzenie?

— Prosimy mamy o powiastkę z prawdziwego zdarzenia, wtrąciła także swe słówko Marynia. Wszak lepsza zawsze prawda, kochana mamo?

Rózia dodała: Nie lubię słuchać w wieczór baśni o strachach; bo potem w nocy spać nie mogę.

A jabym sobie życzył słyszeć jaką powiastkę o zwierzętach, zawołał na głos Franuś, zawsze wielki przyjaciel historyi naturalnej.

Matka wreszcie opowiadać zaczęła.

Koniec wersji demonstracyjnej.

WDZIĘCZNY LEW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

FRANUSIA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

GODZINY WYPOCZYNKU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAKIM SPOSOBEM KASTOR DOSTAŁ SIĘ DO DOMU POCZCIWEGO PETRA?

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZRYWKI DZIECI POCZCIWEGO STOLARZA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIELKIE NIESZCZĘŚCIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RADZENIE SOBIE W NIESZCZĘŚCIU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII.

SZCZĘŚLIWE ROZWIĄZANIE POWIEŚCI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej