Mikołaj Sęp Szarzyński

Rytmy abo wiersze polskie

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

NA HERB JEGO M. PANA JAKUBA LEŚNIOWSKIEGO,PODCZASZEGO ZIEMIE LWOWSKIEJ

JEGO MOŚCI PANU JAKUBOWI LEŚNIOWSKIEMU, PODCZASZEMU ZIEMIE LWOWSKIEJ, PANU I BRATU MNIE MIŁOŚCIWEMU:

NAPIS NA STATUĘ, ABO NA OBRAZ ŚMIERCI

SONET I.

SONET II.

SONET III.

SONET IIII.

SONET V.

SONET VI.

PIEŚŃ I NA PSALM DAWIDÓW XIX

PIEŚŃ II NA PSALM DAWIDÓW LII

[PIEŚŃ] III. PSALMU LVI PARAPHRASIS.

[PIEŚŃ] IIII. PSALMU CXXX PARAPHRASIS

V. PIEŚŃ NA KSZTAŁT PSALMU LXX

VI. PIEŚŃ NA KSZTAŁT PSALMU CXXIII

PIEŚŃ I.

PIEŚŃ II.

PIEŚŃ III.

PIEŚŃ IIII.

PIEŚŃ V. O FRIDRUSZU,

PIEŚŃ VI. O STRUSIE,

PIEŚŃ VII.

PIEŚŃ VIII.

PIEŚŃ IX.

O TYMŻE EPIGRAMMA ABO NAPIS KRÓTKI

EPITAFIA, EPIGRAMMATA, NAGROBKI, NAPISY KRÓTKIE I INSZE DROBIAZGI

FRASZKA Z MARTIALISZA

Z TEGOŻ FRASZKA

NA HERB PÓŁKOZA ALIAS OŚLA GŁOWA

NA HERB LELIWĘ

NA OBRAZ STEFANA BATOREGO, KRÓLA POLSKIEGO

NA TEGOŻ DRUGI OBRAZ

PROŚBA DO BOGA

PIEŚŃ

EPITAPHIUM BOLESLAO AUDACI, REGI POLONIAE

NA OBRAZ Ś. MARYJEJ MAGDALENY

NA OBRAZ HERODIADY Z GŁOWĄ Ś. JANA

EPITAPHIUM D. JOANNI STARECHOWSKI

STATUA KUPIDYNOWA

STATUA FORTUNY

Rytmy abo wiersze polskie

Mikołaj Sęp Szarzyński

NA HERB JEGO M. PANA JAKUBA LEŚNIOWSKIEGO,PODCZASZEGO ZIEMIE LWOWSKIEJ

Gryfowie strzegą złota i biją się o nie
Tak w południowej, jako i w północnej stronie.
Niebożęta Pigmei trudność z nimi mają,
Którzy się o ten kruszec z pilnością starają.
Ale polscy Gryfowie nie tak żądni złota,
Jako wolności stróże, w których ta ochota,
Że i umrzeć za wolność zyskiem poczytają,
Skąd też i od ojczyzny dawną wdzięczność znają.
Mimo insze przykłady i zacny podczasy
Herbownym i ojczyźnie jest wszelkimi czasy
Powodem do wolności, krwią przodków nabytej,
Z okazałej swej chęci bynamniej nieskrytej.

JEGO MOŚCI PANU JAKUBOWI LEŚNIOWSKIEMU, PODCZASZEMU ZIEMIE LWOWSKIEJ, PANU I BRATU MNIE MIŁOŚCIWEMU:

Częstokroć wiele ludzi zacnych, mciwy panie bracie, którzy nieboszczyka pana Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, brata mego rodzonego, albo zaznali, albo też pisma jego czytali, rozmawiali ze mną i z narzekaniem, żem się o to nie starał, aby prace i pisma jego do kupy były za moim staraniem zebrane i światłu pokazane. Ja zaiste, będąc w tej mierze i sam na się frasowity, żem do tego przyść nie mógł, i narzekaniem ludzkim poruszony, starałem się, jakobym i żądności onej prawie pospolitej od wszytkich, którzy się w dowcipie brata mego zakochali, i powinności mojej braterskiej, a przy tym sławy brata mego nie odbiegał. Lecz mi to na wielkiej przeszkodzie było, że po ześciu z tego świata brata mego nieboszczyk zacnej pamięci Jego M. pan Stanisław Starzechowski, podkomorzy Ziemie Lwowskiej, pisma i księgi jego na swój dozór i opiekę wziął, który też potym wrychle umarł, także też ja z pilnością się o onych pismach pytając, mianowicie u nieboszczyka pana Pobidzińskiego, nie mogłem się dopytać. Mając tedy trochę pism takowych brata mego, oczekiwałem z niemi, azaby się ich więcej kędy miedzy ludźmi uczonemi naleźć mogło. Lecz gdy się nic takowego nie pojawiło, jam się, patrząc na złe zdrowie moje, aby i ta trocha, co przy mnie była, jako inszych wiele, nie zginęła, obawiając, użyłem jednej zacnej osoby duchownej do przejźrzenia i sporządzenia pism ręki brata mego własnej, które przy mnie były, które ja, aby świat widziały, pod miłościwą obronę W. M. Mego miłościwego pana i brata i za upominek po bracie mym oddaję. Zalecam się przy tym miłościwej łasce W. M. braterskiej mego miłościwego pana i brata.

W. M. mego Mciwego Pana
życzliwy brat i sługa
Jakub Szarzyński Sęp,
podstoli Ziemie Lwowskiej.

NAPIS NA STATUĘ, ABO NA OBRAZ ŚMIERCI

Córa to grzechowa
Świat skazić gotowa:
Wszytko, co się rodzi,
Bądź po ziemi chodzi,
Lub w morskiej wnętrzności
I wietrznej próżności,
Jako kosarz ziele
Ostrą kosą ściele;
Tak ta wszystko składa,
Ani opowiada
Nikomu swojego
Zamachu strasznego.
I wy, co to ćcicie,
Prawda, że nie wiecie,
Jeśli nie przymierza
Ta sroga szampierza
Któremu do szyje.
Strzeż się: oto bije.

SONET I.

O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego

Echej, jak gwałtem obrotne obłoki
I Tytan prętki lotne czasy pędzą,
A chciwa może odciąć rozkosz nędzą
Śmierć - tuż za nami spore czyni kroki.

A ja, co dalej, lepiej cień głęboki
Błędów mych widzę, które gęsto jędzą
Strwożone serce ustawiczną żędzą,
I z płaczem ganię młodości mej skoki.

O moc, o rozkosz, o skarby pilności,
Choćby nie darmo były, przedsię szkodzą,
Bo nasze chciwość od swej szczęśliwości
Własnej (co Bogiem zowiemy) odwodzą

Niestałe dobra. O, stokroć szczęśliwy,
Który tych cieniów w czas zna kształt prawdziwy!

SONET II.

Na one słowa Jopowe:
Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc.

Z wstydem poczęty człowiek, urodzony
Z boleścią, krótko tu na świecie żywie,
I to odmiennie, nędznie, bojaźliwie,
Ginie, od słońca jak cień opuszczony.

I od takiego (Boże nieskończony,
W sobie chwalebnie i w sobie szczęśliwie
Sam przez się żyjąc) żądasz jakmiarz chciwie
Być miłowany i chcesz być chwalony.

Dziwne są Twego miłosierdzia sprawy.
Tym sie Cherubim (przepaść zrozumności,ci)
Dziwi zdumiały i stąd pała prawy
Płomień, Serafim, w szczęśliwej miłości.

O święty Panie, daj, niech i my mamy
To, co mieć każesz, i Tobie oddamy!

SONET III.

Do Naświętszej Panny

Panno bezrówna, stanu człowieczego
Wtóra ozdobo, nie psowała w której
Pokora serca ni godność pokory,
Przedziwna Matko Stworzyciela swego!

Ty, głowę starwszy smoka okrutnego,
Którego jadem świat był wszystek chory,
Wzięłaś jest w niebo nad wysokie chory,
Chwalebna, szczęścia używasz szczyrego.

Tyś jest dusz naszych jak księżyc prawdziwy,
W którym wiecznego baczymy promienie
Miłosierdzia, gdy na nas grzech straszliwy
Przywodzi smutnej nocy ciężkie cienie!

Ale [Ty] zarzą już nam nastań raną,
Pokaż Twego słońca światłość żądaną.

SONET IIII.

O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem

Pokój - szczęśliwość, ale bojowanie
Byt nasz podniebny. On srogi ciemności
Hetman i świata łakome marności
O nasze pilno czynią zepsowanie.

Nie dosyć na tym, o nasz możny Panie!
Ten nasz dom - ciało, dla zbiegłych lubości
Niebacznie zajźrząc duchowi zwierzchności,
Upaść na wieki żądać nie przestanie.

Cóż będę czynił w tak straszliwym boju,
Wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie?
Królu powszechny, prawdziwy pokoju,
Zbawienia mego jest nadzieja w Tobie!

Ty mnie przy sobie postaw, a przezpiecznie
Będę wojował i wygram statecznie!

SONET V.

O nietrwałej miłości rzeczy świata tego

I nie miłować ciężko, i miłować
Nędzna pociecha, gdy żądzą zwiedzione
Myśli cukrują nazbyt rzeczy one,
Które i mienić, i muszą się psować.

Komu tak będzie dostatkiem smakować
Złoto, sceptr, sława, rozkosz i stworzone
Piękne oblicze, by tym nasycone
I mógł mieć serce, i trwóg się warować?

Miłość jest własny bieg bycia naszego,
Ale z żywiołów utworzone ciało
To chwaląc, co zna początku równego,
Zawodzi duszę, której wszystko mało,

Gdy Ciebie, wiecznej i prawej piękności,
Samej nie widzi, celu swej miłości.

SONET VI.

Do pana Mikołaja Tomickiego

Tomicki, jeśli nie ganią owego,
Który ku chwale świeci lampą onej
W sobie chwalebnej, świętej, niezmierzonej
Światłości, światła skąd jasność każdego,

Nie będę nazwań lekkim od żadnego,
Bym sławił piękność w tobie doświatszonej
Kożdemu cnoty. Jeno, żem uczonej
Mało pił wody, nie śmiem się jąć tego.

Chęć przyjmi wdzięcznie: na tej Bóg przestaje.
Lecz, jeśli Muzy z ubóstwem się zgodzą,
Dzielność, stateczność, rozum, obyczaje
Twoje, co zacność (choć wielką) przechodzą,

Wiersza mojego ustawną zabawą
Będą. Co mówię? Będą sławą prawą.

PIEŚŃ I NA PSALM DAWIDÓW XIX

Coeli enarrant gloriam Dei

Narodzie, głupią mądrością chłubliwy
I błędom zmyślnym wierzyć uporczywy,
Mnóstwem gwiazd ślicznych niebo ozdobione
Obacz, a smysły wżdy oświeć zaćmione!

Poznasz, że mądrym, że jest wiekuistym
Pan, co ma pałac na sklepie ognistym,
W którym zawiesił i wietrzne próżności
I możną wodę zniósł z ziemnej ciężkości.

W pewne godziny dzień - nocy cieniowi,
W pewne godziny noc zstępując dniowi
Świadczą swym biegiem, tak porządnie zgodnym,
Że nie trafunkiem świat stanął przygodnym.

Nieba machina tak zgodnie sprawiona,
Że mądrość Pańska, że moc nieskończona
Wiecznie ją rządzi, woła, a po wielkim
Świecie jest słyszny głos i uszom wszelkim.

Bo w żadnym kącie świata mieszkanego
Nie masz narodu tak sprośnie grubego,
By wżdy nie baczył, iże prawo rządzi
Niezmylne niebem, bo nigdy nie błądzi.

Kto się, gdy nieba chmura nie zakrywa,
Patrząc na jasnych gwiazd blask nie zdumiwa?
Abo gdy światłem uderzy go w oczy
Słońce, ognistym gdy się kołem toczy?

Które, gdy z łoża powstawa swojego,
Jak oblubieniec obleczon z szczyrego
Złota ubiorem, a wieniec z kamieni
Kosztownych sprawion głowę mu promieni,

Do kresu swego nic niezmordowany
Gwałtem się wali: dobrze przyrównany
Kształtem i siłą, i pędem onemu
Jest obrzymowi, sto rąk mającemu.

Od wschodu bieżąc aż tam, gdzie powstawa
Noc ciemna, gwiazdom światłości dodawa
I, co jest kolwiek tu, na niskiej ziemi,
Wspładza i żywi płomieńmi swojemi.

Ale porządek na wysokim niebie
Nie tak patrzących myśl ciągnie do siebie,
Jak zakon, Panie, Twój ku przystojności
Nakłania smysły i psuje chciwości.

Twe obietnice odmiany nie znają
I światłem prawdy serca utwierdzają;
A tak nas karzesz, gdyć który przewini,
Że w nim pożytek Twa święta kaźń czyni.

Twe przykazanie oczy nam zabawia
Wdzięczną radością i szczyrą ustawia,
Panie, Twą chwałę, której nie naruszy
Starość, co zębem stalnym wszytko kruszy.

Przy Twych dekretach prawda z pobożnością
Zawsze przebywa, strzegąc ich z pilnością,
Które są słodsze nad miód i nad złoty
Kruszec ważniejsze i rzadkie klejnoty.

Przeto ich w sercu swym sługa Twój, Panie,
Słusznie pilnować nigdy nie ustanie,
Wiedząc nagrodę, którąś Ty zgotował
Każdemu, stale kto ich będzie chował.

Lecz błędy wszytkie kto swe wiedzieć może?
Ty mię sam oczyść, wiekuisty Boże,
I wniwecz obróć moje wszytkie złości,
Którymim zmazań prócz mej wiadomości,

A daj, by pychy Tobie brzydkiej siła
Do serca mego nigdy nie wchodziła;
Tak mię na wieki, prócz trudności wszelkiej,
Oków pozbawisz bezbożności wielkiej.

Słowa ust moich, myśl serca mojego
Pokorną przyjąć racz uniżonego,
Proszę, o Panie! Bo Tyś jest zbawieniem,
Bogiem, nadzieją i mym wspomożeniem.

Koniec wersji demonstracyjnej.

PIEŚŃ II NA PSALM DAWIDÓW LII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[PIEŚŃ] III. PSALMU LVI PARAPHRASIS.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

[PIEŚŃ] IIII. PSALMU CXXX PARAPHRASIS

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V. PIEŚŃ NA KSZTAŁT PSALMU LXX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI. PIEŚŃ NA KSZTAŁT PSALMU CXXIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ IIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ V. O FRIDRUSZU,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ VI. O STRUSIE,

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O TYMŻE EPIGRAMMA ABO NAPIS KRÓTKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITAFIA, EPIGRAMMATA, NAGROBKI, NAPISY KRÓTKIE I INSZE DROBIAZGI

NAGROBEK PANU JANOWI STARZECHOWSKIEMU, WOJEWODZIE PODOLSKIEMU, STAROŚCIE SAMBORSKIEMU I DROHOBYCKIEMU

NAGROBEK MARCINOWI STARZECHOWSKIEMU, DZIECIĘCIU JENO XXX GODZIN ŻYWEMU

DRUGI TEMUŻ

NA ŚMIERĆ PANIEJ WOJEWODZINEJ SĘDOMIRSKIEJ ZOFIEJ ZE SPROWA ODROWĄŻÓWNY KOSTCZYNEJ, KTÓRA UMARŁA ANNO DOMINI 1580, MENSE IULIO

PIERWSZY NAPIS

INSZY TEJŻE

INSZY TEJŻE

INSZY TEJŻE

INSZY TEJŻE

PANNIE ZOFIEJ KOSTCZANCE, WOJEWODZIANCE SĘDOMIRSKIEJ, KTÓRA, PIERWEJ ZACHORZAWSZY, PÓŹNIEJ TRZEMA DNIOMA, NIŻ MACOCHA, UMARŁA.

NAPIS PIERWSZY

WTÓRY

TRZECI

NAGROBEK JEDNEJ PANNIE

EPITAFIUM RZYMOWI

PANNIE JADWIDZE TARŁÓWNIE (POTYM WOJEWODZINEJ RUSKIEJ) KWOLI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

FRASZKA Z MARTIALISZA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z TEGOŻ FRASZKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA HERB PÓŁKOZA ALIAS OŚLA GŁOWA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA HERB LELIWĘ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA OBRAZ STEFANA BATOREGO, KRÓLA POLSKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA TEGOŻ DRUGI OBRAZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PROŚBA DO BOGA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITAPHIUM BOLESLAO AUDACI, REGI POLONIAE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA OBRAZ Ś. MARYJEJ MAGDALENY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA OBRAZ HERODIADY Z GŁOWĄ Ś. JANA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

EPITAPHIUM D. JOANNI STARECHOWSKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STATUA KUPIDYNOWA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STATUA FORTUNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej