Józef Chociszewski

SKARB UKRYTY CZYLI NAJLEPSZE DZIEDZICTWO

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I. RODZINA WAŻYŃSKICH.

II. NIEWIDOMY STARZEC.

III. OBRAZ CHRYSTUSA.

IV. SKARB.

V. WAŻNE PAPIERY.

VI. UCZTA POŻEGNALNA.

SKARB UKRYTY CZYLI NAJLEPSZE DZIEDZICTWO

Podług pism X. Schmidta

Chociszewski Józef

I. RODZINA WAŻYŃSKICH.

Jan Ważyński, znakomity kupiec, wraz z swą zacną małżonką Teresą i dwojgiem dzieci, Henrysiem i Franusią, należeli nietylko do najbogatszych, ale co główna do najszlachetniejszych i najcnotliwszych rodzin pewnego miasta, słynącego handlem. Pan Ważyński odziedziczył po ojcu dość znaczny handel; a przez własną pracę, dokładną znajomość spraw kupieckich i rzetelność udało mu się nietylko handel w dobrym utrzymać stanie, ale jeszcze niemałe pozyskał bogactwa. Lecz nigdy się niemi nie chełpił, owszem nieraz mawiał do żony: „Kochana Tereso! wszystko co mamy, jest błogosławieństwem Boga, ale największym naszym skarbem są nasze dzieci. Te aby bogobojnie wychować, niech będzie najważniejszém naszém zadaniem."

Dotąd powodziło się w handlu panu Ważyńskiemu bardzo pomyślnie, atoli szczęście nagle się zmieniło.

Razu pewnego rano odebrał on list, z którego wyczytał, że znaczny kupiec, u którego miał większą część majątku, zbankrutował. Przez to stracił p. Ważyński więcej niż połowę majątku. Był to dlań cios nader dotkliwy, ale ponieważ nigdy nie przywięzywał zbytecznéj wartości do ziemskich bogactw, więc téż nowinę tę przyjął z mężnym umysłem, owszem tak się odezwał do żony: „Pan dał, Pan wziął—Jego imię niech będzie błogosławione."

Roztropny ojciec użył tej smutnéj okoliczności, aby pouczyć swe dzieci: „Otóż spełniło się, com wam nieraz mawiał, że nie można polegać na bogactwach tego świata, ale że ostatecznym naszym celem i ucieczką powinien być zawsze Ojciec Niebieski, który stosownie do swych niepojętych wyroków daje i odbiera ziemskie posiadłości.

„Najlepiej to możecie poznać z dziejów życia waszego pradziada i prababki, których obrazy, oprawne w złote ramy, są najpiękniejszą ozdobą tego pokoju. Wasz pradziadek, a mój dziadek, Łukasz Ważynski, był bez wątpienia najbogatszym kupcem w naszém mieście. Mój więc majątek w porównaniu z jego dostatkami byłby niczém. Atoli w skutek wojen szwedzkich, które nasz kraj ojczysty tak okropnie nieraz spustoszyły, stracił majątek i jeszcze był przynaglony przed nieprzyjacielem uciekać. Moja babka nie przeżyła téj niedoli, bo krótko przed tém umarła. Mieli tylko jedynego syna, który był wówczas małém chłopięciem. Dziadek wziął go ze sobą. Wkrótce potém zostało nasze miasto okropnie spustoszone od nieprzyjaciół, co jeszcze można poznać po licznych kulach, tu owdzie wmurowanych. I nasz dom został od bomby wielce uszkodzony, choć sienie spalił. Nieprzyjaciel splądrował miasto, przez co wiele rodzin przyszło do ostatniej nędzy. Liczne zaraźliwe choroby tysiące ludzi zabierały z tego świata. Był to czas smutny i żałosny.

„Mój dziad żył przez ten czas za granicą, ale i jemu źle się bardzo powodziło. Wziął ze sobą wprawdzie znaczną ilość pieniędzy, ale w drodze napadli go nieprzyjaciele i do szczętu zrabowali. Przyjaciele, u których spodziewał się znaleźć dobre przyjęcie, stali się dlań w nieszczęściu obojętnymi, jak się to zwykle na tym świecie dzieje. Uważał się więc za szczęśliwego, gdy znalazł jakie takie utrzymanie u pewnego kupca. Syna oddał w dobre ręce do miasta o kilka mil odległego, aby się wyuczył handlu. Właśnie mój ojciec liczył lat czternaście, kiedy mój dziadek nagle zachorował na niebezpieczną chorobę. Przeczuwając śmierć blizką, posłał czémprędzéj po syna, ale kiedy ten przybył, to już wyzionął ducha, nie mogąc ani udzielić synowi ostatniego błogosławieństwa. Tak umarł ów mąż zacny, który przed kilku laty był najbogatszym kupcem w tém tu mieście, a potém umarł prawie w nędzy daleko w obcym kraju. Żal syna po utracie ojca był niewypowiedziany. Pozbawiony wszelkiej pomocy, tém więcej położył zaufanie w Bogu, który go też nie opuścił.

Gdy już mój ojciec ukończył naukę i został pierwszym ksiąźnikiem (buchalterem) i kiedy wojna już się skończyła, wtedy wrócił do rodzinnego miasta, ubogi w skarby, ale bogaty w cnoty i nauki potrzebne do zawodu kupieckiego. Wydoskonalił się téż na dzielnego kupca. Z ojcowskiego majątku pozostał mu tylko dom, ale pusty i nadniszczony, w którym nic więcej nie znalazł, jak te dwa obrazy swych rodziców, co go wielce ucieszyło. Wejrzyjcie tylko, lube dziatki, na te ryciny, czyż te szlachetne rysy nie znamionują dobrych, bogobojnych ludzi? Tak, tak, byli oni zacnymi ludźmi, dobrymi chrześcianami.

„Przypatrzcie się też tym dwom obrazom, które przedstawiają ich rodziców, a waszych dziadków. Dobrze zapamiętacie dziadka i babkę, bo nieraz was piastowali i liczne wam kupowali podarki, a mianowicie na Boże Narodzenie. Mój ojciec rozpoczął handel z gołemi rękami, i mniéj niż z niczém, bo musiał zaciągnąć długi. Mimo to nie wybrał sobie bogatej żony, ale upatrzył roztropną, cnotliwą córkę obywatelską, której rodzice wszystko przez wojnę stracili. Był przekonanym, że jej pracowitość' i rozsądek więcej znaczą, niż bogate wiano. Ich też połączona usilna praca, rzetelność i oszczędność sprawiły, że doszli do zamożności.

„Ile ztąd można powziąść nauki! Przykład pradziada wskazuje, że często człowiek bez winy może wielki majątek utracić, znów przykład dziadka uczy, że przy bojaźni Bożej, pilności i rzetelności można się z niczego dorobić majątku. Do czego mnie ojciec często zachęcał słowami, to też stwierdzał przykładem. Choć był dosyć zamożnym, to nigdy nie żył wystawnie i nie czynił niepotrzebnych wydatków, ale zawsze odkładał grosz na biedę. Wcale też nie był skąpym, owszem służących i pomocników w handlu hojnie wynagradzał, dla tego też miał zawsze najlepszych ludzi. Był też wielkim dobroczyńcą ubogich.

„Jego nauki i przykład wywarły na mnie wpływ zbawienny, tak iż o ile mogłem, starałem się zawsze go naśladować. To też nie żyliśmy z matką wspaniale, nie staraliśmy się o zbytkowe szaty, jedzenie, nie jeżdżaliśmy za granicę lub do wód dla naszej tylko przyjemności. Gdybyśmy byli do tego przywykli, toby nam źle teraz poszło, a może bylibyśmy zupełnie podupadli, a tak handel pójdzie dawnym torem, a my będziemy żyli po dawnemu.

„Bogactwa wogóle podlegają licznym nieszczęściom. Dzieci bogatych rodziców łatwo się przyzwyczajają do próżniactwa, nie zadają sobie zbyt wiele pracy, nie chcą się uczyć, gdyż sądzą, że im to jest niepotrzebne. Jeżeli sobie można wszystko kupić, co się podoba, to się łatwo może przywyknąć do zbytku. Strata, którą teraz ponosimy, może się stać dla nas wielkiém błogosławieństwem, jeżeli więcej Bogu, aniżeli doczesnym dobrom ufać będziemy, i jeżeli należycie poznamy, jak jest potrzebną pracowitość, oszczędność i przestawanie na swojém. Tego nas  Bóg chce nauczyć, więc nam odjął część naszego majątku. Korzystajmy z tej nauki, i dziękujmy Bogu za wszystko co nam zsyła."

Tak mówił p. Ważyński do swych dzieci, umiejąc korzystać z każdej okoliczności, a nawet z takich zdarzeń, które dlań były stratą. Był on niejako podobny do pszczoły, która i z jadowitych kwiatów słodkie zbiera kwiaty.

Nietylko pan Ważyński, ale i wielu innych kupców znaczne poniosło straty w skutek upadku owego domu handlowego. Pan Ważyński z duszy i serca ich żałował, a choć sam był w nieszczęściu, chętnie im skuteczną niósł pomoc.

Tymczasem coraz niepomyślniejsze dla handlu nastawały czasy, tak że wiele towarów, które dawniéj dobry miały odbyt, leżały na składach, bo nikt nie chciał kupować. Pan Ważyński wcale się tém nie martwił, ale tak mawiał: „Czasy są różne. I rolnik, który w pocie czoła uprawia ziemię, spodziewa się obfitego żniwa, a jak częsta jego nadzieje bywają zawiedzione. Dla czego kupcowi ma się lepiej powodzić? Boga wyroki są niezbadane, a wszystko co czyni jest dobrem, choć nam się nieraz inaczej zdaje. Dla tego powinniśmy zawsze nasze zaufanie w Bogu położyć powtarzając: „Nie nasza, lecz Twoja wola niech się dzieje."

Nowe nieszczęścieboleśnie ugodziło p. Ważyńskiego. Okręt z towarami, które już po części były zamówione, rozbił się na morzu, tylko ludzie się ocalili. Wprawdzie przeraził się tém wielce, lecz mimo to nie zgrzeszył, ale spokojnie się odezwał: .,Dzięki Bogu, że przynajmniej ludzie się wyratowali ! Jedno życie człowieka więcej warte, aniżeli wszystkie towary, jakie się znajdowały na okręcie.

Położenie jego było bardzo krytyczne. Razu pewnego obracho-wawszy stan swego majątku, tak mówił sam do siebie: „Niestety! łatwo przyjść może do tego, że będę musiał mój handel zamknąć, a bardzo mało mi zostanie majątku, daleko mniej, aniżeli się spodziewałem. Tymczasem to mnie przynajmniej pociesza, żenić nikomu nie będę winien, i nikt w skutek mego upadku i grosza nie straci. Sumienie moje będzie czyste, a żaden człowiek nie będzie mnie przeklinał. Gdyby mi mo: wierzyciele nie dokuczali i dozwolili mi uporządkować moje inte-resa, to spodziewam się, żebym jeszcze mógł się wyratować."

Najwięcej sprawiał mu kłopotu weksel na kilka tysięcy złotych, który w ciągu ośmiu dni miał być zapłacony. Właściciel tego wekslu był wprawdzie bardzo bogatym, ale też przytém nader niemiłosiernym człowiekiem. Pan Wa-żyński prosił go, aby poczekał, atoli ten nieużyty człowiek tak się odezwał: „Jeżeli w przeciągu ośmiu dni, tj. 20 czerwca w czwartek tego roku nie dostanę mych pieniędzy, to pan będziesz osadzony w więzieniu."

Ze smutkiem w sercu wracał kupiec do domu. „Ach, nie o siebie się lękam, mówił do siebie ale o żonę i dzieci. Jakże będą sięsmuciły, kiedy ja pójdę do więzienia, O dobry, wszechmogący Boże, oddal od nas ten kielich goryczy!"

II. NIEWIDOMY STARZEC.

Pan Ważyński postanowił udać się z proźbą do dwóch przyjaciół, którym nieraz dawniej w biedzie dopomógł, aby mu na pewien czas pożyczyli pieniędzy. Wiedział dobrze, że obaj mają tyle gotowego grosza, ile mu potrzeba, i dla tego nie wątpił, iż mu zaufają i uwierzą jego zapewnieniom, że im nic u niego nie zginie. Atoli omylił się wielce, gdyż jeden uniewinniał się tém, że sam ma wiele do wypłacenia; a drugi, wzruszając ramionami, dał wyraźnie poznać, że zaręczeniom Ważyńskiego nie wierzy, jakoby jego majątkowe stosunki znajdowały się w opłakanym stanie. Ta niewdzięczność mniemanych przyjaciół, którzy od niego doznali dawniéj dobrodziejstw, wielce go zasmuciła, ale bynajmniej im nie złorzeczył. „Jeden mi pozostał jednakże przyjaciel," pomyślał, „a ten mnie z pewnością nie opuści. Tak, tak, dobry Boże!" mówił, ujrzawszy się za miastem, i podnosząc wzrok błagalny ku niebu: „Ty możesz mi dopomódz, i Ty mnie téż nie opuścisz. Ja Tobie zawsze zaufałem, Tobie też polecam żonęmoje. i dzieci! Ty się nami po ojcowsku będziesz opiekował."

Za miastem posiadali Ważyń-scy ogród, do niego szedł teraz strapiony kupiec, aby świeżém powietrzem pokrzepić płuca. Słońce ślicznie świeciło, ptaszęta nuciły wesoło pieśń wieczorną, a kwiaty błyszczały przecudnemi barwami. Lecz ten widok zamiast pocieszyć, tém więcej zasmucił serce kupca. „Ach," mówił, „ciężko mi będzie sprzedać ten ogród, na którego upięknienie tyle łożyłem wydatków, i gdzie niejedną wesołą spędziłem godzinę. Może nietylko ten ogród stracę, ale jeszcze i dom mój będę musiał z żoną i dziećmi opuścić, i Bóg wie gdzie daleko szukać schronienia." Bardzo był smutny, i byłby padł na kolana, aby uczynić ulgę strapionemu sercu, ale że w najbliższym ogrodzie spostrzegł ludzi, więc udał się do ładnego domku, który się wznosił w ogrodzie, aby się tam modlić bez przeszkody. Jakoż wszedłszy do pokoju, uklęknął, i ręce wzniósłszy ku niebu, modlił się z duszy całej i serca całego. „Tobie o Boże polecam siebie i mą rodzinę, czyń ze mną co Ci się podoba, a ja to chętnie przyjmę co na mnie ześlesz i będę błogosławił imię Twoje." Długi czas klęczał kupiec, cały zatopiony w modlitwie, a modlitwa była szczerą, więc téż płynęła do niebios.

W tém nagle usłyszał po za oknem jakiś miły czysty głos, który z pewnym naciskiem mówił następujące słowa: „Pocieszcie się, dobry Pan Bóg nam dopomoże!" Ważyński powstał i przystąpił do okna, z którego można było patrzeć na pole. Wązka ścieżka prowadziła obok okna między ogrodem i polem do miasta. Poważny starzec z białym, jak śnieg, włosem, którego chłopiec, z ru-mianemi policzkami, za rękę prowadził, postępowali zwolna ścieżką. Obydwaj byli ubogo, ale chędogo ubrani. Owe słowa: „Pocieszcie się, dobry Pan Bóg nam dopomoże!" powiedział ów chłopiec właśnie w tej chwili, kiedy przechodził obok okna. Po chwili znowu tak się ów chłopiec odezwał: „Tu pod tém drzewem jest piękne zielone siedzenie. Ty jesteś bardzo zmęczony, kochany dziadku. Wypocznij sobie trochę i bądź dobrej myśli. Już nie daleko do miasta, oto tu ztąd widać bramy."

Usiedli potem pod drzewem, które stało na małym pagórku, oddalonym tylko o kilka kroków od domku w ogrodzie. Zachodzące słońce oświecało poważne oblicze starca i miłą twarz pacholęcia.

Troskliwa staranność dziecka o staruszka wzruszyła do głębi serce pana Ważyńskiego. Mógł na nich patrzeć niewidzialny, gdyż okno było zasłonione kratami.

„Na wiele się odważyłem," mówił po chwili starzec, „aby w moim wieku i przy mém kalectwie puścić się w tak daleką drogę. Nie jestem bez troski. Słyszałem wprawdzie, że zręczny lekarz już wielu ubogich ślepych darmo wyleczył, a mam mocną nadzieję, że i mnie okaże to miłosierdzie, ale czy moja ślepota jest do wyleczenia? Nasz mały zapasik pieniędzy jest też prawie przy schyłku, a leczenie moje długo potrwa, a z czego wtedy będziemy żyli. Już jest temu lat piędziesiąt, jak tu w tém mieście pracowałem jako czeladnik mularski, nie znam tu nikogo, ani téż mnie nikt nie zna. Dawniejsi mieszkańcy byli bardzo pracowici, zaradni i oszczędni a zatem dobrze się mieli, ale już dawno nie żyją, a ich kości spoczywają w ziemi. Oby Bóg dał, abyśmy i między teraźniejszém pokoleniem znaleźli dobrych ludzi którzyby nam udzielili kącika w swym domu, i jakie takie dali nam pożywienie, i aby za to zbyt wiele nie żądali."

Nie troszczcie się kochany dziadku!" mówił chłopiec. „Jeżeli nam wyjdą pieniądze, to się udam do bogatych ludzi w mieście, będę ich serdecznie prosił, aby się nad tobą zmiłowali. Zapewne nie będą tak niemiłosiernymi, aby nam dozwolili umrzeć z głodu i smutku. A potem nie zapomnijcie, kochany dziaduniu, że żyje jeszcze stary Pan Bóg, który radzi o swojéj czeladzi, jak sam nieraz mawiałeś. On nas nie opuści i dozwoli znaleźć dobrych, miłosiernych ludzi."

„I ja się tego spodziewam," rzekł starzec, „a jednak jestém wielce skłopotany i nie mogę się pozbyć troski."

Na to odezwał się chłopiec: „Oto, doprowadziłem cię dziadku, aż tu dotąd. Czybyś chciał wierzyć, że cię tu zostawię i precz ucieknę? Czyż, jeżeli nie przypuszczasz tego o mnie biednym chłopcu, tém więcéj nie powinieneś pokładać nadziei w Bogu? Toby było ciężkim grzechem."

„Masz prawdę, kochany Ka-źmierku!" rzekł uradowany dziadek. „Bóg, który nas tak daleko zaprowadził, nie opuści nas tu zapewne. On będzie się dalej starał o ubogiego, niewidomego starca." Pan Ważyński, który słyszał dokładnie całą rozmowę, był bardzo rozrzewniony. „Mój Boże!" mówił, „jest to zapewne bardzo smutnie być niewidomym i nie widzieć" pięknego, błękitnego sklepienia niebios, zielonych liści, kwiatów, słońca i oblicza bliźnich. Jest to daleko większe nieszczęście, aniżeli klęska, jaka mnie czeka. Mam przecież zdrowe oczy, a choćbym i wszystek majątek utracił, to cóż to jest w porównaniu z utratą wzroku? Ci ubodzy ludzie, ten dobry starzec, i ten miły chłopczyna umieją się w swej niedoli tak pięknie pocieszać zaufaniem w Bożą pomoc. Miałżebym ja pokładać mniéj nadziei w Bogu?" W tém nadeszła do ogrodu pani Ważyńska z dziećmi. Więcéj ją bolał smutek małżonka, aniżeli spodziewana utrata majątku. Mąż jej powiedział, wychodząc z domu, że musi się udać w dwa miejsca celem załatwienia interesów, a potém, że się uda do ogrodu. Nie chcąc męża samego w smutku pozostawić, ale ile można go pocieszać, udała się także do ogrodu z synem i córką. Zaprowadziła dzieci do krzaku świętojanek, pozwalając im jećś jagody, a potém mieli nazbierać pełen koszyczek strączków grochu do jutrzejszego obiadu. Sama zaś udała się do domku w końcu ogrodu, spodziewając się tam spotkać męża. „Jakżeż się powodzi?" rzekła wchodząc miłym głosem, „cóż tu porabiasz, kochany Janie!" „Jestém pocieszony, kochana Tereniu!" odpowiedział cichym głosem, „dobry Bóg zesłał mi chłopca, aby był moim nauczycielem w nieszczęściu i aby nauczył mię pokładać nadzieję w Bogu. Mów atoli po cichu, i patrz tu tylko oknem!"

Potém opowiedział jej całą rozmowę starca z wnukiem, którą niedawno słyszał.

Starzec i chłopiec rozmawiali teraz, co począć, aby znaleźć w wielkiém, obcém mieście przytułek, tak aby nie potrzebowali żebrać. Ta rozmowa wywarła wielki wpływ na serce dobrej pani Ważyńskiej. „Co myślisz, kochany Janie," rzekła do męża, czybyśniy nie mogli tego staruszka i chłopca przyjąć do naszego domu?"

„Jakto?" odrzekł żywo kupiec, „teraz w tych smutnych okolicznościach? Całe miasto by nas ganiło. Sami zostajemy w wielkiém niebezpieczeństwie, i kto wiś czy wkrótce nie będziemy tak biedni, jak ci ludzie."

Na to odezwała się żona: „Zdaje się, że już utraciłeś wszelką nadzieję, choć w téj chwili mówiłeś, że cię ten chłopiec nauczył zaufania w Bogu. Jać mam zawsze nadzieję. A chociażbyśmy też większą część majątku stracili, to nas jeszcze stanie na to, abyśmy tému niewidomemu starcowi i ubogiemu chłopcu mogli dać co dzień skromny posiłek. Co ci dobrzy ludzie nas będą kosztowali, to nie czyni w naszém obecném położeniu wielkiej różnicy. Małą izdebkę możemy im dać na mieszkanie, a to nas nie będzie ani grosza kosztowało. A pożywienie dla nich nie uczyni wielkiego wydatku, kiedy jeszcze po dziś dzień jada u nas dwudziestu ludzi. Dla tego przyjmijmy ich do naszego domu. Wszakżeż Chrystus Pan mówi: „Bądźcie miłosierni, a dostąpicie miłosierdzia." Czyż zresztą już z samej wdzięczności dla chłopca, że w twém sercu ukrzepił nadzieję, nie powinniśmy się zająć losem tych dwojga opuszczonych ludzi. Nie wiemy jakie są wyroki Boże, a jakże zresztą mamy się spodziewać pomocy, jeżeli jej sami odmówilibyśmy biedakom."

„Niechże tak będzie," odrzekł Ważyński, „widzę, że choć jesteś kobietą, to jednak więcej odemnie posiadasz odwagi. Udzielmy więc im mieszkania i pożywienia, i zawezwijmy do niewidomego starca owego lekarza, który jest zarazem naszym lekarzem domowym."

Starzec powstał, aby iść dalej, a chłopiec podał mu rękę, aby go prowadzić. Szli bardzo powoli. Pani Ważyńska zawołała dzieci, a zaprowadziwszy ich do okna, tak do nich rzekła: „Widzisz, Henrysiu, tam niewidomego starca, którego prowadzi za rękę mały chłopiec. Bież czemprędzéj do nich, i powiedz, aby tu przyszli, bo chcemy z niemi pomówić. „Dzieci biegły co tylko mogły i powiedziały to owym ludziom.

Kiedy starzec i chłopiec w towarzystwie dzieci zbliżali się wolno do drzwi ogrodowych, to pan Ważyński z żoną wyszli im naprzeciwko i wyrazili staruszkowi serdeczne współczucie z powodu jego kalectwa, pochwalili dobrego chłopca i zobowiązali się, że tak długo, dopóki będzie trwało leczenie, będą ich obydwóch w swym domu pielęgnowali. Starzec z zadziwienia nie mógł z początku ni słowa wymówić, dopiero po niejakim czasie tak przemówił:

„Wielki Boże! kto się do Ciebie ucieka, ten nigdy nie jest opuszczon!"

„Widzisz, dziadulku," mówił wnuczek, „że Bóg nigdy tych nie opuszcza, którzy w Nim pokładają zaufanie i proszą Go o pomoc,"

Państwo Ważyńscy zaprowadzili starca i chłopca do ogrodu, a usadziwszy ich na ławce pod cienistém drzewem, wypytywali się uprzejmie o bliższe stósunki starca. Ten im opowiedział, że się nazywa Michał Cegła i że żyje w odległej wsi u syna. Dawniej był  mularzem, i pracował dopóki nie utracił wzroku. Kiedy Bógnań opuścił srogie kalectwo, wtedy syn i synowa jak najtroskliwiéj go pielęgnowali. Z wielkiém tém o nich mówił rozczuleniem, oraz i o wnukach, z których Kaźmierz był najstarszym.

Następnie udali się kupiec z źoną do domu i zabrali ze sobą nie widomego wraz z wnukiem. W domu przeznaczyli im bardzo przyjemny pokoik, a sama pani przyniosła im wieczerzę.

Nazajutrz wezwał pan Waźyń-ski lekarza. Ten obejrzawszy dobrze oczy starca, oświadczył, że kalectwo to może być" uleczoném gdyż jest to tylko błona, która się, osadziła na oczach. Zależy więc; wszystko tylko na tém, aby zdjąć tę błonkę bez uszkodzenia oczu. „Atoli," mówił lekarz, „niech wprzód starzec sobie trzy dni odpocznie, albowiem jest bardzo mordowany podróżą."

„Dzięki Bogu!" rzekł Kaźmie-rek, „że dziadek wzrok odzyska. |uż ja będę przez te trzy dni serdecznie Pana Boga prosił, aby kierował ręką i rozumem pana doktora."

„Uczyń to dobry chłopcze, a jeżeli Bóg nie odmówi błogosławieństwa, to twój dziadek będzie wyleczonym."

Po trzech dniach przyszedł rano lekarz. Starzec usiadł na krześle, a lekarz wydobył swe narzędzia. Małv Kaźmierz uklęknął w pewném oddaleniu, a jego wzniesione ręce drżały od wzruszenia, a serce biło żywo. Ni na chwilę nie spuścił oka z dziadka. Byli także obecnymi państwo Ważyń-scy z dziećmi. — Zresztą nie wpuszczono nikogo do pokoju, choć każdy pragnął tam się znajdować Taka cisza panowała w pokoju że możnaby usłyszeć szelest spadającéj śpilki.

Lekarz wprawną ręką poczynił potrzebne cięcia. Na raz wykrzyknął starzec: „O Boże! ja widzę widzę twą twarz, kochany wnuku Dziękuj ze mną Bogu i temu dobremu panu lekarzowi."

Uradowany chłopiec podskoczył a ucałowawszy kilka razy rękę lekarza, zawołał: „O dzięk Bogu! O jak się będą ojciec, matka, bracia i siostry cieszyli, kiedy przyprowadzę do domu dziadka widzącego."

Starzec siedział ze złożonem rękami i modlił się po cichu. Pan Ważyński i żona też połączyli swe dziękczynienia z modłami starca a ich dzieci ucieszyły się podobnie jak Kaźmierek. Następnie życzyli wszyscy starcowi i lekarzowi szczęścia, a lekarza wszyscy obsypywali pochwałami.

Ten po małéj chwili tak się odezwał: „Teraz trzeba jeszcze zasłonić oczy, gdyż nie zniosłyby naraz wiele światła." Zawiązał więc oczy i powiedział, że co dzień będzie przychodził, aby się przekonać, jakie postępy czyni uzdrowienie. Zalecił, aby starzec był spokojnym i bardzo miernym w jedzeniu i piciu. Potém odszedł odprowadzony od państwa Ważyńskich, którzy mu serdecznie dziękowali za skuteczną pomoc. Okrzyk radosny: „Widzi, widzi!" rozległ się po całym domu, a w całym domu panowała z tego powodu radość i wesele.

Starzec atoli z zawiązanemi oczyma uklęknął i modlił się długo, dziękując Bogu za doznaną łaskę, a obok niego klęczał wnuczek, także szczerze się modląc.

Koniec wersji demonstracyjnej.

III. OBRAZ CHRYSTUSA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV. SKARB.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V. WAŻNE PAPIERY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI. UCZTA POŻEGNALNA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej