Julian Ursyn Niemcewicz

Śpiewy historyczne

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

BOGURODZICA

PIAST

BOLESŁAW CHROBRY

KAZIMIERZ MNICH

BOLESŁAW ŚMIAŁY

BOLESIAW KRZYWOUSTY

LESZEK BIAŁY

WŁADYSŁAW ŁOKIETEK

KAZIMIERZ WIELKI

HEDWIGA, KRÓLOWA POLSKA

WŁADYSŁAW JAGIEŁŁO

ZAWISZA CZARNY

WŁADYSIAW WARNEŃCZYK

KAZIMIERZ JAGIELLOŃCZYK

JAN ALBRYCHT

KRÓL ALEKSANDER

DUMA O KNIAZIU MICHALE GLIŃSKIM

ZYGMUNT I

KONSTANTY KSIĄŻĘ OSTROGSKI

JAN TARNOWSKI

ZYGMUNT AUGUST

HENRYK WALEZJUSZ

STEFAN BATORY

JAN ZAMOYSKI

ZYGMUNT III

DUMA O ŻÓŁKIEWSKIM

KAROL CHODKIEWICZ

WŁADYSŁAW IV

JAN KAZIMIERZ

DUMA O STEFANIE POTOCKIM

STEFAN CZARNIECKI

MICHAŁ KORYBUT

JAN III

POGRZEB KSIĘCIA JÓZEFA PONIATOWSKIEGO

Śpiewy historyczne

Julian Ursyn Niemcewicz

BOGURODZICA

Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja!
U Twego syna gospodzina, matko zwolena, Maryja!
Zyszczy nam, spuści nam, Kyrieeleison.

Twego dzieła krzciciela, Bożycze,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze,
Słysz modlitwę, jąż nosimy,
A dać raczy, jegoż prosimy,
A na świecie zbożny pobyt,
Po żywocie rajski przebyt, Kyrieeleison.

Nas dla wstał z martwych Syn Boży,
Wierzy-ż w to, człowiecze zbożny,
Iż przez trud Bóg swój lud odjął diablej stróżej.
Przydał nam zdrowia wiecznego, starostę skował piekielnego
Śmierć podjął, wspomionał człowieka pirwego.

Jenże trudy cirpiał zawierne
Jeszcze był nie prześpiał zaśmiernie
Aliż sam Bóg zmartwychwstał.

Adamie, Ty boży kmieciu,
Ty siedzisz u Boga w wiecu
Domieściż twe dzieci, gdzie królują anieli.

Tegoż nas domieściż, Jezu Chryste miły
Bychom z Tobą byli,
Gdzie się nam radują wsze niebieskie siły

Była radość była miłość, było widzenie
Tworca anielskie, bez końca -
Tuć się nam zwidziało diable potępienie

Ni srebrem, ni złotem,
Nas diabłu odkupił,
Swą mocą zastąpił

Ciebie dla, człowiecze, dał Bóg przekłuć sobie
Ręce, nodze obie,
Kry święta szła z boka na zbawienie tobie,

Ciebie dla, człowiecze, iż Jezu Chryst prawi
Cirpiał za nas rany,
Swą świętą krew przelał za nas, krześciany.

O duszy o grzeszne sam Bóg pieczą ima
Diabłu ją odima
Gdzieto sam króluje, k sobie ją przyima.

Maria dziewice, prośmy synka twego
Króla niebieskiego
Aza nas uchowa ode wszego złego.

Amen, tako Bóg daj,
Bychom szli wszyćcy w raj

PIAST

Śpiew historyczny

1
Gdy Popiel w chwilach okropnego zgonu,
Karzącej zbrodnie doświadczył prawicy,
Naród, chcąc wybrać następcę do tronu,
Zebrał się w pięknych równinach Kruszwicy.

2
Stały nad Gopłem Słowiany rozliczne,
Długie oszczepy, puklerze staliste;
Zamku Popielów wieże niebotyczne
Odbijaly się o jezioro czyste.

3
Gdzie wielkie mnóstwo, ciężko szukać zgody;
Na głośnych sporach czas upływał drogi;
Głód się czuć dawał, a obce narody
Szerzyły w Polsce najazdy i trwogi.

4
Ale Bóg dobry spojrzał na Polaków,
Bo ich do wielkich przeznaczeń gotował;
Wpośród Kruszwicy spokojnych wieśniaków
Był Piast, co bogów i ludzi miłował.

5
Dom jego szczupły, ale zewsząd czysty,
Za Gopłem małą pasiekę posiadał,
Cienił lepiankę jawor wiekuisty,
A na nim bocian gniazdo swe zakładał.

6
Znana sąsiadom była naokoło
I dobroć jego, i gościnna hojność:
Znajdował, lemiesz prowadząc wesoło,
W pracy swą żywność, w sumieniu spokojność.

7
Dzień nadszedł świetny dla skromnej drużyny,
Gdzie, jak pogańskie prawo nakazało,
Pierworodnego syna postrzyżyny
Obchodzić miano przez ucztę wspaniała.

8
Hoża Rzepicha i Piast nasz sędziwy
Od rana całym trudnią się obchodem:
Stół zastawiają tłustymi mięsiwy
I duże czary napełniają miodem.

9
W gronie przyjaciół zaczęły się gody,
Pierwszymi dary już uczczone bogi;
Gdy dwóch młodzieńców przecudnej urody
Wchodzi w gościnne biesiadników progi.

10
Piast i Rzepicha z - czołem nachylonym
Proszą, by miejsca chcieli zasiąść swoje;
Lud się gromadzi, a z tłumem zwiększonym
Mnoży się pokarm i słodkie napoje.

11
Po uczcie świetni zniknęli młodzieńcy,
A lud zgodnymi zawołał głosami:
"Piast luby bogom, po cóż czekać więcej?
Niech będzie królem, rządzi Polakami!"

12
"Większej - mąż rzecze - potrzeba mądrości,
"By berłem rządzić podług ludu woli;
"Zostawcie Piasta w szczęśliwej mierności
"Przy jego pługu, pasiece i roli!"

13
Gdy wieczór nadszedł, Piast, głowę na ręce
Oparłszy, siedział pod jaworu cieniem:
Znów przed dom jego ciż sami miodzieńce
Przyszli, światłości okryci promieniem.

14
Postać ich Niebian mieszkańców wskazuje:
Od barków śnieżne skrzydła się podnoszą,
Białe ich szaty do ziemi zstępują,
A ciemne włosy woń lubą roznoszą.

15
Rzekli do Piasta: "Pan, co mieszka w Niebie,
"Co zedrze wnukom twym błędu zasłonę,
"Aniołów swoich przysyła do ciebie
"Z rozkazem, żebyś wziął polską koronę.

16
"Szanuj z pokorą świętą Jego wolę,
"Wielkie On Polsce zakreśla zawody,
"Do chlubnych czynów otworzy wam pole,
"Da wam zwycięstwa, chwalę i swobody

17
"Z  plemienia twego dzielni wojownicy,
"Pędząc przed sobą barbarzyńskie kupy
"Na wschód i zachód kres państwa granicy
"Naznaczą w rzekach żelaznymi słupy.

18
"Przez dziewięć wieków ród wasz istnieć będzie,
"A po was inni tron Piastów osiędą
"Ujrzy się Polska w pierwszych mocarstw rzędzie,
"A cne książęta hołdować jej będą

19
"Ale pomyślność przywiedzie zepsucie
"Wkradną się zbytki i ciężkie niezgody,
"Pogwałcą wszystko wyuzdane chucie,
"I kraj ten obce rozszarpią narody

20
"Dnia ostatniego glos trąby straszliwy
"Zagrzmi juz dla was wpośród gromów bicia,
"Gdv Bóg wszechmocny zawsze litościwy,
"W oziębłych zwłokach wskrzesi iskrę życia"

21
Tu znikły męze w światłości powoda,
A Piast zdziwiony pozostał samotnym,
Słodki się zapach w powietrzu rozchodzi,
Jak won fijołków po deszczu wilgotnym

22
Jeszcze Piast dumał, gdv z jutrzenki blaskiem
Lud niecierpliwy dumnie się gromadzi,
Wita. go panem z radosnym oklaskiem
I na królewskie komnaty prowadzi

23
Już wdział purpurę, wziął miecz wojowniczy,
Świetną koroną uwieńczył swe skronie,
A wdzięczny, pragnąc uczcie stan rolniczy,
Rozkazał pług swoj ustawić przy tronie.

24
"Ziomkowie, rzecze, kiedy mam panować,
"Gdy wy i same Nieba tak zrządziły,
"Zaklinam, chciejcież rolnictwo szanować:
"W mieczu i pługu są Polaków siły".

BOLESŁAW CHROBRY

ur. 967, 992-1025
Śpiew historyczny

1
Ten, co najpierwszy ujrzał światło wiary,
Niosąc zbawienie ludowi i sobie,
Syt lat i chwały, już Mieczysław Stary
Legł w Piastów grobie.

2
Wychowan w dzielnych wojowników gronie,
Straszny sąsiadom, dla poddanych dobry,
Koroną przodków okrył młode skronie
Bolesław Chrobry.

3
Ledwie jął rządzić, alić Czech zdradliwy
Puszcza swe hordy po Lecha krainie,
Zamienia grody i obfite niwy
W głuche pustynie.

4
Jak lew zraniony, skrwawioną źrenicę
Tocząc, rzuca się na zwierzę zuchwałe,
Tak Chrobry walczy, bierze Czech stolicę
I państwo całe

5
W dzielnym zawodzie chciwy dalszej sławy,
Kiedy ukarał tego, co przewinił,
Miśnię, Luzatów i żyzne Morawy
Swymi uczynił.

6
Wtenczas Jarosław Ruś żyzną wydziera,
Już gnębi Kijów okrutna przewaga,
Wygnan Światopełk u nóg bohatera
Pomocy błaga.

7
Bolesław, równie mężny jak wspaniały,
Zbiera rycerstwo i w szyki sprawuje,
Już się nad wojskiem wznosząc. Orzeł biały
Drogę wskazuje.

8
Pędzi, pytając, gdzie nieprzyjaciele?
Widzi za Bugiem hufce ich skupione,
Rzuca się z koniem na rycerstwa czele
W nurty spienione.

9
Szabla Polaków, tylekroć doznana,
Na hardych karkach przeważnie ciążyła,
Poległy krocie, rzeka krwią wezbrana.
Brzegi zbroczyła.

10
Już obiegł Kijów, już baszty szerokie
Tłucze taranem, z kusz opoki ciska,
Padły świątynie i gmachy wysokie
W smutne zwaliska.

11
Wchodzi Bohatyr w rozstąpione mury,
Wśród radosnego wokoło żołnierza,
A miecz zwycięski podnosząc do góry,
W bramę uderza.

12
Na pamięć, gdzie się Polacy zagnali,
Jakie z Czech, Niemiec odnosili łupy,
Bije na Dnieprze i Ossie i w Sali
Żelazne słupy.

13
Spoczął, a sławny dziely tak świetnymi,
Przyjmując w Gnieźnie Ottona cesarza,
Dziwi przepychem i skarby drogimi
Hojnie obdarza.

14
Był to król dobry, w boju lylko srogi,
Był sprawiedliwy i karał swywolę,
Pod nim bezpiecznie i kmiotek ubogi
Orał swe pole.

15
Nie dziw, że kiedy poległ w ojców grobie,
Zdziaławszy tyle dla szczęścia i chwały,
Nieutulony i w ciężkiej żałobie,
Płakał lud cały.

KAZIMIERZ MNICH

ur. 1016, 1038-1058
Śpiew historyczny

1
Dobrze się Polsce za Chrobrego działo!
Ziścił on kraju nadzieje:
Drżał sąsiad, a kmieć orał pole śmiało,
Na dworze dziarskie turnieje.

2
Gnuśny Mieczysław wszystko po nim zgubił,
Bo gdy nieraz szumnym miodem
Z pochlebcy swymi zagrzewać się lubił,
Ryksa władała narodem.

3
Z niechętnej do nas przywiedziona ziemi,
Nienawidziła Polaków,
Nas obarczała zdzierstwy okrutnymi,
Łaskami obcych dworaków.

4
A gdy mąż gnuśny powieki zawiera,
Gdy lud swe skargi rozszerza,
Rzuca kraj, skarby niezmierne zabiera
I młodego Kazimierza.

5
Natenczas Polskę, bez rządu i zgody,
Trapiły ciosy skupione,
Mieczem Chrobrego podbite narody
Wywarły zemsty tajone.

6
Ruś kruszy jarzmo i hołdu się wzbrania;
Tu Czech najeżdża granice:
Słychać płacz ludu, ciężkie narzekania,
Goreją Pańskie świątnice.

7
Gniezno, siedlisko możnych niegdyś panów,
I w nim przybytek bogaty,
Złupil Brzetysław, wypędził kapłanów,
Wziął drogie skarby i szaty.

8
Tylu klęskami chrześcian i pohańców
Rady państwa poruszone,
Do Kazimierza wysłały posłańców,
By wrócił i wziął koronę.

9
W dalekim kraju, w zapadłym klasztorze
Znaleźli króla zamkniętym,
Z schyloną głową i w prostym ubiorze
Klęczał przed ołtarzem świętym.

10
Tu rada przed nim opowdac jęła,
Jaki cios Polskę ugodził,
Zapłakał książę, w oczach mu stanęła
Luba ziemia, gdzie się rodził.

11
Przez Rzym od świętych ślubów uwolniony,
Tknięty niedolą ojczyzny,
Wraca, Polaków hufcem otoczony,
Goić ciężkie kraju blizny.

12
Kiedy się poczet zbliżał do stolicy,
Zaszedł drogę senat wierny,
Kapłani, wdowy, państwa urzędnicy
I pospólstwa tłum niezmierny.

13
"A witajże nam, hospodynie drogi!"
Odgłos się szerzył weselny;
"Ty nam dziś w radość zamieniasz dni trwogi,
"Ty Chrobrego wnuku dzielny.

14
"Długoś tę smętną osierocał ziemię,
"Czas jest nieszczęściom zabiegać:
"Nie ścierp, by miało dzielne Lecha plemię
"Obcym najazdom ulegać".

15
Co naród życzył, Kazimierz uiścił:
Błędy nierządu poprawił,
Z Niemców, Rusinów granice oczyścił
I kraj kwitnącym zostawił.

BOLESŁAW ŚMIAŁY

1058-1079
Śpiew historyczny

1
W żelaznej zbroi i złotej koronie,
Otoczon hufcem wojowników zbrojnym,
Bolesław Śmiały zasiada na tronie,
Gdy kanclerz głosem zawołał potrójnym:
"Trzech krewnych książąt, wygnańców z daleka,
Od ciebie, Panie, wsparcia twego czeka".

2
Wchodzą: Izasław, książę na Kijowie,
Z nim Węgrów, Czechów młodzi królewice,
Bela, Jaromir; ci w krótkiej osnowie
Mówią ze łzami: "Trzech tronów dziedzice
"Błagamyć, królu, niech nas broń twa wspiera
"I wróci berta, co przemoc wydziera".

3
Bolesław na to; "Gdy niewinność wzywa,
"Prawdziwy rycerz bieży w zawód chlubny" -
Rzeki i za Szczerbiec Chrobrego porywa:
"Przysięgam na ten oręż mężogubny.
"Że go nie złożę, aż dumę ukrócę
"I wzięte państwa skrzywdzonym powrócę!"

4
Co przyrzekł, spełnił. Czechy i Morawy,
Zbiwszy orężem, obdarza pokojem;
Już Jaromira odbiera dzierżawy,
Nad Cisą Węgrów wstępnym znosi bojem,
Niemce, w posiłek ściągnione, rozprasza
I Belę królem węgierskim ogłasza.

5
Młodemu księciu wkładają koronę!
"Węgry - zawołał - te kraje zdobyte
"Mogłem zatrzymać za trudy łożone,
"Lecz wolę oddać, komu należyte;
"Niechaj lud mężny i bliski naszemu
"Sam włada, nigdy me służy obcemu."

6
Już Kijów bierze, wraca Izasława;
Ale w rozkoszach bogatej stolicy
Zniknęła z oczu waleczność i sława,
Zgnuśnial król, z królem dzielni wojownic
Już nie turnieje i gonitw zakłady,
Lecz uczty, zbytek i huczne biesiady.

7
Powrót do Polski nie kładzie granicy
Rozwiązłej chuci, co wszystko znieważa.
Biskup Stanisław wśród Pańskiej świątnicy
Wyrzuca błędy i klątwą zagraża;
Bolesław Śmiały ledwie gniew hamuje,
Tai urazę, lecz zemstę gotuje.

8
Wkrótce na Skałce, kiedy kapłan święty
Ofiary Bogu przed ołtarzem składa,
Z rozkazu króla huf dworzan zawzięty
Z dobytą bronią do kościoła wpada:
Trzykroć się miota, lecz tajemna siła
Trzykroć zuchwalców na ziemię zwaliła.

9
Bolesław, w gniewie nie znający miary,
Nieustraszony, zemsty dokonywa;
Lecz przebóg! skoro dopełnił ofiary,
Gniew zniknął, żałość serce mu przeszywa:
"Ach! - rzeknie - odtąd chcę świętymi czyny
"Szukać w zwycięstwach przebaczenia winy."

10
Rzym znieważony cisnął gromy swoje
Na króla, na lud, dotąd jemu wierny,
Przybytków Pańskich zamknięte podwoje,
Wszędy płacz, trwoga i smutek niezmierny:
Przed Watykanem schylając kolana,
Polak własnego wypierał się pana.

11
Ten król, przed którym narody truchlały,
Dotknięty klątwą, królestwo opuszcza.
Jest klasztor Ossa, na pochyłku skały,
A czarna wkoło okrąża go puszcza;
Tam mąż nieszczęsny w wieku jeszcze sile
Długą pokutą płaci gniewu chwile.

12
Tam dotąd kamień leży mchem okryty,
Jodła mu cienia i chłodu dodawa;
Na głazie zbrojny mąż z koniem wyryty. -
Polak, czytając imię Bolesława,
Pomny na jego nieśmiertelne czyny,
Płacząc nad losem, nie pamięta winy.

BOLESIAW KRZYWOUSTY

ur. 1085,1102-1138
Śpiew historyczny

1
Jeszcze Bolesław był małym dziecięciem,
Już czuł w sobie żądzę sławy,
Bo gdy Sieciecha za Czechów wtargnięciem
Król wysyła na Morawy,
Młodziuchny książę, widząc szyki zbrojne,
Jął prośby swoje przekładać:
"Niech i ja, ojcze - rzekł - idę na wojnę,
"Niech się uczę szablą władać".

2
Rozrzewnień ojciec tą dziecka ochotą,
Hełmem okrywa mu skronie,
Daje mu tarczę, miecz i zbroję złotą,
I mówi: "W kraju obronie
"Użyj jedynie tych znamion rycerza,
"Niech służą chwale nie dumie;
"Chętnie lud temu berło swe powierza,
"Kto orężem władać umie."

3
Mały Bolesław, radością wzruszony,
Wcześnie laury zaczął zrywać;
Cały walkom poświęcony,
Służąc, uczył się, jak ma rozkazywać,
Wre w nim ochota, gdy trąba bój głosi,
Na przód się szyków wydziera,
Jeździ na czaty, głód i zimno znosi
I w trudach siły nabiera.

4
Młode swe lata zwycięstwami liczył,
Ruś i Pomorzan zhołdował;
A gdy po ojcu berło odziedziczył,
Henryk, co w Niemczech panował,
Pewien, ze tłumem najętych orszaków
Zastraszy dzielnych Polaków,
Nie znając, jak nam ohydną zniewaga,
Od Polski hołdu wymaga.

5
"Ja mam hołdować? - Bolesław zawoła,
"Ja! ścierpieć taką zniewagę!
"Nie zniży Polak przed obcymi czoła,
"Póki ma oręż, odwagę!
"Ach, stokroć wpośród krwawego zawodu
"Koronę, życie utracę,
"Niżeli ścierpię niesławę narodu
"I podły haracz zapłacę."

6
Blisko Wrocławia bój się krwawy wszczyna,
Brzmią w powietrzu trąb odgłosy,
Uderza książę, w pień Niemców wycina,
Poległy trupów ich stosy;
Tłum psów żarłocznych pokrwawione szczątki,
Okropnie wyjąc, rozrywa;
A lud to miejsce, dla srogiej pamiątki,
Psiem Polem dotąd nazywa.

LESZEK BIAŁY

1206-1227
Śpiew historyczny

1
Od dworaków opuszczona
Helena, w stroju niedbałym,
Gdy syna trzyma u łona,
Co go zwano Leszkiem Białym.
Tak szerzy skargi płaczliwe
Na swe losy nieszczęśliwe:

2
"Ty się śmiejesz, dziecię lube!
"Bo nie znasz twojej niedoli,
"Nie znasz spisków na twą zgubę:
"Oto z stryja twego woli
"Wydarłać państwo niecnota.
A jam wdowa, ty sierota.

3
"Zrodzony, byś berłem władał,
"Dziś przewrotnych ludzi winą
"Wszystkoś na świecie postradał.
"Tułasz się, biedna dziecino!
Ja cię przytulę do łona,
"Lecz skądże inna obrona?"

4
"Powściągnij łzy twe, Królowo!"
Zawołał Goworek stary,
"Byłem ojcu radą zdrową,
"Synowi dochowam wiary;
"Póki dłoń ta mieczem władnie,
"Żadna nań trwoga nie padnie."

5
Pod czułym starca dozorem
Wzrastał w siły Leszek Biały
I szedł chlubnym Piastów torem:
Był sprawiedliwy i śmiały,
Zręczny w rycerskich gonitwach
I szczęśliwy w krwawych bitwach.

6
Goworek przez cnoty swoje
Wzbudził nienawiść dworaków?
Przyszli na Leszka podwoje,
Mówiąc imieniem rodaków:
"Oddal Goworka, korona
"Nazad ci będzie wrócona."

7
Królowa w modrzewim dworze,
W skromnej siedziała komnacie
I w skromnym była ubiorze:
Nie miała złota na szacie;
Przy niej, poselstwem zdziwiony,
Siedział Leszek zamyślony.

8
Gdy milczą, Goworek stary
Tak ich zdumienie przerywa:
"Przyjm, Książę, ludu ofiary,
"Panuj, kiedy lud cię wzywa;
"Niech kraj na tym nie szkoduje,
"Że mnie zawiść prześladuje.

9
"Ja stary, władzy niechciwy,
"Do skromnej ojców zagrody
"Wrócę, wygnaniec szczęśliwy;
"Ty długie uśmierz niezgody,
"A rządząc krajem potężnym,
"Bądź sprawiedliwym i mężnym.

10
"Jeśli za to, żem pracował,
"Los mi usłyszeć zostawi,
"Że tego, com ja wychował,
"Naród polski błogosławi,
"Nie umrę w cieniu niej strzechy
"Bez słodkiej sercu pociechy."

11
Tu gdy płakała królowa,
Gdy we łzach wszyscy przytomni,
Książę odpowie w te słowa:
"Leszek nigdy nie zapomni,
"Co winien sobie, krajowi,
"I co winien Goworkowi."

12
"Nie chcę, by mąż, co mnie wspierał,
"Gdym się tułał opuszczony,
"Dla mnie wygnańcem umierał;
"Nie chcę państwa, ni korony;
"Nad blask, co berło udziela,
"Wyżej cenię przyjaciela."

13
Nagrodziły Nieba hojnie
Tę szlachetność, tyle męstwa.
Leszek, zwycięzca na wojnie,
Odzyskał wydarte księstwa;
Stary Goworek przy zgonie
Oglądał Leszka na tronie.

WŁADYSŁAW ŁOKIETEK

1306-1333
Śpiew historyczny

1
Już noc swe smutne rozpostarła cieenie,
Gwar tylko słychać wojennego ludu,
Tu, owdzie ognisk rozdęte płomienie
Przy nich w spoczynku z długich walek trudu
Wsparci na tarczach wojownicy stali
I o przypadkach bitwy rozmawiali

2
Niekiedy księżyc wychodząc z obłoków,
Okropnej bitwy ukazywał ciosy
W równinach Płowcow i w głębi potoków
Krzyżackich trupów niezliczone stosy
Leżące konie zabite rycerze
I połamane hełmy i pancerze

3
Łokietek szczupły lecz wytrwały w bojach
W dniu tym prowadził szyki natarczywe
A chcąc na chwilę wypocząć po znojach,
Zdjął hełm i czoło ukazał sędziwe
Skrwawione ręce obmył w zdroju czystym
I tuż pod dębem usiadł rozłożystym

4
A mierząc okiem smutne bojowisko
"Patrz Kazimierzu zawołał do syna -
"Patrząj na wojen srogie widowisko
"Skąd nieludności i pustyń przyczyna
"Ścięte w dniu jednym zaległo tę ziemię
"Tysiąca matek nieszczęśliwych plemię

5
"Przecież wieść boje było mym udziałem,
"Zasłaniać wszędy tę krainę biedną
"Po trzykroć z króla tułaczem zostałem
"A chociem dzielnie państwa złączył w jedno
"Choć siedmiudziesiąt lat wiek już domierza,
"Nie zdjąłem jeszcze twardego pancerza

6
"Taki los Polski tu Krzyżaków szyki,
"Tam Litwa niszczy i jeńców zabiera,
"Tu Ruś zdradliwa, tam Tatarzyn dziki
"Po włościach naszych hordy rozpościera:
"I niechętnym dzisiaj książęciem północy
"W powinowactwie szukajmy pomocy.

7
"Litewskim ludem władający książę,
"Stary Giedymin ma córę nadobną,
"Z tą ślub twój niechaj dwa narody wiąże
"Ani skarbami, ni szaty ozdobną
"Ujrzysz ją, synu, przyniesie ci więcej
"Pojmanych więźniów trzydzieści tysięcy "

8
Skłania się książę, i wkrótce posłowie
Stawią księżniczkę w domu królewica,
W sobolich szatach, z perłami na głowie,
Hożą, rumianą i gładkiego lica
Schyleniem głowy męża naprzód wita,
Dziwi się gmachom i o wszystko pyta

9
Przy samym ślubie i oddaniu ręki
Wkoło litewscy stali wojownicy,
Na barkach rysie, rozdarte paszczęki
Lwów srogich powierzch zdobiły przyłbicy
Wąs zawiesisty, wzrok ogniem się zarży,
Obok powagi łagodność na twarzy

10
Weselnym godom przydali najwięcej,
W śnieżnym ubiorze z kwiecistymi splety,
Przez Giedymina powróceni jeńcy,
Starcy, mężowie, dzieci i kobiety
Ci, widząc kraj swój po długich cierpieniach,
Radość swą w tkliwych wyrażali pieniach

11
Łokietek tak się do ludu odzywa:
Złamany wiekiem, trudami i wojny,
"Synu mój, tobie ta ręka sędziwa
"Zda wkrótce berło i kraj ten spokojny
Jam musiał walczyć, ty korzystaj z boju
"I spraw, by Polska zakwitła w pokoju.

12
"Po tylu walkach krew, co jeszcze płynie,
"Niech wsiąknie w ziemię; jeńce, com ci wrócił,
"Niech zaludniają bezdrożne pustynie;
"Niech pług naprawia, co oręż wywrócił;
"Wznoś gmachy, utwierdź kraj świętymi prawy
"I w szczęściu Polski szukaj tylko sławy."

Koniec wersji demonstracyjnej.

KAZIMIERZ WIELKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HEDWIGA, KRÓLOWA POLSKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WŁADYSŁAW JAGIEŁŁO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAWISZA CZARNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WŁADYSIAW WARNEŃCZYK

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KAZIMIERZ JAGIELLOŃCZYK

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAN ALBRYCHT

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KRÓL ALEKSANDER

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DUMA O KNIAZIU MICHALE GLIŃSKIM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZYGMUNT I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KONSTANTY KSIĄŻĘ OSTROGSKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAN TARNOWSKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZYGMUNT AUGUST

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HENRYK WALEZJUSZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STEFAN BATORY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAN ZAMOYSKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZYGMUNT III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DUMA O ŻÓŁKIEWSKIM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KAROL CHODKIEWICZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WŁADYSŁAW IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAN KAZIMIERZ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DUMA O STEFANIE POTOCKIM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STEFAN CZARNIECKI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MICHAŁ KORYBUT

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAN III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POGRZEB KSIĘCIA JÓZEFA PONIATOWSKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej