Tomasz Padurra

UKRAINKY Z NUTOJU

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

KOZAK.

KOSZOWYJ.

NYZOWEĆ

LISSOWCZYK.

SICZOWYJ.

CZAJKA

RIZNOŚTI.

HOSTYNA W IWONI.

WEŚLARI. Z PUTI

HAŃDZIA Z SAMARY.

PIŚNI.

PIŚŃ KOZAĆKA.

ROMAN Z KOSZYRY.

PRZYPISY.

UKRAINKY Z NUTOJU

Padurra Tomasz

KOZAK.

II.

Zatoczył się księżyc w chmury,

Świszcze burza po górach,

Posunęły się nocne widma

Przespać się w zaroślach..

Trudno teraz łabędziowi

Zadrzemać z brzegami,

Ryczą fale na Dnieprze

Pod żelaznemi słupami.

Ale nasz kozak nie tchórz,

Schwycił szablę, burkę zdał,

Popatrzył się, skręcił wąs,

Wsiadł na czajkę i zniknął.

Zakotyw sia misiać w chmari,

Swyszcze bura po horach,

Posunułyś niczni mari

Prospaty sia w czaharach.

Tiażko teper łebëdiowi

Zadrimaty z berehamy,

Rëwut chwyli na Dniprowi

Pid żëliznymy stowpamy.

Alë nasz kozak në trus,

Schopyw szablu, burku zduw,

Podëwyw sia, skrutyw wus,

Siw na czajku taj dmuchnuw.

Na dalekie wybrzeże

Piana z wiosła poleci...

Niechaj się ten strzeże

Kogo ptak ten zaoczy!...

Jego łza niepowściąga,

On nie lubi pochlebnych wyrazów,

Co tam w niebie... o tem nie wié,

A na ziemi zna — krew.

Długie morza, ciemne gęstwiny,

Słyszały okrzyk: hurraha!

Kiedy rodzone dziecie puszczy

Podleciało na wroga.

Odkąd Bóg w niego duszę wniósł?

Przeobraził się w ptaka z człowieka,

Bo w strzemieniu końskiém zrósł.

Na dałeke bereże

Pina z wesła połëtyt...

Nechaj sia toj stereże;

Kolio ptach sej zahladyt!...

Joho śloza nespeniaje,

Win nëlubyt łesnych słow,

Szczo tam w nebi... te nëznaje,

A na zëmli znaje — krow.

Dowhi mora, temni huszczi,

Czuły hołos: hurraba!

Koły ridnie dëtia puszczi

Pidłëtiło na wraha.

Witky Boh w nia duszu wnis?

Z czołowika ptachom staw,

Bo w stremëni kińśkym zris

W stepie wzrasta i żyje,

Jak step dziki ma obyczaj;

Jego bogactw mała liczba —

Koń., rohatyna i nahaj.

Całym pokarmem z chleba okruszyna,

Całą uciechą — posępny śpiew,

Puszcza — łożem, darń — poduszką,

Odzieniem — zwierz ze stepów.

Sam, jak dziki syn przyrodzenia

Gdzie pokaże mściwą twarz,

Rumienią ziemię, rumienią wody,

Krwi rzeki i pożar.

Na koniu dzień i noc Ściga wiatry jak Mogoł:

Jego państwem — Matka Sicz,

Spisa — berłem, koń — tronem!

W stępi maje rist i wik,

Jak step dykyj obyczaj:

Joho bohastw małyj lik —

Kiń, ratyszcze i nahaj.

Ciłym jidłom z chliba kruszka,

Ciła wticha — sumnyj śpiw,

Puszcza — łiżkom, derń — poduszka,

Odeżoju — żwir z stepiw.

Sam, jak dykyj syn pryrody

De pokaże mstywu twar,

Krasiat zëmlu, krasiat wody,

Krowli riczky i pożar.

Na konyku deń i nicz

Honyt witry jak Mohoł:

Joho państwom — Maty Sicz,

Spisa — skipetr, kiń — prystoł!

Nie do leczenia już ta blizna

W której spisę napawał,

Bo sam lubi kończyć życie

Jakby duszę szatan schwycił!

Na przyrodzenia majestacie

Tylko sławie bije pokłon,

Miłość w sercu, a w bułacie

Swoich dziejów czci obraz.

A komużto pieśń niosą

Lasów echa, fałi szum,

I od powicia uczą nuty

Bohaterskich przodków dum?

Od czyichżeto mogił

W nocy żałobny puchacz

Në dla likiw wże ta błyżń

W kotrij spisu napuwaw,

Bo sam lubyt kińczyt' żyzń

Jakby duszu czort schwataw!

Na pryrody majistati

Tilky sławi bje pokłon,

Lubwa w serci, a w bułati

Swojich diiw cztyt ikon.

A komużto piśń nësut

Lisiw łuny, chwyliw szum,

I z powytku uczat' nut

Bahatyrśkych predkiw dum ?

Wid czyjichżeto mohył

W noczi żałibnyj puhacz

Rozrzuca ze swoich skrzydeł

Po pustyniach posępny płacz ?

Jeszcze ten wiatr powiewa

Co kołysał bunczuki!...

Jeszcze sokół zmjata pył z chmur

Co zpod kopyt wylatywał!...

Roskydaje z swójich krył

Po pustyniach sumnyj płacz?

Szcze toj witer powiwąje

Szczo bunczuky kołysaw!...

Szcze pyl sokił z chmar zmitaje

Szczo z pid kopyt wylitaw!...

1828

Samara za Dniprom,

KOSZOWYJ.

V.

Kochane dziewcze, spać niechce,

Ot rohatyna, ja z nią skoczę...

Koń je wrzos z rosąIa przepędzę czas z tobą.

Dawna Pieśń.

Na dolinie, przy Czechrynie,

Od Pancernych błyszczy szlak;

Wietrzyk zcicha, goni trwogą,

Po bunczukach, szach, szach.

Czatuj Laszku, zajrzę w flaszę,

O! daleko jeszcze dzień...

Hurrah, w kielichy! precz janczarki!

Podkóweczki dżeń, dżeń.

Na dołyni, pry Czehryni,

Wid Pancirnych siaje szlach;

Witrok tyszkom, honyt łyszkom,

Po bunczukach, szach, szach.

Czatuj Laszku, hlanu w plaszku,

O! dałeko iszcze deń...

Hurrah, w czarky! procz janczarky!

Pidkowoczky dżeń, dżeń.

Do mnie Dziubo! do mnie luba!

To nasz taniec, to kozak!...

Tylko bliżej, milej... wyżej,

Pod rączkę, tak, tak!

Za tobą, nad Worsklą,

Jam na czatach z żalu sechł,

Całe nocy, mokre oczy,

A serduszko ten, teń.

Niechaj skacze, niechaj płacze,

Kiedy milszy sławy głos;

Lecz wiek schnie... serce truchleje,

Rwijmyż póki czas! czas!...

Jeszcze póki w step szeroki

Niezabłyszczy Siczy stal...

Hulaj Dziubo! hulaj luba!

Nim nadejdzie żal, żal!

Siudy Dziubo! siudy lubo!

Se taneć nasz, se kozak!...

Tilky błyżcze, mylsze... wyszcze,

Pid ruczëńku, tak, tak!

Za toboju, nad Worskloju,

Ja na czatach z żalu soch;

Ciłi noczi, mokri oczi,

A srdëńko tioch, tioch.

Nëchaj skacze, nëchaj płacze,

Koły mylszyj sławy hłas;

Łysz wik sochne... serce łochne,

Rwimoż poky czas! czas!...

Iszcze poky, w step szëroky

Nëzasiaje Siczi stal...

Hulaj Dziubo! hulaj lubo!

Nim nadjide żal, żal!

Spojrzyj jak gwiazdkę przy Achtyrku

Zalewa mglisty dym;

Hej! za Lachem, Czarnym Szlatiem,

Na pohańca — w Krym! w Krym!

Na co mowa? na co słowa?

W stepie zgubi głos jeździec:

Podaj rękę — na rozstanie,

Na pamiątkę — cmok, cmok.

Hlań jak zirku pry Achtyrku

Załywaje mracznyj dym;

Hej! za Lachom, Czornym Szlachom,

Na pohańcia — w Krym! w Krym!

Naszczo mowa? naszczo słowa?

W stepi zhubyt hłas jizdok:

Podaj ruku — na rozłuku,

Na pamjatku — cmok, cmok.

1828 Czechryn.

NYZOWEĆ

VI.

Earth-sea alike-our world within our arms!

Byron, Bride of Abydos.

Schyl się gwiazdo w mrok chmur,

Mnie milsza nocy ponurość,

Nad kipiącym fal obszarem

Wzniesie skrzydła dziecie puszcz.

Niechaj w puchu stęka tchórz,

Ja po morzu pragnę igrać,

Tylko długi skręce wąs,

Chyżej będę Turka ścigać.

Dalej czajko szczytem pian

Rościnać morza płytę!

Uderzę wrogom w śmierci dzwon

Z pod bułata ostrych nitek.

Na zëmli i na morach

Nasz świt w naszych ramenach!

Byron.

Schëłyś zoro w mraku chmar,

Mëni mylsza noczi huszcz,

Nad kipjaczyj chwyl obszar

Wznese kryła dëtia puszcz.

Nechąj w pusi stohne trus,

Ja na mori choczu hrat,

Tilky dowhyj skrunu wus,

Szwydsze bodu Turka hnat'.

Dalij czajko werchom pili

Rostynaty mora płyt!

Wdam wraham w smerti dzwin

Z pid bułata ostrych nyt.

Niepysznij się Amuracie,

Niezabijesz ranie gromem słów;

Niepierwszy to raz z carskich podwojów

Odszczepieńców toczyć krew!...

Nielękał się żarzysty Lach

Na seraju twoich straży;

Miękką duszę oblał strach...

Ale mojej stalny hart!

Nuże dzieci pod kul grad!

My to ptaki ostrych zim!

Ze skrzydeł łupieży w Carogród

Potoczy się krew i dym!

Nepyszaj sia Amurat,

Ne zabjesz mnia hromom słów;

Nëperszyna z carśkych wrat

Supostatiw laty krow!...

Nëlakaw sia żarkyj Lach

Na sarai twojich wart;

Mjachku duszu obław strach...

Ałë meji stalnyj hart!

Nuże dity pid kul hrad!

My to ptachy ostrych zym!

Z krył łupeżi w Caryhrad

Pokotyt sia krow i dym!

1828

Kizył-Kerman.

LISSOWCZYK.

VII.

Betlem Gabor, rozbił tabor,

Wiedeń w popłochu:

"Hej! na Boga, Zaporoże

Pokręćno was!"

— Czekaj niemowo! to błoto,

Zmiesi rohatyn las;

Ujrzysz Cesarzu, nim uderzę,

Pryśnie w rozsypkę bies!

Nie taki pragnął z naszych stepów

Jeść kaszę gość;

W stepach, kruk, z obcych stron

Ogryzał brzydką kość.

Betlem Habor, rozbyw tabor,

Wihdobona wtrus:

"Hej! na Boha, Zaporoha,

Pokrutyno wus!"

— Stij Nimoto! te bołoto,

Zmisyt ratyszcz lis;

Uzdrysz Caru, nim udaru,

Prysnę w rostycz bis!

Në takyj chtiw z naszych stepiw

Jisty kaszu hiśt';

W stepach, woron, z czużych storon

Hłodaw skwernu kiśt'.

My koczujemy, nie czatujemy

Wrogów z mogił;

Te bułaty, rdzę, nie z czat,

Lecz piją z ciepłych żył!

Nie z pierzyny, do rodziny,

Brzmiał kozacki róg...

Z krwi gęszczu, z mocarstw pustyni,

Pyta dróg!

Gdzie się wprosim, to wynosim

W obliczach spadków dań;

Od kul — z mórz, od strzał — z gór,

Tylko w twarz nam spójrz!

Wam wróg klęską, dla nas pokój...

Z nudy w kielichu śpimy;

Jak popijemy się, walczymy z sobą,

Kiedy niema z kim.

My koczujem, në czatujem

Worohiw z mhył;

Si bułaty, rżu, në z czaty,

Łysz pjut z tepłych żył!

Në z përyny, do rodyny,

Hraw kozaćkyj rih.

Z krowli huszczi, z carstwiw puszczi,

Pytaje dorih!

De sia wprosym, to wynosym

W łyciach spadkiw dań;

Wid kul — z moriw, wid strił — z horiw,

Tilky w twar nam hlań!

Wam wrah łycho, nam jak tycho...

Z nud'hy w czarci spym;

No popjemoś, sami bjemoś,

Koły nëma z kym.

Niesiemy karki, nie za podarunki,

Schowaj Cesarzu swój.

Nam wstyd przedwcześnie jeść skrómno..

Powiedz gdzie wróg twój ?

— Tam, Nieczaju, przy Dunaju!

"Hurrah!" zabrzmi Sicz:

Na obszarze, w czarnej chmurze,

Dźwignęła się pyłu noc.

Betlem Gabor, odbiegł taboru..

Za nim w pogoń — strach.

Z Wiednia, biją pokłony

Sławiańskiemu hurrah.

Nesem karky, në za darky,

Schowaj Caru swij.

Nam persz sorom, jisty skorom..

Skaży de wrah twij?

— Tam, Nëczaju, pry Dunaju!

"Hurrah!" hune Sicz:

Na obszari, w czornij chmari,

Dwyhłaś pyli nicz.

Betlem Habor, odbili tabor...

Za nym w pohoń — strach.

Z Windobony, bjut pokłony

Sławjańśkij hurrah.

1828

Sawrań.

Koniec wersji demonstracyjnej.

SICZOWYJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZAJKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RIZNOŚTI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HOSTYNA W IWONI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WEŚLARI. Z PUTI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HAŃDZIA Z SAMARY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIŚNI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIŚŃ KOZAĆKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROMAN Z KOSZYRY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZYPISY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej