Ignacy Krasicki

Bajki i przypowieści

Publikacja zrealizowana w ramach projektu WolneLektury.pl

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Strona tytułowa

Abuzei i Tair

Atłas i kitaj

Baran dany na ofiarę

Bogacz i żebrak

Bryła lodu i kryształ

Brytan w obroży

Chart i kotka

Chleb i szabla

Człowiek i suknia

Człowiek i wilk

Człowiek i zdrowie

Człowiek i zwierciadła

Daremna praca

Dąb i dynia

Dąb i małe drzewka

Derwisz i uczeń

Dewotka

Diament i kryształ

Dobroczynność

Doktor

Doktor i zdrowie

Drzewo

Dwa psy

Dwa żółwie

Dziecię i ojciec

Dzwon

Filozof

Filozof i orator

Fiałek i trawa

Furman i motyl

Gospodarz i drzewa

Groch przy drodze

Hipokryt

Jagnię i wilcy

Jastrząb i sokół

Jowisz i owce

Kałamarz i pióro

Kartownik

Komar i mucha

Konie i furman

Koniec

Król i pisarze

Księgi

Kulawy i ślepy

Lew i zwierzęta

Lew i zwierzęta II

Lew pokorny

Lis i osieł

Lis i wilk

Lis młody i stary

Łakomy i zazdrosny

Małżeństwo

Matedory

Mądry i głupi

Mądry i głupi II

Mysz i kot

Niedźwiedź i liszka

Nocni stróże

Ocean i Tagus rzeka

Ojciec łakomy

Oracze i Jowisz

Orzeł i jastrząb

Orzeł i sowa

Osieł i baran

Osieł i wół

Owieczka i pasterz

Pan i kotka

Pan i pies

Papuga i wiewiórka

Paw i orzeł

Pieniacze

Pijak

Po pniu i po bocianie...

Podróżny

Podróżny i kaleka

Potok i rzeka

Potok i rzeka II

Prawda, satyryk i panegirysta

Przyjaciel

Pszczoła i szerszeń

Pszczoły i mrówki

Ptaki i osieł

Ptaszki w klatce

Rolnik

Rybka mała i szczupak

Sąsiedztwo

Skarb

Skąpy

Słoń i pszczoła

Słowik i szczygieł

Słowik i szczygieł II

Snycerz i statua

Stary pies i stary sługa

Strumyk i fontanny

Strzelec i pies

Sułtan w piekle

Syn i ojciec

Synogarlica

Szczur i kot

Szczurek i matka

Szkapa i rumak

Szkatuła ze złotem, wór z kaszą

Talar i czerwony złoty

Trzcina i chmiel

Tulipan i fiałek

Wilk i owce

Wilk i owce II

Wilk pokutujący

Wino i woda

Woły krnąbrne

Wół i mrówki

Wół minister

Wyszydzający

Zwierściadło podchlebne

Zwierzęta i niedźwiedź

Żółw i mysz

Źrebiec i koń stary

Przypisy

Abuzei i Tair

«Winszuj, ojcze — rzekł Tair — w dobrym jestem stanie.

Jutrom szwagier sułtana i na polowanie

Z nim wyjeżdżam». Rzekł ojciec: «Wszystko to odmienne.

Łaska pańska, gust kobiet, pogody jesienne».

Jakoż zgadł, piękny projekt wcale się nie nadał:

Sułtan siostrę odmówił, cały dzień deszcz padał.

Atłas i kitaj

Atłas w sklepie z kitaju[1] żartował do woli;

Kupił atłas pan sędzic[2], kitaj pan podstoli[3].

A że trzeba pieniędzy dać było kupcowi,

Kłaniał się bardzo nisko atłas kitajowi.

Gdy przyszło dług zapłacić, a dłużnik się wzbraniał,

Co rok się potem kitaj atłasowi kłaniał.

Baran dany na ofiarę

Widząc, że wieńce kładą, że mu rogi złocą,

Pysznił się tłusty baran, sam nie wiedział o co.

Aż gdy postrzegł oprawcę, a ten powróz bierze,

Aby go poniewolnie[4] ciągnął[5] ku ofierze,

Poznał swój błąd; rad nierad wypełnił los srogi.

Nie pomogły mu wieńce i złocone rogi.

Bogacz i żebrak

Żebrak panu tłustemu gdy się przypatrował,

Płakał; tegoż wieczora tłusty zachorował:

Pękł z sadła. Dziedzic po nim gdy jałmużny sypie[6].

Śmiał się żebrak nazajutrz i upił na stypie[7].

Bryła lodu i kryształ

Bryła lodu spłodzona z kałuży bagnistéj

Gniewała się na kryształ, że był przeźroczysty.

Modli się więc do słońca. Słońce zajaśniało,

Szklni się bryła, ale jej coraz ubywało;

I tak, chcąc los polepszyć niewczesnym kłopotem[8],

Stajała, wsiąkła w bagno i stała się błotem.

Brytan w obroży

Niech się nikt z powierzchownej ozdoby nie sroży[9].

Brytan z srebrno-złocistej pysznił się obroży.

Zazdrościli koledzy w wieczór; patrzą rano,

Aż brytana za srebrną obroż uwiązano.

«Pyszńże się teraz, bracie!» — do brytana rzekli;

Gryzł łańcuch nadaremnie, a oni uciekli.

Chart i kotka

Chart widząc kotkę, że mysz jadła na śniadanie,

Wymawiał jej tak podły gust i polowanie.

Rzekła kotka, wymówką wcale nie zmieszana:

«Wolę ja mysz dla siebie niż sarnę dla pana» .

Chleb i szabla

Chleb przy szabli gdy leżał, oręż mu powiedział:

«Szanowałbyś mnie bardziej, gdybyś o tym wiedział,

Jak ja na to pracuję i w wieczór, i rano,

Żeby twoich bezpiecznie darów używano».

«Wiem ja — chleb odpowiedział — jakim służysz kształtem[10]:

Jeśli mnie często bronisz, częściej bierzesz gwałtem».

Człowiek i suknia

Brał się pewien do pręta chcąc wytrzepać suknię;

Ta, widząc się w złym razie[11], żwawie[12] go ofuknie:

«A, takaż to jest pamięć na usługi — rzecze —

Bijesz tę, co cię zdobi, niewdzięczny człowiecze!»

Rzekł człowiek: «Ja nie biję, lecz otrząsam z prochu.

Zakurzyłaś się wczoraj, dziś trzepię po trochu,

Wybacz, z przykrych sposobów, kto musi, korzysta;

Gdybyś nie była bita, nie byłabyś czysta».

Człowiek i wilk

Szedł podróżny w wilczurze, zaszedł mu wilk drogę.

«Znaj z odzieży — rzekł człowiek — co jestem, co mogę».

Wprzód się rozśmiał, rzekł potem człeku[13] wilk ponury:

«Znam, żeś słaby, gdy cudzej potrzebujesz skóry».

Człowiek i zdrowie

W jedną drogą szli razem i człowiek, i zdrowie.

Na początku biegł człowiek; towarzysz mu powie:

«Nie spiesz się, bo ustaniesz». Biegł jeszcze tym bardziej.

Widząc zdrowie, że jego towarzystwem gardzi,

Szło za nim, ale z wolna. Przyszli na pół drogi:

Aż człowiek, że z początku nadwerężył nogi,

Zelżył[14] kroku na środku. Za jego rozkazem

Przybliżyło się zdrowie i odtąd szli razem.

Coraz człowiek ustawał, mając w pogotowiu

Zbliżył się: «Iść nie mogę, prowadź mnie» — rzekł zdrowiu.

«Było mnie zrazu słuchać» — natenczas mu rzekło;

Chciał człowiek odpowiedzieć... lecz zdrowie uciekło.

Człowiek i zwierściadła

W zwierściadło[15], co powiększa, wspojźrzał[16] człowiek mały:

Ucieszył się niezmiernie, że tak okazały.

Mniemał już być olbrzymem[17]; gdy się więc nasrożył,

Ktoś zwierściadło, co zmniejsza, przed niego położył.

Stłukł obydwie[18] i odtąd zwierściadłom nie wierzył.

Poznał prawdę na koniec, gdy się piędzią zmierzył[19]

Daremna praca

Nie chcąc się Jędrzej uczyć, zmazał abecadło;

Widząc się szpetnym[20], potłukł w kawałki zwierściadło[21];

Słysząc się złym[22], chciał stłumić wieść przemysły[23] swymi:

Nie mógł się zrobić głuchym, a drugich niemymi.

Dąb i dynia

Kiedy czas przyzwoity[24] do dojźrzenia nastał,

Pytała dynia dęba[25], jak też długo wzrastał?

«Sto lat». «Jam w sto dni zeszła taką, jak mnie widzisz» —

Rzekła dynia. Dąb na to: «Próżno ze mnie szydzisz;

Pięknaś, prawda, na pozór, na pozór też słyniesz:

Jakeś prędko urosła, tak też prędko zginiesz».

Koniec wersji demonstracyjnej.

D

#261;b i ma

#322;e drzewka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Derwisz i ucze

#324;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dewotka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Diament i kryszta

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dobroczynno

#347;

#263;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Doktor

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Doktor i zdrowie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Drzewo

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwa psy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dwa

#380;

#243;

#322;wie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dzieci

#281; i ojciec

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Dzwon

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Filozof

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Filozof i orator

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Fia

#322;ek i trawa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Furman i motyl

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Gospodarz i drzewa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Groch przy drodze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Hipokryt[59]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Jagni

#281; i wilcy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Jastrz

#261;b i sok

#243;

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Jowisz i owce

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ka

#322;amarz i pi

#243;ro

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kartownik[69]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Komar i mucha

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Konie i furman

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Koniec

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kr

#243;l i pisarze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ksi

#281;gi

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kulawy i

#347;lepy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew i zwierz

#281;ta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew i zwierz

#281;ta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew pokorny

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lis i osie

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lis i wilk

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lis m

#322;ody i stary

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

#321;akomy i zazdrosny

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ma

#322;

#380;e

#324;stwo

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Matedory[100]

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

M

#261;dry i g

#322;upi

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

M

#261;dry i g

#322;upi

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Mysz i kot

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Nied

#378;wied

#378; i liszka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Nocni str

#243;

#380;e

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ocean i Tagus rzeka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ojciec

#322;akomy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Oracze i Jowisz

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Orze

#322; i jastrz

#261;b

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Orze

#322; i sowa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Osie

#322; i baran

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Osie

#322; i w

#243;

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Owieczka i pasterz

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pan i kotka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pan i pies

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Papuga i wiewi

#243;rka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Paw i orze

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pieniacze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pijak

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Po pniu i po bocianie...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Podr

#243;

#380;ny

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Podr

#243;

#380;ny i kaleka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Potok i rzeka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Potok i rzeka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Prawda, satyryk i panegirysta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Przyjaciel

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pszczo

#322;a i szersze

#324;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pszczo

#322;y i mr

#243;wki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ptaki i osie

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ptaszki w klatce

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rolnik

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rybka ma

#322;a i szczupak

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#261;siedztwo

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Skarb

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Sk

#261;py

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;o

#324; i pszczo

#322;a

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;owik i szczygie

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;owik i szczygie

#322; II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Snycerz i statua

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Stary pies i stary s

#322;uga

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Strumyk i fontanny

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Strzelec i pies

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Su

#322;tan w piekle

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Syn i ojciec

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Synogarlica

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szczur i kot

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szczurek i matka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szkapa i rumak

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szkatu

#322;a ze z

#322;otem, w

#243;r z kasz

#261;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Talar i czerwony z

#322;oty

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzcina i chmiel

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Tulipan i fia

#322;ek

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wilk i owce

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wilk i owce II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wilk pokutuj

#261;cy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wino i woda

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wo

#322;y krn

#261;brne

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W

#243;

#322; i mr

#243;wki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W

#243;

#322; minister

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wyszydzaj

#261;cy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Zwier

#347;ciad

#322;o podchlebne

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Zwierz

#281;ta i nied

#378;wied

#378;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

#379;

#243;

#322;w i mysz

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

#377;rebiec i ko

#324; stary

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Niedostępny w wersji demonstracyjnej