Ignacy Krasicki

Bajki nowe

Publikacja zrealizowana w ramach projektu WolneLektury.pl

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Strona tytułowa

Alegoria

Bocian i jeleń

Cesarz chiński i syn jego

Chłop i cielę

Chłop i Jowisz

Chmiel

Czapla, ryby i rak

Człowiek i gołębie

Dialog

Dudek

Dzieci i żaby

Fejerwerk

Fiałki

Filozof

Filozof i chłop

Gęsi

Gołębie

Góra i dolina

Jaś

Jodła i jabłoń

Kogut

Komar

Konie

Koniec

Koń i wielbłąd

Konwersacja

Kot i kogut

Kruk i lis

Kuglarze

Lew chory

Lew i osieł

Lew, koza, owca i krowa

Lew, wół, lis

Listy

Lwica i maciora

Malarze

Małpy

Młot z kowadłem

Młynarz, syn jego i osieł

Motyl i chrząszcz

Myszy

Nadzieja i bojaźń

Noga i but

Pasterz i morze

Pasterz i owce

Platon

Pochodnia i świeca

Podróżny

Przyjaciele

Pszczółka

Pszczoły

Puchacze

Rumak i źrebiec

Rzepa

Skowronek

Słońce i obłoki

Słońce i żaby

Słońce, obłoki, ziemia

Słonecznik i fiałek

Szczep winny

Szczygieł i kos

Trzoda

Umbrelka

Wabik

Wierzba i lipa

Wilczek

Wilczki

Wilk i baran

Wino szampańskie

Worki

Wóz z sianem

Wrobel

Wyrok

Wyżeł i brytan

Wyżeł i brytan II

Żaby i bocian

Zajączek

Ziemia i potok

Przypisy

Alegoria

Wszędzie się znajdzie rozum, byle tylko szukać,

A nawet i jegomość, kiedy zacznie fukać,

I jejmość, gdy rozprawia,

I nasz ksiądz, gdy przymawia,

Mają go podostatkiem[1] i pięknie, i wiele.

Jakoż się to wydało w Przewodnią Niedzielę[2].

Gadał ksiądz o Adamie,

I o bramie,

I o wężu, i o Ewie,

I o jabłku, i o drzewie...

Po kazaniu do karczmy rzecz się wytoczyła.

Pan wójt, co to ma rozum i nauki siła:

«A wiecie, co ksiądz prawił? — rzekł całej gromadzie —

Oto u nas są sady, a drzewa są w sadzie,

A na drzewach są jabłka w wielkiej obfitości:

Adam — pan, Ewa — jejmość, a wąż — podstarości».

Bocian i jeleń

Bocian, miasta mieszkaniec, mówił jeleniowi:

«Ty kunsztu lekarstw nie znasz».

Jeleń mu odpowie: «Prawdę mówisz, bocianie, lekarstw nie rozumiem,

Ale ty leczysz, a ja chorować nie umiem».

Umarł mędrzec w lat dziesięć na dachu przy mieście:

Umarł prostak na puszczy, żył tylko lat dwieście.

Cesarz chiński i syn jego

z dziejów tamtejszych

Chińczyki mają rozum, choć daleko siedzą,

I bajki wiedzą.

Jeden z nich, a co większa, cesarz tego ludu,

Nie szczędził trudu,

Aby pan syn, następca jego, nie był osłem.

Raz płynął z nim po wodzie, a gdy robił wiosłem

I płynąc nucił,

W brzeg uderzył i łódki ledwo nie wywrócił:

Obadwa się przestraszyli.

Korzystając ojciec z chwili

Rzekł: «Patrz, jak przez niebaczność źlem sobie poradził,

Gdybym nie śpiewał, o brzeg byłbym nie zawadził.

Z mojego czynu

Naucz się synu:

Łódka tron, lud jest woda i nosi ją snadno[3];

Kiedy sternik niebaczny, łódka idzie na dno».

Chłop i cielę

Nie sztuka zabić, dobrze zabić sztuka —

Z bajki nauka.

Szedł chłop na jarmark, ciągnąc cielę na powrozie.

W lesie, w wąwozie,

W nocy burza napadła, a gdy wiatry świszczą,

Wśród ciemności postrzegł wilka po oczach, co błyszczą.

Więc do pałki; jak jął machać nie myślawszy wiele,

Zamiast wilka, który uciekł, zabił swoje cielę.

Trafia się to i nie w lesie, panowie doktorzy!

Leki— pałka, wilk — choroba, a cielęta — chorzy.

Chłop i Jowisz

Chłop stojący zazdrościł siedzącemu panu

Lepszego stanu:

I lżył niebiosy

Za takie losy

Myślą zuchwałą,

Iż jednym nadto dają, drugim nadto mało,

Rzekł wtem Jowisz: «On chory, a ty jesteś zdrowy,

Lecz masz wybór gotowy.

Chcesz bogactw? Będziesz je miał, lecz pedogrę[4] razem».

Uszczęśliwion wyrazem[5],

Przyjął chłop złoto, ale legł kulawy.

Wesół był zrazu, lecz gdy ból żwawy[6]

Coraz bardziej dokuczał,

Chłop narzekał i mruczał,

A winując[7] się o to,

/ Rzekł:«Jowiszu, wróć zdrowie, a weź sobie złoto!»

Z uskutecznieniem Jowisz się nie bawił,

Odjął bogactwa, pedogrę zostawił.

Chmiel

Chmiel chciał się ziemią sunąć, bo mu to niemiło

Było,

Iż musiał szukać wsparcia i pomocy.

Szedł więc o swojej mocy

I rozciągnął się dosyć ... Ale cóż się stało?

Liście żółkniało[8],

Kwiat był wąski,

Schły gałązki;

Już i drzeń[9] od wilgoci zaczynał się psować[10].

Trzeba się było ratować:

Gdzież się piąć? Były żerdzie, ale je ominął;

Jął się chwastu — i zginął.

Czapla, ryby i rak

Czapla stara, jak to bywa,

Trochę ślepa, trochę krzywa,

Gdy już ryb łowić nie mogła,

Na taki się koncept wzmogła[11]

Rzekła rybom: «Wy nie wiecie,

A tu o was idzie przecie».

Więc wiedzieć chciały,

Czego się obawiać miały.

«Wczora

Z wieczora

Wysłuchałam, jak rybacy

Rozmawiali: wiele pracy

Łowić wędką lub więcierzem[12];

Spuśćmy staw, wszystkie zabierzem.

Nie będę mieć otuchy,

Skoro staw będzie suchy».

Ryby w płacz, a czapla na to:

«Boleję nad waszą stratą;

Lecz można złemu zaradzić

I gdzie indziej was osadzić.

Jest tu drugi staw blisko,

Tam obierzcie siedlisko.

Chociaż pierwszy wysuszą.

Z drugiego was nie ruszą».

«Więc nas przenieś» — rzekły ryby.

Wzdrygała się czapla niby;

Dała się na koniec użyć,

Zaczęła służyć.

Brała jedną po drugiej w pysk, niby nieść mając

I tak pomału zjadając;

Zachciało się na koniec, skosztować i raki.

Jeden z nich widząc, iż go czapla niesie w krzaki,

Postrzegł zdradę, o zemstę zaraz się pokusił.

Tak dobrze za kark ujął, iż czaplę udusił.

Padła nieżywa:

Tak zdrajcom bywa.

Człowiek i gołębie

W gołębniku chowane na wyniosłym dębie

Skarżyły się na ludzi niewinne gołębie;

Skarżyły się, i słusznie, strapione zwierzęta,

Iż szły dla nich na jadło młode gołębięta.

Wtem szła matka na strawę[13]; postrzegł jastrząb chciwy,

Więc w biegu wybujałym kiedy zapalczywy

Już ją tylko miał ująć, w czasie, co ugnębia,

Postrzegł strzelec gonitwę i zabił jastrzębia.

Ocalona, lot nagły pomału zelżyła[14],

A kiedy do gniazdeczka i dzieci przybyła,

A przybyła z radością, uczuciem i drżeniem,

Rzekła: «I człowiek jednak niezłym jest stworzeniem»

Dialog[15]

Ksiądz majster[16] jezuita chcąc ojców zabawić

Starał się bardzo piękny dyjalog wyprawić;

A że właśnie do rzeczy było z karnawałem,

Przedsięwziął diabła bitwę dać z świętym Michałem.

Za czym dla archanioła zgotowano skrzydła;

Żeby zaś diabła postać stała się obrzydła

I tym większym zwycięzca mógł wsławić się plonem,

Diabła z sześciołokciowym klejono ogonem.

Gdy przyszło rzecz wyprawiać, Michał, skrzydły skory[17],

Wyleciał chyżym lotem z majstrowej komory.

A diabeł, skrępowany potrójnym łańcuchem,

Z nadto długim ogonem, z nadto grubym brzuchem,

Uwiązł we drzwiach nieborak... i pęknął na progu.

Gdzie nadto przygotowań, tam nic z dyjalogu.

Dudek

z Fedra[18]

Źle ten czyni, kto cudzą rzecz sobie przyswoił.

W pióra się pawie dudek ustroił

I w tej postawie

Wszedł między pawie.

Poznały zdrajcy świeże rozboje:

Koniec wersji demonstracyjnej.

Dzieci i

#380;aby

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Fejerwerk

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Fia

#322;ki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Filozof

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Filozof i ch

#322;op

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

G

#281;si

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Go

#322;

#281;bie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

G

#243;ra i dolina

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ja

#347;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Jod

#322;a i jab

#322;o

#324;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kogut

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Komar

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Konie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Koniec

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ko

#324; i wielb

#322;

#261;d

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Konwersacja

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kot i kogut

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kruk i lis

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Kuglarze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew chory

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew i osie

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew, koza, owca i krowa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lew, w

#243;

#322;, lis

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Listy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Lwica i maciora

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Malarze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ma

#322;py

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

M

#322;ot z kowad

#322;em

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

M

#322;ynarz, syn jego i osie

#322;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Motyl i chrz

#261;szcz

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Myszy

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Nadzieja i boja

#378;

#324;

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Noga i but

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pasterz i morze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pasterz i owce

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Platon

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pochodnia i

#347;wieca

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Podr

#243;

#380;ny

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Przyjaciele

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pszcz

#243;

#322;ka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Pszczo

#322;y

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Puchacze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rumak i

#378;rebiec

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rzepa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Skowronek

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;o

#324;ce i ob

#322;oki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;o

#324;ce i

#380;aby

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;o

#324;ce, ob

#322;oki, ziemia

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

S

#322;onecznik i fia

#322;ek

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szczep winny

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Szczygie

#322; i kos

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Trzoda

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Umbrelka

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wabik

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wierzba i lipa

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wilczek

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wilczki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wilk i baran

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wino szampa

#324;skie

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Worki

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W

#243;z z sianem

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wr

#243;bel

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wyrok

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wy

#380;e

#322; i brytan

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Wy

#380;e

#322; i brytan II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

#379;aby i bocian

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Zaj

#261;czek

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Ziemia i potok

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Niedostępny w wersji demonstracyjnej