Stanisław Witkiewicz

W małym dworku

Sztuka w trzech aktach

1921

Publikacja zrealizowana w ramach projektu WolneLektury.pl

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Strona tytułowa

AKT PIERWSZY

SCENA PIERWSZA

SCENA DRUGA

SCENA TRZECIA

SCENA CZWARTA

SCENA PIĄTA

SCENA SZÓSTA

SCENA SIÓDMA

SCENA ÓSMA

SCENA DZIEWIĄTA

SCENA DZIESIĄTA

SCENA JEDENASTA

SCENA DWUNASTA

SCENA TRZYNASTA

SCENA CZTERNASTA

SCENA PIĘTNASTA

SCENA SZESNASTA

AKT DRUGI

SCENA PIERWSZA

SCENA DRUGA

SCENA TRZECIA

SCENA CZWARTA

SCENA PIĄTA

SCENA SZÓSTA

SCENA SIÓDMA

SCENA ÓSMA

SCENA DZIEWIĄTA

SCENA DZIESIĄTA

SCENA JEDENASTA

SCENA DWUNASTA

SCENA TRZYNASTA

AKT TRZECI

SCENA PIERWSZA

SCENA DRUGA

SCENA TRZECIA

SCENA CZWARTA

SCENA PIATA

SCENA SZÓSTA

SCENA SIÓDMA

SCENA ÓSMA

SCENA DZIEWIĄTA

SCENA DZIESIĄTA

SCENA JEDENASTA

SCENA DWUNASTA

SCENA TRZYNASTA

SCENA CZTERNASTA

Przypisy

W małym dworku

Motto:

„A teraz idę do czuciowej,

do przepotężnej machiny

mego rozumu.”

Tytus Czyżewski Elektryczne wizje

Poświęcone matce

OSOBY

Ojciec — Dyapanazy Nibek, dzierżawca małego mająteczku w Sandomierskiem. Lat 50. Ubrany tabaczkowo z czarną, żałobną przepaską. Brunet, silnie siwawy. Broda ogolona. Wąsy.

Jego córki — Zosia i AmelkaNibkówny. Zosia — 12 lat, blondynka. Amelka — 13 lat, brunetka. Ubrane różowo, z bladobłękitnymi szarfami i kokardami we włosach.

Kuzyn — Jęzory Pasiukowski. Poeta, lat 28. Brunet. Ogolony. Ubrany czarno.

Jego i Nibków kuzynka — Aneta Wasiewiczówna. Lat 26. Nauczycielka muzyki. Ładna. Kasztanowate włosy.

Widmo matki — Anastazji Nibek, z domu Wasiewicz. Lat 30. Bardzo ładna blondynka o ciemnych oczach. Ubrana biało, powłóczyście, z wiankiem rumianków na głowie. Mówi uroczyście (chyba że zmiana tonu jest specjalnie wyszczególniona). Chodzi krokiem posuwistym.

Dwóch oficjalistów — faceci około lat 35.

a) Ignacy Kozdroń — brunet ogolony. W pierwszym akcie ubrany tabaczkowo, w drugim biało-żółto, w trzecim tabaczkowo. Długie buty.

b) Józef Maszejko — blondyn z bródką. W pierwszym akcie ubrany szaro, jak do konnej jazdy. W drugim i trzecim — żółty nankin i długie buty.

Kucharka — Urszula Stechło. Lat 45. Ubrana w szarą bluzkę i spódnicę. Na głowie czerwona chustka. Gruba.

Chłopiec kuchenny — Marceli Stęporek. Lat 15.

Rzecz dzieje się w Kozłówkach, w powiecie sandomierskim.

AKT PIERWSZY

Mały salonik w dworku Nibków. Zapada szary mrok. Dwa okna wprost. Na prawo i na lewo drzwi. Bielone ściany zawieszone dywanami. Między oknami garnitur mebli czerwonych, dość wytartych. Na lewo mały, trójnożny stolik.

SCENA PIERWSZA

Na kanapie pod oknami siedzi Dyapanazy Nibek, paląc fajkę. Przy nim na lewo na fotelu Aneta w kapeluszu, ubrana w szary kostium. Torebka w ręku.

ANETA

No — wuju. Opowiedz, jak to było.

NIBEK

wesoło

A więc po prostu zrobimy normalną ekspozycję. Uważajmy to wszystko za dramat, za początek dramatu, (pyka z fajki) Świetny tytoń. A więc, po prostu, było to tak: moja żona, a twoja ciotka, Anastazja, umarła. (zrywa się i wytrząsa popiół z fajki o but) I na tym koniec! Rozumiesz? I nigdy żebyś nie śmiała więcej o to pytać. (stuka fajką o stół i wylatuje na lewo. Słychać jego krzyki) Zosia! Amelka! A tej chwili do salonu bawić starszą kuzynkę!

ANETA

siedzi zamyślona. Pauza.

SCENA DRUGA

Z lewej strony wchodzą, jakby się wślizgują: Zosia i Amelka. Podchodzą do Anety. Amelka uderza ją w ramię.

ANETA

podskakuje przerażona i zaraz obejmuje Amelkę prawą ręką. Zosia przebiega na prawo i Aneta obejmuje ją lewą ręką.

Przyjechałam zastąpić wam matkę, (z patosem) biedną waszą mamę, a moją ciocię. Będę was uczyć gry na fortepianie, o ile nie pójdziecie znowu do klasztoru. Tylko co skończyłam konserwatorium z medalem.

AMELKA

To nam wszystko jedno, czy z medalem, czy bez. A mamy nikt nam nie potrzebuje zastępować, bo my tak jej nie żałujemy, a zupełnie inaczej.

ANETA

z czułością

Jakże to żałujecie jej? Powiedzcie.

AMELKA

śmiejąc się z zakłopotaniem

To niech już Zosia powie, bo ja nie umiem tego wyrazić.

ZOSIA

odważnie

Ja w ten dzień, kiedy pochowali mamę na cmentarzu, zakopałam do grobu wszystkie moje lalki — o tam, w ogrodzie (pokazuje okna). Ona (wskazuje na Amelkę) już od roku nie bawi się lalkami. Ma już trzynaście lat. A mama to była moja największa lalka. Tatuś z nią się też bawił jak z lalką — to była nasza wspólna lalka. Mama mówiła, że u nas w rodzinie wszystkie panienki w dwunastym roku przestają się bawić lalkami. Ja skończyłam dwanaście lat i mama umarła. Mamę zakopali grabarze, a ja zakopałam lalki. Więcej niech pani nie pyta, bo nie powiem.

AMELKA

Tak, to prawda — to jest u nas dziedziczne.

ANETA

A czemu nie nosicie żałoby? Czemu jesteście jasno ubrane?

ZOSIA

Bo mama tak chciała. Zawsze to mówiła. Już od roku.

ANETA

wstając

Już wiem, raczej domyślam się wszystkiego. Zostańcie tu same. Potem, jak się ściemni, opowiem wam bardzo dziwne rzeczy. Teraz muszę iść.

Wychodzi na lewo.

SCENA TRZECIA

Dziewczynki siadają. Amelka na kanapie, Zosia na fotelu na lewo.

AMELKA

Jaka ona głupia. Hi, hi! Ona myśli, że ona nam coś dziwnego opowie. Widzę przed sobą czerwone oczy — tam, za piecem. Jakiś potwór przesuwa się tuż koło mnie. Siada ci na kolanach, Zosia. Nie boję się nic.

ZOSIA

Ani ja także. Wiesz co? Zabawmy się w seans.

Nicpostrzeżony staje we drzwiach na prawo Kuzyn, Jęzory Pasiukowski, i przypatruje się tej scenie.

SCENA CZWARTA

Ciż sami plus Jęzory.

AMELKA

Dobrze (wstaje i bierze stolik, ustawia go między kanapą, stołem i fotelem, na którym siedzi Zosia) Tylko bądź cierpliwa. Ściemnia się coraz więcej.

ZOSIA

Dobrze — tylko nie zacznij bać się za wcześnie.

AMELKA

Nieprawda. Nie boję się niczego.

KUZYN

posuwając się cicho na środek pokoju

Tylko mnie się boisz, Amelio.

AMELKA

drgnęła, ale się opanowuje

I ciebie też się nie boję, mój Jeziu.

ZOSIA

do Kuzyna

Siadaj z nami do seansu.

KUZYN

Dobrze, ale pod warunkiem, że będziecie mi potem pomagać w wytrzymaniu tego wieczoru. Nie pójdziecie dziś spać tak wcześnie. Jestem szalenie opuszczony, a nie mam pieniędzy, żeby wyjechać.

AMELKA

Dobrze, dobrze. Siadaj.

Kuzyn siada na fotelu tyłem do widowni, odsuwając stół trochę na prawo. Pauza. Stolik zaczyna się ruszać.

SCENA PIĄTA

Cicho, bez szelestu wchodzi lewymi drzwiami Widmo Matki i przechodzi milcząc na prawo. Stolik skacze parę razy i zatrzymuje się.

AMELKA

O! Mama już przyszła.

Nikt się nie rusza. Widmo siada na kanapie po lewej ręce Amelki i siedzi sztywne.

KUZYN

Znam jaskinie, w których się ryje — ani wzdłuż, ani wszerz, ani wprost, ani w poprzek, tylko w samą Prawdę — malutki otworek, przez który Bóg usiłuje podać rękę człowiekowi.

Koniec wersji demonstracyjnej.

AKT DRUGI

SCENA PIERWSZA

KUCHARKA

ZOSIA

KUCHARKA

ZOSIA

AMELKA

URSZULA

SCENA DRUGA

AMELKA

KUZYN

AMELKA

KUZYN

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

KUZYN

SCENA TRZECIA

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KUZYN

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

KUZYN

SCENA CZWARTA

ANETA

KUZYN

NIBEK

ANETA

NIBEK

ZOSIA

AMELKA

ANETA

KUZYN

SCENA PI

#260;TA

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

SCENA SZ

#211;STA

WIDMO

KOZDRO

#323;

NIBEK

WIDMO

NIBEK

WIDMO

NIBEK

SCENA SI

#211;DMA

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

SCENA

#211;SMA

NIBEK

WIDMO

KOZDRO

#323;

NIBEK

WIDMO

NIBEK

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

NIBEK

KUZYN

WIDMO

NIBEK

WIDMO

NIBEK

KUZYN

WIDMO

KOZDRO

#323;

WIDMO

NIBEK

WIDMO

KOZDRO

#323;

NIBEK

KUZYN

WIDMO

KUZYN

NIBEK

WIDMO

NIBEK

KOZDRO

#323;

KUZYN

WIDMO

NIBEK

WIDMO

NIBEK

SCENA DZIEWI

#260;TA

WIDMO

KOZDRO

#323;

SCENA DZIESI

#260;TA

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

SCENA JEDENASTA

ZOSIA

AMELKA

NIBEK

ANETA

NIBEK

KUZYN

WIDMO

KUZYN

ANETA

KUZYN

NIBEK

KUZYN

MARCELI

NIBEK

KUZYN

ZOSIA

AMELKA

KUZYN

WIDMO

AMELKA

MASZEJKO

NIBEK

ANETA

SCENA DWUNASTA

WIDMO

DZIEWCZYNKI

NIBEK

MASZEJKO

WIDMO

SCENA TRZYNASTA

AMELKA

ZOSIA

WIDMO

ZOSIA

AMELKA

WIDMO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI

SCENA PIERWSZA

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

NIBEK

KOZDRO

#323;

SCENA DRUGA

KUZYN

NIBEK

KUZYN

NIBEK

KOZDRO

#323;

KUZYN

NIBEK

KUZYN

NIBEK

KUZYN

NIBEK

KUZYN

KOZDRO

#323;

KUZYN

NIBEK

SCENA TRZECIA

MARCELI

KOZDRO

#323;

SCENA CZWARTA

KUZYN

SCENA PIATA

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

SCENA SZ

#211;STA

ANETA

KUZYN

ANETA

KUZYN

ANETA

KUZYN

ANETA

KUZYN

ANETA

KUZYN

SCENA SI

#211;DMA

ANETA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

AMELKA

ZOSIA

SCENA

#211;SMA

NIBEK

SCENA DZIEWI

#260;TA

ANETA

NIBEK

SCENA DZIESI

#260;TA

ANETA

KUZYN

ANETA

KUZYN

SCENA JEDENASTA

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

KUZYN

WIDMO

SCENA DWUNASTA

MASZEJKO

WIDMO

KUZYN

WIDMO

SCENA TRZYNASTA

MARCELI

NIBEK

MASZEJKO

NIBEK

KUZYN

ANETA

KUZYN

ANETA

KUZYN

ANETA

SCENA CZTERNASTA

KUCHARKA

ANETA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Niedostępny w wersji demonstracyjnej