Okładka

Strona tytułowa

Ryszard Ćwirlej

Kryminalna Piła. Błąd w sztuce

Strona redakcyjna

Copyright © Oficynka, Gdańsk 2013

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Książka ani jej część nie może być przedrukowywana ani w żaden inny sposób reprodukowana lub odczytywana w środkach masowego przekazu bez pisemnej zgody Oficynki.

Wydanie pierwsze w języku polskim, Gdańsk 2014

Opracowanie edytorskie książki: kaziki.pl

Skład: Piotr Geisler

Projekt okładki: Anna M. Damasiewicz

Zdjęcia na okładce © Simion Marian | Depositphotos.com

© Nataliya Hora | Depositphotos.com

ISBN 978-83-64307-21-8

www.oficynka.pl

email:oficynka@oficynka.pl

Konwersja do formatu EPUB:

Legimi Sp. z o.o. | Legimi.com

KAŻDY SIĘ MOŻE POMYLIĆ
Ryszard Ćwirlej

Od rana padał deszcz. Grube krople wody spadały z pluskiem w wielkie kałuże, które tworzyły się na ulicach, bo studzienki kanalizacyjne jak zwykle nie były w stanie poradzić sobie z jej nadmiarem. Przy krawężnikach tworzyły się więc prawdziwe potoki, spływające wartko ku utrapieniu przechodniów i uciesze kierowców, którzy z radością wjeżdżali w nie, opryskując zgromadzonych na przystankach ludzi. Jesień w tym roku przyszła nadspodziewanie szybko. Lato skończyło się definitywnie w ostatnim tygodniu sierpnia.

Zrobiło się zimno i zaczęła się prawdziwa jesienna plucha. Optymiści mówili, że może jeszcze przyjdzie ta złota polska jesień. Ale zaczynał się już październik, a słońce cały czas kryło się za chmurami. Byli jednak tacy, którym ta paskudna pogoda wcale nie przeszkadzała. Wędkarze mówią, że ryba najlepiej bierze w czasie deszczu. Marian Konieczny wędkował już chyba pięćdziesiąt lat i wiedział doskonale, że to tylko część prawdy. Owszem, biorą w deszczu, ale nie wszystkie i nie wszędzie. Trzeba jeszcze wiedzieć, dokąd pojechać, dobrać odpowiednią przynętę, no i mieć takie swoje upatrzone miejsce.

Tego dnia nad własnym, wybranym już jakieś dziesięć lat temu łowiskiem nad jeziorem Płotki Konieczny był o piątej rano. Przesiedział tam prawie pięć godzin, ale efekt był więcej niż zadowalający. Złowił dwa ponadkilogramowe leszcze i na dodatek jeszcze ogromnego szczupaka, którego złapał na żywca. Szczupak mógł mieć z sześć kilo. Gdy wyciągnął go z wody po półgodzinnej walce, nie mógł uwierzyć własnym oczom. Ryba była naprawdę wielka. Od razu zrobił zdjęcie swoją komórką, żeby koledzy mogli zobaczyć, jakiego potwora pokonał, bo inaczej mogliby mu nie uwierzyć. A tak, proszę, dowód jest, czarno na białym, a właściwie na kolorowo, zapisany w telefonie. Takie to czasy, myślał Marian, że wszystko teraz można utrwalić fotograficznie, nawet jak się do tego fotografowania nie ma smykałki. A on nie miał, ale i mieć nie musiał, bo wystarczyło tylko nacisnąć odpowiednie przyciski i już ryba wskakiwała do pamięci telefonu.

Jego dwudziestoletni mały fiat zjechał z mostu, zostawiając z tyłu po lewej ogromny hotel Rodło, który wyrósł w latach siedemdziesiątych na miejscu zburzonego kościoła Świętych Janów, minął rondo, plac Zwycięstwa z pierwszym pilskim wieżowcem i długim blokiem, który kiedyś nazywano „akwarium”, bo mieszkały tam same „grube ryby”, a potem skręcił w prawo na Budowlanych. Gdy wjeżdżał w Kujawską, dostrzegł kątem oka swojego sąsiada Wiecha Karolaka, który mieszkał piętro niżej, w mieszkaniu tuż pod jego M-4. Wiechu wchodził właśnie do pubu, który niedawno otwarto w jednym z nowych pawilonów wybudowanych na pustym placu przed starą piekarnią.

Ten to ma ale dobrze, pomyślał Marian. Zaraz se siądzie w ciepłej knajpce i wypije piwko, a do tego pewnie jeszcze jakąś seteczkę albo i dwie. Dobrze ma chłop z tą swoją starą, że ona mu nic nie gada, jak się napije. Bo ta moja cholera to zaraz zaczęłaby ujadać, że znowu czuć ode mnie gorzołę, jakbym co wypił. Życie jest jednak mocno niesprawiedliwe.

Maluch skręcił w lewo, wjechał w osiedle i zatrzymał się pod drugim dziesięciopiętrowym wieżowcem. Mimo że do rzeki miał całkiem blisko – Gwda przecinała centrum miasta w odległości jakichś pięciuset metrów od jego bloku – nie chodził tu nigdy wędkować. Śmiał się nawet w duchu z tych niedzielnych wędkarzy, którzy przychodzili nad rzekę moczyć kije.

– Tu nie ma porządnej ryby – tłumaczył kiedyś sąsiadowi Karolakowi, który zapytał go o to, czemu jeździ gdzieś za Piłę, zamiast spacerkiem nad rzekę. – Kiedyś nie było ryb, bo Gwda to był wielki ściek. Teraz jest czystsza woda, ale ryba nie jest głupia. Co miałaby tu w mieście robić? A tam, na Płotkach, cisza, spokój, to i ryba lepsza i smaczniejsza.

Zaparkował malucha pod swoją klatką schodową. Spojrzał na wędki, podbierak i siatkę z rybami. Leszcze nie dawały już oznak życia, za to szczupak cały czas walczył, prężył się i machał ogonem. Popatrzył na swoją zdobycz, potem na swój blok, a w końcu na te jednopiętrowe pawilony przy ulicy Piekarskiej. W jednym z nich, tam w pubie, siedział sobie Karolak i sączył piwo. Popatrzył na zegarek. Dochodziła jedenasta. No, w końcu było jeszcze wcześnie. Do domu zawsze zdąży wrócić, a w knajpie tyle ciekawego się dzieje. No i jeszcze ten Karolak, co sobie spokojnie siedzi i niczym się nie martwi. A co tam, zostawi ryby w samochodzie i pójdzie powiedzieć Karolakowi, co dziś schwytał. Opowie mu i wypije sobie jedno piwko, a potem wróci do chaty. W końcu kto mu zabroni?

Zamknął samochód i ruszył szybkim krokiem w kierunku knajpki, nie oglądając się za siebie, żeby przypadkiem nie natknąć się na spojrzenie żony, która mogła obserwować go z okna.

– Czołem! – powiedział, podchodząc do stolika, przy którym siedział sąsiad. Karolak podniósł wzrok znad szklanki z piwem i uśmiechnął się niewyraźnie.

– Siadaj – wskazał krzesło naprzeciwko.

– Zaraz, tylko se piwo przyniosę – odpowiedział Marian i poszedł w kierunku baru. Pani Monika, młoda, może dwudziestoletnia barmanka, nie czekając na zamówienie, podała mu pokal z piwem. Zapłacił trzy złote i wrócił do stolika. – Coś taki markotny? – zapytał, widząc dziwną minę Karolaka. Od razu spostrzegł, że jest z nim coś nie tak. Znali się w końcu już prawie trzydzieści lat, to jest od chwili, kiedy obaj wprowadzili się do swoich mieszkań, więc Marian od razu zauważył, że sąsiad jest w nie najlepszym humorze. Wtedy, w połowie lat siedemdziesiątych, jak Piła została miastem wojewódzkim, Marian dostał przydział na mieszkanie w wieżowcu przy XXX-lecia LWP od Rady Zakładowej Polamu, czyli fabryki żarówek, w której pracował jako brygadzista. Wiechu, który był ślusarzem w ZNTK, też miał mieszkanie z przydziału. Poznali się w dzień przeprowadzki. Szybko się zaprzyjaźnili, tym bardziej że mieli podobne zainteresowania. Wiechu co prawda nie łowił ryb, ale podobnie jak Marian lubił wypić po pracy. Wkrótce okazało się też, że obaj mają niezłą smykałkę do prac stolarskich. Wyszło to przez przypadek, gdy Marian załatwił skądś listwy boazeryjne i wspólnie wyłożyli tymi listwami przedpokój w jego mieszkaniu. Udało się całkiem nieźle, więc kolejna partia drewna poszła na przedpokój w mieszkaniu Wiecha. Później były kolejne mieszkania znajomych i znajomych znajomych. W ten sposób przez kilka ładnych lat dorabiali sobie po godzinach.

– E tam – machnął ręką Karolak. – Takie tam pierdoły.

– Co?

– No pierdoły, nic nadzwyczajnego. Nie ma o czym gadać.

– No przecież widzę, że jesteś jakiś nie w tym, no, sosie własnym, co zawsze.

Wiechu pokręcił głową z rezygnacją, upił spory łyk piwa, a potem spojrzał na sąsiada.

– A bo to przez moją starą, kurna. Cholera jedna gitarę zawraca i tyle. Ciągle to, ciągle tamto i siamto. Nadaje tylko i wciąż słucha tego cholernego radia. A potem mi gada, co ten ksiądz tam powiedział. Gadam ci, kurna, że jej się na starość pomieszało w tej durnej głowie.

– No to ciężka sprawa – przyznał Marian, pociągając piwo. Nie wiedział, że kolega ma takie problemy ze swoją kobietą. Wydawała się taka miła, sympatyczna i nikt nie przypuszczałby nawet, że ta cicha i uśmiechnięta pani może w domu zamieniać się w takiego potwora, który radiem terroryzuje męża. – Zabierz jej radio – powiedział, bo tylko takie rozwiązanie przyszło mu do głowy.

– Coś ty, Marian, to tak się nie da zrobić! Już raz jej zepsułem to radyjko, to zaniosła zaraz do ZUTR-u i oni jej naprawili je na poczekaniu. Rozumiesz? Mają tam miesięczne terminy, a jej zrobili od ręki, bo powiedziała, że nie wyjdzie od nich bez działającego radia, i tyle. Bo musi jeszcze dziś słuchać audycji wieczornej. No to zrobili, żeby się cholery pozbyć.

– Trudna sprawa.

– Trudna? Ja ci powiem, że ja normalnie mam przesrane. Ty wiesz, co ona do mnie powiedziała dzisiaj? Powiada, kurna, że ciężkie czasy, że wszystko drogie, że jej i moja emerytura ledwie na życie wystarczają, kurna, i na dodatek jeszcze, że musi co miesiąc wysyłać stówę na radio. No to mnie szczena jak kopara opadła, no a potem to cholera mnie wzięła. Normalnie wyszłem z nerw, bo ta cholera zamiast na co innego, daje na to pieprzone radio.

– Stówę? Co miesiąc? – nie mógł uwierzyć Marian.

– Dokładnie tak, i to już od trzech lat daje, a mi nic nie powiedziała. Dopiero teraz się wygadała.

– No to już ze trzy tysiące im musiała posłać – porachował szybko Marian. – Jezus Maria, trzy tysiaki na księdza dyrektora! I co żeś jej powiedział?

– Że ma zryty łeb i że nie będzie więcej wysyłać, i że nie pozwolę już jej tego radia słuchać.

– I co ona na to?

– Że jak będzie chciała, to jeszcze więcej będzie dawać, bo to jest boskie dzieło, to radio, że z niego to samo dobro płynie i ona, jak tak słucha, to dopiero widzi całą prawdę o Polsce, i że za tę prawdę to ona temu radiu to będzie wdzięczna do końca życia, że jej oczy otwarło, i że już nawet wszystkie swoje pierścionki oddała...

– O kurwa...

– No właśnie. I jak tu żyć, Marian? Jak żyć?

– Pani Moniczko, niech pani da flaszkę żołądkowej – poprosił Marian. Co było robić? W tej sytuacji nie mógł zostawić kolegi samego. Musiał mu jakoś pomóc.

***

No to ale będzie pyszny galart ze szczupaka, i jeszcze trzeba by pieczonego zjeść na obiad, a leszcze to w panierce zrobi się do octu – planował podział łupów, wchodząc chwiejnym krokiem do windy. Po chwili był już na swoim piętrze. Podszedł szybko do drzwi i zadzwonił dwa razy. Musiał dwa, a czasami i więcej, bo jego żona, tak jak i on emerytka, miała pewne kłopoty ze słuchem. Najczęściej nie słyszała tego, co mąż do niej mówi, i często zdarzało się też, że nie słyszała dzwonka do drzwi. Za to świetnie słyszała, co mówili sąsiedzi za ścianą. Tym razem chyba nie dosłyszała. Nacisnął jeszcze raz dzwonek, przytrzymując go nieco dłużej. Za drzwiami było cicho. Żadnego ruchu.

– Zaś gdzieś cholera polazła – powiedział ze złością Marian i położył na podłodze siatkę z rybami. Nerwowo zaczął szukać kluczy w przepastnych kieszeniach swojej wędkarskiej kurtki. Na szczęście znalazł. Wyciągnął pęk i włożył srebrny klucz do otworu starego zamka patentowego Yeti. Chciał przekręcić, ale okazało się, że nie można. Zdziwiony nacisnął na klamkę. Drzwi ustąpiły. Nie były zamknięte od wewnątrz. To go zaniepokoiło.

Niewielki korytarzyk wyłożony sosnową boazerią powitał go znajomym zapachem. Ciekawe, pomyślał, że po tylu latach te deski ciągle pachną tak samo, no, tyle że już nie tak intensywnie jak kiedyś. Jeździł po nie kilka razy własną syrenką, która miała na dachu zamontowany bagażnik. Na tym bagażniku właśnie przywiózł wszystko do domu, a potem razem z Wiechem wzięli się do okładania ścian. Przypomniał sobie kolegę, który został jeszcze w knajpie – przerąbane miał z tą swoją babą, co na stare lata zwariowała kompletnie.

Oparł się o ścianę, bo ledwo mógł ustać na nogach. Potarł dłonią deskę. Drewno pobejcowane i pociągnięte lakierem nie brudziło się tak jak normalna ściana. Dzięki temu boazeria w niezmienionym kształcie przetrwała całe lata: od czasów Gierka, przez wojnę Jaruzelskiego i potem jeszcze Wałęsę. Przetrwała ich wszystkich, to przetrwa i Kaczorów – myślał Marian, z dumą spoglądając na własnoręczną robotę. Odstawił wędki pod ścianę. Po prawej stronie wejście do łazienki, po lewej otwarte drzwi do kuchni. Siatkę z rybami położył na podłodze, pod zawieszoną na ścianie półką z telefonem. Wszedł do kuchni. Na stole stała szklanka z niedopitą herbatą i talerzyk z nadgryzionym kawałkiem chleba z pasztetem. Wyglądało to tak, jakby żona wstała na chwilę od śniadania. Zdziwił się jeszcze bardziej, bo coś takiego nigdy się nie zdarzało. Zawsze zjadała wszystko do końca, wypijała herbatę, a później starannie myła naczynia. Zdziwiony coraz mocniej, poszedł szybko do dużego pokoju.

Siedziała na fotelu. Zauważył siwą głowę i zarys postaci. W pokoju panował półmrok, bo ciężkie kotary szczelnie zasłaniały okno, nie wpuszczając do środka ani odrobiny światła.

– Czemu tak siedzisz po ciemku? – zagadnął i ruszył w kierunku okna, by wpuścić trochę słońca, ale nie zdążył odsłonić kotary. Spojrzał na żonę i przez głowę przeleciała mu myśl, że jest ubrana w różowy szlafrok, a ona przecież nie ma różowego szlafroka, tylko taki czerwony w kwiatki. Potargane włosy opadły jej na oczy, tak że nie widać było twarzy, a jedynie zaciśnięte usta, które zastygły w jakimś dziwnym grymasie. Ale nie to było najstraszniejsze. Najbardziej przerażające było to, co zobaczył na jej szyi. Podłużna, okropna szrama ciągnęła się tuż pod podbródkiem. Krew, która z niej wypłynęła, zalała niemal całkowicie szlafrok na piersiach i udach. Dłonie, zaciśnięte na oparciach fotela, też miała całe uwalane krwią. Nie było wątpliwości. Kobieta nie żyła.

Przez chwilę jeszcze Marian stał naprzeciw niej, patrząc na poderżnięte gardło. W końcu, gdy odrętwienie minęło, zrobił trzy kroki i podszedł do segmentu na wysoki połysk, który stał pod ścianą z lewej strony. Ten segment w siedemdziesiątym piątym wystał w kolejce pod sklepem meblowym, tym koło pomnika samolotu. Całą noc stał na zmianę z Wiechem, ale rano, po otwarciu sklepu byli pierwsi do zakupu. Obaj kupili po całym komplecie segmentowym z szafą i podświetlanym barkiem, a potem wszystko to przewieźli bagażówką, wypożyczoną z Polamu, pod blok. Meblościanka była bardzo pojemna i duża, tak że dało się ją w całości ustawić tylko pod jedną ścianą w dużym pokoju. Wstawili więc ją w jego mieszkaniu, a potem taki sam zestaw u Wiecha, piętro niżej. I jak okazało się po latach, był to bardzo dobry zakup, bo mebel był na tyle solidny, że w niezmienionym niemal stanie przetrwał do dziś.

Otworzył podłużną szafkę, wyłożoną w środku lustrami. Natychmiast zapaliła się wewnątrz jarzeniówka, oświetlając zawartość barku. W środku stały cztery butelki. Zdziwił się, że cztery, bo pamiętał, że wczoraj były tylko dwie. No ale w końcu, co to ma za znaczenie, dwie czy cztery? Nawet lepiej, że cztery. W jednej był żółty ajerkoniak. Ta nie wzbudziła jego zainteresowania. W pozostałych była czysta wódka. Sięgnął po butelkę wyborowej. Wprawnym ruchem odkręcił kapsel, odwrócił się w stronę żony, jakby chciał sprawdzić, czy aby czasami nie widzi, co zamierza zrobić. Nie widziała. Przyłożył butelkę do ust i pociągnął solidny łyk, a zaraz potem jeszcze jeden.

– No to teraz mogę se pić, kiedy mi się tylko zachce, i nic mi nie powiesz, nic... – powiedział do żony i znowu wypił.

***

Gdy butelka była już opróżniona do połowy, poszedł do przedpokoju. Tam, na niewielkiej półce pod lustrem stał aparat telefoniczny. Przez chwilę zastanawiał się, jaki numer wybrać, ale zaraz potem przypomniał sobie tytuł popularnego magazynu kryminalnego „997”. Wystukał trzy cyfry. Połączenie nastąpiło niemal natychmiast.

– Policja, słucham.

– Mówi Konieczny Marian, dzwonię, żeby powiedzieć, że moja stara, znaczy się Konieczna Maria, jest nieżywa.

– Co? Skąd pan wie, że jest nieżywa?

– No jak skąd? No przecież widzę, że jest nieżywa, bo nie żyje.

– Nie oddycha?

– Nie oddycha, bo nie może. Jak jest nieżywa, to nie da rady oddychać.

– Ale skąd pan wie, że jest nieżywa? Próbował pan ją ratować albo sztuczne oddychanie jakieś zrobić, albo co...?

– Nie próbowałem, bo jak nie jest żywa, to oddychanie sztuczne nic nie da, a poza tym to ona ma poderżnięte gardło, od ucha do ucha.

– Co?

– Gardło, od ucha do ucha.

– Aha. A kto jej to gardło poderżnął?

– A skąd to ja mam, do cholery jasnej, wiedzieć! Chyba jakiś morderca musiał jej to zrobić. Jak wróciłem się do chaty, to już tak miała. Siedziała se na fotelu z poderżniętym gardłem. To jak zobaczyłem, to zaraz dzwonię do was, żeby powiedzieć, że nieżywa jest.

– No dobra, to niech pan da adres, nic nie rusza na miejscu, żeby śladów nie zatrzeć, i proszę czekać w mieszkaniu. Za kilka minut pojawi się tam nasza ekipa.

Marian podał nazwę ulicy, numer domu i mieszkania, a potem odłożył słuchawkę. Przez chwilę patrzył na swoje odbicie w lustrze, zastanawiając się, co dalej robić. Najlepiej byłoby, gdyby się położył do łóżka i przespał trochę, żeby wytrzeźwieć przed przyjazdem policji. Pomyślał nawet, że gdyby wypił mocną kawę, to może by trochę wytrzeźwiał. No ale wtedy natrafił wzrokiem na butelkę wódki, którą zanim zatelefonował na komendę, odstawił na stolik obok telefonu. Było w niej jeszcze sporo wódki, a szkoda by było, gdyby się miała zmarnować. I wtedy przypomniał mu się Wiechu, którego zostawił samego w pubie. Może dobrze by było, żeby jak przyjedzie policja, Wiechu był tu razem z nim. Zawsze co dwóch świadków na miejscu, to nie jeden. Wiechu mógłby też poświadczyć, że ona nie żyje, jakby ktoś się pytał.

Postanowił działać. Butelkę wódki włożył do kieszeni kurtki i wyszedł na klatkę schodową. Włożył jeszcze klucz do zamka, ale ten nie chciał się przekręcić. Machnął na to ręką. Co tam, niech se będą otwarte. I tak nikt zabitej nie ukradnie. Podszedł do windy i wcisnął guzik przywołujący kabinę. Nim policja przyjedzie, to ja tu z Wiechem będę już powrotem – pomyślał i wsiadł do windy.

***

– Cholerny dzień – powiedział do siebie podkomisarz Robert Szpot z Komendy Powiatowej Policji w Pile, wychodząc z windy na siódmym piętrze. Łysiejący trzydziestopięciolatek z pokaźnym brzuchem, zdradzającym zamiłowanie właściciela do dobrej kuchni i piwa, stanął na korytarzu i wyciągnął z kieszeni paczkę marlboro. Chciał zapalić, nawet włożył jednego papierosa w usta, ale zaraz zorientował się, że tu, na klatce schodowej, nie bardzo będzie miał co zrobić z niedopałkiem, a głupio byłoby tak przy podoficerze rzucać peta na podłogę. Wcisnął więc papierosa na powrót do paczki i schował ją do kieszeni.

– Jak w poniedziałek zacznie się wszystko gmatwać i pieprzyć, to cały tydzień do dupy – wymamrotał pod nosem, na tyle jednak głośno, że dzielnicowy, sierżant Edward Szczepaniak, spojrzał na niego zdziwiony. – No co? Powiedziałem, że jak się dziś pieprzy, to i cały tydzień będzie do dupy.

– Aha! – Dzielnicowy skinął głową. – Pewnie, że do dupy – potwierdził i rozejrzał się dookoła w poszukiwaniu właściwych drzwi.

– No mówię. Diabli nadali jakieś zabójstwo na początku tygodnia. Teraz będziemy się z tym wozić miesiąc albo i dłużej – narzekał dalej podkomisarz. Był zły, że musi uganiać się po jakichś miejscach przestępstwa. Jego szef, ten złośliwy Nowak, kazał mu jechać, by sprawdzić to doniesienie o morderstwie. Miał tylko się zorientować, czy rzeczywiście doszło tam do morderstwa, a jeśli doniesienie się potwierdzi, natychmiast wzywać ekipę techniczną. A to wszystko oznaczało, że jeśli w mieszkaniu będzie trup, całe popołudnie szlag trafi. A zaplanował już sobie, że po pracy odstawi samochód pod swój blok przy Wodnej i pójdzie na kręgle do hotelu Rodło. Umówił się już na kilka partii i kilka piw do tego ze swoim kumplem Andrzejem, z którym wiele lat temu chodził do jednej klasy w ogólniaku na Pola. Od czasu do czasu umawiali się na te kręgle zakrapiane kilkoma browarami, żeby odreagować szarą rzeczywistość i popatrzeć na laski, które grały na sąsiednich torach albo zajmowały któryś ze stolików. Bo dziewczyn zawsze kręciło się tam sporo, a oni obaj nadal byli nieżonaci, więc takie patrzenie było jak najbardziej uzasadnione. Dziś też mieli odreagować i się trochę pogapić, ale jeśli w tym mieszkaniu będzie trup, to ze spotkania nici. A dziewczyny będą musiały zadowolić się obleśnymi spojrzeniami jakichś dupków, którzy tam na pewno się zjawią i zajmą ich zarezerwowany tor.

– A czemu miesiąc? Może zaraz się sprawca znajdzie?

– Sprawca to się na pewno znajdzie. Co ma się nie znaleźć? Ja myślę, że on już się nawet znalazł. Znaczy sprawca to ten, co dzwonił do nas. Zarżnął babę i zadzwonił na policję, bo mu głupio się zrobiło. No bo kto by inny chciał emerytkę zrzynać? Jak nic, to musi być ten jej stary. Zaraz się go weźmie w obroty, przepyta pięknie i facio pęknie w trymiga. Który to numer?

– Siedemdziesiąt jeden. O, to tu, na prawo, te drzwi obite boazerią.

Dziś nikt już nie obija drzwi boazerią z sosnowych klepek, pomyślał Szpot, przypominając sobie drzwi do mieszkania swoich rodziców, które w latach osiemdziesiątych obito deskami, podobnie jak cały przedpokój. Taka moda wtedy była na te deski, że wszyscy obijali, ale teraz to już raczej rzadko się coś takiego widywało. Teraz nikt się nie bawił w boazerię na drzwiach. Kupowało się porządne drzwi ze stalowymi wzmocnieniami i blokadami antywłamaniowymi, które włamywacze i tak byli w stanie pokonać w kilka sekund.

– Znasz tę rodzinę?

– Melduję, że nie znam. Żadnych konfliktów z prawem, żadnych wezwań. Nic a nic nie było dotąd w ich kwestii robione. Nawet żadnej, nawet malutkiej awanturki rodzinnej.

– Nic a nic, a tu proszę bardzo, kobieta ma poderżnięte gardło. Siedzą se cicho jak mysz pod miotłą przez całe życie, nie awanturują się, nie rozrabiają, to w końcu coś musiało się wydarzyć. No i doszło do zdarzenia, zapewne pod wpływem alkoholu. Bo bez wódy to pewnie by nic nie było. Dalej by se cicho siedzieli i my byśmy se spokojnie mogli na komendzie siedzieć dzisiaj. A tak, proszę bardzo, patologia się ujawniła. Poniedziałek z poderżniętym gardłem zaczynać. Nie ma co, ładny pasztet. Dzwoń.

Dzielnicowy nacisnął przycisk dzwonka. Zza drzwi dobiegł ich jakiś ruch. Słychać było też dość wyraźnie dźwięki czołówki jakiegoś programu telewizyjnego.

– Telewizję se ogląda? – zdziwił się podkomisarz.

– „Agrobiznes” – wyjaśnił Szczepaniak.

– Co?

– „Agrobiznes”, taki program dla rolników teraz leci na pierwszym programie. O dwunastej były wiadomości, a teraz po wiadomościach jest „Agrobiznes”.

– Rolnik jakiś czy jak?

– Pewnie działkowicz. Działkowicze to oglądają też. Mój teść ma działkę, tam za parkiem przy Różanej Drodze, i codziennie na ten „Agrobiznes” patrzy. Mówi, że chce być na bieżąco, jakby coś o nawozach dawali albo co.

– Zadzwoń jeszcze raz, bo się chyba zapatrzył. Działkowicz pierdolony. Już se tej działki nie pograbi. Żeby jeszcze mecz oglądał, to bym zrozumiał, ale o nawozach? Tfu...

Dzielnicowy zadzwonił ponownie, tym razem dłużej przytrzymując przycisk. Telewizor ucichł. Za drzwiami dało się słyszeć szurające kroki.

– Kto tam? – odezwał się głos z mieszkania.

– Policja. Pan Konieczny Marian? – zapytał głośno dzielnicowy.

– Nie ma go – odpowiedział głos.

– Jak nie ma? – zdenerwował się podkomisarz. – Co se pan jaja robisz? Otwierać, do cholery jasnej! Zostaliśmy tu wezwani czy nie?

Z drugiej strony drzwi zadzwonił łańcuch, potem szczęknął zamek i drzwi lekko się uchyliły. W szparze między drzwiami a framugą pojawiła się siwa głowa. Nie była to jednak głowa Mariana Koniecznego. Nie było wątpliwości. Ta głowa należała do kobiety. Obaj policjanci spojrzeli na siebie z nieukrywanym zdziwieniem. Pierwszy otrząsnął się z niego dzielnicowy.

– Dzień dobry. Jestem dzielnicowy Szczepaniak, a to podkomisarz Szpot. Zostaliśmy wezwani telefonicznie na interwencję.

– Jaką interwencję? Tu nie ma żadnej interwencji. To jest prywatne mieszkanie.

– A Marian Konieczny? – ciągnął dzielnicowy.

– A Marian rano pojechał na Płotki. Znaczy się na ryby, na jezioro Płotki. Ale niedługo już będzie w domu.

– Zaraz, zaraz – przejął inicjatywę podkomisarz. – Jak on może być na rybach, jak dzwonił do nas?

– Pewnie z komórki. Bo on ma swoją komórkę. To jak ma taki telefon, to se może dzwonić.

– Ale on mówił, że dzwoni z domu i że mamy przyjechać, bo jest wypadek – nie dawał za wygraną pod- komisarz.

– Mój Boże, Marian miał wypadek? To czemu nic nie mówicie od razu? Gdzie miał ten wypadek? Na drodze, samochodowy wypadek? – Kobieta przestraszyła się nie na żarty.

– A pani to jest kto? – zaatakował z zaskoczenia dzielnicowy.

– Jak kto? No ja jestem Konieczna. Znaczy się żona Mariana. Jak on miał wypadek, to ja muszę zaraz do niego jechać. Może mu do szpitala trzeba co przywieźć, kompot jaki albo pomarańcze.

Kobieta odczepiła łańcuch blokujący drzwi i otworzyła je szeroko. Obaj policjanci weszli do środka, a ona natychmiast zamknęła za nimi.

– Pani Konieczna, pani mąż nie miał wypadku! – Pod- komisarz postanowił wystrzelić z grubej rury, żeby wreszcie wszystko wyjaśnić do końca. – To pani miała wypadek.

– Jaki? Ja wypadek? Przecież ja z nim nie jechałam.

– W domu miała pani wypadek. Tak powiedział pani mąż, jak dzwonił na policję.

– Jak Boga kocham, że nie miałam żadnego wypadku! – powiedziała Konieczna i dla podkreślenia wagi tego oświadczenia, szybko się przeżegnała.

– Pani Konieczna! Myśmy dostali wiadomość od mężczyzny, który podawał się za pani męża – tłumaczył cierpliwie oficer – że pani uległa wypadkowi. Niejaki Marian Konieczny telefonicznie oświadczył, że Konieczna Maria ma poderżnięte gardło.

– Jezus Maria! – Konieczna chwyciła się obiema rękami za gardło. Sprawdziła dokładnie. Nie było poderżnięte. – Nie jest poderżnięte – powiedziała i na dowód uniosła brodę do góry. – Nic nie jest poderżnięte.

– No to jak pani wytłumaczy ten telefon? – zapytał chytrze dzielnicowy.

– A skąd ja to mogę wiedzieć? Zapytajcie Mariana. Jak to on dzwonił, to chyba mu się coś we łbie pomieszało. Już ja mu dam, niech tylko przylezie do domu, to zobaczy. Żeby sobie takie żarty urządzać. I to jeszcze kosztem mojego gardła. Ja mu pokażę, cholernikowi jednemu... Pewnie się opił dziad cholerny i coś mu się w tej pijackiej łepetynie pochachmęciło.

Podkomisarz machnął ręką i uśmiechnął się do dzielnicowego. Nie mogło się to wszystko lepiej ułożyć. Nie było trupa, nie było sprawy. A więc wieczór spędzony w kręgielni w Rodle stawał się całkiem realny. Dobrze, że nie zadzwoniłem do Andrzeja i nie odwołałem wszystkiego – pomyślał, a potem spojrzał na kobietę swoim wystudiowanym, chłodnym, służbowym spojrzeniem policjanta.

– No to jeśli o mnie idzie, to w związku z tą sprawą dzielnicowy spisze wszystko, pani podpisze i po sprawie. A mąż niech przyjdzie na komendę i nam wszystko wytłumaczy. Oczywiście, jak będzie trzeźwy. I niech się dobrze zastanowi, po jakiego grzyba ściągał nas tu w sprawie morderstwa.

Powiedziawszy to, podkomisarz uśmiechnął się do dzielnicowego, który spojrzał na niego spode łba, i ruszył w kierunku drzwi.

Już chciał wyjść z mieszkania, zadowolony, że zwalił całą robotę na Szczepaniaka, gdy od strony drzwi dobiegł go odgłos przekręcanego klucza w zamku. Drzwi otworzyły się i w progu stanął jakiś ledwie trzymający się na nogach facet. To ten pieprzony Konieczny – domyślił się oficer. Pijany mężczyzna popatrzył zdziwiony na obu policjantów, a potem wzrok zatrzymał na stojącej w progu kuchni żonie. Ujrzawszy ją, cofnął się o krok, jakby zobaczył ducha.

– Jezus Maria – jęknął. – Hela, jak Boga kocham, ty żyjesz?

– A co mam nie żyć? – warknęła Hela. – Ja żyję i jeszcze żyć będę długo, ale ty, cholero opita, zaraz żyć przestaniesz, jak ci papę przemodeluję. Ja ci dam wymyślać takie rzeczy, zbereźniku cholerny!

– Spokojnie, proszę państwa – wtrącił się dzielnicowy, wyczuwając bezbłędnie nadciągającą burzę. – Potem se pani z mężem pogada, a teraz byśmy tylko chcieli wyjaśnić tę sprawę z morderstwem. Było morderstwo czy nie było, panie Konieczny?

– Było, sam widziałem. Gardło miała poderżnięte!

– Jak poderżnięte, pijanico jedna? Patrz no tu na moje gardło! Widzisz poderżnięcie?

Konieczny podszedł bliżej, chwilę popatrzył na żonę, ale widać ta pobieżna obserwacja nie zadowoliła go, bo nagle chwycił żonę za gardło i wbił w nie ostre spojrzenie. Zdziwił się, rzeczywiście było nienaruszone. Konieczna zabulgotała, bo chwycił ją nieco za mocno, ale zaraz puścił, gdy za rękaw szarpnął go podkomisarz.

– Było poderznięte, panie majorze, i siedziała na fotelu pod oknem z tą dziurą w szyi, i cały szlafrok miała we krwi.

Hela popatrzyła na męża wściekła, a potem przeciskając się między policjantami, podeszła do drzwi łazienki. Otworzyła je i chwyciła wiszący na plastikowym wieszaku szlafrok.

– I co, szlafrok we krwi? No to pokaż mi, gdzie ta krew jest. – Podsunęła ślubnemu pod sam nos czerwony szlafrok w kwiatki.

– To nie był ten szlafrok. Tamten we krwi był różowy – wyjaśnił Konieczny, spoglądając to na jednego, to na drugiego funkcjonariusza.

– No tyś to chyba całkowicie już ogłupiał! – zawołała Konieczna. – Ja nie mam różowego szlafroka – mówiąc to, popatrzyła na policjantów, jakby chciała ich wziąć na świadków oczywistych bzdur, które wygadywał jej stary. – Ja mam tylko czerwony w kwiatki, a różowy to ma sąsiadka z dołu. Kupiła se niedawno w Merkurym, a ja ten czerwony na targu kupiłam.

Marian rozejrzał się bezradnie po przedpokoju, a potem spojrzał na podłogę, pod półkę z telefonem. Telefon i półka, owszem, były na miejscu, ale nie było siatki z rybami.

– A gdzie jest siatka? – krzyknął do żony. – Gdzie- żeś ją schowała?

– Jaka siatka? – zdziwiła się Konieczna.

– No ta, co ją tu położyłem, jakżeś była nieżywa. Siatka z rybami, co je dziś na Płotkach złowiłem.

– Tyś chyba naprawdę zwariował, chłopie. Siatki żadnej nie było.

– Nie było? A ryby? Jużeś je oprawiła i schowała?

– Nic nie oprawiałam!

– Nie? No to zobaczymy! Chodźcie do kuchni zobaczyć, że ryby muszą być.

Ruszył szybko na wprost, mijając kobietę. Policjanci, coraz bardziej zaintrygowani, ruszyli za nim. Zatrzymał się przy zlewozmywaku, zajrzał do niego, ale nic tam nie było. Potem pochylił się i otworzył szafkę, w której stało wiadro na śmieci. Rozgarnął odpadki ręką, ale nie natrafił na najmniejszy ślad rybich resztek. Zdziwiony coraz bardziej, zatrzymał się przy lodówce Polar. Zajrzał do niej, ale i tam nic nie znalazł. Zdumiony spojrzał na żonę, która tymczasem przedarła się przez żywą barierę złożoną z dwóch policjantów i stanęła naprzeciw męża z rękami założonymi pod ogromnymi piersiami.

– Gdzie ryby?! – warknął.

– Ryby to są w wodzie, ha, ha, ha! – zaśmiała się złośliwie Hela, a potem opadła na taboret stojący przy kuchennym stole, odwróciła się i rozchyliwszy firankę wyjrzała przez okno, dając wyraźnie do zrozumienia wszystkim obecnym, że problem ryb przestał ją interesować. Widok za oknem też nie był jednak za bardzo interesujący – w końcu kogo mógł zaciekawić ten sam od lat widok dachu poczty po przeciwnej stronie ulicy – bo po chwili gospodyni odwróciła się i z pełnym przekonaniem w głosie powiedziała: – Panowie policjanci, jak widać, on całkowicie zwariował. W związku z tym może tak byście zabrali go na Polną do wytrzeźwienia, żeby mu się klepki we łbie poukładały. Albo najlepiej to go od razu do mamra wsadźcie za wprowadzanie policji w błędną opinię.

Konieczny usiadł na drugim taborecie, po przeciwnej stronie stołu i oparł czoło na dłoni.

– Ja pierdolę, nic nie rozumiem. Do cholery ciężkiej, nic nie rozumiem z tego wszystkiego – wymamrotał pod nosem.

– Czego nie rozumiecie? – odezwał się w końcu dzielnicowy, który najwyraźniej był już zniecierpliwiony całą tą sytuacją. – Nie rozumiecie, że żeście wprowadzili w błąd funkcjonariuszy na służbie?

– Nic nie rozumiem, jak Boga kocham, nic w zupełności nie rozumiem. Ale jeśli się rozchodzi o wprowadzanie w błąd policji, to ja, proszę bardzo, mogę iść do więzienia. – Powiedziawszy to, Konieczny wyciągnął obie dłonie w kierunku sierżanta, podsuwając mu je pod nos. – No, bardzo proszę, zakujcie mnie i wywieźcie w nieznane. Proszę bardzo, nawet do lasu i kulę w łeb mi możecie wpakować. No, proszę. Jak ja gadam nieprawdę, to mnie rozwalcie i już po kłopocie będzie.

– No co pan? – Dzielnicowy odsunął się gwałtownie, przestraszony tym wybuchem. – Jaką kulę, do jasnej cholery?

– Wam się chyba już całkiem pomieszało w głowie – wszedł mu w słowo podkomisarz, przysuwając się jednocześnie do stołu i odgradzając tym samym ręce Mariana od podoficera. – Wyście, Konieczny, zgłupieli zupełnie czy jak? Wam się policja państwowa całkiem z milicją obywatelską pomieszała. My tam za byle gówno nie aresztujemy ludzi, a o strzelaniu w łeb to sobie co najwyżej możecie pomarzyć.

– Ale ja naprawdę widziałem ją zarżniętą!

– Będziesz tak chlać, cholero, to niedługo zobaczysz białe myszki... – wtrąciła się Konieczna.

– Dobra, dobra. Resztę tych bajek opowiecie sierżantowi – uciął tę dyskusję Szpot. – No to spiszcie to wszystko, a ja już jadę na komendę. Muszę zgłosić, że nic tu nie było.

Nie tłumacząc więcej, wyszedł z kuchni, przeszedł przez przedpokój wyłożony boazerią i po chwili znalazł się na klatce schodowej.

W sumie był zadowolony. Wszystko potoczyło się zgodnie z jego życzeniem. Nie było trupa, czyli nie było morderstwa, i skończyło się tylko na zwykłej rozmowie z wariatem, któremu coś tam się w tej durnej głowie wykluło. Świat pełen jest wariatów, z których wszyscy się śmieją, a policjanci są od tego, żeby brać ich na poważnie.

Wcisnął przycisk przywołujący windę. Światełko pod jego palcem zapaliło się i natychmiast zgasło. Nie zwrócił jednak na to uwagi, zatopiony w myślach. Zastanawiał się, co też ciekawego przydarzyć się dziś może w kręgielni. Kilka piw, kilka partii kręgli i może jeszcze jakaś fajna dziewczyna się tam przypadkiem znajdzie. A jak się już znajdzie, to może się da nawiązać z nią kontakt wzrokowy, a potem zamienić kilka słów i kto wie...

A swoją drogą to ta kobieta musi mieć ciężko z tym swoim pijakiem, którego nawiedzają jakieś omamy. Może trzeba by jej było zasugerować, żeby wysłała go na jakieś badanie psychiatryczne. Taki facet, któremu wóda wyżarła mózg i miesza mu się rzeczywistość z halucynacjami alkoholowymi, może kiedyś stać się niebezpieczny. Diabli wiedzą, co tu się jeszcze może wydarzyć. Może kiedyś naprawdę przyjadą tu z zimnym lekarzem pozbierać tę babę. Wzdrygnął się na samą myśl, a potem postanowił, że jutro wpadnie do tej Koniecznej i pogada z nią. Albo nie, jutro będzie miał kaca, bo jak zwykle pewnie wypiją więcej piw, niż planowali. Ale przecież sam nie musi tu przyjeżdżać, może dać polecenie temu dzielnicowemu, żeby ten pogadał z kobietą od serca. O, i tak będzie najlepiej. Niech dzielnicowy gada. Wyjdzie to bardziej naturalnie. W końcu to jej dzielnicowy jest.

Spojrzał na okienko oddzielające go od szybu windowego. Windy nie było, a za szybą panowały nieprzeniknione ciemności. Znowu wdusił przycisk. Żaróweczka zapaliła się i zgasła natychmiast. Tym razem to zauważył. Winda nie działała, bo jakby działała, to światełko paliłoby się cały czas – przeprowadził w myślach szybką analizę tego zjawiska i zaklął pod nosem. Te stare windy z lat siedemdziesiątych częściej się psuły, niż jeździły. Nie ma co stać, trzeba iść siedem pięter, wytrząsając brzuch na schodach.

Ruszył w dół, wciągając nosem charakterystyczny zapach gotowanych ziemniaków i przypalanego mięsa, pomieszanych ze smrodem wydobywającym się z czeluści zsypu na śmieci. Poczuł natychmiast ucisk w żołądku, bo przypomniało mu się, że nic nie jadł od rana. Trzeba by zorganizować jakiś obiad. Przystanął na szóstym piętrze i sięgnął po paczkę papierosów. Dym powinien na chwile zdusić ssanie w żołądku.

Zaczął przeszukiwać kieszenie, ale zapalniczka gdzieś się zawieruszyła. Nagle jego spojrzenie zatrzymało się w głębi korytarza. Coś tam było nie tak. Nie od razu zorientował się, o co chodzi. Zrobił krok naprzód, patrząc cały czas w tamtym kierunku. To były drzwi od mieszkania w tym samym pionie, co drzwi od tych Koniecznych, od których właśnie wyszedł. Obite sosnową boazerią i otwarte na oścież. Wewnątrz też była sosnowa boazeria na ścianach przedpokoju. Ale to nie podobieństwo przykuło jego uwagę. To, co sprawiło, że zapomniał o papierosie, który nadal niezapalony tkwił w jego ustach, to były dwa białe adidasy leżące na progu. Gdyby te buty zostawił na wycieraczce ich właściciel, nie chcąc w nich wchodzić do mieszkania, żeby nie pobrudzić podłogi, stałyby pewnie równo ustawione i nie przyciągały spojrzenia. Te jednak wcale nie stały. Opierały się o wycieraczkę piętami, z nosami sterczącymi w górę. Działo się tak dlatego, że w tych butach nadal tkwiły nogi ich właściciela, którego reszta ciała leżała spokojnie w przedpokoju.

***

Dzielnicowy Szczepaniak właśnie kończył spisywać dane Mariana Koniecznego, który siedział nadal przy kuchennym stole z twarzą ukrytą w dłoniach. Konieczna, zdenerwowana całą sytuacją, zostawiła obu mężczyzn i poszła oglądać do pokoju telewizję. Zaczynał się właśnie kolejny odcinek fascynującego serialu „Moda na sukces”, a ona chciała być na bieżąco, więc nie mogła przegapić żadnego odcinka. Naraz w kieszeni dzielnicowego zagrała melodyjka z filmu o przygodach kapitana Klossa. Od kilku dni miał tę melodyjkę i był z niej szczególnie dumny, bo bardzo lubił ten film. Kiedy usłyszał, że aspirant Walkowiak ma właśnie taki sygnał w swoim telefonie, postanowił, że on nie może być gorszy. Zapytał więc swojego syna, który chodził do ogólniaka na ulicy Pola, czy nie załatwiłby mu skądś Klossa. Dla szesnastolatka, który całe dnie spędzał przy komputerze, takie zadanie nie było żadnym wyzwaniem. W ciągu kilku minut zainstalował ojcu nowy dzwonek. I teraz, gdy dzwonił telefon, Szczepaniak specjalnie czekał, aż melodyjka wybrzmi tak, żeby zrobiła wrażenie na otoczeniu. Na Koniecznym nie zrobiła żadnego. Nadal siedział bez ruchu z twarzą ukrytą w wielkich dłoniach. Co było robić? Trzeba odebrać telefon. Wydobył aparat, spojrzał na wyświetlacz nokii i zdziwił się, bo ujrzał tam nazwisko Szpota, tego samego Szpota, który był tu jeszcze przed chwilą, w tej kuchni, i uciekł z niej, pozostawiając go samego z tym pijakiem. Przycisnął zielony klawisz.

– Halo – powiedział do aparatu.

– Szpot mówi.

– No widzę.

– Słuchaj, mam tu trupa! – wykrzyknął podkomisarz.

Zwariował czy jak? – zdziwił się dzielnicowy.

– Jakiego trupa?

– Normalnego! Nieżywego! – wyjaśnił Szpot.

– Aha. Nieżywą kobietę z poderżniętym gardłem?

Słysząc to, Marian odsłonił twarz i spojrzał uważnie na policjanta.

– Nie kobietę, ale mężczyznę. Leży nieżywy i się nie rusza.

– A, jak to facet, to inna sprawa. A gdzie on leży?

– No jak gdzie? Tu leży, na korytarzu, i nie oddycha.

– Może mu trzeba zrobić sztuczne oddychanie?

– Szczepaniak, co ty mi tu pierdolisz? Zejdź na dół i sam mu rób oddychanie, jak chcesz.

– Gdzie na dół?

– Piętro niżej, na szóstym jestem. Złaź mi tu zaraz.

Połączenie się urwało. Sierżant spojrzał na telefon, wcisnął zupełnie niepotrzebnie czerwony klawisz, a potem włożył aparat do kieszeni.

– Co jest? Jeszcze jedna z poderżniętym gardłem? – spytał z nadzieją w głosie Marian.

– To nie baba, to jakieś facet.

– Gdzie?

– Tu, piętro ni... – Policjant nagle zreflektował się, że za dużo powiedział osobie postronnej. Trzeba było z tego w jakiś inteligentny sposób wybrnąć. – A gówno was to obchodzi. Martwcie się o siebie i swoje fałszywe zeznania. I nie wsadzajcie nosa w służbowe kwestie, bo...

Marian jednak już tego nie słuchał. Zerwał się z taboretu i jak oparzony pognał do drzwi.

***

Leci, jakby chciał papcie zgubić – pomyślał Szpot, słysząc głośne i szybkie kroki na schodach. Odwrócił się w stronę klatki schodowej, spodziewając się, że za moment ujrzy tam dzielnicowego. Ale to nie był dzielnicowy. To był ten Marian Konieczny z góry.

– A wy tu czego? – warknął podkomisarz, ale Konieczny nie zwrócił na niego najmniejszej uwagi. Minął go i wepchnął się do mieszkania.

– Jezus Maria! – krzyknął Marian. – To przecież jest Wiechu. – Mówiąc to, uklęknął obok głowy leżącego.

– Wyjdźcie stąd natychmiast! – rozkazał policjant. – Nie wolno tu wchodzić, bo ślady zatrzecie.

Ale Marian zdawał się nic nie słyszeć. Złapał Wiecha za ramiona i zaczął nimi szarpać, pewnie mając nadzieję, że w ten sposób przywróci koledze życie.

Szpot nie mógł pozwolić na to, by jakiś pijak lekceważył jego polecenia. Podszedł zdecydowanym krokiem do Koniecznego i chwycił go za koszulę.

– Zostaw go, do cholery!

– Co jest? – odezwał się od progu dzielnicowy Szczepaniak.

– Nie chce puścić trupa – wyjaśnił Szpot.

– Puszczaj! – krzyknął dzielnicowy.

– Puszczaj, do cholery! – krzyknął trup Wiecha.

Marian puścił i głowa żywego trupa z łoskotem uderzyła o podłogę. Trup znów wyglądał jak trup.

– To nie żaden trup – zawyrokował trzeźwo dzielnicowy Szczepaniak. – On żyje!

– O Jezu, już się przestraszyłem, że nie żyje – jęknął Marian, klęczący cały czas tuż przy głowie Wiecha. – Coś mi się widzi, że on się tylko wykopyrtnął, jak właził do chaty. Musiał jeszcze coś więcej wypić w pubie, jak ja już se poszedłem.

– Znaczy najebany – stwierdził dzielnicowy i machnął ręką. Poniżej jego godności byłoby zajmowanie się jakimś nachlanym facetem, więc tonem nieznoszącym sprzeciwu wydał polecenie: – Weźcie no go do domu wciągnijcie, Konieczny, żeby się zbiegowisko nie robiło i ludzie nie widzieli, jak ich sąsiad wygląda.

Miał rację, mówiąc to, bo trzeźwe podejście do rzeczywistości dyktowało mu jego wieloletnie policyjne doświadczenie. Niestety, to doświadczenie nader często zderzało się z szarą rzeczywistością. Szarą rzeczywistością były w tym momencie drzwi od sąsiednich mieszkań, które jak zwykle w takich sytuacjach jak na komendę zaczęły się otwierać. W jednych pojawiła się sędziwa sąsiadka w białym szlafroku i w siatce przytrzymującej wałki na głowie, w drugich umięśniony jegomość w podkoszulku, w wieku, którego Apollo nigdy nie osiągnął.

– Co to, kurwa, za hałas?! – ryknął ten w podkoszulku i natychmiast zamilkł, zauważywszy, że zwraca się niegrzecznie do osób, do których niegrzecznie zwracać się nie powinien.

– Spisz gnoja – powiedział podkomisarz, wskazując sierżantowi sąsiada. Sąsiad jednak nie dał mu szansy. Widząc, co się święci, natychmiast zniknął w swoim mieszkaniu i zamknął drzwi na zamek. Staruszka w szlafroku została na posterunku, patrząc cały czas na buty Wiecha, bo nic innego nie dało się z perspektywy jej drzwi dojrzeć.

– Na rynku za Merkurym kupił te buty – powiedziała głośno. – Sama widziałam, jak kupował. Nie kradzione. Może podróby chińskie, ale nie kradzione, jak Boga kocham. On może trochę się nachleje od czasu do czasu, ale żeby coś ukradł, to nie powiem, nigdy w życiu. A zresztą on z porządnej rodziny. Jego żona może zaświadczyć.

– Pani Sperkowa, pani idzie do domu! – krzyknął Marian, cały czas klęczący przy głowie przyjaciela. – Pani idzie, bo tu nie o buty się, kurwa, rozchodzi!

– No wiesz co, Marian, żeby z takimi słowami? A taki był z ciebie grzeczny chłopiec...

– Pani zamknie te drzwi i nie robi zbiegowiska – pouczył sąsiadkę dzielnicowy i niemal siłą wepchnął ją do mieszkania.

Na korytarzu znów zrobiło się cicho, jeśli nie liczyć dźwięków muzyki płynącej zza drzwi gościa w podkoszulku. Pewnie, żeby zaznaczyć swoją obecność i oczywiście na znak protestu, włączył magnetofon na cały regulator. No, w końcu było jeszcze wcześnie, więc w swoim domu mógł sobie do woli puszczać przebój o majteczkach w kropeczki.

– No to chyba możemy już spadać, panie podkomisarzu – stwierdził dzielnicowy, spoglądając na Szpota. Ale ten, co dziwne, wcale nie zareagował. Patrzył gdzieś przed siebie, jakby był tu całkowicie nieobecny.

– Spadamy czy nie? – powtórzył sierżant.

– Kurwa – usłyszał w odpowiedzi.

– Co? – nie zrozumiał Szczepaniak.

– Ryby, kurwa!

– Jakie ryby?

– Ryby w siatce. Pierdolone ryby w siatce.

– Co?

– Kręgle poszły się pierdolić.

On chyba zwariował kompletnie, pomyślał dzielnicowy, spoglądając na pobladłą twarz Szpota. Zdziwiły go, a nawet przestraszyły jego oczy, utkwione nieruchomo w jednym punkcie. Oczy, w których przerażenie mieszało się z wściekłością. W końcu odwrócił się, by sprawdzić, na co one patrzą. Na nic ciekawego – doszedł do wniosku, z pewną ulgą lustrując ten sam punkt, na którym zatrzymało się szalone spojrzenie podkomisarza. Bo co mogło być niezwykłego w siatce z rybami leżącej w przedpokoju, pod półką z telefonem. Gdyby leżała na dywanie, to byłoby niezwykłe, bo kto by kładł na dywan dopiero co złowione ryby. Ale na podłodze z linoleum to przecież normalne. Ryba przecież linoleum nie upapra.

***

Podkomisarz Szpot spojrzał na zegarek. Dochodziła osiemnasta. Siedział w tym cholernym mieszkaniu już ładnych kilka godzin i miał nadzieję, że w końcu uda mu się stąd wydostać. Jeśli wyjdzie za pół godziny, to jeszcze zdąży pojechać do domu na Jadwiżyn, żeby zdjąć mundur, a potem na kręgle. Przełożył spotkanie z siedemnastej na dziewiętnastą, mając nadzieję, że ekipa techniczna się pośpieszy. W końcu, co tu było do sprawdzania. Sprawca zatrzymany, świadek, który odnalazł zamordowaną, jest na miejscu, a odciski palców to tylko formalność. Nie wiadomo więc, dlaczego ci cholerni kretyni z ekipy technicznej jeszcze łazili po tym mieszkaniu. Wiadomo, że musieli zabezpieczyć wszystkie ślady, tylko czemu robili to wszystko tak wolno? Tam, w kręgielni, lało się piwo, a tu siedź człowieku i pierdź w stołek, i jeszcze zastanawiaj się nad motywami zbrodni. A pieprzyć dziś motywy! Jutro tym się zajmie, jak ten Wiechu, ten zalany facet wytrzeźwieje. Wtedy go się weźmie w obroty i wszystko ustali, co i jak.

Najśmieszniejsze w tym wszystkim było to, że ta fujara Konieczny miał rację. Rzeczywiście znalazł zamordowaną z poderżniętym gardłem, tylko że to nie była jego żona. To sąsiadka z mieszkania pod jego mieszkaniem. Musiał tu przyjechać windą, pomyliwszy piętra. Znalazł zamordowaną, zawiadomił policję i nachlał się, żeby zadusić stresa. Zalał, zadusił i o mało co nie poplątało mu się we łbie, gdy okazało się, że jego stara żyje. Na szczęście dla jego psychicznego zdrowia on, podkomisarz Robert Szpot, znalazł rozwiązanie. Najpierw zobaczył nogi leżące na wycieraczce, potem właściciela nóg, siatkę z rybami i w końcu zarżniętą kobietę, jak się okazało, Karolakową Mariannę, żonę tego, co leżał na podłodze.

I wtedy okazało się, że Marian Konieczny, sprawca całego zamieszania, ten sam, który zadzwonił na komendę, informując o morderstwie swojej żony, miał rację. Co prawda tylko połowicznie, ale jednak była to racja. Żona została zamordowana, tyle że nie jego, a sąsiada. Gdy mu pokazano Karolakową, tylko wzruszył ramionami i powiedział: „Każdy się może pomylić”. Pomylił się i poszedł do domu, a ja tu muszę tkwić – wściekał się podkomisarz Szpot. Ciekawe tylko, dlaczego ten Karolak poderżnął gardło swojej żonie. Jak nie powie podczas przesłuchania, to już się nigdy nie dowiemy, o co tu poszło. Trzeba go będzie porządnie przydusić, żeby wszystko wyśpiewał.

Policjant wyciągnął z kieszeni paczkę papierosów marlboro. Został mu już ostatni. Wydobył go i zapalił. Przed nim, na stole, przy którym siedział, stało czarne radyjko tranzystorowe Jowita 2. Kiedyś, jak chodził jeszcze do podstawówki, miał też takie w swoim domu. A właściwie jego ojciec miał, bo na tym tranzystorze dawało się odbierać, w miarę dobrze, Wolną Europę. Znał więc doskonale ten model. Niemal nie patrząc, wyciągnął dłoń przed siebie i wcisnął przycisk po prawej stronie. Dioda podświetlająca skalę natychmiast się rozjarzyła.

Ciekawe, czemu ją zarżnął – zdążył jeszcze pomyśleć, zanim z głośnika popłynęły spokojne, przyjazne słowa:

– Jest z nami pani Maria z Supraśla. To co, pani Mario, zaczynamy?

– Tak.

– Zdrowaś Mario...

PIŁA 1936
Katarzyna Wójcik

Mijające lato było niezwykle gorące. Każdy przy zdrowych zmysłach podążał na Parkstrasse, żeby zaznać ukojenia w cieniu drzew i na chwilę zapomnieć o parnym sierpniowym powietrzu. Największe tłumy gromadziły się wczesnym popołudniem nad jeziorem stanowiącym centralny punkt pilskiego Parku Miejskiego.

Gdy weszła do parku, powoli zaczynał zapadać zmrok. Nie zależało jej jednak na ściąganiu zaciekawionych spojrzeń. Za mocny makijaż i przykrótka sukienka zdradzały od razu jej profesję. Nie wszystkim życie układa się tak, jak to sobie wymarzyli. Początkowo wydawało jej się, że Schneidemühl to ziemia obiecana dla kogoś, czyja przyszłość w prowincjonalnej Dąbrowie miała się sprowadzać do urodzenia kilkorga dzieci i pracy na roli. Wyrwała się ze wsi i uciekła do miasta. Pieniądze, które dostała od rodziców na odchodnym, skończyły się zbyt szybko, a bogate panie nie były zainteresowane wpuszczaniem pod swoje dachy zgrabnej młódki.

Tamtego dnia, gdy przechodziła koło Banku Rzeszy, zagadnął ją Gruby Hans. Właśnie tak zaczęły się jej problemy. Skomplementował jej urodę, zabrał do kawiarni, wypytał o rodzinę i plany na przyszłość. Przy filiżance kawy i szarlotce, wzruszony jej trudną sytuacją, zaproponował pracę oraz swoją opiekę. Następnego dnia przyszła do jego domu i podpisała papier, w którym zobowiązywała się do dbania o porządek w mieszkaniu oraz podejmowania gości. Nowy etap w życiu uczcili wraz z Hansem kilkoma głębszymi, co sprawiło, że szybko zapadła w ciemność. Gdy obudziła się rano, zauważyła, iż zabrano jej portfel. W zamian otrzymała kilka śmiałych fotografii, które jednoznacznie wskazywały na stopień upojenia alkoholowego, jaki osiągnęła zeszłej nocy. Gruby Hans nie był już tak troskliwy jak przed podpisaniem umowy. Oświadczył, że jeżeli nie chce, by kompromitujące zdjęcia zostały dostarczone jej rodzinie, musi być grzeczna i pracować bez zarzutu, dopóki nie wykupi negatywów. Szybko poznała swoje prawdziwe obowiązki, ale nie miała dokąd uciec. Po półtora roku dług był już praktycznie spłacony. Dwa, trzy miesiące i odda Hansowi pieniądze, wróci do domu rodzinnego, zapomni o całym tym koszmarze.

– Nie powinna pani siedzieć sama w parku, zwłaszcza o tak późnej porze. – Drgnęła z przerażenia, bo nie spodziewała się towarzystwa. – Mało to zbirów kręci się nocami po ulicach?

Dziewczyna przyjrzała się pytającemu. Wysoki blondyn o serdecznym uśmiechu budził zaufanie. Do tego jeszcze mundur policjanta. Już dawno zapomniała o tym, jak strachliwa była w przeszłości.

– Pewnie ma pan rację. Zresztą robi się już ciemno i czas wracać do swoich obowiązków – odpowiedziała, wstając z ławeczki i poprawiając bukiecik sztucznych konwalii wpięty w ramiączko sukienki.

– Odprowadzę panią, żeby mieć pewność, że dotarła pani do celu.

– Bardzo pan uprzejmy, ale nie trzeba.

Dziewczyna odwróciła się i ruszyła w stronę różanej alei. Gdy zbliżała się do pierwszych krzewów, obejrzała się za siebie w poszukiwaniu policjanta.

– Wiedziałem, że zabłądzisz!

Policjant wyrósł zaraz przed nią. Uśmiechał się obłąkańczo. Spojrzała na przedmiot, który trzymał w ręku. Duży śrubokręt krzyżowy. Wiedziała już, że jej lęk nie był przesadny. Mężczyzna podszedł do niej i uderzył dłonią na odlew w twarz. Upadła koło ścieżki spacerowej. Próbowała doczołgać się do krzaków róż, ale on złapał ją za prawą kostkę i przyciągnął do siebie. Śrubokręt wbił między żebra, na wysokości serca. Dla dziewczyny zapadła ciemność. Tym razem wieczna.

Było gorące lato roku 1936.

***

RZESZA NIEMIECKA JEST REPUBLIKĄ, KTÓREJ SIŁA POCHODZI OD NARODU. Ciesielski po raz setny przypomniał sobie treść napisu widniejącego na ścianie sali głównej budynku Rejencji w Pile. Przeszedł w stronę wejścia do pomieszczeń policyjnych, uśmiechając się przy tym gorzko. Czasy ślepej wiary w sprawiedliwość minęły bezpowrotnie po kilku latach służby. Pijacy, patologiczne rodziny, drobni złodzieje i dziwki – tak wyglądała codzienność. Złamane ludzkie losy zastąpiły sny o bezwarunkowej obronie prawa. Sytuacji nie polepszała też atmosfera w pracy. Koledzy niechętnie przyglądali się wysiłkom syna polskiego kolejarza, a Stefan Ciesielski zdawał sobie sprawę, że w tym zgermanizowanym otoczeniu może liczyć raczej na połajanki niż pochwały. Z drugiej strony, jego ojciec, Romuald, nie był w stanie zrozumieć, że jego syn sam pcha się do tego światka. Zamiast walczyć o zachowanie swojej odrębności, pomaga Niemcom w utrzymaniu porządku.

Ciesielski westchnął głęboko na myśl o domu rodzinnym i wszedł na schody. Miał trzydzieści lat na karku i zmęczoną twarz okoloną płowymi włosami. Patrolowanie ulic sprawiło, że udało mu się zachować szczupłą sylwetkę. Podążał w głąb prawego, policyjnego, skrzydła budynku Rejencji, kierując się do wydziału prewencji. Otworzył drzwi i od razu usłyszał głos swojego przełożonego Adlera:

– Dobrze, że jesteś, Ciesielski! Znaleźli jedną z twoich dziewczynek w parku, tuż obok różanej alei. Masz tam jechać i pomóc kolegom z kryminalnego w identyfikacji.

– Wiadomo, co się stało?

– Podobno sprawa wygląda dość paskudnie, więc zamiast tracić czas na czcze gadanie, ruszyłbyś się na Parkstrasse!

Otto Adler podniósł wzrok znad akt i Ciesielski natychmiast zobaczył rumieniec gniewu wstępujący na nalaną twarz przełożonego. Kolejny dzień, w którym lepiej nie drażnić lwa.

– Postaram się zrobić, co w mojej mocy...

Odwrócił się na pięcie i szybko wyszedł z budynku. Stojąc twarzą w stronę majaczącego w oddali dworca, popatrzył na słońce. Szykował się kolejny diabelnie upalny dzień.

Już po dotarciu na Friedrichstrasse zauważył grupę ludzi. W mieście wieści rozchodziły się szybko, a śmierć potrafiła stać się nie lada sensacją. Przeciskał się między rozgorączkowanymi kobietami i ich nie mniej zaciekawionymi towarzyszami. Odnalazł mundurowego, którym okazał się jego dobry znajomy, i zapytał go o dokładne położenie miejsca zbrodni. Zza pleców słyszał utyskiwanie jednej z kobiet, która głośno skarżyła się na bezczelnego młodzieńca przepychającego się między porządnymi obywatelami. Postanowił nie zwracać na to uwagi. Ktoś zawsze był niezadowolony. Przeszedł dwieście metrów i znalazł się na miejscu. Trzech mężczyzn rozmawiało nad ciałem przykrytym białym prześcieradłem, na którego środku powoli wykwitały krwawe plamy. Podszedł do kolegów z kryminalnego.

– Ciesielski! Słyszałem, że stary znów cię objechał – odezwał się stojący najbliżej komisarz Braun. Jako jeden z nielicznych miał gdzieś pochodzenie starszego posterunkowego i doceniał jego zapał oraz poświęcenie. – Chodź no tu, asie „policji kobiecej”. Znasz może ofiarę?

Razem z siwowłosym Braunem Ciesielski zbliżył się do zwłok, lekarz zaś powoli podniósł płótno.

– Jasna cholera! – Stefan odwrócił się w stronę krzaków i zwymiotował.

Feliks Braun spojrzał na niego z zaciekawieniem, zastanawiając się, czy to reakcja na zmasakrowane zwłoki kobiety, czy też zachowanie spowodowane widokiem znajomej twarzy. Torsje minęły i starszy posterunkowy przyjrzał się jeszcze raz ciału. Na zastygłej twarzy rysowało się przerażenie. Ale nie to było najgorsze. Cała czerwona sukienka denatki była rozdarta, spod niej zaś wyzierały rany zadane ze straszliwą siłą. Z rozprutej jamy brzusznej wylewały się jelita.

– To jedna z dziewczyn Hansa. Trzeba go przesłuchać. Mieszka na Ackerstrasse. Miała ledwie dziewiętnaście lat. Kto mógł ją tak urządzić?

– Znasz ją? To świetnie. Pójdziesz po południu do Grubego Hansa z Beckerem. – Komisarz Braun wskazał na stojącego obok, na pozór leniwego, grubasa. – Może uda wam się czegoś dowiedzieć. A teraz zmiataj stąd, bo przeszkadzasz w robocie!

***

Ciesielski był umówiony z Beckerem na siedemnastą pod kamienicą na Ackerstrasse 21, gdzie mieściło się mieszkanie Grubego Hansa. Tutaj także rezydowało kilka dziewczyn, oficjalnie pracujących jako sprzątaczki.

Przed wizytą u alfonsa posterunkowy postanowił zaglądnąć do swojego mieszkania na Plöttekerstrasse i sprawdzić, jak miewają się żona oraz mały Edmund. Mógł sobie na to pozwolić ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo obu ulic. Dotarcie do mieszkania Hansa nie mogło mu zająć więcej niż piętnaście minut.

Otworzył drzwi do typowej kamienicy i szerokimi schodami, przeskakując po dwa stopnie, dotarł na pierwsze piętro. Po prawej stronie znajdowały się dębowe drzwi z tabliczką „H. i S. Ciesielscy”. Wszedł do mieszkania i ściągnął przepoconą koszulę. Helena była w kuchni, po prawej stronie korytarza, i właśnie zmywała naczynia po obiedzie. Na piecu kaflowym stały garnki, spod pokrywek buchała para.

– Edek śpi? – zapytał żonę, wchodząc do po- mieszczenia.

– Tak, jest w sypialni. Siadaj i jedz!

Helena otworzyła kredens i wyciągnęła komplet talerzy. Nalała mężowi zupy i wyłożyła kawałek pieczeni z tłuczonymi ziemniakami.

– Franek znowu wyszedł?

– Wiesz przecież, że twój brat mi o niczym nie mówi. Pewnie wróci wieczorem, jak zwykle. Bóg jeden wie, gdzie się pałęta!

Helena nie próbowała nawet ukryć niechęci do szwagra. Ciesielski nie miał jednak serca, żeby odmówić miejsca swojemu bratu. Zwłaszcza że spokojnie mogli odstąpić mu mały pokój, a sami przenieść się do sypialni. Po powrocie z Gdańska Franek był nieswój i lepiej było nie skazywać go na powrót do rodzinnego gniazda.

– Tłumaczyłem ci, że to tymczasowe rozwiązanie. To mój brat. Co, mam go na bruk wyrzucić?

– Mógłbyś z nim chociaż porozmawiać o tym, co się dzieje...

– Wiesz, że mam teraz dużo roboty, ale obiecuję, że jak tylko będę miał czas, to się z nim rozmówię. Dziękuję za obiad. Muszę wracać do pracy, zabili jedną z dziewczyn i odesłali mnie do pomocy przy śledztwie.

Helena przestała zmywać, odwróciła się od zlewu i popatrzyła na Stefana zimnym wzrokiem. Wycierając ręce w zapaskę, powiedziała:

– Oto właśnie chodzi. Bardziej cię praca i dziwki niż własna rodzina obchodzą!

Ciesielski powoli wstał od stołu i bez słowa wyciągnął z szafy na korytarzu świeżą koszulę. Zapiął guziki i wychodząc, trzasnął drzwiami wejściowymi. Zaklął w duchu, słysząc wrzask obudzonego syna i szloch Heleny.

***

Przesłuchanie alfonsa nie dostarczyło żadnych informacji. Śmierć dziewczyny była dla niego ciosem porównywalnym do utraty mlecznej krowy przez gospodarza. Ani on, ani żadna z dziewczyn nie słyszeli, by ktokolwiek groził czy kręcił się koło denatki. Około dziewiętnastej trzydzieści policjanci opuścili mieszkanie. Becker obiecał Ciesielskiemu, że spisze protokół z przesłuchania i jeżeli nie pojawią się żadne nowe dane, będzie to koniec ich współpracy. Szczegóły śledztwa panowie postanowili omówić w Haus Vaterland. Korzystając z ciepłego wieczoru, wybrali się na spacer. Przeszli przez Karl-Krause-Brücke. Poza wczesnym rankiem jedynie w godzinach wieczornych można było oddychać pełną piersią.

Weszli do budynku po lewej stronie Breiterstrasse i usiedli przy stoliku. Zamówili po ciemnym piwie i chwilę rozmawiali o coraz bardziej widocznych w mieście nastrojach nacjonalistycznych. Becker ze śmiechem wspominał pierwsze miesiące życia swojego pierworodnego – ciągłe kolki i ząbkowanie. Ciesielskiemu nieco ulżyło, ale równocześnie poczuł, że musi przeprosić Helenę za swój wybuch. Zastanawiał się nad zakupem kwiatów, gdy jego korpulentny towarzysz zaczął wspominać okoliczności zabójstwa dziewczyny z parku. Stefan nie zwrócił uwagi na Beckera, który stwierdził, że spacerowicze nie widzieli nikogo podejrzanego. Szczególnie zdziwił ich fakt, że do zbrodni doszło w momencie, kiedy park był patrolowany przez policjanta.

Funkcjonariusze dopili piwo i wyruszyli każdy w swoją stronę. Ciesielski wrócił na Plöttekerstrasse, zastanawiając się, jak wynagrodzić żonie brak czasu. Może urlop lub wyjazd do teściów na wieś złagodzi ich problemy? Zanim się zorientował, był już pod drzwiami mieszkania. Wszedł do sypialni. Edek spał w kołysce, ssąc kciuk. Helena leżała w małżeńskim łóżku i odsypiała wykańczający dzień.

Zrób wszystko, żeby tego nie spieprzyć! – pomyślał Ciesielski, patrząc na dwoje bliskich mu ludzi. Zdjął mundur i jak zwykle powiesił na wieszaku po zewnętrznej stronie drzwi. Położył się koło żony i zasnął.

***

Naprawdę lubił lato. Wtedy choć przez chwilę wydawało mu się, że życie jest normalne. Gdy zapadał zmrok, wychodził ze swojej meliny i wlókł się promenadą nad Gwdą, naprzeciw kościoła Lutra. Siadał nad brzegiem rzeki z bimbrem w dłoni i pił, patrząc na śpiące miasto. Zapity kolejarz był zbyt wielkim ciężarem, dlatego należało się go pozbyć. Niestety wbrew temu, co część osób mogłaby sądzić, zwolnienie z pracy nie pomogło mu w wyjściu na prostą, a wręcz pogrążyło w nałogu. Po jakimś czasie znajomi przestali rozpoznawać w brudnym pięćdziesięciolatku znajomego. Wraz z narastającym smrodem bijącym od niego malała liczba osób skłonnych chociażby do przywitania się na ulicy.

Jak zwykle w letnie wieczory wypełzł nad Gwdę. Ściągnął buty i położył się na trawie. W ręku dzierżył butelkę. Zapowiadała się cudowna noc. Księżyc świecił nad miastem. Gwiaździste niebo zachęcało do obserwacji kształtów rozrastającej się aglomeracji. Dla niego Piła nigdy nie była tak piękna, jak właśnie podczas nocy, gdy nikł bród i szarość ulic.

Opróżniał butelkę w szybkim tempie i już około północy padł zmorzony snem. Nie zauważył zbliżającego się od Danziger Platz mężczyzny. Był ubrany w policyjny mundur. Tym razem na rękach miał skórzane rękawiczki, a w prawej dłoni ściskał zwój kolczastego drutu. Śpiący pijak stanowił dla niego jeszcze łatwiejszy cel niż dziwka. Morderca zaszedł kloszarda od tyłu i zarzucił mu drut na szyję, próbując go zadusić. Nie spodziewał się jednak, że mężczyzna okaże się tak silny. Pijak zaczął się wyrywać i tłuc rękami na boki. W pewnej chwili trafił pięścią w udo napastnika, przez co ten zaciął się w rękę drutem i rozdarł nogawkę spodni. Mężczyzna w mundurze rzucił się wściekle na swoją ofiarę. Drut wbijał się coraz mocniej w szyję. Z gardła pijaka wydobywał się chrapliwy oddech, a oczy nabiegły mu krwią. Policjant przywarł mocniej do jego ciała. W końcu przeciwnik przestał się ruszać i atakujący poczuł pod sobą sztywne truchło.

Blondyn wstał i otrzepał mundur z pyłu. Popatrzył z niesmakiem na rozdarte spodnie, a potem odszedł w stronę Budynku Dziękczynnego Rzeszy.

***

Dzień od początku zapowiadał się dla Ciesielskiego parszywie. Już w nocy, tuż po czwartej, Edek zaczął płakać, spychając marzenia rodziców o przespanej nocy na dalszy plan. Ubierając się, posterunkowy rozdarł nogawkę spodni, a po wyjściu z domu zauważył, że duchota nie odpuszcza. Nie zdziwiło go więc za bardzo, gdy po przyjściu do pracy okazało się, że Becker znów potrzebuje jego wsparcia. Tym razem ofiarą był miejscowy pijak, zamordowany w środku nocy. Rozpoznanie denata nie nastręczyło problemów. Ciesielski przypomniał sobie, że w związku z doniesieniem o zakłócaniu porządku był kiedyś w suterenie zajmowanej przez kloszarda. Razem z Beckerem zdecydowali się przeszukać melinę na Werkstättenstrasse. Nie przyniosło to jednak żadnych istotnych informacji. W tej sytuacji ustalenie sprawcy wydawało się niemożliwe. Dawało to smutny bilans dwóch niewyjaśnionych zabójstw popełnionych w przeciągu dwóch dni. Piła powoli pogrążała się w strachu. To, że ktoś mordował obywateli wyrzuconych poza nawias, nie znaczyło, że bogaci i uczciwi mogli spać spokojnie. Zarówno władzom miasta, jak i policji zależało na tym, by jak najszybciej uspokoić ferment narastający na ulicach. Dlatego tak frustrujący był fakt, iż mimo całodniowych poszukiwań nie udało im się posunąć ani o krok naprzód i znaleźć punktu zaczepienia. Mimo to Ciesielski zdawał sobie sprawę, że wystarczy jeden szczegół, żeby dokonać przełomu w śledztwie.

Wieczorem, po bezowocnych przesłuchaniach wszystkich sąsiadów i miejscowych pijaczków, Becker i Cie- sielski podjęli decyzję o wznowieniu poszukiwań następnego dnia o ósmej rano. Posterunkowy był kompletnie wypompowany, ale w drodze do domu zahaczył o Friedrichstrasse 32, żeby udobruchać Helenę czekoladkami od Schumanna. Mijał właśnie w pośpiechu Wilhelmsplatz, gdy usłyszał za sobą wołanie:

– Hej, Stefan, kopę lat!

Ciesielski odwrócił się i zobaczył, że w jego stronę biegnie roześmiany brunet. Od razu rozpoznał Bru- nona Hoffmana, przyjaciela Franka z czasów studenckich. Drobny dwudziestoośmiolatek wyciągnął rękę na powitanie.

– Dopiero co wróciłem i od razu dowiaduję się, że zostałeś ojcem. Gratulacje! A jak praca?

– Widzisz, co się wyprawia. Mamy urwanie głowy. Dwa trupy w dwa dni. Wszyscy marzą o złapaniu mordercy, zanim zacznie się panika.

– Paskudna historia. A jak Franz sobie radzi po tym wszystkim?

– Mieszka z nami. Poza tym nic szczególnego...

Stefan był zdziwiony, że Bruno wyrażał się o jego bracie z taką troską. Jakby znał jakąś tajemnicę, o której on nic nie wiedział.

– Wiesz, podziwiam go, że po tym, co stało się z Konstancją, tak dobrze sobie radzi – chłopak pokiwał głową.

– O czym ty mówisz, Hoffman? Przecież oni się rozstali i dlatego Franek wrócił do Piły.

– Boże, ty naprawdę o niczym nie wiesz? Konstancja nie żyje, została napadnięta i zgwałcona trzy miesiące temu! Sprawę umorzono, bo nie sposób było znaleźć materiału dowodowego przeciwko sprawcy, jakiemuś mętowi w delirium.

– Niemożliwe, przecież by mi powiedział! – Cie- sielski nie wierzył własnym uszom. – Nic z tego nie rozumiem. Bruno! Przepraszam cię, ale chyba muszę się z nim poważnie rozmówić. I to zaraz!

Mężczyźni rozstali się. Wzburzony Ciesielski puścił się pędem do domu. Wpadał na przechodniów i przepychał się między nimi. Przeklinał się za to, że nie słuchał Heleny, że nie zwracał uwagi na nieobecności brata i jego zmiany nastroju. Wpadł do mieszkania na Plöttekerstasse, ale Franka nie było. Gdy opowiedział Helenie, czego dowiedział się od Bruna, kobieta z wrażenia wypuściła z rąk czajnik, rozlewając wrzątek po całej kuchni.

Tej nocy Ciesielski czekał na brata do świtu, próbując zrozumieć, co działo się w głowie tego nieszczęśnika. Starał się odgonić złe przeczucia, ale czuł, że powoli zalewa go fala przerażenia.

***

Przypominała mu swoim wyglądem Konstancję. Tak samo krucha i na pozór delikatna. Ogromne zielone oczy i burza kasztanowych włosów. Tym bardziej denerwowało go, że przechadza się po Jastrower Allee w podartych pończochach i kusi uśmiechem napotkanych mężczyzn. Wiedział, że jest tak samo zepsuta jak tamta dwójka. Rozumiał też, że nikt inny nie zrobi z nimi należytego porządku. Nikt nie widzi problemu.

Obserwował ją przez trzy dni, zanim powziął ostateczną decyzję. Prędzej czy później Stefan wpadnie na jego trop, a wtedy nie będzie już odwrotu. Wyczekał, aż rudowłosa wejdzie w jedną z bram, i poszedł za nią. Wyciągnął nóż kuchenny, który zabrał ze sobą z mieszkania, złapał dziewczynę za ramię i dźgnął prosto w brzuch. Zobaczył tylko wielkie oczy, napełniające się strachem. Odwrócił się i odszedł. Nie miał zamiaru wracać do domu. Dziewczyna osunęła się na ziemię, tracąc przytomność.

Pół godziny później robotnik budowlany, Mirosław Nowak, wracał z suto zakrapianych urodzin kolegi, które przerodziły się w mordobicie. Myślał, że tej nocy już nic go nie zaskoczy. Zrozumiał, że się mylił, gdy z jednej z bram na Jastrower Allee wyczołgała się wprost na niego zakrwawiona dziewczyna.

***

O szóstej rano na Plöttekerstrasse rozległo się walenie do drzwi mieszkania Ciesielskich. Niemowlę zaczęło płakać. Stefan zerwał się i w samej bieliźnie podbiegł otworzyć. Zobaczył Beckera w towarzystwie dwóch innych funkcjonariuszy.

– Mamy problem. W nocy została napadnięta kolejna dziwka. Pchnięta nożem, ale udało się ją uratować. Stefan, ona zeznała, że napadł ją policjant: wysoki blondyn około trzydziestki z pokiereszowaną dłonią. Stary się wściekł, kazał Braunowi wysłać cię na okazanie, rozumiesz?

– Chryste Panie! Stefan, to nie może być prawda! – Helena wyszła na korytarz z Edkiem na ręku.

– Daj mi chwilę. Ubiorę się tylko.

Ciesielski podszedł do żony i pocałował ją w czoło. W oczach Heleny widział lęk. Otworzył szafę i zauważył, że brakuje w niej koszuli i spodni od munduru. Czuł, że w gardle ze strachu rośnie mu olbrzymia gula.

– Wszystko będzie dobrze. O nic się nie martw, kochanie... – Wiedział, że to było wyjątkowo marne kłamstwo.

Becker, zgodnie z poleceniem komisarza Brauna, doprowadził Ciesielskiego do szpitala przy Berlinerstrasse. Okazało się, że poszkodowana jest w stanie ciężkim i nie wiadomo, czy wróci do zdrowia, ale na razie można z nią rozmawiać. Policjanci weszli do sali numer dwa, gdzie na łóżku pod oknem leżała blada dziewczyna o kasztanowych włosach.

– Nie wiadomo jeszcze, co z nią będzie, ale jesteśmy dobrej myśli. Obrażenia były rozległe i straciła dużo krwi – powiedział stary lekarz o pożółkłych od nikotyny palcach.

– Czy to jest sprawca? – Becker podszedł do dziewczyny i wskazał na Ciesielskiego.

Kobieta podniosła głowę z poduszki i pokręciła nią przecząco.

– Jest do niego bardzo podobny, te same oczy, ale tamten był wyższy i miał jaśniejsze włosy – cichy głos powoli cedził słowa.

Beckerowi kamień spadł z serca, ale gdy spojrzał na Stefana, zrozumiał, że coś jest nie w porządku.

– Co z tobą?

Posterunkowy zbladł bardziej niż dziewczyna, ugięły się pod nim nogi i gdyby nie stojący obok policjanci, runąłby jak długi.

– Chyba wiem, kogo szukamy...

***

Wypadki potoczyły się szybko. Becker z Ciesielskim pojechali na Danziger Platz, żeby porozmawiać ze starym na temat odkrycia dokonanego przez Stefana. Rewelacje, które przywieźli, przyprawiły go prawie o atak apopleksji. Wszyscy funkcjonariusze otrzymali rysopis Franka podany przez Ciesielskiego. Becker zadzwonił do Gdań- ska i dowiedział się, że informacje o Konstancji są prawdziwe. Policjant, z którym rozmawiał, podsumował ten fakt lakonicznie:

– Nie ona pierwsza i nie ostatnia.

Pilanin powiedział mu parę słów do słuchu, ale nie łudził się, że przyniesie to jakiś efekt.

Ciesielski w tym samym czasie gorączkowo zastanawiał się nad tym, gdzie mógł zniknąć Franek. Patrole były wszędzie. Komisarz Braun zarzucał Stefana setkami pytań. Gdzie Franz Ciesielski lubił wychodzić? Co robił w wolnym czasie? Kiedy zaczął się dziwnie zachowywać? Posterunkowy z przerażeniem zauważył, że nie jest w stanie odpowiedzieć nawet na najprostsze z nich. Tępo wpatrywał się w podłogę w gabinecie Brauna i marzył, by ktoś inny rozwiązał za niego ten problem.

– Słyszysz, co do ciebie mówię? – Ciesielski siedział bez ruchu. – Pytam się, czy miał jakąś kryjówkę w dzieciństwie. Miejsce, gdzie szczególnie lubił chodzić.

– Nie, nie wydaje mi się. Bawiliśmy się razem na podwórku, mieliśmy wspólnych kolegów. Nigdzie sam nie chodził...

– Gdzieś jednak musiał się skryć. Wysil się bardziej, bo w całym tym gównie nie chodzi tylko o ciebie! Wiem, że to trudne, ale bez twojej pomocy nie damy rady.

– Staram się, jak mogę, ale nic nie przychodzi mi do głowy. Zaraz! Kiedyś pokłóciliśmy się z ojcem i Franek uciekł z domu. Siedział przy kładce na końcu promenady, tuż przy Brauerstrasse. To jedyne miejsce, o jakim wiem.

– Dobra, spróbujemy tam w takim razie. Zaraz wyślemy ludzi.

– Też chcę tam być.

– To nie jest dobry pomysł, Stefan. Jesteś nieobiektywny. Idź do domu, do żony i dziecka!

– To mój brat! Nie mogę go tak zostawić. Muszę zrobić chociaż tyle!

Komisarz popatrzył na zacięte usta Ciesielskiego i dłonie kurczowo ściskające oparcie krzesła.

– Dobrze, ale bez żadnych głupstw. Pamiętaj, że w tym momencie to poszukiwany, a nie twój krewny. Nie ma miejsca na sentymenty!

Ciesielski skinął głową potakująco, wstał z krzesła i wyszedł na korytarz. Za piętnaście minut mieli wyruszać.

***

Sylwetka mostu kolejowego zbliżała się zbyt szybko. Ciesielski nie wiedział, co zrobi, gdy już odnajdzie Franka. Jeszcze nigdy nie czuł się tak otępiały.

Braun przydzielił do tej akcji prócz Beckera czterech innych funkcjonariuszy. Zbyt duża liczba mundurowych mogła tylko niepotrzebnie przestraszyć Franka. Plan działania był bardzo prosty. Mieli przedostać się do wylotu Schwarzerstrasse i dokładnie przeszukać teren wokół kładki nad Gwdą.

Upał powoli się zmniejszał, ale mimo to z Beckera pot lał się strumieniami.

– Pozwól mi pójść przodem. Będziecie się trzymać w bezpiecznej odległości. Jeżeli go zauważę, to może uda mi się go uspokoić – zaproponował Ciesielski, gdy byli w połowie Schwarzerstrasse.

– Wiesz, że to czyste szaleństwo. Dam ci kilka minut i ani chwili dłużej, słyszysz?

– Dziękuję! Idźcie powoli, żeby go nie spłoszyć.

Stefan ruszył pędem w stronę kładki. Ulice Piły były opustoszałe. W letnie popołudnie uderzenia jego butów o bruk niosły się daleko.

– Słyszeliście, panowie! Nie możemy go spuścić z oczu, bo będziemy mieć następnego trupa. – Becker stanowczo popędził towarzyszących mu policjantów.

Ciesielski dobiegł do kładki i zaczął gorączkowo się rozglądać. Na samym moście nie było nikogo. Ulica po przeciwnej stronie także zionęła pustką. Zszedł w stronę promenady, ale w oddali zobaczył tylko parę znudzonych przechodniów powoli zmierzających w stronę centrum miasta. Już miał zawrócić, gdy zauważył sylwetkę człowieka stojącego przy przęśle kładki. Powoli ruszył w tamtą stronę.

– Franek! To ja, Stefan. Chcę tylko porozmawiać.

Z ciemności wyłoniła się trupio blada twarz młodszego z Ciesielskich. Miał na sobie zakurzony mundur, który był wyraźnie przykrótki. Prawa dłoń przecięta była głęboką raną. Lewa pozostawała poza zasięgiem wzroku policjanta.

– Wiem wszystko o Konstancji. Dlaczego nic nie mówiłeś? Pomógłbym ci. Zawsze możesz na mnie liczyć.

– Gówno wiesz! – Spojrzenie Franka było zimne, a głos pozbawiony wyrazu. – Jesteś dokładnie taki sam jak oni. Nie zrobiłbyś nic więcej. Traktowali ją jak nic niewartą szmatę. Nawet nie zamknęli tego skurwiela!

– Ktoś popełnił błąd, ale to nie znaczy, że wszyscy traktują tak swoje obowiązki.

– Tutaj dzieje się tak samo! Nie widzisz tego? Zło panoszy się po ulicach. Wam nawet nie chce robić się z tym porządku. Stróże prawa, po których muszą sprzątać obywatele!

– Chryste Panie! Franek, co się z tobą stało? Jeszcze można to jakoś poukładać.

– Ja już nie mam życia, nie rozumiesz? Nie dam się zamknąć ani zrobić z siebie wariata. To musiało się tak skończyć!

W lewej dłoni Franka błysnęła lufa pistoletu. Policjant odruchowo rzucił się do przodu, żeby wyrwać mu broń z ręki. Padł strzał. Franek upadł na brzeg rzeki. W miejscu głowy znajdowała się krwawa miazga. Stefan, skowycząc jak zbity pies, rzucił się na martwe ciało.

Nad Gwdę nadbiegł zziajany Becker ze wsparciem. Posterunkowy Stefan Ciesielski, cały we krwi, tulił zwłoki swojego brata.

Do końca życia Becker miał nie zapomnieć widoku, jaki ukazał mu się pod mostem w Pile. Stał przez dłuższą chwilę jak sparaliżowany, zanim był w stanie zacząć wydawać rozkazy i rozganiać zbierających się gapiów.

Gorące lato 1936 roku dobiegało końca.