Magdalena Roczeń

Normalnie po babsku

Korekta i redakcja: Justyna Czerwieniec

Projekt okładki: Volumina.pl

Skład: Wydawnictwo Papierowy Motyl

Druk i oprawa: Print Group

© Copyright Magdalena Roczeń 2012

© Copyright Wydawnictwo „Papierowy Motyl” 2012

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-63818-00-5

www.papierowymotyl.pl

Konwersja:

Od autorki, czyli „Napisz to!”

Czasami maleńki, wydaje się nic nie znaczący impuls, jak jeden postawiony krok na schodach, potrafi zmienić bardzo, bardzo wiele. Nawet całe życie. Anię i Daniela Malczewskich spotkałam tylko jeden raz, w kwietniu 2011 roku w Korsarzu, przy okazji promocji płyty mojego męża. Oboje pracują jako fizjoterapeuci. Pomagali Romanowi w powrocie do formy, więc znali mniej więcej okoliczności wypadku. Nasza rozmowa, chcąc nie chcąc, zeszła w pewnym momencie na temat tamtych zdarzeń. Rozemocjonowana opowiadałam właśnie którąś ze szpitalnych „przygód”, kiedy Ania przerwała mi w pół zdania i zawołała:

– Magda, na co ty czekasz? Napisz to!

Następnego dnia rano przypomniałam sobie jej słowa i pomyślałam: Czemu nie? Pisać lubię. Temat mam. Warto spróbować. Nawet, jeśli nic wielkiego z tego nie wyjdzie, to na pewno pomoże mnie samej uporządkować swoje emocje.

I tak – od jednego zdania, od małego impulsu – wszystko się zaczęło. Nie jestem dziś pewna, czy ta książka by powstała, gdyby nie to, że Ania miała swoje drugie wcielenie.

Druga Ania (Ania Wolska) – trener i coach – pojawiła się w moim życiu, kiedy prawie kończyłam pisać książkę. To ona skutecznie wymazywała z mojej głowy to drobne, wydaje się nic nie znaczące słówko „prawie”, zastępując je słowami: „na pewno”, „uda mi się”, „chcę to wydać”!

Dziękuję pierwszej Ani za impuls do rozpoczęcia pisania tej książki. Może nie widać tego na zewnątrz, ale ja wiem, że ogromnie zmienił on moje życie.

Drugiej Ani dziękuję za pomoc przy ukończeniu książki.

Niesamowite, być świadkiem tego, jak jeden malutki kamyk turlający się ze zbocza, rozpoczyna wielką lawinę zdarzeń…

Magda Roczeń

Najpierw z ciekawością przyglądałem się powstawaniu tej książki. To piękne przeżycie obserwować, jak z literek, słów, akapitów powstają rozdziały, układające się w zwartą całość. Potem wspólnie z Magdą odtwarzaliśmy opisywane zdarzenia. To był czas wielu dyskusji, czasem na tematy mocno egzystencjalne. Często potrącaliśmy czułą strunę – pytanie „czego w tej historii szukać?” Przecież wszystko jest oczywiste. Wypadek, coś bezpowrotnie odeszło, jest źle. Ale przychodziły i odpowiedzi, a raczej kolejne pytania: „A kto to wie, co jest ważne? Może to naprawdę liczy się jakość wychodzenia z beznadziejnego stanu? Przecież życie to wędrówka od zdarzenia do zdarzenia. A wartością jest to, jak wychodzimy z tych najtrudniejszych przygód”.

Aż doszliśmy do fragmentów, w których byłem tylko ja ze sobą. Jak to opowiedzieć? Jak przekazać strach, bezradność, smak zwycięstwa w walce z sobą samym…? Uległem prośbie Magdy i – może nie tak pięknie jak ona – opisałem je tak, jak potrafię. Dziękuję za możliwość podzielenia się tym z czytelnikami tej prawdziwej – miejscami dla mnie niełatwej – opowieści.

Roman Roczeń

WSTĘP

Warszawa, 5 czerwca 2006 r.

Kiedy mąż wraca z rejsu do domu, prawdopodobnie wszystkie kobiety zachowują się identycznie: szykują wspaniałą kolację (z ulubionym daniem), podlewają ogródek, powlekają świeżą pościel, sprzątają w obejściu. Ja też.

Wszystko zaplanowałam już kilka dni wcześniej – najpierw zakupy, potem wielkie sprzątanie, a w międzyczasie bigos. Jego ulubiony: z kwaśnej kapusty, z wędzonymi śliwkami, grzybkami i czerwonym winem. Smakowity zapach roznosił się po całej klatce schodowej. Nie lubię gotować. Przyznaję się bez bicia, choć trochę mi wstyd. Właściwie to wcale nie gotuję. Co innego, gdy mąż wraca. Wtedy się jakoś „samo” gotuje i nie można inaczej. Wtedy stoję dumna przy garach, pichcę, dorzucam, mieszam i wesoło podśpiewuję. Cały dom wypełnia się ciepłem, błogością i zapachem kiszonej kapusty (tak jak w święta u mamy). Samolot ląduje wieczorem, więc mam jeszcze cały dzień na przygotowania. Zadania rozpisane, opiekunka zamówiona (jeszcze wyskoczę do miasta po niespodziankę dla Niego, czyli bieliznę dla mnie). Lista zrobiona, cała kartka zapisana, dzień został zaplanowany dosłownie co do kwadransa…

Dwa tygodnie to sporo jak na pierwsze rozstanie, a zarazem wystarczająco długo, by się naprawdę stęsknić. I – całkiem po babsku – zapomnieć o żalu, rozczarowaniu, niespełnionych oczekiwaniach, w skrócie – o wielkiej kłótni przed. Zresztą, mnie – zabieganej między kleikami, pieluchami, dużymi i małymi kupkami, spacerkami do parku i przecieranymi zupkami – nawet o wielkiej kłótni zapomnieć było łatwo. Odliczałam dni, czekałam, marzyłam o tym, by dobry duszek przestawił kalendarze i zegarki chociaż o kilka dni, godzin do przodu (i wcale nie przeszkadzało mi to, że ukończona w styczniu trzydziestka pukała się znacząco w głowę).

Nareszcie przyszedł ten wyczekiwany i upragniony dzień. Dzień powrotu.

Kiedy się obudziłam, słońce rozświetlało cały dom. Było na balkonie, na szafkach w kuchni, nieśmiało zaglądało do sypialni, muskało ścianę w przedpokoju i całą swoją złocistością rozlewało się na kanapie w pokoju. Zieleniło się wszystko to, co się miało zielenić: maciejka, stokrotki, niezapominajki (one wysyłały w moją stronę niebieskie mrugnięcia), nawet niezbyt przeze mnie lubiane pelargonie radośnie panoszyły się na parapecie. To, co miało pachnieć – pachniało, a to, co miało wisieć – wisiało… Wyjątkowo ciepły poranek zapowiadał równie ciepły i słoneczny dzień. Możliwe, że nawet do wieczora. Pięknie, po prostu pięknie! Radość wypełniała mnie po brzegi. Zresztą dzieciakom też się udzieliła, bo były tego ranka wyjątkowo grzeczne i spokojne. Marcin oglądał właśnie „Boba Budowniczego” i zajadał ukochane płatki z mlekiem, a Romuś pełzał w moją stronę, z pewnością też po śniadanie. Kiedy dopisywałam ostatnią rzecz na swojej kartce z planem (po nocy zawsze coś jeszcze mi się przypomina), zadzwonił telefon. Dochodziła dziesiąta.

– Cześć Magda! Z tej strony Janusz Zbierajewski… – usłyszałam spokojny głos kapitana.

Każdy dostaje w życiu to, co jest w stanie udźwignąć; Bóg zsyła na nas tylko tyle, ile jesteśmy w stanie unieść.

CZĘŚĆ I – WARSZAWA

Pożegnanie

I od tej pory już nic nie miało wyglądać tak samo jak przedtem. Dotąd zawsze pływaliśmy razem (rejs na „Pogorii”, na „Zawiszy” czy po Zalewie Zegrzyńskim), ale nie teraz.

– Wszyscy niewidomi płyną bez przewodników, więc ja też muszę.

Wkurzył mnie tym tekstem na dobre. Pokłóciliśmy się. Ostro. Właściwie to bardzo ostro. Że niby ja miałabym mu przeszkadzać? Przewodnik? Jaki przewodnik? Nigdy, przenigdy nie zachowywałam się przecież tak jak przewodnik! Od zawsze go pytam, czy ładny kolor. Ostatnio mu ani popielniczki nie podstawiam, ani kanapek masłem nie smaruję. Za to wysyłam z samochodem do mechanika, samego do baru po piwo (dla mnie), a codzienne zakupy weszły na stałe w poczet jego obowiązków.

Rzadko miewa tak poważny ton jak wtedy. Ton, z którym się nie dyskutuje. Z góry wiadomo, że tak musi być i tak będzie. Zupełnie nie rozumiem, po co wdałam się w tę kłótnię (wygarniając mu przy okazji jego grzechy i grzeszki z całego zeszłego półrocza – normalnie, po babsku), skoro od pierwszego zdania, wypowiedzianego na temat tego rejsu, wiedziałam co się święci.

Sama. Miałam zostać sama. S-A-M-A. A właściwie – z dziećmi. Z dwójką. No i z podstarzałym psem, w dodatku chorym. Z firmą. I z samochodem… u mechanika!

W tej sytuacji chyba wolałabym faktycznie zostać sama…

Z dwiema gitarami w rękach widziałam Go tylko raz w życiu. Wtedy. Miał przed wypłynięciem zagrać w Kontraście w Gdyni pożegnalny koncert (czemu zaraz aż tak pożegnalny?). A może inauguracyjny (z okazji pierwszego na świecie rejsu dla niewidomych – „Zobaczyć Morze”)?

Może to głupio zabrzmi, ale nawet dziś, kiedy zamykam oczy, widzę ten obrazek: drzwi, On w progu z worem żeglarskim na plecach, koncertową gitarą w jednej i „turystyczną” w drugiej ręce. Uśmiechnięty, zaciekawiony i – jak zawsze – już mocno spóźniony. To chyba lepiej, że nie miał czasu, bo nasze pożegnanie było przynajmniej krótkie. Jednak na tyle długie, że zdążyłam się rozryczeć. Złość zbierana od kilku dni (tygodni?) wreszcie puściła. Cała moja babskość do końca, do ostatniej chwili karmiła mnie wiarą w to, że On jeszcze zawróci. Że zostanie. I że zrobi to dla mnie. W końcu zdarzało się już tak, że zostawał.

Zła? Nie, nie byłam zła. Byłam wściekła. Tak wściekła, że mało nie eksplodowałam. Dobrze, że drzwi w porę się zamknęły, a winda ruszyła w dół swoim znanym i tak boleśnie przewidywalnym tempem. Wiedziałam, że jest po ptakach. Koniec. Stało się, co miało się stać i nie ma co tupać czy rozpaczać. Ani czas, ani tym bardziej On się nie cofnie.

Ludzie mówią, że zawsze kiedy zamykają się jedne drzwi, zaraz potem otwierają się następne. Wtedy jeszcze tego nie wiedziałam.

Milion niewypowiedzianych łez i legenda

…Dziwnie nie skojarzyłam telefonu kapitana z niczym wyjątkowym. Fakt, nie było to zjawisko zbyt mocno nadprzyrodzone, ale – z całą pewnością – niecodzienne. Zaprzyjaźniony kapitan dzwonił do mnie pierwszy raz w życiu. Właściwie to wcale mnie nie zaskoczył. Nie zdążył. Wszystko potoczyło się tak szybko, że nie starczyło mi czasu ani na zdziwienie, ani na rozpacz. Janusz mówił normalnym, spokojnym, charakterystycznym dla siebie tonem. Tak, jak opowiada się historie sprzed lat, a może nawet sprzed wieków:

…Za górami, za lasami, żył sobie pewien człowiek, który marzył o pływaniu po morzu. Choć jego pragnienie było bardzo silne, wiedział, że nigdy nie zostanie kapitanem jachtu. Nie jest mu to dane, bo od dziecka nie widzi. Mimo to nie przestał marzyć. I całe szczęście. Pewnego dnia spotyka na swojej drodze ludzi, którzy zabierają go na morze. Jest zafascynowany jego twardym pięknem, muzyką i niebywałą mądrością. Naturalną prawdą, którą morze w sobie kryje. Pragnie On opowiedzieć o morzu ludziom, którzy go dotąd nie poznali. Planuje, przelicza, rozmawia, zadaje pytania i szuka odpowiedzi. Jest ze swoim marzeniem sam. Prawie nikt nie popiera jego pomysłu, za to prawie wszyscy i prawie zawsze głośno wątpią, że kiedykolwiek zdoła go zrealizować…

26 maja 2006 roku z Gdyni wyrusza w świat polski żaglowiec „Zawisza Czarny”. Na jego pokładzie płynie ponad 30 osób, połowa z nich to osoby niewidome. Roman też płynie. Tak samo jak inni, jako załogant i bez prywatnego przewodnika.

Spełnia w ten sposób to o czym śnił od lat – zostaje kapitanem rejsu „Zobaczyć Morze”. Pierwszego na świecie projektu umożliwiającego osobom niewidomym poznanie „prawdziwego” morza (nie tylko morza oglądanego z „tylnego siedzenia pasażera”).

Żaglowiec „Zawisza Czarny” szczęśliwie dobija do portu w Oslo. Jest 5 czerwca 2006 roku. (…)

– Roman miał wypadek. Spadł ze schodów na jachcie, ale wszystko jest w porządku. Był badany i wszystkie narządy wewnętrzne ma zdrowe. Jest trochę poobijany, ale na szczęście nic mu nie jest. – Słyszę w słuchawce.

– Jak to? Co się stało? – cisną się pytania.

– Szedł z rufy po gitarę, potknął się na zejściówce i się przewrócił, ale wszystkie narządy są w porządku…

„Wszystkie narządy w porządku, wszystkie narządy w porządku…” – zdanie to układało mi się w głowie jak denerwująco obiecująca mantra – „…wszystkie narządy w porządku…”

(Dzięki Bogu! Pewnie ma jakieś skaleczenie, siniak, ostatecznie bandaż… Da się wytrzymać, choć będzie go bolało – długo nie byłam świadoma, co tak naprawdę się stało). Kiedy okazało się, że na leżąco też nie da się go przywieźć do Polski, sprawa zaczęła wyglądać poważniej.

Nie wiem, czy Janusz przewidział, wkładając w wypowiedź cały swój wrodzony spokój, opanowanie i optymizm, ważąc słowa i oddechy, że mogę informację o wypadku odebrać aż tak spokojnie?

– Magda, chyba się nie zrozumieliśmy – przerwał gwałtownie i stanowczo. – To, że Roman wróci dzisiaj z nami samolotem do Polski jest niemożliwe.

Jak to niemożliwe? Przecież wszystkie narządy są… wszystkie… Jak to? Dlaczego? Kłębowisko myśli przeszło nagle przez moją głowę przetaczając się boleśnie i bezsilnie przez każdą żywą komórkę. Magnetowid mojej pamięci w pośpiechu przewinął taśmę, o której prawie zapomniałam: dwie gitary, jego szczęście, moje łzy, kilka słów w progu, pożegnanie…

I zaraz potem kompletna pustka. Czarna dziura. Nic. Nie pamiętam dosłownie nic. Pewnie wróciłam do domowych obowiązków, nakarmiłam dzieci, wyprowadziłam psa, spotkałam sąsiadów (powiedziałam im jak co dzień „dzień dobry”), zaplanowałam obiad… Musiałam jakoś wykonywać te wszystkie mniej lub bardziej zajmujące czynności, jednak naprawdę mnie tam nie było. Unosiłam się parę centymetrów nad ziemią. Zamiast być sobą – byłam obok siebie. Poza czasem, poza miejscem, poza światem.

Wyszłam na spacer z dziećmi zapakowanymi w podwójny wózek (niektórzy mówili o nim „tramwaj”). Na Marszałkowskiej jak zawsze świeciło słońce i jedna jej strona, ta sama co zawsze, była w cieniu. Marszałkowska w południe wyglądała dokładnie tak jak wczoraj i przedwczoraj, i jak będzie wyglądać jutro: szeroki chodnik; rowerzyści na ścieżce; piwny ogródek, jeden i drugi; sklepy z otwartymi szeroko drzwiami i witrynami, jak to w czerwcu; kolorowe samochody stojące na czerwonym, a pędzące na zielonym świetle; i ludzie, tłumy ludzi spieszących się jak zwykle w różne, sobie tylko znane strony…

Kiedy zbliżałam się z powrotem do domu, poczułam niesamowitą lekkość. Świat wywrócony do góry nogami ciągle jeszcze przyprawiał mnie o bolesny zawrót głowy, ale teraz – dla odmiany – emocjonalnie przypominał diabelski młyn z wesołego miasteczka. Zagościła we mnie świadomość, że wszystko mam już za sobą i nic gorszego wydarzyć się w życiu nie może.

Czarny wór

Żeglarski wór z czarnego płótna wypełniony po brzegi morskim ekwipunkiem o mało nie przewracał żeglarza dzierżącego go dzielnie na swoich plecach. Leżał teraz sflaczały i jeszcze bardziej czarny na zimnej podłodze w kuchni, jakby uleciał z niego cały duch, cała żeglarska radość zwyciężania. Był jak niepotrzebny nikomu balast wyrzucony w środku drogi za burtę. Wewnątrz ubrania: znajomy polar, sztormiak, jeszcze wilgotny ręcznik. Wszystko jego. Wczoraj tak bardzo niezbędne – dziś bez żadnego znaczenia.

Nie wiem, co czuli nasi znajomi (Pszczoła, Mirek, nie pamiętam, czy ktoś jeszcze), którzy przywieźli mi wór prosto z lotniska. Mogę się jedynie domyślać. Ja – ze swoim ugotowanym bigosem, cudownymi planami na wieczór i niekupioną niespodzianką – znowu zostałam sama, choć znalazłam w worze parę brudnych, jak na złość też czarnych skarpetek. Teraz przynajmniej z nimi…

Popatrzyłam na leżący nieruchomo czarny wór – pierwszy namacalny dowód na to, że Roman naprawdę nie wrócił – i po raz pierwszy zachciało mi się płakać.

Niezrozumiała pustka

Stało się, co się stało. Trudno, widocznie tak musiało być. Trzeba będzie nauczyć się z tym żyć. Ale rzeczą dla mnie najtrudniejszą był kompletny brak kontaktu z Romanem. Nagła pustka.

Zdecydowanie ona była najgorsza. Wielka hałaśliwa cisza. Niewypełniona i w ogóle niedająca się wypełnić niczym przestrzeń. Zabezpieczony i otoczony kolczastym drutem obszar, na którego zagospodarowanie nie ma w najbliższym czasie żadnych pomysłów i żadnych szans. I ta ogromna, dołująca na wskroś i ze wszystkich stron, niemoc.

Kompletnie tego nie rozumiałam. Mój umysł nie potrafił tej pustki ogarnąć ani pojąć, ani choć odrobinę jej uwierzyć. Był człowiek – nie ma człowieka, choć tak naprawdę przecież jest! Wiele razy próbowałam tę nieruchomą niemą przestrzeń jakoś okiełznać, czymś udobruchać, wewnętrznie zagospodarować czy choć trochę się z nią dogadać. Nic z tego. Setki razy siadałam, zamykałam oczy i wyświetlałam w swojej głowie urwany film o brutalnym, śmierdzącym niesprawiedliwością tytule „Wypadek”. Wiele razy wydawało mi się, że już wiem, dotarło do mnie, zdaję sobie sprawę, jestem świadoma i pogodzona… a nim zdążył upłynąć kwadrans, znowu niczego nie rozumiałam. Właściwie co chwilę przysiadałam na boku, by móc jeszcze raz na nowo przywoływać obrazy z brunatnej od krwi taśmy.

Doszłam w końcu do takiej wprawy, że potrafiłam „zawiesić się” nawet idąc chodnikiem. Bez zbędnego siadania i do niczego niepotrzebnego zamykania oczu. Do licha! Pchałam przecież wózek z dziećmi w środku, więc musiałam rozróżniać przynajmniej kolory świateł.

Przypominałam sobie twarz i sylwetkę Romana, jakieś słowa, gesty, uśmiech, jakiś moment z naszego życia, a potem myślami cofałam się do momentu, gdy zadzwonił kapitan… Mimo że upływały kolejne godziny, moje ciało nie chciało przyjąć niczego do wiadomości. Przykrywał je jakiś niewidzialny i nieprzepuszczalny pancerz. Wszystko wokół próbowało mi wmówić (a może to moja podświadomość), że to tylko zły sen, że to nie dzieje się naprawdę.

Telefony w mojej głowie…

Nigdy przedtem (i nigdy potem) nie rozmawiałam przez telefon tyle, ile wtedy. Dzwonił praktycznie bez przerwy. Rodzice, siostry, bliższa i dalsza rodzina, znajomi i przyjaciele, kontrahenci, fani i współpracownicy. Ze szpitala dzwonili również Ania i Bogdan, którzy zostali po rejsie jeszcze kilka dni u znajomych w Oslo. Ich plany w drastyczny sposób uległy zmianie. Zamiast zwiedzać Norwegię siedzieli teraz w szpitalu w Oslo i bardzo pomagali mnie i Romanowi.

To od nich na bieżąco dowiadywałam się o stanie męża. Jak się szybko okazało – mocno niestabilnym. Choć narządy wewnętrzne, zbadane od razu po wypadku, faktycznie nie wykazywały żadnego urazu (zgodnie z tym, co mówił kapitan), podobnie jak głowa (mimo że mocno zraniona z zewnątrz), wyraźnie coś było nie tak. Dość długo nie było wiadomo dokładnie co.

Ania z Bogdanem opowiadali, że Roman wyglądał na zupełnie zdrowego, kiedy odzyskał przytomność. Rozmawiał z nimi przez pół dnia jak gdyby nigdy nic – o tym, co się działo przed wypadkiem, gdzie byli i co robili. Pamiętał wszystko z wyjątkiem nieszczęsnego upadku oraz tego, co działo się chwilę przed nim. Przyjaciele z rejsu powoli i cierpliwie relacjonowali mu całe zdarzenie ze szczegółami – jak do niego doszło i co się stało.

Kiedy telefon z Oslo poderwał mnie z krzesła (tym razem w porze obiadu), Roman znowu spał.

– Jak to? Przecież jeszcze parę godzin temu mówiliście, że z wami rozmawiał? Czy coś się stało?

– Niestety, jego stan gwałtownie się zmienił i musiał dostać leki. Teraz śpi i prawdopodobnie trochę to potrwa.

Kolejny raz poczułam, że nieruchomieję.

Potem dowiedziałam się, że jest jeden problem – tak, jak wszyscy od początku przypuszczali, ale nie chcieli mi mówić nie mając pewności – Roman nie rusza rękoma.

Zrobiło mi się gorąco. On stracił ręce, a mnie odebrało mowę. Dodatkowe napięcie powodował fakt, że nikt nie potrafił odpowiedzieć na pytanie: dlaczego? Pod mikroskopem szczegółowych badań, rezonansów, tomografii i odczynów, żadnych urazów nie było widać…

Plotki na temat jego stanu zdrowia („rusza czy nie rusza”) rozchodziły się błyskawicznie i wielokierunkowo. Do mnie docierały zapewne tylko niektóre z nich, ale i to wystarczyło, bym poczuła się zmęczona tym tematem do granic możliwości. Z różnych źródeł dostawałam różne informacje, niejednokrotnie ze sobą sprzeczne. Oprócz odczuwanego zmęczenia – zgłupiałam. Teraz naprawdę nie wiedziałam już nic. Jedynym sposobem na poznanie prawdy był lot do Oslo. Wiedziałam, że nikt i nic nie zdoła mnie odwieść od mojego pomysłu.

Jeszcze zanim wyleciałam, pojawiło się kilka nowych informacji medycznych. Powtarzając za norweskimi lekarzami, Ania i Bogdan tłumaczyli mi dość zawiłe sprawy anatomii człowieka:

– Rdzeń kręgowy jest dzięki Bogu cały, ale dość silnie stłuczony. Opuchlizna, powstała zapewne na skutek stłuczenia, w jakiś sposób uciska okoliczne nerwy – akurat te, które odpowiadają za ruchy rąk. Najprawdopodobniej to minie, kiedy opuchlizna zejdzie. Tylko nie wiadomo, kiedy to nastąpi. Może za parę dni, a może za parę tygodni. Nie można z tym nic zrobić. Pozostaje czekać.

– Ale dlaczego nieprzytomny? Dlaczego nie ma z nim kontaktu? – nie ustawałam, zasypując biedną Anię pytaniami.

– Dostaje bardzo silne leki przeciwbólowe i dlatego śpi. Tak jest lepiej dla niego. Odpoczynek i sen to jedyne, a zarazem najlepsze w takiej sytuacji rozwiązanie.

Podziwiam Anię i Bogdana za ogromną cierpliwość – najpierw wysłuchiwali diagnozę od lekarzy po angielsku, potem tłumaczyli ją na polski i dopiero wtedy opowiadali mnie. W dodatku na swój koszt, bo to oni zwykle dzwonili. W dodatku w czasie swoich od dawna zaplanowanych wakacji. „To nie tak miało być, zupełnie nie tak…” – chciałoby się powiedzieć.

Kiedy już poukładałam sobie wszystko w głowie i wszystko zaczynało być zrozumiałe, znowu zadzwonił telefon. Tym razem Ania z trudem ukrywała swoje zdenerwowanie. Czułam to na odległość, nawet po drucie i bez niego.

– Obudził się, ale ma problemy z oddychaniem. Na razie walczy, ale nie wiemy co dalej. Lekarze zastanawiają się nad tracheotomią.

– Że co proszę? – musiałam się upewnić, czy tym zbyt obco brzmiącym słowem mnie nie obraża. Nogi ugięły się pode mną. Zrobiło mi się najpierw słabo, a potem niedobrze. Znów ktoś wziął magiczny słoiczek z napisem „Strach” i bezczelnie dosypał trochę jego zawartości do mego życia. Zniosę sporo, ale ciekawe, ile jeszcze.

– Magda, muszę na razie kończyć, bo idą mu chyba zakładać rurkę…

Kiedy zadzwonili za godzinę, wiedziałam już, co oznacza trudny wyraz „tracheotomia”. Sprawdziłam w Internecie. Nie mogę jednak powiedzieć, że ta wiedza mnie uspokoiła, wręcz przeciwnie. „Skoro robią komuś dziurę w szyi i wprowadzają tam jakąś plastikową rurkę, nie może być dobrze. Gdyby było dobrze, nie robiliby tego” – tłumaczyłam sobie jak dziecku.

– Przenieśli Romana na Oddział Intensywnej Terapii. Nie śpi, ale nie mamy z nim kontaktu, z rurą w gardle nie pogada.

Nie rozmawia, nie rusza się, w dodatku nie widzi – drogi Boże, czy to aby nie za dużo jak na jednego, w dodatku prawego człowieka? Nie usłyszałam odpowiedzi.

„Kochany, mój telefon rozgrzany jest niemalże do czerwoności, a ja czuję niewypowiedzianą pustkę. Nie mogę zrozumieć ani w jakikolwiek inny sposób objąć swoim babskim umysłem tego, że nic do mnie nie mówisz. Nie mogę dowiedzieć się bezpośrednio od Ciebie co Ci jest, jak się czujesz, w którym miejscu Cię boli, gdzie masz założony bandaż i w jaki sposób dogadujesz się z personelem norweskim. Błagam, przerwij już tę ciszę, odbierającą mi rozum i rozrywającą na pół moje serce!” – pisałam w myślach i wysyłałam razem z porannym podmuchem wiatru, jedynym tak priorytetowym listem, w – zajęte swoją wkurzająco wieczną beztroską – przestworza.

Pełne ręce roboty, czyli moja zaradność obudzona

Odkąd na świecie pojawiły się nasze dzieci (2003 i 2005 r.), odstawiłam na bok swoje zawodowe ambicje i zajęłam się domem i macierzyństwem. To miły, choć bardzo pracowity czas. W domu zawsze jest coś do zrobienia, jak nie sprzątanie, gotowanie, pranie czy prasowanie, to znów zakupy. Przy dwójce niewyrośniętych jeszcze dzieciaków zajęć jest dwa, a momentami i cztery razy więcej. Wiadomo – a to karmienie, przewijanie, tu ząbek, a tam nocnik. Jak jeden śpi, to drugi szaleje, jak pierwszy się śmieje, to drugi ryczy. I tak w kółko.

Roman od początku zajmował się utrzymywaniem domu. Tym finansowym. Oznaczało to, że robił wiele różnych rzeczy, czasami naraz. Od rana do 16 (co najmniej) pracował na etacie w drukarni Polskiego Związku Niewidomych, popołudniami rozkręcał własną nowo założoną firmę, a wieczorami (od 20 do 24) grał i śpiewał w warszawskich knajpach. Trochę tego było, każdy dzień – inne miejsce (oprócz niedziel i poniedziałków). Czasami grywał koncerty w innych miastach, wtedy wyjeżdżał na dzień lub dwa.

Wszyscy przyzwyczailiśmy się do takiego rytmu. Choć jak się bliżej przyjrzeć, w jego wypełnionym grafiku zostawało niewiele czasu dla mnie i dzieci. Zaczęliśmy się nawet zastanawiać nad tym, jak możemy to zmienić. Może zwolnić się z pracy, a może zrezygnować z części koncertów? Jednak pieniądze ciągle są potrzebne, ciężko więc było podjąć jakąkolwiek ostateczną decyzję. Żadne z nas nie podejrzewało, że ktoś podejmie ją za nas, a już na pewno, że zrobi to tak szybko i tak gwałtownie.

Na mnie spadły teraz dodatkowe obowiązki, i to takie, o których nie miałam zielonego pojęcia. Uczyłam się wystawiania faktur, prowadzenia rozmów z kontrahentami, współpracownikami, księgowym, w międzyczasie negocjując warunki w komisie, który pomagał mi sprzedać nasz stary samochód. Biegałam w różne ważne miejsca po równie ważne dokumenty, wypełniałam druki i druczki, załatwiałam sprawy w NFZ-cie i Urzędzie Skarbowym. Odpowiadałam na e-maile, umawiałam się na spotkania, dzwoniłam „w sprawie” i inni dzwonili. Wszyscy wiedzieli, że zastępuję męża, ale nikt nie wiedział, co się stało. Zmuszona byłam po sto razy opowiadać to samo od początku. Pamiętam, ile emocji kosztowała mnie pierwsza rozmowa – głos mi się łamał, w gardle ściskało, z trudem mogłam coś z siebie wydusić. Kolejne poszły znacznie łatwiej. W końcu przyzwyczaiłam się i już bez zająknięcia opowiadałam całość, dziwiąc się sama sobie.

Mój dzień wypełniony był co do kwadransa, kalendarz zapisany co do centymetra. Miał pełno notatek także na marginesach: numery telefonów, adresy, hasła do serwerów, numery umów, klientów, pesele, NIP-y, nazwy użytkowników, abonamentów…

Gdy opanowywałam do perfekcji logistyczne zawiłości i zakręty, z kury domowej musiałam w jednej chwili stać się mistrzem, profesorem i docentem szeroko pojętej logistyki, a mój skórzany niewinny kalendarz, w zielonej (akurat w tym roku) okładce, szybko stał się przenośnym biurem w moim prywatnym departamencie logistyki.

Odkryłam przy okazji, że nawet mi to się podoba. Miałam dzięki temu mało czasu na rozpamiętywanie tego, co było i na rozmyślanie o tym, co jest, a czego już nigdy nie będzie. Wir obowiązków porwał mnie i wciągnął bez reszty. Działałam. Robiłam. Załatwiałam. Czułam, że wreszcie jestem do czegoś potrzebna, że robię coś ważnego. Siedzenie w domu i pilnowanie dzieci to w końcu taka zwykła rzecz, nic wielkiego…

Nie musiałam powstrzymywać łez. Może to dziwne, ale wcale nie chciało mi się płakać. Nie wiem dlaczego. Może dlatego, że skupiałam się na innych rzeczach, może dlatego, że tych rzeczy był naprawdę ogrom, a może był jakiś inny powód. Gdybym miała opisać, co wtedy czułam, wyglądałoby to mniej więcej tak: burza emocji, mocnych wrażeń i ważnych myśli zbita w jedną okrągłą całość. W kulę, na wierzchu której wisiało mnóstwo podoczepianych drobnych, codziennych rzeczy do zrobienia, z pozoru istotnych, choć śmiesznie umownych.

Czułam, że mój organizm sam stworzył lub włączył coś podobnego do automatycznej blokady, dodanej do człowieka jako bonus w chwili narodzin (jedynie do użytku wewnętrznego i mocno awaryjnego).

Zasypiając, wiedziałam wszystko: Roman leży w szpitalu. Żyje, choć bywało lepiej. Naprawdę nie wrócił z rejsu, choć leżący w kącie wór zdawał się twierdzić inaczej. Zamykałam oczy i starałam się uspokoić, wyrównać swoje emocje wzburzane w ciągu dnia kolejnymi telefonami. Głaskałam małe ciepłe główki naszych synków. Wsłuchiwałam się w ich splątane w sennym tańcu oddechy. Liczyłam barany, krowy, mrówki i inne mniej lub bardziej domowe zwierzęta. Nie płakałam, ale z Bogiem też nie rozmawiałam – wątpię, żeby mnie wtedy zrozumiał.

A rano znowu budziłam się z tą samą beznadziejnie naiwną myślą: to nie może być prawda. Nie może? A jednak. Obok mnie po cichutku leżały te same dwie małe główki, a moja komórka migającym ekranem oznajmiała jak budzik z alarmem, że w szpitalu w Oslo zaczął się kolejny dzień. Musiałam od nowa pojąć i uwierzyć, że to nie sen, musiałam jeszcze raz ulokować w rzeczywistości swoje zranione „być”, znaleźć odpowiednie miejsce dla swojego „ja”, to znaczy wystarczające do przeżycia kolejnego dnia bez Romana.

Łatwa decyzja

Lecieć do Oslo czy nie lecieć? – zdania były podzielone. Większość była na nie.

„Po co będziesz lecieć, jego pewnie i tak za dwa dni przywiozą do Polski”.

„A co zrobisz z dziećmi? Lepiej zostań, on ma tam dobrą opiekę”.

„To nie ma sensu”.

„Daj spokój, nie zdążysz nawet tam dolecieć, niedługo go wypuszczą”.

„Szkoda kasy. I tak nic nie pomożesz”.

„Na pewno twoja obecność by mu pomogła, ale tyle z tym zachodu…”

„To trudna decyzja. Według mnie nie opłaca się tam lecieć, ale zrobisz jak zechcesz”.

Tak właśnie zrobiłam. Dokładnie tak, jak chciałam. A jeszcze dokładniej – jak czułam. Nie przeliczałam, nie kalkulowałam, nie zastanawiałam się – wiedziałam tylko, że muszę tam być. Chcę Go zobaczyć, dotknąć, być tam z Nim – nawet, jeśli to nie ma sensu. To była moja pierwsza myśl, zaraz po tym jak usłyszałam, co się stało.

Kiedy po paru godzinach i licznych rozmowach telefonicznych, okazało się, że niewiele wiadomo o zdrowiu Romana, a opinie na temat sprawności jego rąk czy nóg są równie sprzeczne, jak te o celowości mojego lotu do Oslo – wiedziałam już na sto procent, że jadę.

Kiedyś czytałam o tym, że gorące pragnienia i plany spełniają tylko ludzie, którzy bezgranicznie i do końca wierzą w ich spełnienie, ci, którzy nawet na moment nie zwątpią. Świat w jakiś naturalny i jednocześnie sobie tylko znany sposób zsyła takim ludziom pomoc. Mnie też zesłał. Potwierdzam. Od momentu kiedy oznajmiłam, że lecę do Oslo (jeszcze zupełnie nie mając pomysłu jak), wszystko zaczęło się układać: ktoś załatwił mi bilet (dziękuję Gosiu!), ktoś zawiózł na lotnisko (Pszczółka – dziękuję Ci!), ktoś zorganizował nocleg u Norwegów (Ania, Bogdan – wielkie dzięki!), ktoś powiedział, że zaopiekuje się dziećmi…

Muszę przyznać, że opieka nad dzieciakami była jedyną sprawą od której uzależniałam swój wyjazd. Jeśli nie mógłby zostać z nimi ktoś komu ufam, nie pojechałabym. Zawsze wiedziałam, że mogę liczyć na swoje siostry, ale w tym momencie jeszcze mocniej się w tym utwierdziłam. Najbardziej znaczący i bezcenny jest fakt, że kiedy tylko Iza i Zuzia dowiedziały się o wypadku jednym głosem (nie czekając na wynik głosowania – jechać czy nie jechać) zawołały:

– Jeśli chodzi o dzieci, możesz być spokojna. Zabierzemy je na ten czas do siebie. Jedź do Romana i zostań tam tyle czasu, ile będzie trzeba.

W tym momencie na mojej drodze do Romana nie było już żadnych przeszkód. Dostałam zielone światło. Choć dziękowałam Izie i Zuzi (i drogim szwagrom) kilka razy, to dziękować będę zawsze i do końca życia. To co zrobili było piękne i wielkie. Dziękuję! Dziękuję! Dziękuję!

„Kochany, już niedługo się spotkamy. Pieszo czy wpław, i tak do Ciebie dotrę. Jesteś dla mnie najważniejszy. Nie boję się i nie waham – będę tam z Tobą” – myślałam.

Kurczę, a co będzie jeśli On mnie nie rozpozna, jeśli nie będzie mnie pamiętał? Jeśli powie, że nie wie jak się nazywa i nie zna imienia kobiety, która stoi z plecakiem przy jego łóżku? Słyszy się czasem o takich przypadkach.

Zaraz potem dopadł mnie ukryty w mym sercu Filozof i trochę obrażony zaczął mnie po swojemu dyplomatycznie karcić: „Jeśli ktoś jest ci bardzo, bardzo bliski – nie pytasz. Po prostu jesteś”.

Znowu ze spokojem mogłam wrócić do własnej wcześniej ustalonej wersji – to była dla mnie łatwa decyzja.

Najdłuższy dzień w życiu

To był najdłuższy dzień w moim życiu. Nie wiem, ile miał godzin, ale na pewno nie 24. Swoją torbę spakowałam jeszcze poprzedniego dnia, kiedy tylko dostałam szczęśliwy bilet do Oslo. Dużo tego nie było, w końcu nawet nie wiedziałam na jak długo jadę. Dzień, dwa, góra trzy. Zresztą, jakie to ma znaczenie. Tym razem to wcale nie bluzki, buty czy sukienki były najważniejsze.

Na pierwszym planie był teraz on – plastikowy laktator, mała buteleczka z nakręcaną na nią pompką i okrągłą przyssawką, w której lokuje się najpierw jedną, potem drugą pierś. W wiadomym celu. Wiedziałam, że będzie to rzecz niezbędna i niezastąpiona podczas tego wyjazdu. Nie pomyliłam się ani trochę. Byłam przekonana, że mały Romuś odstawiony nagle i dość gwałtownie od matczynej piersi, z pewnością lepiej poradzi sobie z zaprzyjaźnianiem się ze sztuczną butelką, niż moje nabrzmiałe od mleka piersi z przystosowaniem się do całkiem nowej dla nich sytuacji. To nie były żarty. To naprawdę bolało. Bardzo.

Dużo więcej czasu, sił i logistyki potrzeba było na zapakowanie walizki dla dzieci. One też nie wiedziały na jak długo jadą do Białegostoku. Może na dzień, a może tydzień? Na wszelki wypadek włożyłam także nowo zakupioną butelkę ze smoczkiem i paczkę sztucznego mleka dla niemowląt.

Koło jedenastej przyszła opiekunka do dzieci. Wyszłam do pobliskiego NFZ-etu dosłownie na godzinę, żeby pozałatwiać niezbędne formalności związane z leczeniem za granicą. Pamiętam, że najpierw ścisnęło mnie w gardle, a potem próbowałam powstrzymać łzy, które same popłynęły po policzkach, kiedy tłumaczyłam pani w okienku jakie dokumenty są potrzebne i co stało się z moim mężem. Trochę tak głupio jest płakać w urzędzie – pomyślałam wtedy. Urzędniczka życzyła mi szczęścia i powodzenia.

Kiedy wróciłam do domu, dom był pełen ludzi. Po nasze dzieciaki przyjechała Iza z Rafałem i swoim synem. Było sporo zamieszania. Już sam fakt, że na 38m2 poruszało się równocześnie czworo dorosłych i troje dzieci, był jednym wielkim zamieszaniem. Jeden mówił przez drugiego, ktoś kogoś wołał, dzieci krzyczały turlając się po pokoju, a ja tradycyjnie wisiałam na telefonie.

Dopiero po dobrej godzinie zauważyłam, że ciągle jest z nami obca pani, mocno zaangażowana w słuchanie rodzinnych opowieści. Chyba nie spieszyło się jej do domu, zwłaszcza, że działo się tutaj tyle ciekawych rzeczy. Nie przypuszczam, że specjalnie przedłużyła swoją obecność, licząc na dorobienie paru dodatkowych groszy. Ja to wiem! Nie można przecież nie zauważyć tego, że dzieciaki pochłonięte zabawą z ciocią i wujkiem już dawno nie potrzebują jej opieki. Tak samo jak nietrudno domyślić się tego, że zabiegana mama pewnie niezbyt szybko zauważy czyjąś – choćby nie wiem jak niepotrzebną – obecność. W całym tym młynie nie zwróciłabym uwagi i na pięć dodatkowych osób, nawet gdyby stąpały za mną, krok w krok od kuchni do pokoju i na zmianę, równie cicho jak robiła to nasza droga (i była) opiekunka. Kiedy wypłacałam jej ostatnie pieniądze wyliczone co do „jej grosza”, obiecałam sobie w duszy, że po przyjeździe poszukam na jej miejsce kogoś naprawdę uczciwego.

Wyszłam z domu z walizką i wiarą w to, że oto robię krok we właściwym i jedynym słusznym kierunku. Z przeczuciem, że krok ten będzie początkiem szczęśliwego powrotu Romana z rejsu do domu. Dzieci wyjechały chwilę po mnie. Rozjechaliśmy się wszyscy w różne strony świata. Nasze walizki zostały nam rozdane, a kierunki ostrzem życiowego cyrkla wytyczone.