Redakcja

Kierownik grupy tematycznej: Marta Grabowska-Peda

Wydawca: Izabela Mrówczyńska-Graniak

Redaktor: Anna Kostecka

ISBN 978-83-8276-254-9

Ebook numer: 1 BC 350

Copyright © by Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2022

Skład i łamanie: Triograf

Firma: Wiedza i Praktyka sp. z o.o. ul Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

Kontakt tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

Niniejszy e-book chroniony jest prawem autorskim.

Przedruk materiałów bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Zaproponowane w niniejszym poradniku wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych.

W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w poradniku wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Od redakcji

Szanowni Państwo,

Od 1 styczna 2022 r. obowiązują nowe zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zmiany spowodowane są wejściem w życie znowelizowanych przepisów wprowadzonych przez Polski Ład. Jak od 1 stycznia 2022 r. prawidłowo naliczać składkę na ubezpieczenie zdrowotne? Jaką podstawę wymiaru należy stosować? Jak rozliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne? Jaka grupa ubezpieczonych może liczyć na niższą stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne? Co zmieni się w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA i ZUS RCA? Do kiedy trzeba będzie przekazać dokumenty rozliczenie i opłacić składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne? Kto zostanie od 1 stycznia 2022 r. pierwszy raz objęty ubezpieczeniem zdrowotnym? Odpowiedzi na pytania znajdziesz w tej publikacji.

Od 1 stycznia 2022 r. wzrosły składki na ZUS w związku ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę i prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2022 r. W jakiej wysokości należy opłacać składki na ZUS w 2022 roku sprawdzisz w publikacji.

Zapraszam do lektury,

Anna Kostecka

prawnik, redaktor

KOMENTARZE EKSPERTÓW

Sładka zdrowotna 2022 r. – nowe zasady, niższa stopa procentowa, nowe terminy i dokumenty rozliczeniowe

Nowe zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne obowiązują od 1 stycznia 2022 r. Zmiany spowodowane są wejściem w życie znowelizowanych przepisów wprowadzonych przez Polski Ład. Jak od 1 stycznia 2022 r. prawidłowo naliczać składkę na ubezpieczenie zdrowotne? Jaką podstawę wymiaru należy stosować? Jak rozliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne? Sprawdźmy.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

• Jakie zasady ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej obwiązują od 1 stycznia 2022 r.?

• Jaka grupa ubezpieczonych może liczyć na niższą stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne?

• Czy będzie można pomniejszyć składkę zdrowotną do kwoty zaliczki?

• Czy kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie wpływać na wysokość zaliczki i podatku dochodowego od osób fizycznych?

• Co zmieni się w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA i ZUS RCA?

• Do kiedy trzeba będzie przekazać dokumenty rozliczenie i opłacić składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne?

• Kto będzie miał obowiązek comiesięcznego przekazywania dokumentów rozliczeniowych?

• Kto będzie zwolniony z obowiązku comiesięcznego przekazywania dokumentów rozliczeniowych?

• Kto zostanie od 1 stycznia 2022 r. pierwszy raz objęty ubezpieczeniem zdrowotnym?

• Jaka grupa zostanie zwolniona z obowiązku opłacania składki zdrowotnej?

• Co ze składką zdrowotną w przypadku prowadzenia kilku rodzajów działalności?

• Jak zmienią się zasady finansowania składek od wynagrodzeń z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz wynagrodzeń nieujawnionych?

Jakie zasady ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej obwiązują od 1 stycznia 2022 r.?

Warto przypomnieć, że jeszcze do 31 grudnia 2021 r. obowiązywały jednolite zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla wszystkich osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz korzystających z ulgi na start.

Od 1 stycznia 2022 r. zasady te są różne. Zależą one od formy opodatkowania osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Uwaga! W inny sposób podstawę będą ustalać przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych (czyli opodatkowani na skali podatkowej oraz podatkiem liniowym), ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, opodatkowani w formie karty podatkowej oraz pozostałe osoby prowadzące pozarolniczą działalność.

Dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych (według skali podatkowej oraz podatkiem liniowym) oraz opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oprócz miesięcznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej wprowadzono również roczną podstawę wymiaru. Umożliwi ona rozliczenie składki po zakończeniu danego roku.

W przypadku przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych roczna podstawa wymiaru będzie ustalana za okres roku składkowego, który będzie trwał od 1 lutego do 31 stycznia roku następnego.

Jaka grupa ubezpieczonych może liczyć na niższą stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne?

Do 31 grudnia 2021 r. dla wszystkich osób prowadzących działalność pozarolniczą albo korzystających z ulgi na start składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła 9% podstawy wymiaru składki.

Od 1 stycznia 2022 r. dla przedsiębiorców opodatkowanych wyłącznie podatkiem liniowym składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosić będzie 4,9%. Warto przy tym pamiętać, że miesięczna wysokość składki nie może być niższa niż kwota ustalona jako 9% minimalnego wynagrodzenia.

Z kolei składka ustalana od podstawy rocznej nie może być niższa niż kwota odpowiadająca 9% iloczynu liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu i minimalnego wynagrodzenia.

Czy będzie można pomniejszyć składkę zdrowotną do kwoty zaliczki?

Do 31 grudnia 2021 r., jeśli składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona przez płatnika (m.in. za pracownika, zleceniobiorcę, emeryta lub rencistę) była wyższa od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych obliczonej przez tego płatnika, składkę za poszczególne miesiące obniżało się do wysokości tej zaliczki.

Od 1 stycznia 2022 r. składka zdrowotna nie jest pomniejszana do kwoty faktycznej zaliczki za dany miesiąc, tylko do kwoty odpowiadającej kwocie zaliczki na podatek dochodowy, obliczanej zgodnie z przepisami obowiązującym 31 grudnia 2021 r.

Czy kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie wpływać na wysokość zaliczki i podatku dochodowego od osób fizycznych?

Od 1 stycznia 2022 r. nie będzie można odliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Oznacza to, że kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne nie będzie już wpływać na wysokość zaliczki i podatku dochodowego od osób fizycznych obliczanego od dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9% podstawy wymiaru), będzie pomniejszała świadczenie wypłacane przez ZUS.

Co zmieni się w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA i ZUS RCA?

Zmiana podstawy wymiaru składki zdrowotnej za osoby prowadzące pozarolniczą działalność od stycznia 2022 r. spowoduje zmianę wzorów dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA i ZUS RCA. 

W dokumentach tych przedsiębiorcy będą podawali dodatkowe informacje, m.in. formę opodatkowania w danym miesiącu, przychód lub dochód.

I tak w bloku: Forma opodatkowania obowiązująca w danym miesiącu oraz przychód i dochód z działalności gospodarczej dla celów wyliczenia składki miesięcznej na ubezpieczenie zdrowotne trzeba będzie podać takie dodatkowe informa-cje, jak:

Forma opodatkowania:

– opodatkowanie na zasadach ogólnych – podatek według skali

– opodatkowanie na zasadach ogólnych – podatek liniowy

– karta podatkowa

– ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

– bez formy opodatkowania.

Suma przychodów w bieżącym roku kalendarzowym (jest to kwota przychodów osiągniętych od początku roku kalendarzowego do końca miesiąca, za który dokonywane jest rozliczenie).

Deklaracja opłacania składek na podstawie przychodów uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym (dla osób, które rozliczają się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i chcą ustalać składkę na ubezpieczenie zdrowotne na podstawie przychodów uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym).

Kwota przychodów z działalności gospodarczej uzyskanych w ubiegłym roku kalendarzowym (jest to kwota rocznych przychodów w rozumieniu art. 81 ust. 2h ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, 1292, 1559 i 1773).

Kwota dochodu uzyskanego w miesiącu bezpośrednio poprzedzającym miesiąc, za który dokonywane jest rozliczenie (w przypadku stosowania opodatkowania na zasadach ogólnych).

Blok: Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku stosowania opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych trzeba będzie podać takie dodatkowe informacje, jak:

Rozliczenie składki zdrowotnej za rok ….

Kwota przychodów osiągniętych z działalności gospodarczej w roku, którego dotyczy roczne rozliczenie

Roczna składka obliczona od rocznej podstawy wymiaru składki

Suma miesięcznych należnych składek wynikająca ze złożonych dokumentów za rok, którego dotyczy roczne rozliczenie

Kwota do dopłaty (p.03 – p. 04) (jest to kwota, która stanowi różnicę między roczną składką wynikającą z rocznej podstawy wymiaru składki a sumą należnych składek wykazanych w dokumentach rozliczeniowych)

Uwaga! Ponadto zostanie uchylony zostanie raport ZUS RZA. Od dokumentów składanych za styczeń 2022 r. rozliczenie składki zdrowotnej osób, które podlegają wyłącznie temu ubezpieczeniu nastąpi w raporcie ZUS RCA. Dotyczy to także korekty raportów ZUS RZA za okres 1999-2021 r.

Do kiedy trzeba będzie przekazać dokumenty rozliczenie i opłacić składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne?

Większość płatników będzie przekazywała dokumenty rozliczeniowe i opłacała składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne w innym terminie. 

Uwaga! Tylko dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych termin pozostanie bez zmian – do 5. Dnia następnego miesiąca.

Dla pozostałych płatników składek termin będzie zależał od tego czy posiadają osobowość prawną, czy też nie:

do 15. Dnia następnego miesiąca będą opłacać i rozliczać za dany miesiącm.in. spółki kapitałowe (spółki akcyjne i spółki z o.o.), spółdzielnie, stowarzyszenia, fundacje,

do 20. Dnia następnego miesiąca wykonywać ten obowiązek będą pozostali płatnicy, np. opłacający składki wyłącznie na własne ubezpieczenia, spółki osobowe (jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne).

Uwaga! Nowe terminy dotyczą opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FS, FGŚP oraz FEP rozliczanych w dokumentach składnych za styczeń 2022 r. i za następne miesiące.

Kto będzie miał obowiązek comiesięcznego przekazywania dokumentów rozliczeniowych a kto będzie zwolniony?

Od nowego roku osoby prowadzące działalność gospodarczą opłacające składki na własne ubezpieczenia lub osoby z nimi współpracujące będą musiały za okres od stycznia 2022 r. co miesiąc przekazywać dokumenty rozliczeniowe do ZUS.

Zwolnienie ze składania dokumentów będzie dotyczyło tylko:

duchownych,

osób składających dokumenty za nianie oraz

osób, które podlegają dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Kto zostanie od 1 stycznia 2022 r. pierwszy raz objęty ubezpieczeniem zdrowotnym?

Od 1 stycznia 2022 r. podmiot wypłacający wynagrodzenie osobie pełniącej funkcję na mocy aktu powołania będzie musiał zgłosić tę osobę do ubezpieczenia zdrowotnego oraz rozliczać i opłacać składki na to ubezpieczenie.

Obowiązek ubezpieczenia powstanie z dniem powołania, a wygaśnie z dniem odwołania. Składka będzie ustalana od wypłaconego wynagrodzenia. Sfinansuje ją z własnych środków osoba ubezpieczona a opłaci podmiot wypłacający wynagrodzenie.

Jaka grupa zostanie zwolniona z obowiązku opłacania składki zdrowotnej?

Od 1 stycznia 2022 r. składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności nie będzie musiała opłacić osoba, która równocześnie pozostaje w stosunku pracy i podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu zatrudnienia nie będzie przekraczać minimalnego wynagro-dzenia.

Dodatkowe warunki skorzystania przez przedsiębiorcę ze zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej są następujące:

przychody z pozarolniczej działalności nie mogą być wyższe niż 50% minimalnego wynagrodzenia,

musi być opodatkowany w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Co ze składką zdrowotną w przypadku prowadzenia kilku rodzajów działalności?

Od 1 stycznia 2022 roku prowadzenie działalności twórczej i artystycznej, wykonywanie wolnego zawodu nie będzie już traktowane jako prowadzenie odrębnego rodzaju działalności.

Rodzajami działalności będzie jedynie działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej, jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej. Tylko od tych rodzajów działalności, w razie prowadzenia kilku jednocześnie, trzeba będzie opłacać składki zdrowotne.

Obowiązek ten będzie dotyczył jednak tylko tych płatników, którzy nie będą uzyskiwali przychodów z działalności gospodarczej i do których nie będą miały zastosowania zasady ustalania podstawy wymiaru składki od dochodu (opodatkowanych na zasadach ogólnych) lub przychodów (opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych).

Jak zmienią się zasady finansowania składek od wynagrodzeń z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz wynagrodzeń nieujawnionych?

Pracodawca będzie finansował w całości składki za pracownika od wynagrodzeń z tytułu nielegalnego zatrudnienia lub od nieujawnionych właściwym organom państwowym wynagrodzeń. W takiej sytuacji składki zarówno na ubezpieczenie zdrowotne, jak i społeczne nie będą obciążały pracownika.

Podstawa prawna:

ustawa z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105).

Źródło:

ZUS

Opr.: Anna Kostecka

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych