www.wydawnictwosol.pl

Copyright © by Agnieszka Krawczyk 2011

Redakcja:

Joanna Chrystyniak-Mucha

Korekta:

Karina Stempel-Gancarczyk

Projekt okładki:

Andrzej Brzezicki i Alicja Brzezicka ARIDI

Warszawa 2012

ISBN 978-83-62405-74-9

Wydawca:

Wydawnictwo SOL
Monika Szwaja • Mariusz Krzyżanowski
05-600 Grójec, Duży Dół 2a
wydawnictwo@wydawnictwosol.pl

ePub i Redakcja techniczna:

Ilona i Dominik Trzebińscy Du Châteaux
atelier@duchateaux.pl

Moim Rodzicom

Rozdział 1

Był dzień wypłaty. Mareczek, pracujący jako redaktor w małym wydawnictwie publikującym absolutnie wszystko – od kolorowanek dla dzieci po słowniki gwary więziennej, obudził się jak zwykle o 6.00. Zajrzał do Internetu, ale nie znalazł niczego ciekawego – piraci z sąsiedztwa ściągnęli skądś najnowszy kinowy przebój i kolportowali go w sieci wewnętrznej. Zrobił żonie kanapkę, sobie dwie, wypalił papierosa.

A jednak ten dzień był inny. I to nie tylko dlatego, że właśnie rozpoczęło się przedwiośnie – marzec, chlapa, krakowski spleen. Dzień wypłaty dawał rozliczne możliwości. Na przykład, kto będzie wypłacał – pani dyrektor czy prezes. Jeśli pani dyrektor, co ostatnio zdarzało się nader często, miał, jak to się mówi, przechlapane – właśnie popadł w nieuleczalną niełaskę i jego pensja wisiała na włosku, podobnie jak jego praca. Jeśli zaś prezes – o, ta możliwość roztaczała zgoła nieoczekiwane perspektywy. Prezes mógł być w dobrym lub złym humorze. Dobry humor oznaczał podpisanie listy płac i zainkasowanie wypłaty oraz premii. Zły humor był nosicielem niskiej pensji, wyrzutów, skrzywień, a może nawet przeciągającej się w nieskończoność, ku utrapieniu innych, czekających w kolejce nieboraków, awantury. Tu czytelnikowi należy się małe wyjaśnienie na temat ekonomiki przedsiębiorstwa, które zatrudniało Mareczka. Firma była może i kapitalistyczna, ale niektóre obyczaje czerpała z głębokiego socjalizmu. Na przykład zwyczaj płacowy. W każdym normalnym zakładzie pracy, bez względu na jego wielkość i znaczenie dla produktu krajowego brutto, pensję przelewano na konto. Miało to psychologiczny sens dla pracownika, który mógł się później cieszyć wypłatą z bankomatu lub hojnym gestem zapłacić kartą za landrynki. Tutaj było inaczej. Obowiązywał zwyczaj archaiczny, czyli koperta z gotówką. Wędrowała ona z ręki niezadowolonego pracodawcy do ręki rozczarowanego pracownika. Rozczarowanego zawartością, rzecz jasna, bo kopercie – poza tym – nic nie można było zarzucić. Miała nawet firmowe nadruki oraz sentencję: „Z najlepszymi życzeniami od Dyrekcji”, którą prezes zaczerpnął chyba z jakiegoś starego filmu o przodownikach pracy.

Mareczek westchnął, przeklinając pomysły kierownictwa. Czynność pobierania wynagrodzenia była dla niego działaniem z gatunku intymnych. Peszyło go podpisywanie listy płac i przeliczanie gotówki w obecności prezesa, na co ten ostatni bardzo nalegał. Uważał bowiem, że jeśli pracownik nie sprawdzi zawartości koperty, może później zgłaszać jakieś nieuzasadnione obiekcje co do wysokości wynagrodzenia. Warto podkreślić, że i w tej dziedzinie prezes wykazywał się daleko idącą kreatywnością. Pensja wahała się jak woda na Bugu we Włodawie i choć nigdy nie osiągała „dolnych stanów średnich”, to zbliżała się do płacy minimalnej lub oddalała od niej. Raz było więcej, a raz mniej. Od czego to zależało – nikt nie wiedział. Wynagrodzenie nie miało zbyt wiele wspólnego z wydajnością ani zaangażowaniem w pracę, najwyraźniej zależało od nastroju prezesa. A ten ostatnio był kiepski, ponieważ od dłuższego czasu firma nie zdobyła żadnego bestsellera. Pozyskiwanie hitów wydawniczych w tej firmie także odbywało się w osobliwy sposób. Mareczek nie pamiętał, żeby prezes przyciągnął jakiegoś autora normalną drogą, czyli obfitą zaliczką lub pochlebstwem. Zawsze wiązało się to z szeregiem dziwnych operacji, przypominających raczej działania tajnych służb niż zwykłą praktykę wydawniczą. Na półce w firmie leżał co prawda podręcznik na temat nabywania praw autorskich, ale gdy Mareczek go przeczytał, śmiech go zdjął pusty. Tutaj zdobywano autora raczej szantażem niż wysoką gażą.

Przemyślawszy sobie wszystko dokładnie, Mareczek westchnął. Powlókł się na przystanek, w autobusie czytał powieść science fiction pod tytułem Chwała Armagedonu, bo tylko to dzieło wydawało mu się adekwatne do sytuacji.

W biurze powitała go atmosfera dziwnego napięcia, charakterystyczna dla dnia wypłaty. W sekretariacie asystentka pani dyrektor z wyniosłą miną przerzucała papiery, zerkając zachłannie w kierunku stanowiska komputerowego okupowanego w tej chwili przez kolegę Arka, pracownika działu marketingu. Asystentkę swędziały palce – wczoraj trafiła na prześliczną stronę, gdzie można było wirtualnie przymierzać różne stroje, i aż paliła się do niej. A ten głupol ciągle grzebał i grzebał w sieci, nie pozwalając jej zająć się sprawami wyższego, odzieżowego rzędu.

Asystentka była przy tym jednym z szeregu curiosów kadrowych tej niezwykłej firmy, prezentując rodzaj rozszczepu osobowości, którego nie powstydziłby się dr Jekyll. Rozdwojenie jaźni było ściśle powiązane z obecnością pani dyrektor. Kiedy szefowa znajdowała się w bezpośredniej bliskości, asystentka była surowa i niedostępna – to w końcu ona kiedyś, co obiecała jej pani dyrektor, będzie zarządzała tą firmą. I nie zrażało jej nawet krótkie „spadaj” wypowiadane przez współpracowników, którym usiłowała uzmysłowić, że niedługo będzie ich przełożoną. Natomiast gdy władza znikała za horyzontem swego pokoju, jak na przykład w tym właśnie momencie, asystentka stawała się milutka i słodka jak miód, zwierzała się Arkowi ze swoich problemów, a nawet wtajemniczyła go w zagadnienie pewnego sklepu internetowego z kosmetykami pod nazwą „Bądź piękna naturalnie”. Kolega jednak, niezaliczający się do mężczyzn metroseksualnych, rzucił tylko okiem na kosmetyczne mikstury i wrócił do mozolnego ustalania planów sprzedaży. Asystentka, która miała na imię Monika, co od razu rodziło skojarzenia z „dziewczyną ratownika”, spojrzała na niego z urazą. Nie od dziś było wiadomo, że szuka bratniej duszy płci przeciwnej. Arek – jak się okazało – został skreślony z listy kandydatów na duszę. Jak zresztą wszyscy w firmie.

Ponieważ z gabinetu pani dyrektor dobiegły jakieś szelesty, asystentka nadstawiła uszu. Przełożona najwyraźniej jednak była zaabsorbowana własnymi sprawami. Mareczek, który przycupnął w rogu sekretariatu, całkowicie ignorowany przez Monikę, wyraźnie słyszał perlisty śmiech pani dyrektor, która o tej rannej godzinie gawędziła z jakąś koleżanką. Jak na złość biedny chłopak miał pilny interes. Chciał bilet do kina.

Firma w swojej niezbadanej wspaniałomyślności i hojności zafundowała pracownikom bilety na najpopularniejszy film sezonu. Co prawda prezes, gdy przedstawiono mu ten pomysł, rzucił lekceważąco: „Kto by chciał iść na taką bzdurę?”, ale w końcu bilety zostały nabyte. Mareczek jednak nie otrzymał swojego – poprzedniego dnia wyszedł wcześniej i nie zdążył na niebiańskie rozdawnictwo. Tym sposobem Adela zyskała dwa bilety (Arek nie szedł), a Marcie udało się zgromadzić cztery, choć sama się nie wybierała. Mareczek został na lodzie; trzeba przyznać, że Adela chciała mu oddać jeden ze swoich biletów i byłby na to przystał, gdyby mu nie uświadomiła, że będą siedzieli obok siebie. Poza tym potrzebował dodatkowego biletu dla żony. Pani dyrektor tymczasem skończyła jedną rozmowę i zaczęła drugą. Mareczek z westchnieniem poszedł do swego pokoju, obiecując sobie, że nie odpuści sprawy kina.

Pokój, który zajmował do spółki z Adelą i Martą, był najlepszy i jednocześnie najgorszy w całej firmie. Najlepszy, bo znajdował się na szarym, niedostępnym końcu amfilady innych pomieszczeń i nikt z kierownictwa tu nie bywał; prawdziwa terra incognita – brakowało wyłącznie smoków i czarodzieja, choć było tylko kwestią czasu, kiedy się pojawią. Pani dyrektor, która nie miała ambicji eksploratorki nieznanych krain, przekazywała wszystkie polecenia przez asystentkę. Mareczek żywił przy tym niejasne podejrzenie, że szefowa, mimo iż wyglądała na osobę nieustraszoną, po prostu bała się odwiedzać podwładnych w ich komórkach. Zawsze to obcy teren, a awanturę lepiej robić na swoim. Druga cecha pokoju wiązała się ściśle z pierwszą – położony na końcu, był najzimniejszy, a ponieważ nikt tu nie zaglądał, najbardziej zabałaganiony. Co tu dużo kryć – wyglądał jak slums, zwłaszcza w porównaniu z pokojem dwójki nowych, którzy zostali przyjęci do pracy kilka dni temu. Nowi (Jaś i Małgosia) od pierwszego dnia upiększali swoją siedzibę. Małgosia posunęła się nawet do wymycia wszystkich szaf i biurek, co wprawiło Adelę w osłupienie, a ją niewiele rzeczy było w stanie doprowadzić do tego stanu. Zaproponowała też od razu, by Małgosia umyła okna w całej firmie, bo w końcu wiosna idzie, a tu brudno za szybą.

Mareczek czuł się dobrze w slumsie. Siedział tyłem do drzwi i nie wiedział nawet, kto wchodzi. Zresztą nie było to zbyt istotne. Tym razem weszła Adela. Pracowali razem od kilku lat, ale nigdy nie przestała Mareczka zaskakiwać. Adela była osobą średniej wysokości i takiejż tuszy, zasadniczo nie wyróżniała się spośród społeczeństwa niczym szczególnym, a jednocześnie – wyróżniała się wszystkim. Weźmy na przykład jej fryzurę – nosiła długie, misternie pofalowane włosy, upięte w różne fantazyjne kształty. Do ich konstruowania Adela używała najrozmaitszych akcesoriów – miedzianych szpilek do kapeluszy, klamer przypominających te do bielizny, a pewnego razu Mareczek ze zdumieniem zauważył, że jej kok podtrzymują elegancko zastrugane ołówki w kolorze żółtym. Adela była także mistrzynią awangardowego makijażu – jej przepaścista torba mieściła przenośne stanowisko charakteryzatorskie, którego nie powstydziłby się Max Factor. Dziewczyna gardziła przy tym trendami w stylu „kocie oko” lub „barwy ziemi”, gustując w fioletowych cieniach do powiek i brązowych szminkach. Kiedy któregoś razu przyszła do pracy z paznokciami pomalowanymi na niebiesko, Mareczek niemal dostał zawału. Nie mógł po prostu patrzeć na te trupie paluszki biegające po klawiaturze komputera z szybkością światła. Zdegustowana Adela pouczyła go, że jest to kolor „Manhattan” i ma nie zawracać głowy. Biedny chłopak zrozumiał, że każdy dojrzały nieboszczyk może się poszczycić paznokciami „Manhattan”, podobnie zresztą jak ofiara typowego domowego wypadku polegającego na przytrzaśnięciu ręki drzwiami. Gorszy był tylko czerwony tusz do rzęs, który Adela sprowadziła specjalnie z Anglii, nie szczędząc na tę operację sił i środków.

Obrazu tej niezwykle interesującej osoby dopełniały stroje, a właściwie kolekcja dziwnych swetrów, jak roboczo określił to sobie Mareczek. Każdy wie, jak wygląda normalny sweter: jest długi lub krótki, z rękawami lub bez nich, ale przyjmuje regularny kształt, wahający się od rozciągniętego kwadratu po wydłużony prostokąt. Żaden sweter Adeli tak nie wyglądał. Jeden miał nawet kształt koła, co było zdecydowaną przesadą. Wszystkie były asymetryczne, zwisały z przodu lub z tyłu jakimiś frędzlami czy falbanami, a najdziwniejszy okaz przypominał szalik z doszytymi rękawami. Adela owijała się nim kilka razy jak jakąś wielką chustą i uważała, że nie ma w tym nic niezwykłego. Dla równowagi posiadała też egzemplarz – również sprowadzony z Anglii, kraju doprawdy osobliwego poczucia humoru – który składał się wyłącznie z rękawów, a jego „treść główna”, czyli to, co naciągało się na korpus, liczyła może z dziesięć centymetrów długości.

Dzisiaj, mimo dnia wypłaty, Adela utrzymywała się w standardzie: sweter przedstawiał co prawda poziom umiarkowanej dziwności (był to okaz z gatunku „golf z dekoltem”, jak to sklasyfikował Marek, i obie te cechy prezentował w nadmiarze – obszerny kołnierzogolf opadał na ogromny dekolt), ale za to w makijażu Adela dała z siebie wszystko. Tym razem był to styl emo – żałobna kreska na powiece ciągnęła się niemal do skroni, a szarawa szminka nadawała całości nieco diaboliczny wygląd. Włosy zaś miała upięte wysoko na czubku głowy za pomocą jakieś wielkiej spinki w ażurowe wzory. Co ciekawe, przy tym wszystkim Adela nie wyglądała brzydko – nie było osoby, która nie doceniałaby jej oryginalnego stylu. Teraz właśnie, rzuciwszy torebkę na wolne krzesło, usiadła za swoim biurkiem z cichym westchnieniem.

– Co słychać? – zagaiła, i od razu wyciągnęła bułkę.

Jadała wyłącznie suche bułki, by zamanifestować swój stosunek do niskich płac w firmie. Czasami kupowała też jogurt, ale były to dni wyjątkowej rozrzutności. Mareczek wzruszył ramionami.

– Nic. Wypłata.

– Aha. Znowu nam obetną pensję – powiedziała z przekonaniem.

Było to możliwe. Od pewnego czasu znajdowali się na czarnej liście pracowników podejrzanych. Nie chcieli zostawać po godzinach i brać pracy do domu. Małgosia w ostatnim tygodniu siedziała do 1.30 w nocy i to był ten ideał, do którego należało dążyć. Im się nie chciało.

– Dostałeś ten bilet? – spytała.

– A skąd! Pani dyrektor gada przez telefon.

– To idź jeszcze raz. A potem ja pójdę. Będziesz miał dla żony. Byle oba były w tym samym rzędzie. A wiesz, że Jaś i Małgosia dostali od niej po dwa bilety od razu?

– Zrobią karierę w tej firmie. – Mareczek westchnął i poszedł do sekretariatu.

Asystentka wyszczerzyła do niego zęby:

– Znowu się nie wstrzeliłeś!

Inny człowiek zmełłby już w ustach przekleństwo, ale nie Mareczek. On tylko wzruszył ramionami i zrobił w tył zwrot, zastanawiając się, z iloma jeszcze koleżankami szefowa zamierza poplotkować tego ranka. Znając jej niezwykle jadowity charakterek, trudno było uwierzyć, że w ogóle ma jakieś koleżanki. Jak widać, pozory bardzo myliły.

Tymczasem w pokoju panowała atmosfera powszechnej wesołości, bo Adela czytała kilku osobom na głos opracowywaną przez siebie książkę kucharską dla dzieci.

– Posłuchaj, co tu napisali – zwróciła się do wchodzącego Mareczka, całkowicie ignorując jego zbolałą minę. – „Przesiekując masło nożem, dodawać powoli skórę pomarańczową...”.

– Skórę?! – zdumiał się Mareczek, porzucając na chwilę czarne myśli o biletach, wypłacie i innych tego typu przykrościach.

– No. To chyba jest odpowiedź na niegdysiejszy apel Wojciecha Manna, by nie zdrabniać żadnych nazw, bo brzmi to infantylnie: teraz będzie „guma mycha” i „kanapa z bokiem lub jajem”.

– Kanapa ze zbokiem? – zdziwił się. – To rzeczywiście nie brzmi ani trochę infantylnie, wręcz przeciwnie, to coś z repertuaru dla bardzo dorosłych!

– Chłe, chłe, chłe, co chcesz! Czego się nie robi dla oszczędności miejsca. Ta „skórka” po prostu nie mieści się w całości obok tego futurystycznego zdjęcia, patrz.

Popatrzył. Fotografia ciasta, bo chyba było to coś w tym rodzaju, wyglądała kosmicznie. Kolory gasły „jak dzień w szarej mgle”, żeby zacytować starą piosenkę, a całość niepokojąco chwiała się na boki. Rzeczywiście, miejsca było tak mało, że Marek nie mógł wyjść z podziwu, iż graficzce udało się wcisnąć na stronę jakikolwiek kawałek tekstu. Skrócenie „skórki” miało swój głęboki sens, ponieważ gdyby pozostała część przepisu została przeniesiona na drugą stronę, mogłoby dojść do niezłego kulinarnego problemu. Były już takie przypadki. Żona kolegi Marka zaczęła się kiedyś domagać zakupienia tajemniczego składnika sałatki o nazwie „owoce wedle”. Przyjaciel nigdy o czymś takim nie słyszał – były czekolady Wedla oraz foki Wedella, ale owoców raczej się nie spotykało. Problem rozwiązał się po odwróceniu kartki książki kucharskiej. Zdanie brzmiało: „Dodać owoce wedle uznania”.

Mareczek zabrał się za swoją robotę. Nie była prosta. Książka, którą redagował, została przetłumaczona na polski w epoce wczesnego romantyzmu; czysty zysk dla wydawnictwa: nie trzeba było płacić tantiem tłumaczowi. Jedyny dostępny egzemplarz prezentował sobą wersję skrajnie oszczędnościową – był pozbawiony wszelkich znaków przestankowych. Korektorka popłakała się z rozpaczy i oddała książkę, zrobiwszy 20 stron korekty. Dalej Mareczek musiał męczyć się sam. Stron było ponad 500.

Szefowa działu składu, upiorna pani Halinka, postanowiła przyjść mu z pomocą: zauważyła błyskotliwie, że przed niektórymi słowami zawsze stosuje się przecinki. Wypisała je sobie ze słownika ortograficznego i wstawiła znaki przestankowe automatycznie. W ten sposób przecinek znalazł się przed każdym „Aleksandrem”, a także podzielił wyrażenie „na który”. W ogóle ulubione określenie tej kobiety ( „wstawiłam to automatycznie” ) siało zrozumiały popłoch w całym wydawnictwie. Szefowa składu była wprost zauroczona tą funkcją programu komputerowego. Praktycznie nie było rzeczy, której by nie zautomatyzowała – w trosce o oczy korektora i redaktora potrafiła puścić automatyczny słownik ortograficzny i wypoprawiać wszystkie błędy. I tak w jednej książce o religii czcigodny święty, określany jako „ojciec ekstatyczny”, stał się „ojcem elastycznym”, choć – po prawdzie – biorąc pod uwagę jego atrybuty (asceta słupnik), miało to pewien sens. Adela i Marek wyobrazili sobie, jak elastyczny ojciec zawija i zgina wszystkie swoje członki, niczym człowiek guma. Gdyby jeszcze dodatkowo wykonywał te akrobacje na słupie, widzów, a co za tym idzie, pieniędzy z datków miałby bez liku. „To po prostu jakiś rodzaj fakira”, pouczała Adela zasmuconego kolegę. „Powinieneś stanowczo zmienić przypis”.

Tak czy inaczej, zadanie było trudne i Mareczek zgarbił plecy nad pracą. Tymczasem do pokoju wtoczył się Mizera. Nazywał się jakoś inaczej, choć podobnie, ale to przezwisko najlepiej korespondowało z jego wyglądem: był chudy, długi i – co tu kryć – mizerny. Podobnie jak asystentka należał do ciekawostek personalnych wydawnictwa.

Z wykształcenia był etnografem, etnologiem lub entomologiem, bo nigdy nie potrafił dać na pytanie o wyuczony zawód zadowalającej odpowiedzi, ale „całym sercem ukochał sobie edytorstwo”, jak zwykł się kwieciście wyrażać. Była to jednak miłość bez wzajemności. Mizera marzył o odpowiedzialnym stanowisku w firmie, która nie darzyła go zaufaniem. Firma bowiem, a właściwie jej światłe kierownictwo, przejrzało Mizerę na wskroś – był pełnym fantazji entuzjastą, pozbawionym jednakże mrówczej pracowitości, tak potrzebnej w działalności wydawniczej. Miłe to chłopię zapalało się do jakiegoś pomysłu, po czym szybko gasło. Brakowało mu też tzw. „czujności rewolucyjnej”, która dobremu redaktorowi pozwala wyniuchać „ojca elastycznego” na kilometr. Mizera, zapatrzony w swe marzenia o pozycji zawodowej i wielkich wpływach, potrafił przepuścić najordynarniejszy kiks. Dość powiedzieć, że kiedyś trzeba było zdzierać okładki z całego nakładu wierszy jakiegoś kolegi prezesa, które ów znajomy opublikować chciał pod tytułem Wyznania Indomity, a spod prasy wyszły jako Wyznania Sodomity. Mizera, zaangażowany osobiście w targanie kolorowej tektury i obciążony kosztami ponownego wydania okładki, dowodził co prawda, że tytuł w wersji nieoryginalnej na pewno znacząco podniósłby sprzedaż tego dziełka, którym – po poprawce – nie zainteresował się pies z kulawą nogą. Adela przyznała mu zresztą rację, chociaż skóra jej cierpła na samą myśl, co by się stało, gdyby wiedziona przeczuciem nie zajrzała do paczek przed ich wyekspediowaniem do księgarń. „Nic by nie było”, wykłócał się Mizera, „to była jedyna szansa dla tego grafomana i ty ją zaprzepaściłaś!”.

Był też znany z zastanawiających wystąpień na forum całego personelu – gdy podczas roztrząsania jakiegoś ważkiego problemu, związanego najczęściej z niesubordynacją i marnymi osiągnięciami pracowników, zapadała pełna napięcia cisza, było więcej niż pewne, że z jakąś dziwną uwagą wyrwie się właśnie on. Mizera oczywiście był przekonany, że jego wtrącenia, zazwyczaj całkiem nie à propos i od czapy, rozładowują napięcie i przyczyniają się do budowania dobrej atmosfery pracy. Niestety, tylko on tak sądził.

Jak wszyscy w tej dziwnej firmie, był postacią oryginalną. Nie cenił zbytnio komunikacji miejskiej i wszędzie poruszał się na swoim wysłużonym rowerze typu damka. Codziennie rano można było zobaczyć, jak w lichym paletku i powiewającym na wszystkie strony czarnym szaliku gna przez bulwary nad Wisłą, by jak zwykle spóźnić się do pracy. Była to niewytłumaczalna zagadka – bez względu na to, jak wcześnie wstawał i wychodził z domu – zawsze się spóźniał. Mizera uważał to za rodzaj zakrzywienia czasoprzestrzeni – gdy opuszczał mieszkanie, czas doznawał nagłego przyspieszenia i pędził w tak niewiarygodnym tempie, że nawet Mizera na rowerze nie był go w stanie dogonić. Potem w pracy czas nadrabiał zaległości, płynąc z kolei bardzo wolno i doprowadzając Mizerę na skraj depresji. Tym razem pojawił się tylko dwadzieścia minut po czasie, co było raczej wynikiem dobrym, a w każdym razie mieszczącym się w granicach normy. Mizera miał oczywiście własny pokój, położony na dalekich rubieżach korytarza, ale nie lubił tam spędzać zbyt wiele czasu. Przeniósł więc torebkę Adeli z krzesła „dla gości” na parapet, usiadł i z błogim wyrazem twarzy wyciągnął swe długie nogi przed siebie.

– No, Adela! Jak tam Pingwin? – zaczął jak zwykle z rana.

Adela miała bowiem kota o tym dźwięcznym imieniu. Pingwin Adeli ciągle uciekał i stanowił jej największe utrapienie.

– Znalazłam go w piwnicy – odpowiedziała znad bułki. – Dozorca postanowił wywiesić na domu kartkę: „Jeśli ktoś zobaczy Pingwina, niech go zaniesie do Adeli”. Ciekawe, czy poskutkuje?

– Wątpię – stwierdził Marek. – Tajemnica Pingwina polega na tym, że nie da się go złapać.

Mizera przypomniał sobie o czymś, sięgnął za pazuchę i rzucił mu na biurko plik kartek.

– Co to jest? – spytał Marek nieufnie i z pewnym zaniepokojeniem.

– Twoja książka. Wróciła ze składu – powiedział z satysfakcją kolega.

Marek westchnął ciężko i rzucił okiem na pierwszą stronę. Jak zwykle czcionka tytułu nie pozostawiała nic do życzenia. Była starannie dobrana i ze smakiem rozmieszczona. Natomiast reszta... Marek początkowo nie wierzył własnym oczom – cały tekst przedstawiał sobą jedno długie, ciągnące się przez 300 stron słowo.

– Super, nie? – ucieszył się Mizera. – Wygląda czadersko i w ogóle – megawypas!!!

Mizera uwielbiał nowomodny język ulicy – „sezamkowej” – jak dodawała w takiej sytuacji Adela.

– Raczej nie – stwierdził Mareczek, który myślał, że tego dnia już nic go bardziej nie zdoła dobić, ale jak widać – mylił się.

– Idę do niej – podjął niespodziewaną decyzję.

– Żartujesz! – nie uwierzył Mizera. – Lepiej idź po ten bilet do kina...

– Po bilet też pójdę...

I poszedł.

Szefowa składu jak zwykle pracowała na dwóch komputerach jednocześnie i składała trzy książki naraz. Dawało to dość nieoczekiwane efekty. Najczęściej myliły jej się w takiej sytuacji tytuły i autorzy. Adela odbyła z nią kiedyś następującą rozmowę:

Szefowa składu: – No to piszę – Balladyna, autor Adam Mickiewicz.

Adela: – Juliusz Słowacki.

Szefowa składu: – No, to już jak pani woli.

Oczywiście tłumaczyła się potem, że Balladyna pomyliła jej się z Balladami i romansami, bo oba długie, bez sensu i pisane wierszem, ale daje to pewien obraz możliwości owej kobiety.

Pamiętając o tym, Mareczek zbliżył się do swej Nemezis z pewną obawą. Pracowała, podśpiewując, co już samo w sobie było przerażające. A wyglądała przy tym niegroźnie, wręcz łagodnie. Była to kobieta w wieku mocno średnim, który złośliwy Mizera określał mianem „postbalzakowski”. Korpulentna, ubrana z gracją dobrotliwej babuni, z rumianą twarzą, otoczoną burzą jasnobrązowych loczków, na pierwszy rzut oka emanowała ciepłem i macierzyńską dobrocią. Wydawałoby się, że po prostu marzy o przygarnięciu spracowanego redaktora płci dowolnej do swej obfitej piersi. Nic bardziej mylnego! Naprawdę była to niszczycielska siła i siejące spustoszenie tornado. Zmarszczenie jej brwi wywoływało strach, panikę i powszechną grozę. Pomysły tej kobiety – o automatycznych poprawkach coś już tu powiedziano, ale były też inne, równie dokuczliwe – śniły się niektórym po nocach. Mareczek, jako człowiek trwożliwy z natury, po prostu się jej bał.

– Hmmm – powiedział więc nieśmiało, próbując zwrócić na siebie uwagę.

Pani Halinka podskoczyła na krześle.

– O matko, ale mnie pan przestraszył! – Po czym wskazała ekran komputera. – Czytał pan to kiedyś? To takie śmieszne! – Marek rzucił okiem na tytuł: Szatan z siódmej klasy.

– Hmmm – powiedział po raz drugi, bo całkiem mowę mu odjęło.

– Tak się zaczytałam, że zapomniałam wprowadzać poprawki – wyznała całkiem szczerze i pokazała stos pokreślonych przez korektorkę kartek.

– A właśnie – przypomniał sobie Mareczek. – Moja książka dziwnie wygląda... – Podsunął jej swój wydruk.

Wielbicielka Makuszyńskiego spojrzała przelotnie.

– A, to... To się później poprawi. Niech korektorka podzieli te wyrazy. W końcu za coś jej płacimy, no nie? – i wróciła do czytania, całkowicie go ignorując i nawet nie patrząc w jego kierunku.

Mareczek postał przez chwilę bezradnie, a potem poszedł. Prosto do gabinetu pani dyrektor, która akurat była wolna. Jednym słowem – szczęście się do niego uśmiechnęło ( „bezzębną szczęką”, dodałaby Adela, która celowała w głupich powiedzonkach).

Pani dyrektor właśnie pisała jakiegoś mejla i była trochę spłoszona. Mareczek dobrze wiedział, dlaczego. Otóż przełożona, samotna singielka po trzydziestce, zapisała się niedawno do kilku serwisów randkowych i codziennie z nową nadzieją sprawdzała nadchodzącą pocztę. Skąd jednak Marek to wiedział? Prosta sprawa – bezmyślność przełożonego zawsze porazi pracowitą mrówkę. Pani dyrektor nie potrafiła zeskanować ani wstawić na profil swego zdjęcia, co zleciła firmowemu grafikowi. Ten – w czynie społecznym i z własnej inicjatywy – podrasował nieco szefową w Photoshopie.

– Zrobiłem z niej skrzyżowanie Angeliny Jolie z Dodą – przechwalał się w autobusie, którym razem z Mareczkiem wracał z pracy.

Jakoś trudno sobie to było wyobrazić, nawet przy nieograniczonych możliwościach w dziedzinie fantazjowania.

– Czyli wygląda jak? – dopytywał Mareczek.

– No... Lepiej – poddał się grafik. – Wyprasowałem babie te zmarchy, które jej się robią od wściekłego krzywienia ust, przedłużyłem włosy, odchudziłem i w ogóle – jak nie znajdzie teraz chłopa, to ja pracę zmieniam!

– Aleś się wczuł – nie mógł wyjść z podziwu Marek.

Grafik wzruszył ramionami.

– Każdy by zrobił na moim miejscu to samo, uwierz mi, słowo skauta. Pomyśl, znajdzie faceta, to przestanie tu przesiadywać...

Racja. Pani dyrektor miała denerwujący zwyczaj przychodzenia do firmy przed 5.00 i wychodzenia koło 20.00. W ten sposób wyręczała cały dział kadr w pilnowaniu dyscypliny pracy. Małżeństwo i – być może – macierzyństwo na pewno zlikwidowałyby ten szkodliwy nawyk. Mareczek chwilę pieścił się tą cudowną myślą, a potem poklepał grafika po ramieniu.

– Dobra robota, chłopie, masz u mnie piwo.

Najwyraźniej zdjęcie chwyciło, bo od tygodnia przełożona całymi dniami przesiadywała w Internecie. Bez przerwy też coś stukała na klawiaturze swego laptopa i Marek miał nadzieję, że to listy do ewentualnych kochanków, a nie na przykład blog „Samotna w pracy” czy coś w tym guście.

Teraz właśnie oderwał ją od mozolnego pisania jakiegoś listu. Spojrzała na niego rozkojarzonym i nieco spłoszonym wzrokiem.

– O co chodzi, panie Marku? – spytała dosyć bezradnie, a wiadomo, że nic tak nie cieszy spracowanego robotnika, jak nagle ujawniona bezradność szefa.

– Echem, pani dyrektor, ja w sprawie biletów! – powiedział więc odważnie, prostując z godnością zgarbiony grzbiet.

– Biletów? – wyraźnie nie potrafiła przestawić się z torów romansowych na profesjonalne.

– Biletów do kina. Na jutro – uściślił. – Nie było mnie w pracy, gdy je pani wczoraj rozdawała, i nie dostałem.

– A, bilety, bilety – zaczęła nieprzytomnie grzebać w szufladzie biurka. – O, niestety – na jej twarz wypłynął zwyczajny wyraz złośliwego zadowolenia, co było niechybnym znakiem, że odzyskała już równowagę duchową. – Wszystkie już rozdałam, ale pan prezes na pewno ma jeszcze kilka, proszę go poprosić przy okazji wypłaty. – Wykonała ręką ruch oznaczający, że audiencja jest skończona, i biedny Marek, jak ten Paweł z bajki, „ani pisnął, wrócił do siebie i czapkę nacisnął”.

Z ENCYKLOPEDII ABSURDÓW ADELI

Artykuł na temat manifestacji antyglobalistów w Genui w lipcu 2001 roku

Jedzenie do obozów manifestantów przynoszą m.in. prostytutki. Większość z nich przyłączyła się do „seksualnego strajku”. Jego pomysłodawcą jest Antonio Bruno, przywódca lokalnych komunistów.

– Należy wstrzymać się od kontaktów seksualnych z kimkolwiek, kto przyczynia się do organizacji szczytu G8. Dotyczy to urzędników, policjantów, szoferów, tłumaczy, akredytowanych dziennikarzy – wyjaśniają same zainteresowane. – A dla manifestantów mamy zniżki, czasem nawet za darmo – dodaje jedna z nich. – To taki nasz skromny wkład w walkę z globalizacją. – Zbyt dużo mamy łamiących ceny konkurentek z Afryki i Europy Wschodniej – tłumaczy inna.

(Źródło: „Gazeta Wyborcza”, 20.07.2001) n

Rozdział 2

Długo jednak nie pomartwił się swoją kiepską sytuacją, bo do pokoju wtargnęła asystentka. Adela ostentacyjnie ją zlekceważyła, odwracając się plecami i robiąc szybko porządek w torebce, co Monikę bardzo uraziło. Dała temu wyraz, zwracając się wyłącznie do Mareczka:

– Pan prezes ma do ciebie sprawę – powiedziała, próbując nadać swemu głosikowi stanowczy i groźny charakter, jakiego wymagała powaga sytuacji.

– Taaaa? – spytał leniwie Mareczek. – A czegóż to ode mnie chce?

– Nie wiem. Ale wiem – to było dodane triumfalnym tonem – że jest bardzo nie-za-do-wo-lo-ny...

– Może bilet do kina ci znalazł – włączyła się Adela, która wydobyła z przepaścistych czeluści torebki szarawą szminkę i zaczęła malować sobie ze skupieniem wargi.

– Jasne. Pewnie znalazł go za biurkiem – wzruszył ramionami Marek, który po rozmowie z panią dyrektor nie miał zbyt wielkich nadziei.

– Ciebie pan prezes też woła – warknęła asystentka do Adeli. Ta wzruszyła ramionami, chowając szminkę i wyciągając tusz do rzęs, czym doprowadziła Monikę do pasji tzw. szewskiej.

– Wołać to on sobie może swoją cziłałę. Mnie to on najwyżej może POPROSIĆ – powiedziała leniwie Adela, oglądając w lustereczku efekty swych starań. – OK – stwierdziła po dłuższej chwili. – Jestem gotowa, możemy iść...

Przemierzyli niespiesznie korytarz, zastanawiając się głośno, co ich czeka w gabinecie. Zagwozdka. Właściwie nie było się do czego przyczepić, pracowali z taką jak zawsze starannością i wydajnością, czyli na zwolnionych obrotach, zwyczajowy opieprz zaliczyli już na początku tygodnia, zatem audiencja, zwłaszcza w dniu wypłaty, stanowiła wielką zagadkę.

– Chce nam dać podwyżkę – zaryzykował Mareczek. – Doszedł do wniosku, że bez nas ta firma dawno by już splajtowała, pragnie docenić nasz wkład i wynagrodzić nam lata upodlenia i wyzysku...

– Jasne. Miał przeszczep osobowości lub przeżył religijne objawienie. Albo i jedno, i drugie. Napił się cudownej wody z Lichenia lub też spotkał egzorcystę, który odczynił mu urok...

– Awansuje nas – snuł dalej swoją wizję Marek. – Zostanę zastępcą redaktora naczelnego, a ty redaktorem naczelnym, dostaniemy po pieczątce i wizytówce i staniemy się WAŻNI.

– Już jesteś zastępcą naczelnego, a ja naczelnym – sprostowała Adela. – Mamy pieczątki i wizytówki, ale wcale nie jesteśmy ważni. Najlepszym dowodem jest to, że nadal siedzimy w jednym pokoju.

– Może chce nam dać do zrozumienia, że właśnie od teraz będziemy... Może przygotował dla nas osobne gabinety z palmami i skajowymi kompletami wypoczynkowymi oraz służbowym przydziałem wody mineralnej…

Adela westchnęła ciężko.

– No i wracamy do tezy o przeszczepie osobowości...

Dotarli do końca korytarza, gdzie za szklanymi drzwiami znajdowały się pokoje dyrektorskie. Jak w każdej szanującej się firmie, plebs był odizolowany od władzy. W tym przypadku dyrekcję od wielbiących ją mas pracujących dzieliła szyba pancerna, a kierownictwo dysponowało warunkami lokalowymi lepszymi o kilka gwiazdek od reszty. Całkiem słuszna strategia, która zawsze pokazuje, gdzie jest miejsce tego, który robi, a gdzie tego, który zarządza.

Wydawnictwo mieściło się na peryferiach, w budynku, który niegdyś był zapewne magazynem. Wiele lat hulał w nim wiatr, aż wreszcie, dzięki niezwykłemu zmysłowi biznesowemu prezesa, został zakupiony i przerobiony na wygodne pomieszczenia biurowe. Remontu dokonali w ekspresowym tempie przybysze zza Buga, którzy koczowali w budynku także w nocy. Mareczek, przychodzący na swą poranną szychtę, natykał się często na ich spracowane ręce i nogi niedbale rozciągnięte na wykładzinie pod biurkiem.

Nie można było jednak narzekać. Pokój, choć mały, ciasny, z jednym okienkiem pod sufitem, i tak był o niebo lepszy od tego, co mieli poprzednio. Wcześniej pracowali w blaszaku nad rzeką. Barak ów był co prawda obszerny i urokliwy, ale latem rozgrzewał się do niemożliwości, a zimą bywał skuty lodem. Dodatkową atrakcję stanowiły mewy i inne nadwodne ptaki, spacerujące z upodobaniem po dachu od wczesnych godzin rannych i wydające niesamowite dźwięki, co było dowodem na prawdziwość słów pewnej pieśni: „Tupot białych mew o blaszak pusty”.

Zresztą barak nie był wcale najgorszym miejscem. Wcale nie! Gorzej było, gdy firma miała siedzibę w kawałku budynku odnajętym od noclegowni dla bezdomnych. Mieli wtedy zagrzybiony pokoik na parterze, sąsiadujący z publiczno-prywatną toaletą, wspólną dla całego domu. Co rusz ktoś wynosił z niej papier albo aromatyzowaną szyszkę, którą Adela usiłowała zabić zapach grzyba. Było to skądinąd działanie zupełnie bezsensowne, ale szyszka stanowiła efektowny dodatek do zacieków za rezerwuarem.

W pokoiku wiało chłodem tak, że nawet w lecie zdarzało im się siedzieć w kurtkach, a Adela miała sprytny patent z opieraniem nóg na termowentylatorze typu farelka, który trzymała pod biurkiem.

Około godziny pierwszej po południu do siedziby spracowanych redaktorów zaczynała napływać miła woń obiadu serwowanego w noclegowni. Adela była zawsze zdania, że prezes – w dowód uznania dla ich niekończących się wysiłków na niwie literatury polskiej – winien wykupić im stały abonament obiadowy w tym przybytku. Nie zrobił tego jednak, wolał ich przenieść do blaszaka, gdzie nie mieli takich pokus. Blaszak nie sąsiadował bowiem ze stołówką socjalną, a z myjnią ręczną bezdotykową (tak stało na szyldzie, ale jak to było możliwe, Marek nie potrafił zrozumieć), w której zatrudniano wyłącznie rencistów z grupą inwalidzką.

Dzielnica w ogóle była dosyć malownicza. Właśnie przechodziła metamorfozę z siedliska meneli wszelakiej maści w rezydencję high society – znana firma budowlana kupiła dwie odrapane kamienice w sąsiedztwie blaszaka i przerobiła je na apartamentowce. Jak głosiła plotka, w apartamentowcu były nawet złote klamki, a gałki kranów inkrustowano bursztynem. Oba budynki były przy tym…

.

.

.

(fragment)

Rozdział 3

(fragment)

Rozdział 4

(fragment)

Rozdział 5

(fragment)

Rozdział 6

(fragment)

Rozdział 7

(fragment)

Rozdział 8

(fragment)

Rozdział 9

(fragment)

Rozdział 10

(fragment)

Rozdział 11

(fragment)

Rozdział 12

(fragment)

Rozdział 13

(fragment)

Szanowny Czytelniku!

(fragment)